Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:16

Αυτά δεν γράφτηκαν τυχαία, ούτε περιορίζονται στο γράμμα, αλλά το παράδειγμα αυτό ιστορείται για να μεταβιβαστεί σε εμάς, ώστε και εμείς να ακολουθούμε τους καθοδηγητές μας, ακόμη και αν αυτά που βρίσκονται μπροστά μας είναι θανάσιμα. Ενώ λοιπόν διένυε τον δρόμο, λέει φανερά στους μαθητές του: «Ο Λάζαρος, ο φίλος μας, έχει κοιμηθεί, αλλά πηγαίνω για να τον αναστήσω». Μεγάλο πράγμα, το ότι ο Λάζαρος αξιώθηκε να ονομαστεί φίλος του Δεσπότη των πάντων. Ω, της άρρητης συγκατάβασης, που έφτασε σε τέτοιο μέτρο ταπείνωσης, ώστε να ονομάσει τον άνθρωπο φίλο. Στο πρόσωπο του Λαζάρου οικειοποιείται όλο το ανθρώπινο γένος, το οποίο από παλιά, λόγω της παρακοής μέσω του πρωτοπλάστου, είχε γίνει εχθρικό, και το καθιστά φίλο του. Και εμείς, που άλλοτε ήμασταν μακριά εξαιτίας της απόστασης που προκάλεσε η έχθρα της αμαρτίας, πλησιάζουμε τώρα στη θεία αγάπη, και εμείς που λάχαμε την πρόσκαιρη και θνητή ζωή, γινόμαστε αθάνατοι μέσω της θεότητας του Λόγου, ο οποίος ενώθηκε μαζί μας κατά τη φύση. «Διότι ο Λόγος», λέει, «έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας, και από το πλήρωμά του όλοι εμείς λάβαμε». Αλλά ας επιστρέψουμε στο προκείμενο θέμα.

Γιατί; Διότι υπήρχε πριν από εμένα σύμφωνα με τη θεότητα. Οι δε Αρειανοί ερμήνευσαν ανόητα αυτό το ρητό. Διότι, θέλοντας να δείξουν ότι ο Υιός του Θεού δεν γεννήθηκε από τον Πατέρα, αλλά δημιουργήθηκε ως ένα από τα κτίσματα, ισχυρίζονται ότι, ιδού, ο Ιωάννης μαρτυρεί για αυτόν λέγοντας «έμπροσθέν μου γέγονεν», αντί του: δημιουργήθηκε πριν από εμένα και κτίσθηκε από τον Θεό ως ένα από τα δημιουργήματα. Ελέγχονται όμως για την εσφαλμένη κατανόηση του ρητού από τα αμέσως επόμενα. Διότι, ποιο νόημα προκύπτει όταν λέγεται ότι «Αυτός», δηλαδή ο Χριστός, «έγινε πριν από εμένα», αντί του «κτίσθηκε πριν από εμένα», «διότι υπήρχε πριν από εμένα;» Διότι είναι εντελώς ανόητο να λέει κανείς ότι Αυτόν τον έκτισε ο Θεός προτύτερα, επειδή υπήρχε πριν από εμένα. Αντίθετα, θα όφειλε μάλλον να πει ότι: Αυτός είναι πριν από εμένα, διότι δημιουργήθηκε, δηλαδή κτίσθηκε, πριν από εμένα. Αυτά υποστηρίζουν οι Αρειανοί. Εμείς όμως ορθοδόξως κατανοούμε ότι το «Αυτός που έρχεται πίσω από εμένα», ως προς την εν σαρκί γέννηση από την Παρθένο, «έγινε πριν από εμένα», σημαίνει ότι έγινε ενδοξότερος και ανώτερός μου εξαιτίας των θαυμάτων που συνέβησαν γύρω από αυτόν, από τη γέννηση, από την ανατροφή, από τη σοφία του. Και είναι εύλογο αυτό. Διότι υπήρχε πριν από εμένα, σύμφωνα με την προαιώνια γέννησή Του από τον Πατέρα, αν και ήλθε μετά από εμένα σύμφωνα με την εν σαρκί παρουσία Του. «Και από το πλήρωμά Του εμείς όλοι λάβαμε, και χάρη αντί χάριτος».

Και αυτά είναι λόγια του Προδρόμου που λέει για τον Χριστό, ότι Εμείς όλοι οι προφήτες από το πλήρωμά Του λάβαμε. Διότι δεν έχει περιορισμένη χάρη, ίση με αυτή των πνευματοφόρων ανθρώπων, αλλά όντας πηγή κάθε αγαθού και κάθε σοφίας και προφητείας, την αναβλύζει με αφθονία σε όλους τους αξίους, και ενώ αναβλύζει άφθονα παραμένει πλήρης, και ποτέ δεν κενώνεται. Και λάβαμε χάρη, δηλαδή τη χάρη της Καινής Διαθήκης, αντί της χάριτος της παλαιάς νομοθεσίας. Διότι, επειδή εκείνη η Διαθήκη πάλιωσε και φθάρθηκε, αντί για εκείνη λάβαμε τη Νέα.

Αλλά ούτε και οι άγγελοι βλέπουν την ουσία του Θεού, έστω κι αν λέγεται ότι βλέπουν το πρόσωπο του Θεού· διότι αυτό είναι ενδεικτικό μόνο του ότι έχουν πάντοτε στραμμένο το νου τους προς τον Θεό. Ο Υιός λοιπόν μόνος βλέπει τον Πατέρα, και τον κάνει γνωστό σε όλους τους ανθρώπους. Και ακούγοντας για πατρικούς κόλπους, να μην υποπτευθείς τίποτα το σωματικό στον Θεό. Διότι, θέλοντας ο ευαγγελιστής να δείξει τη γνησιότητα, το αχώριστο και το συναΐδιο του Υιού προς τον Πατέρα, ανέφερε αυτό το όνομα. «Και αυτή είναι η μαρτυρία του Ιωάννη, όταν οι Ιουδαίοι έστειλαν από τα Ιεροσόλυμα ιερείς και Λευίτες, για να τον ρωτήσουν: Εσύ ποιος είσαι; Και ομολόγησε, και δεν αρνήθηκε· και ομολόγησε ότι: Εγώ δεν είμαι ο Χριστός.» Είπε προηγουμένως ότι ο Ιωάννης μαρτυρεί για αυτόν· έπειτα, αφού είπε ενδιάμεσα τι μαρτύρησε ο Ιωάννης για τον Χριστό, ότι «Αυτός υπήρχε πριν από εμένα», και ότι «Όλοι εμείς οι προφήτες λάβαμε από το πλήρωμά του», προσθέτει: «Και αυτή είναι η μαρτυρία του Ιωάννη.» Ποια; Αυτή που είπε πιο πάνω, ότι «υπήρχε πριν από εμένα», και τα λοιπά· αλλά και όσα λέγει στη συνέχεια, ότι «Δεν είμαι εγώ ο Χριστός», και αυτά αποτελούν μαρτυρία του Ιωάννη. Έστειλαν λοιπόν οι Ιουδαίοι προς τον Ιωάννη τους πιο εκλεκτούς που διέθεταν, δηλαδή ιερείς και Λευίτες, και μάλιστα Ιεροσολυμίτες, έτσι ώστε αυτοί, ως πιο συνετοί, να πείσουν τον Ιωάννη με κολακείες να ομολογήσει τον εαυτό του ως Χριστό.