Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:12

Εάν λοιπόν ο Χριστός είναι Θεός, είναι πνεύμα ως προς τη φύση της θεότητάς Του, και εκείνος που Τον έχει, έχει το Άγιο Πνεύμα. Και εκείνος που έχει το Πνεύμα, έχει πάλι τον ίδιο τον Κύριο, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Ο δε Κύριος είναι το πνεύμα». Πρέπει λοιπόν, αδελφοί, να εξετάζουμε τους εαυτούς μας και να ερευνούμε με ακρίβεια τις ψυχές μας, αν δηλαδή δεχθήκαμε τον Κύριο Ιησού που μας κηρύχθηκε μέσω του Ευαγγελίου και αν Τον έχουμε αποκτήσει μέσα μας, ώστε, όπως λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης, να γνωρίσουμε αν λάβαμε από Αυτόν την εξουσία να γίνουμε τέκνα Θεού.

Μην προσπεράσεις, λοιπόν, όσα ειπώθηκαν, αλλά να γνωρίζεις ότι ο Λόγος που ήταν στην αρχή προς τον Θεό, και ο οποίος είναι Θεός και έχει τη ζωή μέσα Του και δημιούργησε τα πάντα και είναι το φως που φωτίζει κάθε άνθρωπο, αυτός που πριν δημιουργηθεί ο κόσμος υπήρχε στον κόσμο και δημιούργησε τον κόσμο και υπάρχει μέσα σε αυτόν, και από τον κόσμο αγνοείται και από αυτόν δεν κατανοείται, ήρθε στον κόσμο ενσαρκωμένος, προκειμένου σε αυτούς που εκ πίστεως τον δέχονται ως Θεό και τηρούν τις εντολές του και σηκώνουν τον σταυρό, να αποκαλυφθεί ως Θεός και να γνωριστεί όπως ακριβώς είναι, τώρα βέβαια σε περιορισμένο βαθμό, ανάλογα με το πόσο μπορεί να χωρέσει ο καθένας, ενώ κατά την ανάσταση πιο ξεκάθαρα. «Διότι σε όσους», λέει, «τον δέχθηκαν, έδωσε σε αυτούς την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού, σε όσους πιστεύουν στο όνομά του, οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό. Και ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας, και είδαμε τη δόξα του, δόξα ως μονογενούς από τον Πατέρα, γεμάτος χάρη και αλήθεια». Ιδού, ο καθρέφτης για τον οποίο σας μίλησα πρωτύτερα, είναι αυτά τα λόγια.

Και πρόσεξέ μου την ακρίβεια των ευαγγελικών λόγων, πώς μας διδάσκει ξεκάθαρα τα γνωρίσματα των πιστών, ώστε να αναγνωρίζουμε ο καθένας και τον εαυτό του και τους συνανθρώπους του. Όσοι δε τον δέχθηκαν, λέει, δηλαδή όσοι τον ομολόγησαν μέσω της πίστεως ως Θεό και όχι μόνο ως άνθρωπο, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού μέσω του βαπτίσματος, ελευθερώνοντάς τους από την τυραννία του διαβόλου. Έτσι ώστε, όχι μόνο να είναι πιστοί, αλλά, εάν επιθυμούν να πορεύονται σύμφωνα με τις εντολές του, να αποκτούν επιπλέον και την αγιότητα μέσω της εφαρμογής των εντολών, όπως λέει σε άλλο σημείο: «Να γίνετε άγιοι, διότι εγώ είμαι άγιος», και πάλι: «Να γίνετε οικτίρμονες, όπως και ο Πατέρας σας ο επουράνιος είναι οικτίρμων». Έπειτα, μετά από αυτά, φανερώνει και τον τρόπο της υιοθεσίας, λέγοντας: «Οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά από τον Θεό». Γέννηση εδώ ονομάζει την πνευματική αλλοίωση, η οποία ενεργείται και καθίσταται ορατή στο βάπτισμα του Αγίου Πνεύματος, καθώς ο ίδιος ο αψευδής Κύριος λέει τα εξής: «Ο μεν Ιωάννης βάπτισε με νερό, εσείς όμως θα βαπτιστείτε με Άγιο Πνεύμα». Μέσα σε αυτό, λοιπόν, όσοι βαπτίζονται, γίνονται φως μέσα στο φως και αναγνωρίζουν εκείνον που τους γέννησε· διότι τον βλέπουν.

