Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:29

Πρόσεξε να μην επιχειρήσεις να ποιμάνεις, προτού αποκτήσεις τον Καλό Ποιμένα ως γνήσιο φίλο σου, επειδή μάθε ότι δεν θα κερδίσεις τίποτε άλλο παρά το να δώσεις λόγο στον Θεό, όχι μόνο για τη δική σου αναξιότητα, αλλά και για τα πρόβατα που έχασες εξαιτίας της απειρίας και της εμπαθείας σου. Πρόσεξε, σε παρακαλώ, να μην αναλάβεις καθόλου ξένα χρέη, ενώ είσαι ο ίδιος υπόχρεος σε κάτι· μην τολμήσεις να δώσεις άφεση, εσύ που δεν έχεις αποκτήσει μέσα στην καρδιά σου Εκείνον που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου.

Εκεί βρίσκομαι, ω ακροατές, με τη διανοητική ενατένιση, και βλέπω την ταφή του δικαίου να γίνεται εν ειρήνη, σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Βλέπω εκείνο το αγγελικό πρόσωπο, του οποίου τα μάτια έδυσαν σαν δύο φωστήρες, και του οποίου ολόκληρη η μορφή έχει αποτυπωθεί με αγαθότητα. Χωρίς πνοή μεν από την πρόσκαιρη ζωτική ενέργεια, αλλά ευωδιάζοντας σε μέγιστο βαθμό με το άρωμα της θείας χάριτος. Ασπάζομαι εκείνα τα ιερά χέρια, των οποίων η αφή έμεινε ανέγγιχτη από την αμαρτία, και με το δάχτυλο των οποίων υποδείχθηκε στους ανθρώπους αυτός που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Προσκυνώ εκείνα τα ωραία πόδια, έργο των οποίων ήταν να ευαγγελίζονται τα αγαθά στους επί γης, και μέσω των οποίων προετοιμάστηκε η οδός της παρουσίας του Κυρίου. Ας παραδοθεί σε μένα για προσκύνηση και η τίμια αλυσίδα με την οποία δέθηκε ο πολυτίμητος ανάμεσα στους ανθρώπους άγγελος. Ας παραδοθεί σε μένα και το σεβάσμιο πινάκιο, πάνω στο οποίο τοποθετήθηκε η πολυτιμότερη και από χρυσό, πάνσεπτη κάρα. Ακόμη και το μαχαίρι του φονιά που διαπέρασε τον ιερό τράχηλο, αν το έβρισκα, δεν θα το άφηνα απροσκύνητο, ούτε καν το έδαφος από το οποίο φρουρήθηκε ο θησαυρός, αν το πετύχαινα, δεν θα παρέλειπα να το ασπαστώ ως μεταδοτικό χάριτος.

Χαίρε, αμνάδα, που δεν γέννησες από συζυγική ένωση, αλλά γέννησες κατά θεία σύλληψη. Από την οποία ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου, ήρθε στον κόσμο. Χαίρε, νεφέλη φωτός, που στην έρημο του βίου επισκιάζεις με τις πρεσβείες σου τον νέο Ισραήλ· από την οποία ακούστηκαν τα διατάγματα της χάριτος, από την οποία ανέτειλε ο ήλιος της δικαιοσύνης, καταλαμπρύνοντας τα σύμπαντα με τις ακτίνες της αφθαρσίας. Χαίρε, λυχνία, το χρυσό και καλοστερεωμένο σκεύος της παρθενίας, της οποίας φυτίλι είναι η χάρη του Πνεύματος, και έλαιο το άγιο σώμα που ελήφθη από τις άχραντες σάρκες, από τα οποία προήλθε το φως, ο Χριστός που δεν δύει ποτέ· εσύ που μετέδωσες την αιώνια ζωή σε όσους κάθονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου.

