Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 7:18

«Ή δεν βλέπεις τι κάνουν αυτοί στις πόλεις του Ιούδα, και στους δρόμους της Ιερουσαλήμ; Οι γιοι τους συλλέγουν ξύλα, και οι πατέρες τους ανάβουν φωτιά· και οι γυναίκες τους ζυμώνουν ζυμάρι για να φτιάξουν πλακούντες για τη στρατιά του ουρανού· και έκαναν σπονδές σε ξένους θεούς, για να με παροργίσουν.» Τιμωρήθηκαν λοιπόν με δίκαιη απόφαση. Διότι, αφού απέδωσαν το σέβας στην κτίση και λάτρευσαν τα έργα των ιδίων τους των χεριών, οι ίδιοι επισώρευσαν στα κεφάλια τους τα αποτελέσματα της θείας οργής. Διότι δεν απλώνονται άδικα τα δίχτυα στα πουλιά, σύμφωνα με το γεγραμμένο· και ο Θεός υποβάλλει σε τιμωρίες εκείνον που ατιμάζει τη δόξα του, και που με πλανημένη γνώμη έχει στραφεί προς οποιοδήποτε άτοπο πράγμα. <Οι δε Ελαμίτες πήραν φαρέτρες, άνθρωποι αναβάτες σε άλογα, και συγκέντρωση στρατιωτικής παρατάξεως.>

«Οι υιοί τους συλλέγουν ξύλα, και οι πατέρες τους ανάβουν φωτιά, και οι γυναίκες τους ζυμώνουν ζυμάρι για να φτιάξουν πλακούντες για τη στρατιά του ουρανού, και πρόσφεραν σπονδές σε ξένους θεούς για να με παροργίσουν.» Και μάλιστα και μέσω άλλου προφήτη λέει προς αυτούς: «Μήπως μου προσφέρατε σφάγια και θυσίες στην έρημο επί σαράντα χρόνια, οίκος του Ισραήλ, λέει ο Κύριος; Και αναλάβατε τη σκηνή του Μολώχ, και το άστρο του θεού Ρεφάν, τα είδωλα που φτιάξατε για να τα προσκυνάτε.» Θα επιφέρει λοιπόν, λέει, ο Θεός το χέρι Του πάνω στον κόσμο του ουρανού, δηλαδή, θα διασκορπίσει εκείνους που προσκυνούν τον κόσμο του ουρανού, εννοώ τον ήλιο και τη σελήνη και τα άστρα. Είναι δε πιθανό να κατονομάζεται σε αυτά, ως μέρος, ολόκληρη η ειδωλολατρία. Διότι η προσκύνηση των στοιχείων του κόσμου έπαυσε, όταν φανερώθηκε ο Χριστός. Αν δε εννοήσουμε ως «κόσμο του ουρανού» και τον ίδιο τον εφευρέτη και πατέρα της αμαρτίας, δηλαδή τον Σατανά, ίσως τότε να φθάσουμε κατευθείαν στην αλήθεια. Διότι έχει ειπωθεί για αυτόν: «Πώς έπεσε από τον ουρανό ο Εωσφόρος, που ανέτελλε το πρωί;». Επειδή λοιπόν κάποτε, λόγω της αρχαίας του δόξας και αυτής που είχε πριν από την πτώση του, παρομοιάζεται με τον Εωσφόρο, και τώρα ο προφητικός λόγος τον ονομάζει «κόσμο του ουρανού».

