Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 7:11

Επομένως, αδελφοί, εφαρμόζοντας το θέλημα του Πατέρα μας Θεού θα ανήκουμε στην πρώτη εκκλησία, την πνευματική, αυτήν που δημιουργήθηκε πριν από τον ήλιο και τη σελήνη. Αν όμως δεν πράξουμε το θέλημα του Κυρίου, θα αποτελέσουμε εκπλήρωση της Γραφής που λέει: «Έγινε ο οίκος μου σπήλαιο ληστών». Ας επιλέξουμε, λοιπόν, να ανήκουμε στην εκκλησία της ζωής, ώστε να σωθούμε. Και δεν νομίζω πως αγνοείτε ότι η ζώσα εκκλησία είναι σώμα του Χριστού. Διότι λέει η Γραφή: «Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο άρσεν και θήλυ». Το άρσεν είναι ο Χριστός, το θήλυ είναι η εκκλησία. Και επιπλέον τα βιβλία και οι απόστολοι διακηρύσσουν ότι η εκκλησία δεν υφίσταται μόνο τώρα, αλλά από άνωθεν. Διότι ήταν πνευματική, όπως ακριβώς και ο Ιησούς μας, αλλά φανερώθηκε κατά τις έσχατες ημέρες, για να μας σώσει. Η εκκλησία, λοιπόν, ενώ ήταν πνευματική, φανερώθηκε μέσα στη σάρκα του Χριστού, φανερώνοντάς μας ότι, εάν κάποιος από εμάς τη διαφυλάξει στη σάρκα και δεν τη φθείρει, θα την αναλάβει μέσα στο Άγιο Πνεύμα. Διότι αυτή η σάρκα είναι αντίτυπο του πνεύματος. Κανένας, λοιπόν, που φθείρει το αντίτυπο, δεν πρόκειται να λάβει το αυθεντικό. Άρα, λοιπόν, αδελφοί, αυτό εννοεί: διαφυλάξτε τη σάρκα, για να μετάσχετε στο πνεύμα. Εάν μάλιστα λέμε ότι η σάρκα είναι η εκκλησία και το πνεύμα ο Χριστός, τότε συμπεραίνουμε πως εκείνος που ύβρισε τη σάρκα ύβρισε την εκκλησία. Ένας τέτοιος άνθρωπος, συνεπώς, δεν θα μετάσχει στο πνεύμα, το οποίο είναι ο Χριστός.

Διότι προσκύνησαν είδωλα, και στήνοντας κάτω από βελανιδιές και λεύκες αγάλματα και βωμούς, προσέφεραν θυσίες στα μάταια είδωλα και τελούσαν σπονδές, αδιαφορώντας παντελώς για τη δόξα που οφειλόταν στον πανάγιο Θεό. Γι' αυτό, μέσω της φωνής του Ιερεμία τους λέει για την Ιερουσαλήμ: «Και μη λέτε, Ναός Κυρίου είναι, διότι αν δεν διορθώσετε ριζικά τους δρόμους σας και τα έργα σας, θα κάνω αυτόν τον οίκο όπως τη Σηλώ». Τους κατηγορούσε δε πάλι μέσω του προφήτη Μιχαία λέγοντας: «Οι άρχοντές της έκριναν με δωροδοκίες, και οι ιερείς της έδιναν απαντήσεις με μισθό, και οι προφήτες της μάντευαν με χρήματα, και επαναπαύονταν στον Κύριο λέγοντας: Δεν είναι ο Κύριος ανάμεσά μας; Δεν πρόκειται να έρθουν σε εμάς κακά. Εξαιτίας σας, λοιπόν, η Σιών θα οργωθεί σαν χωράφι, και η Ιερουσαλήμ θα γίνει σαν οπωροφυλάκιο, και το όρος του ναού σαν άλσος δάσους». Ότι δε η κρίση του Θεού έρχεται οξεία εναντίον καθενός που συνηθίζει να αμαρτάνει, τους το έκανε φανερό και ο θεσπέσιος Ιωάννης λέγοντας: «Γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από την επερχόμενη οργή; Κάντε, λοιπόν, καρπούς άξιους της μετάνοιας, και μην νομίσετε ότι μπορείτε να λέτε μέσα σας πως, Έχουμε πατέρα τον Αβραάμ· διότι σας λέω ότι ο Θεός μπορεί από αυτές τις πέτρες να αναστήσει τέκνα στον Αβραάμ».

