Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 10:11

Επειδή όμως δεν είναι έτσι αυτή η δική μας αρχή και ηγεμονία, της οποίας όσο μεγάλο είναι το αξίωμα, τόσο μεγάλος είναι και ο κίνδυνος, για όποιον τουλάχιστον διαθέτει νου, όπως λέει πάλι ο θεολόγος Γρηγόριος, χρειάζομαι πολύ κόπο, πολύ ιδρώτα, πολλή προθυμία, τόση αγωνία, τέτοια ανδρεία, ανώτερη προσπάθεια, απερίγραπτη αγρυπνία, ακόρεστη θεωρία, τέλεια διάκριση. Και τι χρειάζεται να λέω πολλά; Θα πω εκείνο το ευαγγελικό: «ο καλός ποιμένας θυσιάζει τη ζωή του για τα πρόβατα». Την ασήμαντη, λοιπόν, σφαλερή και γεμάτη πάθη ψυχή μου οφείλω για εσάς, αγαπημένα μου τέκνα, να την προσφέρω μέχρι αίματος. Γι' αυτό, λοιπόν, δεν απειθώ, ούτε αντιλέγω σε όσα μου επιβάλλονται. Γι' αυτό δεν δειλιάζω, ούτε ολιγωρώ, ούτε απελπίζομαι μπροστά στις δυσκολίες αυτού του μικρού ποιμνίου, αλλά, για να ομολογήσω το απόκρυφο μυστικό της ψυχής μου, μετά το να πλήττομαι έτσι και να πληγώνομαι και τρόπον τινά να σφαγιάζομαι από τις θλίψεις, τις στενοχώριες και τις απογνώσεις για όσους πέφτουν και συντρίβονται, μια κάποια χαρά εισέρχεται μέσα μου και μια ελπίδα σωτηρίας, καθώς βρίσκομαι, έστω και αμυδρά, μέσα στα έργα των αγίων πατέρων μου, πράγμα που το λέω έστω και με αφροσύνη.

Κατήχηση ΛΔ'. Περί του να μην αμελούμε τη δική μας σωτηρία μέχρι θανάτου. Αδελφοί μου, πατέρες και τέκνα, χαρακτηριστικό του κυβερνήτη είναι να κατευθύνει το πλοίο προς τον καθορισμένο προορισμό, ώστε να το διασώσει σε ασφαλές λιμάνι. Και βέβαια, γνώρισμα του ποιμένα είναι να οδηγεί το ποίμνιό του μέσα και έξω, από βοσκότοπο σε βοσκότοπο, να το αναπαύει δίπλα σε δροσερό νερό, να του μιλά με τη φλογέρα του, να το φρουρεί με αγρυπνία ώστε να μην κατασπαραχθεί από τα θηρία, και να πράττει όσα άλλα ταιριάζουν στον καλό ποιμένα. Ομοίως, είναι γνώρισμα του στρατηγού να καθοδηγεί τον στρατό με άριστο τρόπο και να τον εμψυχώνει με παρακινητικά λόγια, όχι μόνο για να υπομένει πολύ καλά τις δυσκολίες της πορείας, αλλά και την ώρα της πολεμικής σύγκρουσης να προχωρά με ανδρεία εναντίον των εχθρών. Έτσι κι εγώ ο ταλαίπωρος και ανάξιος, έχοντας αναλάβει αυτή τη φροντίδα της δικής σας προστασίας, οφείλω να προσφέρω την ταπεινή μου ψυχή μέχρι αίματος υπέρ της κοινής σας σωτηρίας· διότι αυτό είναι το χαρακτηριστικό, κατά τον λόγο του Κυρίου, του καλού και αληθινού ποιμένα.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΙΖ'. Περί του ότι ο καθηγούμενος πρέπει να ποιμαίνει με εγρήγορση τα λογικά πρόβατα, ώστε μέσω της διδασκαλίας των θεοπνεύστων Γραφών να διαφεύγουν τις ολέθριες για την ψυχή επιβουλές του όφεως, και περί της εκκοπής των ιδίων θελημάτων. Αδελφοί και πατέρες, ποιο άλλο είναι το έργο της ποιμαντικής παρά το να επιβλέπει με επιμέλεια ο ποιμένας το ποίμνιο, να νήφει και να γρηγορεί, στρέφοντας το βλέμμα του εδώ και εκεί, μήπως τυχόν αποπλανηθεί κάποιο από τα πρόβατα ή μείνει πίσω, ίσως επειδή έχει εξασθενήσει ή επειδή βόσκει μόνο του, όπως συνηθίζεται να συμβαίνει; Και επιπλέον, εξαιρετικής σημασίας είναι το να ομιλεί στο ποίμνιο και να του εμφυσά ποιμενικό μέλος. Διότι, όταν η φωνή του ποιμένα πάψει να ακούγεται στο ποίμνιο, αμέσως ακολουθεί η έφοδος των θηρίων, το σκόρπισμα των θρεμμάτων, η επίθεση εκείνων που συνήθως επιβουλεύονται με άλλους τρόπους. Εάν λοιπόν στα άλογα ζώα είναι τέτοιος ο αγώνας της προστασίας (και ο λόγος παρέλειψε τα περισσότερα, χάριν συντομίας), τι θα μπορούσαμε να πούμε εμείς οι ταπεινοί, που έχουμε τεθεί στη θέση του ποιμένα για εσάς, τα πρόβατα του Κυρίου, για τα οποία ο ίδιος ο αληθινός Θεός και αρχιποιμένας μας έχυσε το αίμα Του, όπως λέει και στα Ευαγγέλια; «Ο ποιμένας ο καλός δίνει τη ζωή του για τα πρόβατα». Για πόση αγρυπνία και επιμέλεια, φροντίδα και μεγάλη μέριμνα δεν είμαστε υπεύθυνοι, καθώς και για την πιο επιμελή και ακατάπαυστη νουθεσία;