Ω, της άγονης μήτρας που κυοφόρησε ένα τέτοιο παιδί! Ω, του άκαρπου αγρού που βλάστησε ένα τόσο μεγάλο στάχυ! Γι' αυτό δεν πρέπει να διστάσουμε να πούμε προς αυτήν, με έναν κάπως πιο καινούργιο τρόπο, τα λόγια του μεγαλοφωνότατου Ησαΐα: «Ευφράνσου, στείρα εσύ που δεν γεννάς· ξέσπασε και βόησε, εσύ που δεν νιώθεις ωδίνες», διότι άνθισες από την έρημη μήτρα τον κρίνο της αγνείας, το ρόδο της πνευματικής ευωδίας, τον λειμώνα της αγαθοφόρου εγκρατείας, τον φωτεινό σαν την ημέρα φανό της επιφανείας του Χριστού, τον Ιωάννη, τον θεοπρόβλητο στρατιώτη του επουράνιου Βασιλιά, τον άριστο νυμφαγωγό της Εκκλησίας του Χριστού, τον ασίγητο μάρτυρα της όντως αλήθειας, τον Ιωάννη, τον διαπρύσιο κήρυκα της μετανοίας, τον εν σώματι άγγελο του Κυρίου, τον εκφάντορα του Αμνού που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Και δεν θα μπορούσα να συμπεριλάβω όλες τις αρετές του, ακόμη κι αν προσέθετα περισσότερα ονόματα στην προσφώνησή του· διότι είναι πολυώνυμος και πολυάξιος, έχοντας λάβει το μεγαλύτερο αξίωμα από όλους τους χριστούς του Κυρίου.

Ο Ισαάκ ήταν ταυτόχρονα και τέκνο και θύμα, παρομοίως και ο Χριστός είναι Υιός του Θεού και αμνός που αίρει την αμαρτία του κόσμου. Δεν λυπάται τον Ισαάκ ο πατέρας, αλλά ούτε και ο Θεός τον Χριστό, «διότι αυτός που δεν λυπήθηκε τον ίδιο του τον Υιό, αλλά τον παρέδωσε για χάρη όλων μας». Τρεις ημέρες μετά τη θυσία η μητέρα βλέπει ζωντανό τον γιο της, τρεις ημέρες μετά η Εκκλησία βλέπει άφθαρτο τον Σωτήρα. Αυτά λοιπόν ας ειπωθούν παρεμπιπτόντως σχετικά με τους τύπους. Ο Αβραάμ έχει ήδη φτάσει στον τόπο της ιερουργίας, έχοντας πλέον εισέλθει στον αγώνα, κατά τον οποίο μάχονται η φύση και η προαίρεση. Στεφανώνεται όμως η γνώμη νικώντας τη φύση και ο δίκαιος αποφέρει τα νικητήρια της φιλοθεΐας έναντι της φιλοτεκνίας. Ήλθε ο πατέρας με το τέκνο, μόνος ο ιερέας με μόνο το θύμα, και ο παίδας ήταν τα πάντα για τον πατέρα: και διάκονος για την υπηρέτηση και θύμα για την ιερουργία. Εγώ όμως θαυμάζω και τη σύνεση του νέου. Ω, με πόσο σεβασμό πλησιάζει τον πατέρα του! «Πατέρα», λέει, «ιδού η φωτιά και τα ξύλα. Το πρόβατο πού είναι;». Δεν περιγελά τη λήθη του πατέρα του, διότι είδε τους Χαναναίους να γίνονται δούλοι εξαιτίας του γέλιου του Χαμ, αλλά ρωτά «πού;», διορθώνοντας το σφάλμα της λήθης με το σχήμα της ερώτησης. «Πατέρα», λέει, «ιδού τα ξύλα και η φωτιά. Το πρόβατο πού είναι;». Ποιος λόγος θα είναι αρκετός για να παραστήσει τη μεγαλοψυχία του ανδρός;

Θεοτοκίο. Το μέγιστο θαύμα των θαυμάτων φανερώθηκε σε σένα, άσπιλη Αμνάδα. Διότι γέννησες τον Αμνό που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου, τον οποίο να ικετεύεις θερμά υπέρ εκείνων που σε υμνούν.

