Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 10:27

Αδελφοί, είπε ο Κύριος: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου και με ακολουθούν» και τα εξής. Εάν, λοιπόν, κάποιος είναι αληθινός μαθητής, υπακούει σε όλα τον αββά του μέχρι θανάτου. Και οικοδομείται από όλα όσα κάνει ο αββάς του, και δεν τολμά να κρίνει όσα λέγονται, ούτε να πει: «Γιατί αυτό; Προς τι αυτό;». Επειδή τότε δεν είναι μαθητής του αββά του, αλλά κριτής. Όλα αυτά δε, δεν γίνονται παρά μόνο από το κάκιστο θέλημα του ανθρώπου. Εάν, λοιπόν, ο αββάς κάποιου πει να γίνει κάτι και ο μαθητής αντιλέξει, είναι φανερό ότι θέλει να επιβάλει τον δικό του λόγο και να καταργήσει τον λόγο εκείνου. Ας αναλογιστεί, λοιπόν, ένας τέτοιος άνθρωπος ποιος είναι πράγματι ο αββάς, εκείνος του οποίου ο λόγος καταργήθηκε ή εκείνος του οποίου ο λόγος επικράτησε. Εάν, λοιπόν, κάποιος θέλει να επιβάλει το ίδιο του το θέλημα, είναι υιός του διαβόλου, και εάν κάποιος κάνει το θέλημα ενός τέτοιου ανθρώπου, κάνει το θέλημα του διαβόλου.

Πρέπει, λοιπόν, ο προεστώς της κοινότητας, ο οποίος κατευθύνει τους πάντες, να αναλαμβάνει αυτήν τη φροντίδα έπειτα από πολλή δοκιμασία, και να επαγρυπνεί με τη δέουσα μέριμνα για τον καθένα, ώστε να διατάσσει και να δίνει εντολές με τρόπο ευάρεστο στον Θεό, σταθμίζοντας την επιτηδειότητα και τη δύναμη του καθενός προς το κοινό συμφέρον. Οι δε υποτακτικοί, διαφυλάττοντας την ευταξία και γνωρίζοντας το ορθό μέτρο της υπακοής, πρέπει να θυμούνται τον Κύριο που λέει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω αιώνια ζωή»· και ο οποίος προηγουμένως είπε: «Δεν πρόκειται να ακολουθήσουν ξένον, αλλά θα τον αποφύγουν, διότι δεν γνωρίζουν τη φωνή των ξένων». Να θυμούνται επίσης τον Απόστολο που λέει ότι: «Εάν κάποιος ετεροδιδασκαλεί και δεν συμφωνεί με τους υγιείς λόγους του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και με τη διδασκαλία της ευσέβειας, έχει τυφλωθεί από οίηση και δεν γνωρίζει τίποτα»· και αφού ανέφερε τα όσα συνεπάγονται, πρόσθεσε: «Από τέτοιους ανθρώπους να απομακρύνεσαι»· και πάλι αλλού: «Τις προφητείες μην τις περιφρονείτε· τα πάντα να τα δοκιμάζετε· το καλό να το κρατάτε· να απέχετε από κάθε είδος πονηρού».

Ή μήπως από τα όσα ακολουθούν δεν κατανοείς το μέτρο της γνώσεως; Τι γνωρίζουμε για τον Θεό; Τα δικά μου πρόβατα ακούν τη φωνή μου. Δες πώς κατανοείται ο Θεός: από το να ακούμε εμείς τις εντολές του· από το να τις πράττουμε ακούγοντάς τες. Αυτό είναι η γνώση του Θεού, η τήρηση των εντολών του Θεού.