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΙΒ' ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΗΜΕΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Αδελφοί και πατέρες, στενή είναι η διάνοιά μου και ανεπαρκής η γλώσσα μου για να ομιλήσω, πλην όμως πιέζομαι από την ανάγκη να σας απευθύνω τον λόγο. Και ποια είναι αυτή η ανάγκη; Το βάρος της ευθύνης για την προστασία σας και το χρέος της αγάπης προς εσάς. Το μεν πρώτο, διότι θα δώσω λόγο στον Θεό για εσάς την ημέρα της κρίσεως, γεγονός για το οποίο τρέμω ο ταπεινός. Το δε δεύτερο, διότι ο καλός ποιμένας δεν προσφέρει μόνο τον λόγο, αλλά και την ίδια την ψυχή του θυσιάζει υπέρ των προβάτων. Ελάτε λοιπόν, αδελφοί, ας συνάψουμε σωτήρια διαθήκη σχετικά με την τελευταία ημέρα. ελάτε να συμφιλιωθούμε με τον Θεό προτού φθάσει η ασυμβίβαστη ώρα του θανάτου. «Διότι», λέει, «στον θάνατο δεν υπάρχει κανείς που να σε μνημονεύει· και στον Άδη ποιος θα σε δοξολογήσει;». Δεν βλέπουμε τους αδελφούς μας να αρπάζονται καθημερινά; Δεν βλέπουμε ότι είμαστε σαν πρόβατα επί σφαγήν, σήμερα υπάρχουμε και αύριο δεν υπάρχουμε; Ιδού, παρελήφθη και ο αδελφός Λιβέριος· και η κοίμησή του προκάλεσε κατάνυξη στην ταπεινή μου ψυχή. Διότι βρέθηκε, όπως λένε, ξαφνικά νεκρός στο κελί του, ξαπλωμένος στο πλάι σαν να κοιμόταν· και τέτοιο μεν ήταν το δικό του τέλος. Το δικό μας τι θα αποβεί δεν το γνωρίζουμε· ούτε ποιον θάνατο θα συναντήσουμε ξέρουμε. Άραγε ξαφνικά ή έχοντας προηγουμένως ασθενήσει; Άραγε στην ξηρά ή στη θάλασσα;