Και εκεί που θα έπρεπε να φαίνονται λαμπροί λόγω της σεμνότητάς τους, εκεί να γίνονται περίγελος ξεπέφτοντας στην ασχήμια, και να θέλουν να πράττουν όσα δεν είναι θεμιτά; Το να κάνουν βέβαια αυτό δεν αφήνει κάποιους άμεμπτους, και πολύ λογικά. Διότι δεν απάλλασσαν, λέει, το θυσιαστήριο από τα παραπετάσματα, αλλά αφού έπεφταν κάτω από αυτά, τολμούσαν να μεθούν και να εκτελούν τα έργα της ηδονής, ώστε να ακούσουν τον Θεό να λέει ξεκάθαρα: «Και εγώ είμαι μάρτυρας, λέει ο Κύριος». Και από ποιο άτοπο θα απείχε ένας μεθυσμένος άνδρας, ο οποίος έχει χάσει τα λογικά του και ρέπει εύκολα προς οποιοδήποτε κακό; Διότι ο Θεός των όλων επιβλέπει και «τα εν τω σκότει», σύμφωνα με το γραμμένο, και τίποτα δεν είναι εντελώς αθέατο σε αυτόν· φαίνεται όμως πως ιδιαίτερα όσα γίνονται στις εκκλησίες, τα πράττουμε σχεδόν σαν να είναι παρών και να μας παρακολουθεί. Και εάν πράγματι είναι παντελώς αισχρό, και επισύρει την έσχατη καταδίκη από τον νόμο, το να μεθά κανείς γενικά, πώς δεν ξεπερνά κάθε περιγραφή της φαυλότητας το να εμφανίζονται τέτοιοι μέσα στις ίδιες τις εκκλησίες; Και το ακόμη πιο βαρύ, αν τα μέσα για την τρυφηλή ζωή συλλέγονταν από άδικα και πονηρά κέρδη; Όσοι τα πράττουν αυτά θα ακούσουν τον Θεό να λέει ξεκάθαρα: «Μήπως ο οίκος μου είναι σπήλαιο ληστών;». Επομένως, τα εγκλήματα των άλλων θα αποβούν προς μεγάλη μας ωφέλεια, και μέσα από αυτά στα οποία άλλοι προσέκρουσαν, εμείς θα γίνουμε καλύτεροι, αν αποφεύγουμε τις δικές τους πράξεις.

Και ο Ιερεμίας λέγει: Μήπως ο οίκος μου είναι σπήλαιο ληστών; Και έχει επικληθεί το όνομά μου επ' αυτών; 〈μ〉 Ότι θα επιχυθεί σε αυτόν νάρδος — Στα Άσματα λέγει: Ενόσω ο βασιλιάς βρισκόταν στο ανάκλιντρό του, η νάρδος έδωσε την οσμή της. 〈μα〉 Ότι θα συναχθούν εναντίον του — Ο Δαβίδ στον 〈β'〉 ψαλμό λέγει: Γιατί φρύαξαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια; Παρατάχθηκαν οι βασιλείς της γης, και οι άρχοντες συνάχθηκαν όλοι μαζί εναντίον του Κυρίου και εναντίον του Χριστού αυτών.

ΟΜΙΛΙΑ ΞΖ΄. Και αφού εισήλθε ο Ιησούς στο ιερό, έβγαλε έξω όλους όσοι πουλούσαν και αγόραζαν μέσα στο ιερό, και ανέτρεψε τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια, και τους λέει: «Είναι γραμμένο: Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής· εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών».

Με φοβερό τρόπο το είπε αυτό· διότι, αφού είπε ότι μοιχεύετε ειδωλολατρώντας, και αφού απαρίθμησε πλήρως τα κακά, και το ότι μετά από αυτά εισέρχονταν στον ναό, λέγει: Μήπως είναι σπήλαιο; Διότι αυτό τους φαινόταν ότι ήταν το μέγιστο. Επειδή, αν και κατοικούσαν σε αυτήν, εντούτοις, με την απόφαση του Θεού, βρίσκονταν πλέον εκδιωγμένοι.

Μήπως είναι σπήλαιο ληστών; Για ποιον λόγο τα λέει αυτά; Δεν έχει προετοιμαστεί για προσευχή, και όχι για αρπαγές, όχι για μοιχείες, όχι για ακαθαρσίες; Διότι, όπως ακριβώς λέει ο Χριστός: «Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής, εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών»· έτσι και εδώ, επειδή επιορκούσαν και συνήπταν συμφωνίες με σκοπό την αρπαγή. Μη νομίζετε ότι εγώ γίνομαι κοινωνός των κακών σας πράξεων και ότι συνεργώ στις αδικίες σας, μην ελέγχοντας τα κακά· δηλαδή, μήπως με θεωρείτε αρχιληστή; Και ιδού, εγώ τα είδα, λέει ο Κύριος.