Και για να παραλείψω τις φωνές των άλλων (διότι είναι πολλές), αφού προσθέσω μόνο μία, θα στρέψω τον λόγο μου σε άλλο θέμα. Είναι η φωνή των αγίων πατέρων της Έκτης Συνόδου: Σε ορισμένες απεικονίσεις των σεπτών εικόνων ζωγραφίζεται ένας αμνός, τον οποίο δείχνει με το δάχτυλο ο Πρόδρομος. Αυτός παραλήφθηκε ως τύπος της χάριτος, προεικονίζοντας σε εμάς μέσω του νόμου τον αληθινό αμνό, τον Χριστό τον Θεό μας. Ασπαζόμενοι λοιπόν τους παλαιούς τύπους και τις σκιές, που έχουν παραδοθεί στην Εκκλησία ως σύμβολα και προεικονίσεις της αλήθειας, προτιμούμε τη χάρη και την αλήθεια, αποδεχόμενοι αυτήν ως πλήρωμα του νόμου. Προκειμένου λοιπόν να απεικονίζεται το τέλειο ενώπιον όλων ακόμη και μέσω των χρωμάτων, ορίζουμε από εδώ και στο εξής να αναστηλώνεται στις εικόνες, αντί του παλαιού αμνού, σύμφωνα με την ανθρώπινη μορφή του, ο αμνός που αίρει την αμαρτία του κόσμου, ο Χριστός ο Θεός μας, κατανοώντας μέσω αυτού το ύψος της ταπεινώσεως του Θεού Λόγου και καθοδηγούμενοι στην ανάμνηση της εν σαρκί πολιτείας Του, του πάθους Του και του σωτήριου θανάτου Του, καθώς και της λυτρώσεως που προήλθε από αυτά για τον κόσμο.

Απευθύνω θερμότατους χαιρετισμούς σε εκείνη που σε έφερε στο φως με τη διάπλαση του αληθινού φωτός, ως μητέρα της ημέρας. Λαμβάνοντας τα δώρα της μαζί με τα δικά σου, προσέφερα ως δώρο στον Κύριό μου την ευχαριστία και τη δέηση υπέρ αμφοτέρων σας. Αν και σας επιβάρυνα πάρα πολύ, είθε να σας ανακουφίσει από το νοητό φορτίο Εκείνος που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου.

Εφόσον λοιπόν και ο δεύτερος τρόπος έχει ολοκληρωθεί, ποιος είναι ο τρίτος; Η φωνή των Πατέρων που συνήλθαν σε σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη μετά την Έκτη: Σε μερικές από τις αναπαραστάσεις των σεπτών εικόνων ζωγραφίζεται ένας αμνός που υποδεικνύεται από το δάχτυλο του Προδρόμου, ο οποίος παραλήφθηκε ως τύπος της χάριτος, προεικονίζοντας για εμάς μέσω του νόμου τον αληθινό αμνό, τον Χριστό τον Θεό μας. Ασπαζόμενοι λοιπόν τους παλαιούς τύπους και τις σκιές ως σύμβολα και προεικονίσεις της αλήθειας που παραδόθηκαν στην Εκκλησία, προτιμούμε τη χάρη και την αλήθεια, αποδεχόμενοι αυτήν ως πλήρωμα του νόμου. Προκειμένου λοιπόν το τέλειο να ζωγραφίζεται και με χρώματα μπροστά στα μάτια όλων, ορίζουμε από τώρα και στο εξής να αναστηλώνεται στις εικόνες, σύμφωνα με την ανθρώπινη μορφή, αντί του παλαιού αμνού, ο αμνός που αίρει την αμαρτία του κόσμου, ο Χριστός ο Θεός μας, ώστε κατανοώντας μέσω αυτού το ύψος της ταπείνωσης του Θεού Λόγου, να οδηγούμαστε στην ανάμνηση της εν σαρκί πολιτείας του, του πάθους του και του σωτήριου θανάτου του, καθώς και της απολύτρωσης που επήλθε εντεύθεν για τον κόσμο.

Διότι έφτασε ο καιρός της τελειώσεως· διότι μέχρι τώρα, επί τριάντα χρόνια, υποτάσσεται ανθρωπίνως στους γονείς του, δίνοντάς μας το πρότυπο της υποταγής· και αυτό μπορείς να το εκλάβεις όπως θέλεις, είτε φυσικά είτε πνευματικά, ο νυμφίος προς τον νυμφαγωγό, ο Δεσπότης προς τον δούλο, ο ενσώματος Θεός προς τον ένσαρκο άγγελο. Διότι εξέρχεται τώρα ο Ιωάννης από τη ζωή στην έρημο, όλος θεοφορούμενος και κινούμενος από τον Πατέρα, διδασκόμενος να ετοιμάσει τις οδούς του Κυρίου, να κάνει ευθείες τις τρίβους του· να ετοιμάσει λαό περιούσιο. Επειδή δε αυτά έγιναν διά του βαπτίσματος της μετανοίας, προϋπαντά ο Ιωάννης τώρα τον Ιησού που έρχεται, και αναφωνεί: Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου. Επιζητεί ο Χριστός μου βάπτισμα από αυτόν· γεμίζει από θάμβος ο Ιωάννης· τον πιέζει ο Δεσπότης σε υπακοή· διστάζει και αναβάλλει ο υπηρέτης να εκπληρώσει τα θεοπρεπή.