Επομένως, ο καθένας από εσάς, αδελφοί, ας εγκύψει με τη διάνοιά του στη δύναμη αυτών των λόγων και ας εξετάσει τον εαυτό του. Αν έλαβε τον Θεό Λόγο όταν ήρθε, αν έγινε τέκνο του Θεού, αν δεν γεννήθηκε μόνο από αίμα και σάρκα αλλά και από τον Θεό, αν γνώρισε τον σαρκωθέντα Λόγο να κατοικεί μέσα του και αν είδε τη δόξα Του, δόξα ως μονογενούς από τον Πατέρα, ιδού, έχει γίνει χριστιανός και είδε τον εαυτό του να έχει αναγεννηθεί και γνώρισε τον Πατέρα που τον γέννησε, όχι μόνο με λόγια, αλλά με έργο χάριτος και αλήθειας. Ας παραμείνουμε, αδελφοί, σε αυτό το κάτοπτρο της αλήθειας και ας απομακρυνθούμε από τη βλαβερή και αιρετική διδασκαλία και υπόνοια εκείνων που ισχυρίζονται ότι δεν αποκαλύπτεται τώρα σε εμάς τους πιστούς η δόξα της θεότητας του Κυρίου Ιησού μέσω της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος. Διότι η δωρεά δίνεται μέσα στην αποκάλυψη και η αποκάλυψη ενεργείται μέσω της δωρεάς. Ούτε λοιπόν λαμβάνει κάποιος το Άγιο Πνεύμα χωρίς αυτό να του αποκαλύπτεται και να το βλέπει νοερά, ούτε βλέπει αποκάλυψη εάν δεν φωτιστεί από το Άγιο Πνεύμα, ούτε μπορεί να ονομάζεται τέλεια πιστός, εάν δεν λάβει το Πνεύμα του Θεού, καθώς έλεγε ο Χριστός στη Σαμαρείτιδα: «Εκείνος που θα πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, δεν θα διψάσει ποτέ, αλλά θα γίνει μέσα του πηγή νερού που θα αναβλύζει για την αιώνια ζωή.» «

Γνώρισε λοιπόν πρώτα τον εαυτό σου, όποιος κι αν είσαι εσύ που τα λες αυτά, ότι σαφώς αμαρτάνεις εν γνώσει σου· διότι, εάν ομολογείς ότι το σκότος των παθών γίνεται κάλυμμα του φωτός που υπάρχει μέσα σου, ήδη συγκαταλέγεις και κατηγορείς πρώτα τον ίδιο σου τον εαυτό, ότι γνωρίζεις πως κάθεσαι στο σκότος και είσαι δούλος στα πάθη. Και ενώ έλαβες την εξουσία να γίνεις τέκνο του Θεού, δηλαδή του φωτός, και να ονομαστείς υιός της ημέρας, εσύ, παραμένοντας άπρακτος και οκνηρός, διάγεις τον βίο σου μέσα στη νύχτα, επειδή δεν θέλεις να σηκωθείς για την εργασία των εντολών του Θεού και να αποδιώξεις το νέφος των παθών, αλλά με τη ρυπαρή καρδιά σου, σαν μέσα σε βούρκο, παραβλέπεις να κείτεται εκεί Εκείνος που κατήλθε από τους ουρανούς για τη δική σου σωτηρία.