«Όλοι εσείς παρανομήσατε, και όλοι εσείς ασεβήσατε απέναντί μου, λέει ο Κύριος». Όταν μάλιστα ο Ιερεμίας προσέπιπτε και ανέπεμπε ικεσίες υπέρ του Ισραήλ, είπε ο Θεός: «Και εσύ μην προσεύχεσαι για τον λαό αυτόν, και μην αξιώνεις να ελεηθούν, και μην προσέρχεσαι σε εμένα για αυτούς με δέηση και προσευχή, διότι δεν θα εισακούσω. Δεν βλέπεις τι κάνουν αυτοί στις πόλεις του Ιούδα και στους δρόμους της Ιερουσαλήμ; Οι γιοι τους συλλέγουν ξύλα, και οι πατέρες τους ανάβουν φωτιά, και οι γυναίκες τους ζυμώνουν ζυμάρι για να φτιάξουν πλακούντες στη στρατιά του ουρανού· και πρόσφεραν σπονδές σε ξένους θεούς, για να με παροργίσουν». Διότι, όπως ήδη προείπα, ο γιος του Εζεκία, ο Μανασσής, λάτρευε τη στρατιά του ουρανού, και επιθυμούσε να δίνει αξία σε γόητες και ψευδομάντεις, σε μάγους και οιωνοσκόπους, και θυσίασε στα είδωλα ακόμα και κάποια από τα ίδια του τα παιδιά. Επομένως, τον Ισραήλ, που είχε ολισθήσει σε τέτοιο βαθμό φαυλότητας και δυσσέβειας, ο Θεός των όλων ήθελε να τον επαναφέρει με συχνές νουθεσίες στο φως της αλήθειας. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τους χάριζε πολύ συχνά τον λόγο της παράκλησης, ώστε, ανοίγοντας τον οφθαλμό της διάνοιές τους και απαλλάσσοντάς τον από τη δαιμονική ομίχλη, να μπορέσουν, έστω και αργά και με δυσκολία, να κατανοήσουν ποιος είναι ο Δημιουργός και Δεσπότης των όλων.

«Οι γιοι τους μαζεύουν ξύλα, και οι πατέρες τους ανάβουν φωτιά, και οι γυναίκες τους ζυμώνουν ζυμάρι, για να φτιάξουν πλακούντες για τη στρατιά του ουρανού, και πρόσφεραν σπονδές σε ξένους θεούς για να με παροργίσουν». Όρια λοιπόν έχουν μετακινήσει οι ηγέτες από τη φυλή του Ιούδα, δηλαδή εκείνοι που περιβάλλονται την ανώτατη και βασιλική δόξα, τους οποίους ήταν φυσικό να επιλέξει να ακολουθήσει στην πλάνη και το πλήθος του λαού. Αλλά σαν ορμητικότατο νερό, λέει, θα εκχύσω πάνω τους την ορμή μου. Διότι είναι δυσβάσταχτα, αφόρητα και εντελώς ακαταμάχητα τα αποτελέσματα της θείας οργής, όπως ακριβώς είναι δυσαντιμετώπιστο πράγμα η μεγάλη και άφθονη ορμή των υδάτων. <Ο Εφραΐμ καταδυνάστευσε τον αντίδικό του και καταπάτησε την κρίση, διότι άρχισε να πορεύεται πίσω από τα μάταια. Και εγώ θα είμαι σαν ταραχή για τον Εφραΐμ, και σαν κεντρί για τον οίκο του Ιούδα.> Το με ποιον τρόπο παρεκτράπηκε ο Βενιαμίν, έχει αποδειχθεί σαφώς. Διότι είπε ότι έγιναν «οι άρχοντες του Ιούδα σαν αυτούς που μετακινούν όρια». Το πώς δε «και ο Εφραΐμ οδηγήθηκε σε αφανισμό», το ερμηνεύει πάλι, προσθέτοντας «καταδυνάστευσε ο Εφραΐμ τον αντίδικό του». Και φαίνεται πως ο λόγος τώρα έχει διατυπωθεί προς εμάς με ηθικό χαρακτήρα. Ποια είναι λοιπόν η κατηγορία εναντίον εκείνων από τη φυλή του Εφραΐμ, ή ποιον αντίδικο εννοεί σε εμάς ο θείος χρησμός ότι καταδυνάστευσε ο Εφραΐμ, θα προσπαθήσω να το εξηγήσω όσο το δυνατόν καλύτερα.