Λάβαμε την «εξουσία να γίνουμε τέκνα Θεού», όπως αναφωνεί ο θείος ευαγγελιστής, απορρίπτοντας τα από σάρκα και αίμα καλύμματα των παθών, ώστε να θεαστούμε και να ενδυθούμε τα ιερά Του επιφάνια. Πορεύεται ο Λόγος προς τη Φωνή (διότι έφτασε ο καιρός της τελειώσεως· αφού μέχρι τώρα, για τριάντα χρόνια, υποτασσόταν ανθρωπίνως στους γονείς, δίνοντάς μας το πρότυπο της υπακοής, και αυτό μπορείς να το εκλάβεις, όπως θέλεις, είτε φυσικά είτε πνευματικά), ο Νυμφίος προς τον νυμφαγωγό, ο Δεσπότης προς τον δούλο, ο ενσώματος Θεός προς τον ένσαρκο άγγελο· διότι εξέρχεται τώρα ο Ιωάννης από τη διαβίωση στην έρημο, όντας καθόλα θεοφόρος και καθοδηγούμενος από τον Πατέρα, για να ετοιμάσει τις οδούς του Κυρίου, να κάνει ευθείες τις τρίβους Του, να προετοιμάσει λαό περιούσιο. Και αφού έγιναν αυτά μέσω του βαπτίσματος της μετανοίας, προϋπαντά τον Ιησού που έρχεται και ανακράζει: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου». Ζητά ο Χριστός μου από αυτόν το βάπτισμα· ο Ιωάννης γεμίζει με θάμβος· ο Δεσπότης τον κατεπείγει σε υπακοή, ο υπηρέτης υποχωρεί και διστάζει να εκπληρώσει τα θεοπρεπή. Πώς νομίζεις ότι αισθανόταν ο Πρόδρομος, βρισκόμενος στο μεταίχμιο δύο ισχυρών καταστάσεων, από τη μία ωθούμενος προς την υπακοή, και από την άλλη αναχαιτιζόμενος από τη συναίσθηση της δικής του αναξιότητας;

Τους παλαιούς, λοιπόν, τύπους και τις σκιές, ως σύμβολα και προτυπώσεις της αλήθειας που έχουν παραδοθεί στην Εκκλησία, αφού τους ασπαστούμε, προτιμούμε τη χάρη και την αλήθεια, αποδεχόμενοι αυτήν ως πλήρωμα του νόμου. Προκειμένου, λοιπόν, το τέλειο να αναπαρίσταται μπροστά στα μάτια όλων και μέσω της ζωγραφικής, ορίζουμε να αναστηλώνεται στις εικόνες από εδώ και στο εξής, αντί του παλαιού αμνού, σύμφωνα με την ανθρώπινη μορφή, εκείνος που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου, ο Αμνός Χριστός ο Θεός μας. Ώστε μέσω αυτού να κατανοούμε το ύψος της ταπεινώσεως του Θεού Λόγου και να καθοδηγούμαστε στην ανάμνηση της εν σαρκί ζωής του, καθώς και του πάθους και του σωτηρίου θανάτου του, και της λύτρωσης που προήλθε από αυτά για τον κόσμο.» Βλέπεις ότι χαρακτήρισαν τους παλαιούς τύπους και τις σκιές άξια προσκύνησης, με το να πουν «αφού τους ασπαστούμε». Διότι αυτό ακριβώς το να ασπάζεσαι, σημαίνει να προσκυνάς και να περιπτύσσεσαι. Αλλά και ο Θεόδωρος, ο αρχιεπίσκοπος Αντιοχείας, στη δική του συνοδική επιστολή, τα ίδια διακηρύσσει: «Προς δε εκείνους που αντιτάσσονται αιρετικά και λένε ότι δεν πρέπει να προσκυνούνται οι εικόνες των αγίων επειδή είναι χειροποίητες, και ανόητα, ή μάλλον ασεβώς, τις αποκαλούν είδωλα· ας μάθουν οι τέτοιοι ότι τα Χερουβείμ και το ιλαστήριο, η κιβωτός και η ράβδος, και η τράπεζα, τα οποία κατασκεύασε ο θεσπέσιος Μωυσής, ήταν χειροποίητα και προσκυνούνταν.»