Ας πουν λοιπόν οι Ιουδαίοι, αν ο Ζοροβάβελ υπήρχε από την αρχή; Αλλά δεν μπορούν να το πουν· «Ο οποίος θα ποιμάνει τον λαό μου τον Ισραήλ.» Είπε θα ποιμάνει, αλλά δεν θα τυραννήσει, ούτε θα καταβροχθίσει. Διότι οι άλλοι βασιλιάδες δεν είναι ποιμένες, αλλά λύκοι· ο Χριστός όμως είναι ποιμένας, όπως και ο ίδιος λέει· «Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός.» Και ονομάζει λαό του Ισραήλ και αυτούς από τους Εβραίους που πίστεψαν, και αυτούς από τα έθνη. Διότι Ισραήλ ερμηνεύεται αυτός που βλέπει τον Θεό, ώστε όλοι όσοι βλέπουν τον Θεό είναι Ισραηλίτες, ακόμη και αν προέρχονται από τα έθνη. «Τότε ο Ηρώδης, αφού κάλεσε κρυφά τους Μάγους.» Κρυφά τους κάλεσε αυτούς, εξαιτίας των Ιουδαίων. Επειδή υποπτευόταν ότι οι Ιουδαίοι ίσως θα εκτιμήσουν πολύ το παιδί, και θα φροντίσουν να το σώσουν, επειδή επρόκειτο να τους ελευθερώσει. Γι' αυτό λοιπόν συνωμοτεί κρυφά. «Εξακρίβωσε από αυτούς τον χρόνο που φάνηκε το άστρο.» Δηλαδή, έμαθε με ακρίβεια.

Και εξάλλου: Επειδή ο άνθρωπος είναι διπλός για εμάς, αποκαλούμενος από τον Παύλο εσωτερικός και εξωτερικός, θα μπορούσε να λεχθεί ότι εισέρχεται εκείνος που φροντίζει τον εσωτερικό άνθρωπο· και ότι εξέρχεται πάλι, εκείνος που νεκρώνει τα επίγεια μέλη του και θανατώνει τις πράξεις του σώματος εν Χριστώ. Ένας τέτοιος άνθρωπος, λοιπόν, «και βοσκή θα βρει» στον μέλλοντα αιώνα, σύμφωνα με το: «Ο Κύριος με ποιμαίνει, και τίποτα δεν θα μου λείψει», και τα εξής. «Ο κλέφτης δεν έρχεται παρά μόνο για να κλέψει, να σφάξει και να καταστρέψει. Εγώ ήρθα για να έχουν ζωή, και να την έχουν σε αφθονία. Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός. Ο ποιμένας ο καλός θυσιάζει τη ζωή του για τα πρόβατα· ενώ ο μισθωτός, που δεν είναι ποιμένας και του οποίου τα πρόβατα δεν είναι δικά του, βλέπει τον λύκο να έρχεται, εγκαταλείπει τα πρόβατα και φεύγει, και ο λύκος τα αρπάζει και σκορπίζει τα πρόβατα. Ο μισθωτός φεύγει, επειδή είναι μισθωτός και δεν νοιάζεται για τα πρόβατα.» Επειδή όσοι παρασύρθηκαν από τον Θευδά, τον Ιούδα και τους υπόλοιπους αποστάτες σφαγιάστηκαν και χάθηκαν, γι' αυτό πρόσθεσε λέγοντας: «Ο κλέφτης δεν έρχεται παρά μόνο για να κλέψει, να σφάξει και να καταστρέψει», αποκαλώντας κλέφτες εκείνους και τους όμοιούς τους. «Εγώ όμως», λέει, «ήρθα για να έχουν ζωή.»