Είπα ότι η συναγωγή δεν βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση από ένα θέατρο, και παραθέτω τη μαρτυρία ενός προφήτη· οι Ιουδαίοι δεν είναι πιο αξιόπιστοι από τους προφήτες. Τι λέει λοιπόν ο προφήτης; Πήρες όψη πόρνης· έδειξες αναισχυντία προς όλους. Όπου όμως στέκεται πόρνη, ο τόπος είναι πορνείο· μάλλον δε, η συναγωγή δεν είναι μόνο πορνείο και θέατρο, αλλά και σπήλαιο ληστών και καταγώγιο θηρίων. Διότι λέει: Σπήλαιο ύαινας έγινε για μένα ο οίκος σας· και όχι απλώς ενός θηρίου, αλλά ενός ακάθαρτου θηρίου. Και πάλι: Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομιά μου. Όταν όμως ο Θεός εγκαταλείπει, ποια ελπίδα σωτηρίας απομένει λοιπόν; Όταν ο Θεός εγκαταλείπει, ο τόπος εκείνος γίνεται κατοικητήριο δαιμόνων. Αλλά οπωσδήποτε θα ισχυριστούν ότι και αυτοί προσκυνούν τον Θεό· αλλά μη γένοιτο να ειπωθεί κάτι τέτοιο! Κανείς Ιουδαίος δεν προσκυνά τον Θεό. Ποιος τα λέει αυτά; Ο Υιός του Θεού. Διότι, λέει, αν γνωρίζατε τον Πατέρα μου, θα γνωρίζατε και εμένα· όμως ούτε εμένα γνωρίζετε, ούτε τον Πατέρα μου γνωρίζετε.

Ψαλμός 26. <Του Δαβίδ, πριν χριστεί.> Ο οποίος αρμόζει μεν στον Δαβίδ, αρμόζει όμως και σε κάθε άνθρωπο που έχει εμπιστοσύνη στον Θεό και λέγει με θάρρος: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Ο Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω;» Έχοντας τον Θεό ως βοηθό, λέγει, δεν θα φοβηθώ κανέναν ορατό ή αόρατο εχθρό· εκείνοι μάλιστα θα με φοβηθούν εξαιτίας του ακαταμάχητου βοηθού μου. «Όταν πλησιάζουν εναντίον μου οι κακοποιοί για να καταφάγουν τις σάρκες μου», αυτοί μάλλον «ατόνησαν και έπεσαν», έχοντας μάθει από την εμπειρία το ακλόνητο του οχυρού μου. «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο» εχθρών, «δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου», εφόσον είναι ως απόρθητο και ασφαλισμένο οχυρό. «Εάν ξεσπάσει εναντίον μου», νοητός και αισθητός πόλεμος, «σε αυτήν εγώ στηρίζω την ελπίδα μου» την πεποίθηση. «Ένα ζήτησα» ως αίτημα «από τον Κύριο, το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου, το να ατενίζω την τερπνότητα του Κυρίου και να επισκέπτομαι τον άγιο ναό του», μήπως τυχόν οι θεοκάπηλοι τον κάνουν σπήλαιο ληστών. «Διότι με έκρυψε στη σκηνή του κατά την ημέρα των συμφορών μου, με σκέπασε σε απόκρυφο μέρος της σκηνής του, στηρίζοντας τα πόδια μου επάνω σε πέτρα» αδιάρρηκτης πίστεως. «Ύψωσε το κεφάλι μου πάνω από τους εχθρούς μου.

Και τους λέγει: Έχει γραφτεί: Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής· εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών.» Ως δεσπότης του οίκου, δηλαδή του ιερού, έβγαλε έξω εκείνους που πουλούσαν, δείχνοντας ότι τα του Πατρός είναι και δικά του. Το έκανε δε αυτό, αφενός φροντίζοντας για την ευκοσμία του ιερού, αφετέρου υποδηλώνοντας τη μετάθεση των θυσιών. Διότι, με το να βγάλει έξω τα βόδια και τα περιστέρια, προανήγγειλε ότι δεν υπάρχει πλέον ανάγκη ζωοθυσιών ή σφαγίων, αλλά προσευχής·

Τώρα όμως αποκρύφτηκε από τα μάτια σου, ότι εξαιτίας εμού, τον οποίο εσύ απορρίπτεις, θα σε βρουν αφόρητα δεινά και θα πάθεις το ένα και το άλλο, επειδή δεν αναγνώρισες τον καιρό της επισκοπής σου, δηλαδή της δικής μου παρουσίας, όταν ήρθα να σε επισκεφτώ και να σε σώσω. Έπρεπε, λοιπόν, να γνωρίσεις όσα συντελούν στην ειρήνη σου και να πιστέψεις σε εμένα, και θα είχες ειρήνη από τους Ρωμαίους και απαλλαγή από κάθε κακουχία. Διότι, πράγματι, όλοι όσοι πίστεψαν στον Χριστό, διασώθηκαν από την άλωση, ώστε, αν όλοι είχαν πιστέψει, κανείς δεν θα είχε αιχμαλωτιστεί. «Και αφού εισήλθε στο ιερό, άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν και αγόραζαν μέσα σε αυτό, λέγοντάς τους: Είναι γραμμένο, ο οίκος μου είναι οίκος προσευχής· εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών.»