Αν πάλι θέλεις να μάθεις τον τρόπο της ελλάμψεως που πραγματοποιείται σε όσους αγαπούν τον Κύριο, άκουσε τον ίδιο τον Παύλο που λέει: «Έχουμε δε τον θησαυρόν αυτόν μέσα σε πήλινα σκεύη», δηλαδή στα σώματά μας. «Αν όμως, λέει, δεν υπάρχει τέτοιος άνθρωπος σήμερα, τι σημαίνει;» Γιατί δεν υπάρχει, πες μου; «Επειδή νομίζω, λέει, ότι, ακόμη κι αν κάποιος το θέλει, δεν μπορεί να γίνει τέτοιος στις μέρες μας, όπως ακριβώς δεν γίνεται κι αυτός που δεν το θέλει.» Αν λοιπόν ισχυρίζεσαι ότι και αυτός που θέλει δεν μπορεί, πού θα τοποθετήσουμε το: «Σε όσους όμως τον δέχτηκαν, έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού», και το: «Αν θέλετε, είστε όλοι θεοί και υιοί του Υψίστου», και το: «Να γίνετε άγιοι, διότι εγώ είμαι άγιος»;

Ακούστε τα λοιπόν αυτά εσείς που νομίζετε ότι είστε πνευματικοί και πιστέψτε σε αυτόν που μιλάει, εμένα δε, που σας περιγράφω με τον λόγο της χάριτος τις δωρεές που λαμβάνουν από τον Θεό όσοι προστρέχουν σε Αυτόν με θερμή πίστη και τηρούν τις εντολές Του, απαλλάξτε με από κάθε μομφή. «Αν όμως δεν υπάρχει, λέει κάποιος, τέτοιος άνθρωπος στις μέρες μας, τι γίνεται;» Γιατί δεν υπάρχει, πες μου; «Διότι, λέει, ακόμη και αν κάποιος θέλει, δεν μπορεί να γίνει τέτοιος τώρα, όπως ακριβώς δεν γίνεται και εκείνος που δεν το θέλει.» Αν λοιπόν ισχυρίζεσαι ότι και αυτός που θέλει δεν μπορεί, πού θα βάλουμε το «Όσοι όμως τον έλαβαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού», και το «Εγώ είπα, είστε θεοί και όλοι υιοί του Υψίστου», και το «Γίνεσθε άγιοι, διότι εγώ είμαι άγιος»; Αν πάλι εκείνος που δεν θέλει δεν γίνεται, δες ότι εσύ ο ίδιος καταδίκασες τον εαυτό σου, επειδή δεν θέλεις ούτε επιλέγεις να γίνεις· διότι, αν θέλεις να γίνεις, μπορείς.

ΛΟΓΟΣ ΛΒ'. Στην εορτή των Φώτων δεν πρέπει να σκοτιζόμαστε από τα πάθη. Πατέρες μου και αδελφοί και τέκνα, πάλι η προεόρτια κατήχηση, φτάνοντας από τα γενέθλια του Χριστού στην ημέρα των Θεοφανείων, δεν είχε ούτε έχει κάτι το αντάξιο. Δεν εννοώ των θείων πανηγύρεων - διότι αυτό είναι έργο αγίων και θεοφόρων - αλλά της πρέπουσας σε εμάς υπενθύμισης. Πλην όμως, και τώρα πρέπει να καταβάλουμε ό,τι είναι στις δυνάμεις μας. Διδαχθήκαμε λοιπόν προηγουμένως για τη Γέννηση του Χριστού: ότι ο Χριστός φανερώθηκε εν σαρκί, εμφανίστηκε στον κόσμο. Διότι ήλθε στα δικά του, έστω και αν οι δικοί του δεν τον δέχθηκαν όλοι. Εμείς όμως επειδή τον δεχθήκαμε, αφού με τα μάτια της πίστεως τον είδαμε να γεννιέται στο σπήλαιο, παρθενικώς και ακαταλήπτως, από την Προφήτιδα, και τον προσκυνήσαμε εν πνεύματι και αληθεία, και μαζί με τους αγγέλους αναπέμψαμε τον ύμνο της ευδοκίας του, λάβαμε την εξουσία να γίνουμε τέκνα Θεού, όπως βοά ο θείος ευαγγελιστής, απορρίπτοντας τα εκ σαρκός και αίματος καλύμματα των παθών, ώστε να θεαστούμε τα ιερά του Θεοφάνεια και να τα απεκδυθούμε. Ο Λόγος πορεύεται προς τη Φωνή.