Και αν ο πειραζόμενος δεν βρεθεί να διαθέτει άκρα διάκριση, πλανάται. Εκείνος όμως που δεν πλανάται είναι αυτός που σε όλα υπακούει στον Θεό και στους αγίους χωρίς αμφισβήτηση. Και εμείς, αδελφοί, έχοντας κατανοήσει αυτά, ας τηρήσει ο καθένας το δικό του μέτρο, και εκείνος που θεωρεί ότι είναι ποιμένας ψυχών και εκείνος που θεωρεί ότι είναι πρόβατο. Όμως, ας ευχόμαστε όλοι να είμαστε πρόβατα. Διότι κανείς δεν είναι ποιμένας, παρά μόνο αυτός που είπε: «Εγώ είμαι ο καλός ποιμένας». Αλλά επειδή, όπως προείπε ο Δαβίδ, ο Θεός είναι Κύριος και φανερώθηκε σε εμάς, φανερώθηκε μέσω του σώματος ο αόρατος Λόγος και μας έσωσε, χαρίζοντάς μας τη γνώση της Αγίας Τριάδος. Και αφού ο ίδιος όρισε από πριν διαδόχους του τους αποστόλους, ανερχόμενος στον ουρανό είπε στον Πέτρο: «Βόσκε τα αρνία μου και τα πρόβατά μου». Γι' αυτόν τον λόγο και τώρα υπάρχει ανάγκη από εκείνους που βόσκουν και κυβερνούν σε κάθε γενεά τις ψυχές εν Κυρίω, ο οποίος λέει: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας». Γνωρίζουμε δε ότι μετά τους αποστόλους οι επίσκοποι είναι άγιοι πατέρες, αλλά και όλοι όσοι υπακούν στον Χριστό που βρίσκεται μέσα τους είναι τέκνα τους, έστω και αν δεν ανήκουν στον κλήρο και την εκκλησιαστική τάξη.

Κανείς λοιπόν ας μην αμφιβάλλει για τον άνθρωπο του Θεού, αν ακούσει ότι είδε όραμα, εφόσον Εκείνος που δείχνει τα οράματα κατοικεί μέσα του. Αλλά μάλλον χρειάζεται ασφάλεια και σε αυτό, μήπως νομίσει κάποιος ότι είναι κάτι ενώ δεν είναι τίποτα, και εξαπατηθεί από την επιθυμία, μέσω του εχθρού, να δει κάτι, και, αφού σκανδαλιστεί, πέσει σε έκσταση, όπως οι πολλοί. Αλλά και εκείνος που έφτασε σε τέτοια μέτρα και εκείνος που δεν τα έχει φτάσει ακόμα, ας έχουμε όλοι πολλή ταπεινοφροσύνη, προσευχόμενοι να ξεφύγουμε από τις αιώνιες κολάσεις. Διότι και οι άγιοι αυτό εύχονται, όπως λέει ένας: «Φύλαξε την ψυχή μου και λύτρωσέ την». Και πάλι ο Παύλος, ευχαριστώντας τον Κύριο για τη δική του σωτηρία, λέει: «Γλίτωσα από το στόμα του λιονταριού». Λιοντάρι δε ονομάζει αυτόν που ωρύεται για να καταπιεί ψυχές· διότι είναι πολύ δόλιος, και κάποιες φορές κάνει το ψέμα αλήθεια· και αν αυτός που πειράζεται δεν αποδειχθεί εξαιρετικά διακριτικός απέναντί του, πλανάται. Αυτός που δεν πλανάται είναι εκείνος που σε όλα υπακούει στον Θεό και στους αγίους χωρίς αμφιβολία. Και εμείς, αδελφοί, έχοντας κατανοήσει αυτά, ας τηρήσει ο καθένας το δικό του μέτρο, και εκείνος που νομίζει ότι είναι ποιμένας ψυχών και εκείνος που νομίζει ότι είναι πρόβατο. Όμως όλοι ας ευχόμαστε να είμαστε πρόβατα· διότι κανείς δεν είναι ποιμένας, παρά μόνον Αυτός που είπε: «Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός». Και αυτά μεν περί τούτων.