Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 7:4

Διότι προσκύνησαν είδωλα, και στήνοντας κάτω από βελανιδιές και λεύκες αγάλματα και βωμούς, προσέφεραν θυσίες στα μάταια είδωλα και τελούσαν σπονδές, αδιαφορώντας παντελώς για τη δόξα που οφειλόταν στον πανάγιο Θεό. Γι' αυτό, μέσω της φωνής του Ιερεμία τους λέει για την Ιερουσαλήμ: «Και μη λέτε, Ναός Κυρίου είναι, διότι αν δεν διορθώσετε ριζικά τους δρόμους σας και τα έργα σας, θα κάνω αυτόν τον οίκο όπως τη Σηλώ». Τους κατηγορούσε δε πάλι μέσω του προφήτη Μιχαία λέγοντας: «Οι άρχοντές της έκριναν με δωροδοκίες, και οι ιερείς της έδιναν απαντήσεις με μισθό, και οι προφήτες της μάντευαν με χρήματα, και επαναπαύονταν στον Κύριο λέγοντας: Δεν είναι ο Κύριος ανάμεσά μας; Δεν πρόκειται να έρθουν σε εμάς κακά. Εξαιτίας σας, λοιπόν, η Σιών θα οργωθεί σαν χωράφι, και η Ιερουσαλήμ θα γίνει σαν οπωροφυλάκιο, και το όρος του ναού σαν άλσος δάσους». Ότι δε η κρίση του Θεού έρχεται οξεία εναντίον καθενός που συνηθίζει να αμαρτάνει, τους το έκανε φανερό και ο θεσπέσιος Ιωάννης λέγοντας: «Γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από την επερχόμενη οργή; Κάντε, λοιπόν, καρπούς άξιους της μετάνοιας, και μην νομίσετε ότι μπορείτε να λέτε μέσα σας πως, Έχουμε πατέρα τον Αβραάμ· διότι σας λέω ότι ο Θεός μπορεί από αυτές τις πέτρες να αναστήσει τέκνα στον Αβραάμ».

Διορθώστε τις οδούς σας και τα επιτηδεύματά σας. Δηλαδή τις πράξεις σας και όσα πράξατε εξαιτίας της ειδωλολατρίας. Διότι αυτό υποδηλώνει η λέξη επιτηδεύματα. Αυτά δε τα αναφέρει την εποχή που οι προφήτες προαναγγέλλουν την αιχμαλωσία. Ορισμένοι όμως από τους ψευδοπροφήτες τους προέτρεπαν να αναθαρρούν, ισχυριζόμενοι ότι δεν πρόκειται να πάθουν κανένα δεινό. Διότι έλεγαν: «Ακόμη και αν ο Θεός οργίζεται εξαιτίας σας, ωστόσο δεν θα επέλεγε ποτέ να παραδώσει τον ναό στους εχθρούς γι' αυτήν την αιτία»· γι' αυτό και ο Θεός διέταξε τον προφήτη να σταθεί στην πύλη και να πει αυτά. Προχωρώντας, λοιπόν, λέει: Μην στηρίζεστε σε ψεύτικα λόγια, διότι δεν πρόκειται να σας ωφελήσουν καθόλου όσοι σας λένε: «Ναός Κυρίου, Ναός Κυρίου είναι».

Τους έβλαπτε πολύ αυτή η αντίληψη· διότι, όπως ακριβώς τους λέει ο Χριστός, ή μάλλον ο Ιωάννης: «Μη νομίσετε ότι μπορείτε να λέτε, έχουμε πατέρα τον Αβραάμ»· έτσι λοιπόν και εδώ, μην πεις: «Είναι ναός του Κυρίου». Διότι, αν μεν Αυτός είχε ανάγκη από οίκο, δικαιολογημένα θα είχατε αυτήν τη γνώμη, ότι δηλαδή δεν θα κατέστρεφα τον οίκο. Αν όμως κανένας τόπος δεν με χωράει, αλλά είμαι αχώρητος στα πάντα· αν πάλι «ο ουρανός είναι θρόνος μου, και η γη υποπόδιο των ποδιών μου»· ή μάλλον ούτε αυτά έχουν έτσι ακριβώς· διότι με το χέρι μου στερέωσα τον ουρανό· ποιον οίκο θα μου οικοδομήσετε; Μη στηρίζεστε σε λόγια ψεύτικα.