Αφού απέδειξε εκ των προτέρων ότι είχαν πάντα σαθρό και σαλευμένο τον νου τους και εκείνοι που υπήρξαν πριν από αυτούς· διότι κατασκεύασαν τον μόσχο και ανέλαβαν τη σκηνή του Μολόχ· τους ελέγχει λοιπόν ότι μιμούνται τους πατέρες τους, και ακολουθώντας τα ίχνη της προγονικής ασέβειας παροξύνουν εναντίον τους τον Δεσπότη των όλων. Λέει δε ότι εκείνοι από τον Ιούδα και τον Βενιαμίν εξουθενούν τη Σιών. Διότι, αν και παρέμειναν στα Ιεροσόλυμα και είχαν τον θείο ναό, θεώρησαν ως τίποτα τον σεβασμό και την αγάπη προς τον Θεό, αλλά, όπως λέει η ιερή Γραφή, «θυμιάτιζαν στους υψηλούς τόπους, κάτω από δρυ και λεύκα και δέντρο που κάνει παχιά σκιά». Λάτρευαν δε και τη στρατιά του ουρανού. Γι' αυτό λοιπόν, όχι λίγο λυπημένος, ο Θεός των όλων είπε προς τον Ιερεμία: «Και εσύ μην προσεύχεσαι για αυτόν τον λαό, και μην παρακαλείς να τους ελεήσω, και μην έρθεις σε εμένα με δέηση και προσευχή για αυτούς, διότι δεν θα σε εισακούσω». Έπειτα προσθέτει την αιτία της αποστροφής λέγοντας: «Ή μήπως δεν βλέπεις τι κάνουν αυτοί στις πόλεις του Ιούδα και στους δρόμους της Ιερουσαλήμ; Οι γιοι τους μαζεύουν ξύλα, και οι πατέρες τους ανάβουν φωτιά, και οι γυναίκες τους ζυμώνουν ζυμάρι για να φτιάξουν πλακούντες για τη στρατιά του ουρανού· και έκαναν σπονδές σε ξένους θεούς για να με παροργίσουν». Εξουθένωσαν λοιπόν τη Σιών όσοι βρίσκονταν στα Ιεροσόλυμα. Γι' αυτό, δικαιολογημένα επέφερε σε αυτούς το «ουαί».

Ή δεν βλέπεις τι κάνουν αυτοί στις πόλεις του Ιούδα και στους δρόμους της Ιερουσαλήμ; Οι γιοι τους μαζεύουν ξύλα, και οι πατέρες τους ανάβουν φωτιά, και οι γυναίκες τους ζυμώνουν ζυμάρι για να φτιάξουν πλακούντες για τη στρατιά του ουρανού, και προσέφεραν σπονδές σε ξένους θεούς, για να με παροργίσουν». Οι γιοι μαζεύουν τα ξύλα, οι πατέρες ανάβουν τη φωτιά, οι γυναίκες ζυμώνουν το ζυμάρι, ώστε να μη βρεθεί τίποτα έξω από την αμαρτία· και επειδή εργάζονται ολοκληρωτικά την αμαρτία, δικαίως θα ακούσουν: «Επειδή εσύ απέρριψες την επίγνωση, θα σε απορρίψω κι εγώ από το να ιερατεύεις σε εμένα».

Αυτές δε πάλι «ανανεώνουν το κέρασμα στην Τύχη και ετοιμάζουν το τραπέζι στον δαίμονα» και όχι στον Θεό, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, και τρέφονται με τροφές ασέβειας, όπως λέει ο θείος λόγος: «και οι γυναίκες ζυμώνουν ζυμάρι, και οι γιοι μαζεύουν ξύλα για να φτιάξουν πλακούντες για τη στρατιά του ουρανού». Ας αποστομωθούν από τον Ιερεμία τέτοιες γυναίκες, και ας μην αναστατώνουν την οικουμένη. Ας μη λένε: «Τιμούμε τη βασίλισσα του ουρανού». Διότι η Ταφνάς γνωρίζει να τις τιμωρεί, γνωρίζουν οι τόποι των Μαγδούλων να υποδέχονται τα σώματά τους στη σήψη. Μην πείθεσαι, Ισραήλ, σε γυναίκα· ξέφυγε από τη συμβουλή κακής γυναίκας. «Διότι η γυναίκα κυνηγά πολύτιμες ψυχές ανδρών». «Επειδή τα πόδια αυτής οδηγούν αυτούς που συναναστρέφονται μαζί της μετά τον θάνατο στον Άδη». «Μην προσέχεις φαύλη γυναίκα· διότι μέλι στάζει από τα χείλη πόρνης γυναίκας, η οποία προσωρινά γλυκαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι». Μην πείθεσαι σε αυτήν τη φαύλη γυναίκα. Διότι κάθε αίρεση είναι φαύλη γυναίκα, και πολύ περισσότερο η ίδια η αίρεση των γυναικών και αυτού που απάτησε την πρώτη γυναίκα. Ας τιμάται η μητέρα μας η Εύα, ως πλασμένη από τον Θεό, αλλά ας μην εισακούεται, για να μην πείσει τα τέκνα της να φάνε από το ξύλο και να παραβούν την εντολή. Ας μετανοήσει και η ίδια από την κενοφωνία, ας επιστρέψει ντροπιασμένη και ντυμένη με φύλλα συκιάς.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο απειλεί με την τιμωρία, ώστε μέσω του φόβου να εξαλείψει την περιφρόνηση· όταν όμως φοβηθούμε μόνο από την απειλή, δεν μας αφήνει να υποστούμε την εμπειρία της. Δες, λοιπόν, τι λέει προς τον Ιερεμία: «Δεν βλέπεις τι κάνουν αυτοί; Οι πατέρες τους ανάβουν φωτιά, οι γιοι τους συγκεντρώνουν ξύλα, οι γυναίκες τους ζυμώνουν ζυμάρι». Υπάρχει φόβος μήπως ειπωθεί κάτι τέτοιο και για εμάς: «Δεν βλέπεις τι κάνουν αυτοί; Κανείς δεν αναζητά τα του Χριστού, αλλά όλοι τα δικά τους».