Άλλο, κατά ευαγγελική αντιπαραβολή. 31. Εάν ο Χριστός είναι απερίγραπτος, πώς λέγει ο Πρόδρομος, Ίδε ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου; Διότι το ορατό δεν είναι απερίγραπτο, πολύ περισσότερο αυτό που δεικνύεται με το δάκτυλο. Εάν δε υφίσταντο αυτό, θα βρίσκονταν εντός περιγραφής, αποτυπωνόμενο τρόπον τινά με το δάκτυλο. Άρα ο Χριστός είναι περιγραπτός.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΚΔ' ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΚΔ' ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΝΥΠΕΡΒΛΗΤΗΣ ΔΩΡΕΑΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΠΡΟΣ ΑΥΤΟΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΙΣΟΥΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΙΑΒΟΛΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΑΠΕΙΝΟΦΡΟΣΥΝΗΣ Η ΟΠΟΙΑ ΕΚΦΩΝΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ Αδελφοί και πατέρες, έχει ήδη έλθει η αρχή του έτους, κατά την οποία το Ευαγγέλιο που αναγινώσκεται αναφέρει τα εξής: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε· με απέστειλε για να φέρω το χαρμόσυνο άγγελμα στους πτωχούς, να ιατρεύσω τους συντετριμμένους στην καρδιά, να κηρύξω άφεση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς, να αποστείλω ελεύθερους τους τσακισμένους, να κηρύξω ευπρόσδεκτο έτος Κυρίου». Επειδή λοιπόν ο μονογενής Υιός του Θεού απεστάλη από τον Πατέρα ως εξιλασμός στον κόσμο, ας αναβλέψουμε οι τυφλοί, ας ελευθερωθούμε οι αιχμάλωτοι, ας λάβουμε άφεση οι τσακισμένοι. Και ποιος είναι τυφλός; Εκείνος που δεν βλέπει καθαρά εξαιτίας της εμπαθούς προσκόλλησης. Ποιος δε είναι αιχμάλωτος; Εκείνος που έχει παρασυρθεί από τους άτοπους λογισμούς. Και ποιος είναι τσακισμένος; Εκείνος που είναι συντετριμμένος από τις αμαρτίες. Αυτούς ιατρεύει ο Κύριος· διότι δεν είναι ιατρός μόνο των σωμάτων, αλλά και των ψυχών. Και δεν ήταν σωματικά παρών μόνο στους ανθρώπους εκείνης της εποχής, αλλά και τώρα είναι παρών αόρατα, κηρύττοντας τα ίδια, «σηκώνοντας την αμαρτία του κόσμου» «και θεραπεύοντας κάθε νόσο και κάθε αδυναμία». Κανείς λοιπόν ας μην απομείνει πλέον αφώτιστος και αθεράπευτος, αλλά ας προσέλθει με πίστη, και «θα λάβει ευλογία από τον Κύριο, και έλεος από τον Θεό, τον Σωτήρα του». Και, ω της άφατης φιλανθρωπίας!

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΑ'. Περί των απεσταλμένων από τον Ιωάννη. «Και συνέβη, όταν ο Ιησούς τελείωσε να δίνει εντολές στους δώδεκα μαθητές του, αναχώρησε από εκεί για να διδάσκει και να κηρύττει στις πόλεις τους.» Αφού απέστειλε τους μαθητές, ο ίδιος λοιπόν ησυχάζει, χωρίς να κάνει θαύματα, αλλά μόνο διδάσκοντας στις συναγωγές. Διότι, εάν ο ίδιος ήταν παρών και θεράπευε, κανείς δεν θα προσέτρεχε στους μαθητές· για να έχουν λοιπόν εκείνοι το περιθώριο να θεραπεύουν, ο ίδιος αναχωρεί. «Ο δε Ιωάννης, όταν άκουσε στο δεσμωτήριο τα έργα του Χριστού, έστειλε δύο από τους μαθητές του και του είπε: Εσύ είσαι ο ερχόμενος ή να περιμένουμε άλλον;» Δεν ρωτά ο Ιωάννης επειδή ο ίδιος αγνοούσε τον Χριστό. Πώς θα γινόταν άλλωστε αυτό, αφού για εκείνον είχε μαρτυρήσει λέγοντας: «Ίδε ο Αμνός του Θεού;» Αλλά επειδή οι μαθητές του φθονούσαν τον Χριστό, προκειμένου να τους πληροφορήσει ορθά, γι' αυτό τους αποστέλλει, ώστε βλέποντας τα θαύματα να πειστούν ότι ο Χριστός είναι ανώτερος από τον Ιωάννη. Γι' αυτόν τον λόγο μάλιστα προσποιείται ότι ρωτάει: «Εσύ είσαι ο ερχόμενος;», δηλαδή αυτός που προσδοκάται στις Γραφές ότι θα έρθει με σάρκα. Ορισμένοι βέβαια λένε ότι με το «ο ερχόμενος», ρώτησε σχετικά με την κάθοδο στον άδη, ως δήθεν αγνοώντας ο Ιωάννης, σαν να έλεγε: «Εσύ είσαι αυτός που θα έρθει και στον άδη, ή να περιμένουμε άλλον;»