Λάβαμε την «εξουσία να γίνουμε τέκνα Θεού», όπως αναφωνεί ο θείος ευαγγελιστής, απορρίπτοντας τα από σάρκα και αίμα καλύμματα των παθών, ώστε να θεαστούμε και να ενδυθούμε τα ιερά Του επιφάνια. Πορεύεται ο Λόγος προς τη Φωνή (διότι έφτασε ο καιρός της τελειώσεως· αφού μέχρι τώρα, για τριάντα χρόνια, υποτασσόταν ανθρωπίνως στους γονείς, δίνοντάς μας το πρότυπο της υπακοής, και αυτό μπορείς να το εκλάβεις, όπως θέλεις, είτε φυσικά είτε πνευματικά), ο Νυμφίος προς τον νυμφαγωγό, ο Δεσπότης προς τον δούλο, ο ενσώματος Θεός προς τον ένσαρκο άγγελο· διότι εξέρχεται τώρα ο Ιωάννης από τη διαβίωση στην έρημο, όντας καθόλα θεοφόρος και καθοδηγούμενος από τον Πατέρα, για να ετοιμάσει τις οδούς του Κυρίου, να κάνει ευθείες τις τρίβους Του, να προετοιμάσει λαό περιούσιο. Και αφού έγιναν αυτά μέσω του βαπτίσματος της μετανοίας, προϋπαντά τον Ιησού που έρχεται και ανακράζει: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου». Ζητά ο Χριστός μου από αυτόν το βάπτισμα· ο Ιωάννης γεμίζει με θάμβος· ο Δεσπότης τον κατεπείγει σε υπακοή, ο υπηρέτης υποχωρεί και διστάζει να εκπληρώσει τα θεοπρεπή. Πώς νομίζεις ότι αισθανόταν ο Πρόδρομος, βρισκόμενος στο μεταίχμιο δύο ισχυρών καταστάσεων, από τη μία ωθούμενος προς την υπακοή, και από την άλλη αναχαιτιζόμενος από τη συναίσθηση της δικής του αναξιότητας;

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΚΘ' ΠΕΡΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΔΕΛΦΟΥ ΜΑΣ ΘΑΔΔΑΙΟΥ. Αδελφοί και πατέρες, πολλούς τρόπους μας έδωσε ο Θεός για να κατεργαστούμε τη σωτηρία μας. Ένας τρόπος και πρώτος είναι η ευχαριστία· διότι λέει ο Απόστολος: «Πρώτα μεν ευχαριστώ τον Θεό μου δια του Ιησού Χριστού για όλους σας, διότι η πίστη σας εξαγγέλλεται σε όλο τον κόσμο.» Και παντού φαίνεται να ευχαριστεί. Λέει επίσης και στην Κλίμακα, ότι η ευχαριστία οφείλει να προηγείται της προσευχής. Ας ευχαριστούμε λοιπόν τον Θεό, πρώτα επειδή από την ανυπαρξία μάς έφερε στην ύπαρξη, πλάθοντάς μας για καλά έργα, τα οποία προετοίμασε, για να πορευθούμε σε αυτά· ας τον ευχαριστούμε επειδή μας οδήγησε στην υιοθεσία δια του αγίου βαπτίσματος. «Διότι σε όσους τον δέχθηκαν», λέει, «τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού, οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα ούτε από θέλημα σαρκός ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά από τον Θεό»· ας τον ευχαριστούμε επειδή μας οδήγησε στη μοναχική τελειότητα, διότι λέει: «Αν θέλεις να γίνεις τέλειος, πούλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς, και σήκωσε τον σταυρό σου, και έλα ακολούθα με»· ας τον ευχαριστούμε επειδή μας οδήγησε στην προκείμενη ομολογία μετά την προηγούμενη.