Οι υιοί τους συλλέγουν ξύλα για να παρασκευάσουν χαυώνες. Βλέπεις τη σπουδή; Βλέπεις την ασέβεια να διαπράττεται με προθυμία; Τι είναι οι χαυώνες; Πόπανα [άλλως πέμματα], λέγει, άρτους. Έδειξε ότι όλοι ρέπουν προς το κακό. Ως προς δε το «τρίβουν στέαρ, ζυμώνουν», το εβραϊκό κείμενο αναφέρει το εξής: Για να παρασκευάσουν χαβώνες, δηλαδή μεγάλους άρτους.

Διότι το «χαβώνας» είναι εβραϊκή λέξη· σημαίνει δε τον άρτο που παρασκευάζεται από ένα μέτρο του λεγόμενου μοδίου. Και «στρατιά του ουρανού» εννοεί τον ζωδιακό κύκλο. Και προσέφεραν σπονδές σε ξένους θεούς. Ούτε η πενία εμποδίζει τη θυσία.

Και οι γυναίκες τους ζυμώνουν ζυμάρι. Δεν έχουν πρόβατα· και όμως, με όσα έχουν στη διάθεσή τους ασεβούν. Στη στρατιά του ουρανού. Εδώ εννοεί τα άστρα· για ποιον λόγο όμως τα ονομάζει στρατιά του ουρανού; Για να δείξει ότι το αξίωμα της κυριαρχίας δεν βρίσκεται σε αυτά, αλλά άλλος είναι ο βασιλιάς. Τι σημαίνει, λοιπόν, όταν λέει «στη βασίλισσα του ουρανού»; Εκεί ομιλεί σύμφωνα με τη δική τους αντίληψη· διότι δικά τους είναι αυτά τα λόγια.

Τι σημαίνει αυτό που απειλεί ο προφήτης σε όσους κατασκευάζουν «χαύωνες» για τη στρατιά του ουρανού, ότι δηλαδή θα παραδοθούν στον Ναβουχοδονόσορα, ώστε να στήσει αυτός τον θρόνο του στην πύλη της Ιερουσαλήμ; Οι «χαύωνες» είναι μικροί άρτοι φτιαγμένοι από διάφορα είδη, τους οποίους οι Ιουδαίοι και οι γυναίκες τους παρασκεύαζαν και τοποθετούσαν στις θυρίδες των σπιτιών, ώστε να δέχονται το φως της σελήνης και του εωσφόρου. Επειδή, λοιπόν, οι «χαύωνες» ερμηνεύονται ως θυρίδες, αυτό μας παρακινεί να κατανοήσουμε ότι όποιος, μέσω της ηδονής, στρέφει με απόλαυση τις αισθήσεις του προς τα αισθητά πράγματα, αυτός κατασκευάζει «χαύωνες». Γι' αυτόν τον λόγο δέχεται και τον νοητό Ναβουχοδονόσορα στην πύλη της Ιερουσαλήμ, δηλαδή στην ψυχή, να βασιλεύει μέσα σε αυτήν, συνθλίβοντάς την ως υποχείριό του· διότι το όνομα Ναβουχοδονόσορ ερμηνεύεται ως «αυτός που προφητεύει κρίση θλίψεως». Τι υποδηλώνουν οι πέντε θυσίες που προσφέρονταν σύμφωνα με τον Νόμο: το πρόβατο, το βόδι, η αίγα, το τρυγόνι και το περιστέρι;