«Και ταράχθηκε ο Ζαχαρίας όταν τον είδε, και φόβος έπεσε επάνω του. Είπε δε προς αυτόν ο άγγελος: Μη φοβάσαι, Ζαχαρία, διότι εισακούστηκε η δέησή σου. Και η γυναίκα σου Ελισάβετ θα σου γεννήσει υιό, και θα τον ονομάσεις Ιωάννη. Και θα είναι για σένα χαρά και αγαλλίαση, και πολλοί θα χαρούν για τη γέννησή του.» Ταράσσεται, βέβαια, ο Ζαχαρίας. Διότι μια ασυνήθιστη οπτασία ταράσσει ακόμη και τους αγίους. Αλλά ο άγγελος καταστέλλει την ταραχή. Διότι παντού αυτό αποτελεί το διακριτικό γνώρισμα των θεϊκών και των δαιμονικών οπτασιών: αν μεν ο λογισμός αρχίσει με ταραχή και τελικά γαληνέψει, καθώς ο φόβος διαλύεται γρήγορα, η οπτασία είναι όντως θεία. Αν, όμως, ο φόβος και η ταραχή επιτείνονται περισσότερο, η οπτασία είναι δαιμονική. Για ποιον λόγο, όμως, λέει ο άγγελος ότι «Εισακούστηκε η δέησή σου, και η γυναίκα σου Ελισάβετ θα σου γεννήσει υιό»; Μήπως προσευχόταν ο Ζαχαρίας για να αποκτήσει παιδί, και όχι για τις αμαρτίες του λαού; Λένε λοιπόν κάποιοι ότι, επειδή προσευχόταν υπέρ των αμαρτιών του λαού, και επρόκειτο να γεννήσει υιό ο οποίος θα βροντοφωνάζει: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου», ευλόγως του λέει ο άγγελος ότι εισακούστηκε η δέησή του υπέρ της αφέσεως των αμαρτιών του λαού. Διότι θα γεννήσεις υιό, μέσω του οποίου θα έλθει η άφεση των αμαρτιών.

Έπειτα απαριθμεί τα έργα των θαυμάτων, τα οποία εξαγγέλθηκαν και μέσω των προφητών. Διότι το «τυφλοί αναβλέπουν, και χωλοί περιπατούν, και πτωχοί ευαγγελίζονται», αυτά είναι του Ησαΐα. Έπειτα λέγει: «Και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου», λέγοντάς τους σχεδόν το εξής: Και εσείς είστε μακάριοι, εάν δεν σκανδαλίζεστε εξαιτίας μου. Επειδή όμως ήταν επόμενο πολλοί να σκανδαλιστούν με τον Ιωάννη, διερωτώμενοι πώς εκείνος που έδωσε τόσο σπουδαία μαρτυρία για τον Χριστό, τώρα στέλνει απεσταλμένους και ρωτά εάν αυτός είναι ο ερχόμενος, για τον λόγο αυτόν λέγει ο Χριστός προς τα πλήθη να μην υποθέσουν τίποτε τέτοιο για τον Ιωάννη. Διότι δεν είναι καλάμι, ώστε πότε να κλίνει εδώ και πότε εκεί, και τώρα μεν να δίνει μαρτυρία για εμένα, τώρα δε να με αγνοεί. Διότι, εάν ήταν τέτοιος, για ποιον λόγο βγήκατε τότε στην έρημο για να τον δείτε; Μήπως όμως διαφθάρηκε ο νους του από την τρυφή; Αλλά η στολή του τον δείχνει ανώτερο από κάθε τρυφή. Διότι, εάν ζούσε τρυφηλά, θα βρισκόταν στα ανάκτορα. Αλλά μήπως τον θεωρείτε προφήτη; Ναι, σας λέγω, και περισσότερο από προφήτη. Διότι οι μεν άλλοι προφήτευσαν μόνο για τον Χριστό, αυτός όμως και τον είδε και τον υπέδειξε, λέγοντας: «Ίδε ο Αμνός του Θεού». Και οι μεν άλλοι προφήτες προφήτευσαν μετά την έξοδό τους από την κοιλιά των μητέρων τους, αυτός όμως, ακόμη και πριν βγει από τη μήτρα, αναγνώρισε τον Κύριο και σκίρτησε. Έπειτα παρουσιάζει ως μάρτυρα και τον προφήτη. Διότι λέγει, «Αυτός είναι για τον οποίο έχει γραφτεί:»