Ας μην χάσουμε την ευγένεια με την οποία μας τίμησε ο Κύριος, υιοθετώντας μας στον Θεό και Πατέρα. «Διότι σε όσους τον δέχθηκαν», λέει, «έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού.» Εφόσον λοιπόν ονομαστήκαμε τέκνα Θεού, ας μην γίνουμε τέκνα οργής· και επειδή κληθήκαμε κληρονόμοι Θεού, ας μην γίνουμε κληρονόμοι του άσβεστου πυρός· και επειδή ονομαστήκαμε μέλη Χριστού, ας μην γίνουμε μέλη πόρνης. Ας μην προσηλώνουμε το βλέμμα μας στον κόσμο και στα του κόσμου, ας μην αποβλέπουμε στα ωραία του παρόντος βίου, τα οποία είναι μάταια και φθαρτά. Ας υποθέσουμε, βέβαια, ότι χορταίνουμε κάθε επιθυμία της σάρκας και του αίματος. «Ποια η ωφέλεια στο αίμα μου, όταν κατεβαίνω στη φθορά;» Ας σκύψουμε πάνω από τους τάφους και ας δούμε το αποτέλεσμα των ηδονών. Ας υποθέσουμε ότι αποκτούμε κτήματα και χρήματα. Τι λοιπόν; Δεν εισήλθαμε γυμνοί στον κόσμο; Γυμνοί προφανώς και θα αναχωρήσουμε χωρίς να πάρουμε τίποτα μαζί μας, παρά μόνο τις πράξεις μας, είτε καλές είτε κακές. Γι' αυτό ανακράζει ο άγιος Δαβίδ: «Ένα ζήτησα από τον Κύριο, αυτό θα επιζητώ· το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου· το να αντικρίζω την τερπνότητα του Κυρίου, και να επισκέπτομαι τον ναό του.»

Έτσι λοιπόν θρηνεί για την ανοησία των ανθρώπων και θαυμάζει τη φιλανθρωπία του Δεσπότη. Αν και ήταν δικοί του, λέει, δεν τον δέχθηκαν όλοι. Διότι ο Κύριος δεν ελκύει κανέναν αναγκαστικά, αλλά με ελεύθερη βούληση και προαίρεση. «Όσοι όμως τον δέχθηκαν, σε αυτούς έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού, σε εκείνους που πιστεύουν στο όνομά του.» Είτε είναι δούλοι, είτε ελεύθεροι, είτε παιδιά, είτε γέροντες, είτε Βάρβαροι, είτε Έλληνες, σε όσους τον δέχθηκαν, έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού.

Και ποιοι είναι αυτοί; Εκείνοι που πιστεύουν στο όνομά του. Επομένως, εκείνοι που έλαβαν τον Λόγο και το αληθινό φως, τον έλαβαν και τον υποδέχτηκαν μέσω της πίστεως. Για ποιον λόγο όμως δεν είπε ότι τους έκανε τέκνα Θεού, αλλά ότι τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού; Για ποια αιτία; Άκουσε, επειδή δεν αρκεί για τη διατήρηση της καθαρότητας μόνο το να βαπτιστεί κανείς, αλλά χρειάζεται και πολλή επιμέλεια, ώστε να διαφυλάξει αμόλυντη την εικόνα της υιοθεσίας που αποτυπώθηκε κατά το βάπτισμα. Γι' αυτό πολλοί έλαβαν μεν μέσω του βαπτίσματος τη χάρη της υιοθεσίας, αλλά επειδή αμέλησαν, δεν έγιναν τέκνα Θεού μέχρι τέλους. Ίσως δε θα μπορούσε να πει κάποιος και τούτο, ότι πολλοί τον λαμβάνουν μεν μόνο μέσω της πίστεως, όπως είναι οι λεγόμενοι Κατηχούμενοι, αλλά δεν έγιναν ακόμη τέκνα Θεού. Έχουν ωστόσο την εξουσία, αν το θελήσουν, να βαπτιστούν και να αξιωθούν αυτής της χάριτος, εννοώ της υιοθεσίας. Θα πει όμως κάποιος και το εξής: Ότι, αν και μέσω του βαπτίσματος δεχόμαστε τη χάρη της υιοθεσίας, ωστόσο το τέλειο το απολαμβάνουμε κατά την ανάσταση, και τότε ελπίζουμε να λάβουμε την πληρέστατη υιοθεσία. Όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Ότι απεκδεχόμεθα την υιοθεσίαν».

Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, και αυτός ο ευαγγελιστής δεν είπε ότι, σε όσους τον δέχθηκαν, τους έκανε τέκνα Θεού, αλλά, «Τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού», δηλαδή, να λάβουν αυτήν τη χάρη στον μέλλοντα αιώνα. «Οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά από τον Θεό». Κάνει σαν μια σύγκριση της θείας και της σαρκικής γέννησης, όχι άσκοπα υπενθυμίζοντάς μας τις σαρκικές ωδίνες, αλλά ώστε, αναγνωρίζοντας εμείς μέσα από τη σύγκριση το ευτελές και ταπεινό της σαρκικής γέννησης, να προστρέξουμε στη θεία χάρη. Λέει, λοιπόν: «Οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα», δηλαδή από τα καταμήνια· διότι από αυτά προέρχεται η τροφή και η αύξηση του εμβρύου. Λένε δε ότι και το σπέρμα πρώτα γίνεται αίμα και έπειτα μεταπλάθεται σε σάρκα και στην υπόλοιπη σωματική διάπλαση. Επειδή όμως ήταν επόμενο να πουν κάποιοι, ότι λοιπόν και του Ισαάκ η γέννηση ήταν τέτοια, όπως γεννιούνται όσοι πιστεύουν στον Χριστό· διότι και ο Ισαάκ δεν γεννήθηκε από αίματα, καθώς είχαν σταματήσει στη Σάρρα τα καταμήνια· επειδή, λοιπόν, ενδεχόταν κάποιοι να υποθέσουν κάτι τέτοιο, προσθέτει το, «Ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός». Διότι στην περίπτωση του Ισαάκ, μπορεί η γέννηση να μην έγινε από αίματα, αλλά τουλάχιστον έγινε από θέλημα ανδρός· αφού βέβαια ήθελε ο άνδρας να του γεννηθεί παιδί από τη Σάρρα. Από θέλημα δε σαρκός, όπως ο Σαμουήλ από την Άννα.

Και βέβαια ο Χριστός, από την πλευρά του, προσπαθούσε να τους οδηγήσει όλους στην πίστη. Αν όμως εκείνοι δεν έδωσαν προσοχή, το σφάλμα δεν είναι αυτού που διδάσκει, αλλά εκείνων που δεν τον δέχονται. Όταν δε ακούς το «Έδωσες» και «Έλαβα» και τα παρόμοια, να κατανοείς ότι λέγονται συγκαταβατικά, όπως έχουμε πει αμέτρητες φορές. Διότι, αποφεύγοντας πάντοτε να λέει ο ίδιος κάτι μεγάλο για τον εαυτό του, συγκαταβαίνει στην αδυναμία των ακροατών. Και επειδή σκανδαλίζονταν ακούγοντας μεγάλα λόγια για εκείνον, εκφράζει όσα προς το παρόν μπορούσαν να χωρέσουν στον νου τους. Όπως ακριβώς και εμείς, όταν συζητάμε με τα μικρά παιδιά, ονομάζουμε το ψωμί όπως εκείνα, καθώς και το νερό, και γενικά όλα τα άλλα. Επειδή, όταν ο ευαγγελιστής μιλάει για τον Κύριο, άκουσε τι λέει: «Όλα δημιουργήθηκαν δι' αυτού» και «Σε όσους τον δέχθηκαν, έδωσε εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού». Αυτός που δίνει στους άλλους, πώς ο ίδιος δεν την είχε, αλλά την λάμβανε από τον Πατέρα; Έπειτα, ακόμη και εδώ, μέσα σε αυτά τα φαινομενικά ταπεινά λόγια, έχει συνυφανθεί και κάτι το υψηλό. Λέει, «για να δώσει, σε καθετί που του έχεις δώσει», αυτό δείχνει συγκατάβαση, «να τους δώσει ζωή αιώνια», αυτό δείχνει την εξουσία του Μονογενούς και τη θεότητα. Διότι είναι γνώρισμα του Θεού το να δίνει ζωή, και μάλιστα αιώνια. Ονόμασε δε τον Πατέρα «μόνο αληθινό Θεό», σε αντιδιαστολή προς τους ψευδώνυμους θεούς των Ελλήνων, και όχι βέβαια για να χωρίσει τον εαυτό του από τον Πατέρα, μη γένοιτο!