Εάν όμως εσείς στηρίζεστε σε λόγια ψευδή, από τα οποία δεν πρόκειται να ωφεληθείτε. Δες την αιτία όλων των κακών: το να εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του. Διότι επικατάρατος είναι ο άνθρωπος που εναποθέτει την εμπιστοσύνη του σε άνθρωπο. Επειδή τίποτε δεν απομακρύνει τόσο πολύ από τον Θεό, όσο το να μην αναθέτει κανείς τα πάντα σε Αυτόν. Για τον λόγο αυτόν, ενώ θα μπορούσε να καταστήσει τον άνθρωπο σε πολλά απροσδεή, τον εξαρτά συνεχώς από τον ουρανό, επιβάλλοντάς του, σαν μια μορφή αναγκαιότητας, τη συνεχή χρεία να θυμάται τον Δεσπότη. Ο γεωργός, ο ναυτικός έχουν συνεχείς υπενθυμίσεις εξαιτίας του επαγγέλματός τους· ο καθένας, ακόμη και όταν δεν το επιθυμεί, παιδαγωγούμενος αναβλέπει προς τον ουρανό.

Τοποθέτησαν τα βδελύγματά τους στον οίκο όπου έχει επικληθεί το όνομά μου, για να τον μολύνουν. Είδες μανία; Είδες παραφροσύνη; Ούτε καν στα κρυφά, αλλά εντελώς απροκάλυπτα τα έπρατταν όλα, υβρίζοντας τη δόξα του Θεού, σαν να εισήγαγε κάποιος έναν τύραννο στα ανάκτορα, αφού προηγουμένως είχε εκδιώξει τον βασιλιά. Πώς λοιπόν λέτε: «Ναός Κυρίου, ναός Κυρίου είναι»; Πώς θα σας προστατεύσει Εκείνος που έχει αδικηθεί;

Αν και όσα προσφέρονταν ως θυσία από εκεί ήταν κνίσα και καπνός από σώματα που καίγονταν· και από τέτοια κνίσα τίποτα δεν είναι πιο δυσώδες. Αλλά, για να μάθεις ότι ο Θεός, επειδή προσέχει την προαίρεση αυτών που προσφέρουν, και δέχεται και αποστρέφεται τις θυσίες, τη μεν κνίσα και τον καπνό τα ονομάζει οσμή ευωδίας, το δε θυμίαμα βδέλυγμα, επειδή η προαίρεση αυτών που το προσέφεραν ήταν γεμάτη από πολλή δυσωδία. Θέλεις να μάθεις ότι, μαζί με τις θυσίες, τα μουσικά όργανα, τις γιορτές και τα θυμιάματα, αποστρέφεται και τον ναό εξαιτίας εκείνων που εισέρχονται σε αυτόν; Αυτό βέβαια το έδειξε με τα έργα Του, όταν τότε μεν τον παρέδωσε σε βαρβαρικά χέρια, και αργότερα τον κατεδάφισε ολοκληρωτικά. Εντούτοις, και πριν από την καταστροφή, φωνάζει μέσω του προφήτη και λέει: «Μην έχετε πεποίθηση σε ψεύτικα λόγια, διότι δεν θα σας ωφελήσουν, όταν λέτε: είναι ναός του Κυρίου, ναός του Κυρίου». Δεν αγιάζει ο ναός, λέει, αυτούς που συγκεντρώνονται, αλλά αυτοί που συγκεντρώνονται κάνουν τον ναό άγιο. Αν λοιπόν ο ναός δεν ωφελούσε τότε, όταν υπήρχαν τα Χερουβίμ και η κιβωτός, πολύ περισσότερο τώρα που όλα εκείνα έχουν αφαιρεθεί, που η αποστροφή του Θεού έχει γίνει τέλεια, που η αιτία της έχθρας είναι μεγαλύτερη. Πόση ανοησία και πόση παραφροσύνη θα ήταν, λοιπόν, να κάνετε συμμετόχους στις γιορτές εκείνους που έχουν ατιμαστεί, εκείνους που έχουν εγκαταλειφθεί από τον Θεό, εκείνους που παρόξυναν τον Δεσπότη; Πες μου, αν κάποιος σκότωνε τον δικό σου γιο, θα ανεχόσουν άραγε να τον βλέπεις; Θα ανεχόσουν άραγε να ακούς την προσφώνησή του;

ΛΘ΄. Μην πείτε, λέγει ο θείος Ιερεμίας, ότι είναι ναός Κυρίου. Και εσύ μην πεις, ότι η απλή πίστη στον Κύριό μας Ιησού Χριστό μπορεί να με σώσει. Διότι αυτό είναι αδύνατο, εάν δεν αποκτήσεις διά των έργων και την αγάπη προς Αυτόν. Διότι το να πιστεύει κανείς απλώς, και τα δαιμόνια πιστεύουν και φρίττουν.