Εφόσον είναι λογικές, δηλαδή νοερές, και θεωρούνται ότι βρίσκονται πιο κοντά από τα άλλα κτίσματα, για τον λόγο αυτό οι χοροί των αγγελικών δυνάμεων θα μπορούσαν να νοηθούν ως φίλοι και γείτονες. Και ως γυναίκα θα μπορούσες να νοήσεις τη σοφία και τη δύναμη του Θεού και Πατρός, τον Υιό Του, ο οποίος έχασε μία δραχμή από τα λογικά και κατ' εικόνα Του πλασμένα κτίσματα, δηλαδή τον άνθρωπο, και ανάβει λύχνο, την ίδια του τη σάρκα. Διότι, όπως ακριβώς ο λύχνος, ενώ είναι φτιαγμένος από χώμα, φωτίζει τα σκοτεινά μέσω του φωτός που δέχεται, έτσι και η σάρκα του Κυρίου, όντας γήινη και όμοια με εμάς, έλαμψε με το φως της θεότητας από την οποία προσλήφθηκε. Και πράγματι σκουπίστηκε το σπίτι, δηλαδή ολόκληρος ο κόσμος καθαρίστηκε από την αμαρτία. Διότι ο Χριστός ήταν αυτός που σήκωσε την αμαρτία του κόσμου. Και βρέθηκε λοιπόν η δραχμή, η βασιλική εικόνα, και προκαλείται χαρά και στον Ίδιο τον Χριστό που τη βρήκε και στις άνω δυνάμεις, οι οποίες είναι φίλες και γείτονές Του. Φίλες μεν επειδή εκτελούν το θέλημά Του, και γείτονες επειδή είναι ασώματες. Διερευνώ όμως μήπως φίλες Του είναι όλες οι άνω δυνάμεις, ενώ γείτονες είναι οι πλησιέστερες, όπως οι Θρόνοι, τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ.

Με αυτόν λοιπόν τον τρόπο είναι αδύνατον να το λύσει κανείς· διότι ποιος δύναται να λύσει πώς συνδέθηκε ο Θεός με το σώμα; «Αυτά συνέβησαν στη Βηθανία, πέρα από τον Ιορδάνη, όπου βρισκόταν ο Ιωάννης και βάπτιζε.» Για ποιο λόγο είπε ότι «Αυτά συνέβησαν στη Βηθανία;» Για να δείξει την παρρησία του μεγάλου κήρυκα, ότι δηλαδή όχι σε κάποιο σπίτι, ούτε σε κάποια γωνία, αλλά αφού έπιασε θέση στον Ιορδάνη, στο μέσο του πλήθους διακήρυττε αυτά για τον Χριστό. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι τα ακριβή αντίγραφα αναφέρουν «στη Βηθαβαρά»· διότι η Βηθανία δεν βρίσκεται πέρα από τον Ιορδάνη, αλλά κάπου κοντά στα Ιεροσόλυμα. «Την επόμενη ημέρα βλέπει τον Ιησού να έρχεται προς αυτόν, και λέγει: Ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου.» Συνεχώς ο Κύριος έρχεται προς τον Πρόδρομο· για ποιο λόγο; Προφανώς επειδή, καθώς βαπτίστηκε και αυτός από τον Ιωάννη ως ένας από τους πολλούς, για να μη νομίσουν κάποιοι ότι βαπτίστηκε όπως οι άλλοι επειδή ήταν ένοχος αμαρτιών, θέλοντας να διορθώσει αυτή την υπόνοια ο Βαπτιστής λέγει: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου.» Διότι αυτός που είναι τόσο καθαρός ώστε να αίρει και να εξαφανίζει και τα αμαρτήματα των άλλων, είναι ολοφάνερο ότι δεν θα δεχόταν το βάπτισμα της εξομολογήσεως όμοια με τους άλλους. Εξέτασε δε και το ρητό: «Ίδε ο αμνός του Θεού», καθώς ο λόγος αυτός απευθύνεται προς αυτούς που επιθυμούσαν να δουν τον αμνό που είχε κηρυχθεί από τον Ησαΐα.

Να ο αμνός, λέει, που αναζητούνταν, εκείνος ο αμνός ιδού παρίσταται. Διότι είναι φυσικό, πολλοί που ενέκυψαν στο προφητικό βιβλίο του Ησαΐα, να αναζητούν ποιος άραγε να είναι ο αμνός. Ο Ιωάννης, λοιπόν, τον υποδεικνύει· και δεν είπε απλώς αμνός, αλλά, «ο αμνός». Διότι υπάρχουν πολλοί αμνοί, όπως ακριβώς υπάρχουν και πολλοί χρισμένοι· όμως ο αληθινός αμνός, που προτυπώθηκε από τον Μωυσή και κηρύχθηκε από τον Ησαΐα, είναι αυτός. Αμνός του Θεού ονομάζεται ο Χριστός, είτε επειδή ο Θεός αποδέχθηκε τον θάνατο του Χριστού για τη σωτηρία μας, είτε επειδή ο Θεός τον παρέδωσε σε θάνατο για χάρη μας. Όπως ακριβώς συνηθίζουμε να λέμε:

Εσύ, λοιπόν, όταν δεις κάποιον να ανθίσταται σφόδρα από προπέτεια και να λέει, μάλιστα με όρκο, ότι "Δεν πρόκειται να κάνω αυτό", και έπειτα, από σεβασμό προς τον όρκο του, να εμμένει στην κακή του απόφαση, και εξαιτίας αυτού να κινδυνεύει, είτε ως προς την ψυχή είτε ως προς το σώμα· θα μπορούσες πολύ εύστοχα να χρησιμοποιήσεις το παράδειγμα του Πέτρου, ο οποίος, ενώ ανθίστατο, επειδή είδε ότι η αντίστασή του οδηγούσε στον χωρισμό από τον Χριστό, υπαναχώρησε από αυτήν. "Του λέει ο Ιησούς: Εκείνος που έχει λουστεί δεν έχει ανάγκη παρά να νίψει μόνο τα πόδια του, αλλά είναι ολόκληρος καθαρός· και εσείς είστε καθαροί, αλλά όχι όλοι." Διότι γνώριζε αυτόν που θα τον παρέδιδε· γι' αυτό είπε ότι "Δεν είστε όλοι καθαροί." Δράττοντας την ευκαιρία, ο Κύριος ελέγχει τον προδότη, ως έχοντα ακάθαρτη διάνοια και ο οποίος έχει ανάγκη να απολούσει την πονηρία και να αλλάξει γνώμη. Εσείς λοιπόν, λέει, επειδή έχετε λουστεί, δεν έχετε πλέον ανάγκη από άλλο λουτρό· αλλά ένας είναι ο ακάθαρτος που έχει ανάγκη έκπλυσης. Πολλοί όμως διερωτώνται πώς ο Κύριος είπε στους αποστόλους ότι "Εσείς είστε καθαροί·" διότι δεν είχαν ακόμη απαλλαγεί από τα αμαρτήματα, ούτε είχαν ακόμη αξιωθεί του Πνεύματος. Διότι η αμαρτία ακόμη επικρατούσε, ακόμη η κατάρα ενεργούσε. Διότι δεν είχε σφαγεί ακόμη "ο Αμνός που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου", ούτε είχε ακόμη κρεμαστεί επί του ξύλου εκείνος που μας εξαγόρασε από την κατάρα. Πώς λοιπόν ήταν καθαροί οι απόστολοι;