Πώς δεν αποτελεί περιττή περιέργεια περί της ουσίας του Θεού; Δεν είναι έρευνα των υπερκοσμίων; Δεν είναι επινόηση των αοράτων; Με γνωρίζουν τα δικά μου, και γνωρίζω τα δικά μου. Αρκεί σε σένα να γνωρίζεις ότι είναι ο καλός ποιμένας· ότι έδωσε τη ζωή Του υπέρ των προβάτων. Αυτός είναι ο όρος της επίγνωσης του Θεού. Το πόσος δε είναι ο Θεός, και ποιο είναι το μέτρο Του, και ποιος είναι ως προς την ουσία Του, τέτοιου είδους ζητήματα είναι επικίνδυνα για εκείνον που ρωτά, και αδύνατον να απαντηθούν από εκείνον που ερωτάται· η σιωπή είναι η θεραπεία σε τέτοιου είδους θέματα. Τα δικά μου πρόβατα ακούν τη δική μου φωνή, είπε, δεν συζητούν. Δηλαδή δεν παρακούν, δεν φιλονικούν. Άκουσες για Υιό, μήτε εσύ ο ίδιος να αναλύεις με λογικούς συλλογισμούς τους τρόπους της γέννησης, μήτε να ανάγεις σε αιτία εκείνα που δεν επιδέχονται αιτιολόγηση, μήτε να διαχωρίζεις με σχίσμα εκείνο που είναι ενωμένο. Γι' αυτόν τον λόγο, προλαμβάνοντας την κατάσταση, σε προφύλαξε ο ευαγγελιστής.

Είδες το πειθήνιο πρόβατο πώς ακούει τη φωνή του Δεσπότη; «Εν αρχή», και «ήταν», και «Λόγος». Ούτε να λες: «Πώς ήταν;» και, «Αν ήταν, δεν γεννήθηκε», και «Αν γεννήθηκε, δεν ήταν». Δεν είναι πρόβατο αυτός που λέει τέτοια πράγματα. Δέρμα προβάτου φέρει· εσωτερικά όμως είναι λύκος αυτός που τα φθέγγεται. Ας αναγνωριστεί ως επίβουλος. Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη δική μου φωνή. Άκουσες για Υιό;

Γι' αυτό, στην Καινή Διαθήκη οι προφήτες αναφωνούν: «Αυτά λέει το Άγιο Πνεύμα». Από πού, λοιπόν, ανήκει στο Πνεύμα η ιδιότητα να ερευνά τα βάθη του Θεού; Όπως ακριβώς, λέει, κανείς από τους ανθρώπους δεν γνωρίζει τα του ανθρώπου παρά μόνο το πνεύμα του ανθρώπου που βρίσκεται μέσα του· έτσι και τα του Θεού κανείς δεν τα γνωρίζει, παρά μόνο το Πνεύμα του Θεού. Διότι, όπως κανένας αλλότριος ή ξένος δεν μπορεί να εποπτεύει τους εσωτερικούς λογισμούς της ψυχής, έτσι, προφανώς, και ό,τι μετέχει στα απόρρητα του Θεού και δύναται να διερευνά τα βάθη των κριμάτων Του, δεν είναι αλλότριο ούτε ξένο προς Αυτόν. Έπειτα, και η ζωή χορηγείται σε εμάς από τον Θεό μέσω του Χριστού εν Αγίω Πνεύματι. Διότι ο Θεός μεν ζωοποιεί, όπως λέει ο Παύλος: «Σου παραγγέλλω ενώπιον του Θεού, ο οποίος ζωοποιεί τα πάντα»· ζωή δε δίνει ο Χριστός: «Διότι τα πρόβατά μου», λέει, «ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τους δίνω αιώνια ζωή». Και ζωοποιούμαστε δια του Πνεύματος, όπως λέει ο Παύλος: «Εκείνος που ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς θα ζωοποιήσει και τα θνητά σας σώματα, δια του Πνεύματός Του που ενοικεί μέσα σας».

Διότι, εάν ο Θεός δεν βρίσκεται μέσα μας, ούτε ζωή ούτε αιώνια αγαθά θα αποκτήσουμε. Λέει εξάλλου πάλι ο Παύλος: «Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας;» και πάλι: «Τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό.» Και η μεν κτίση έχει ανάγκη αποκάλυψης για να γνωρίσει τα του Θεού· το Πνεύμα όμως αποκαλύπτει. «Σε εμάς», λέει, «ο Θεός τα απεκάλυψε διά του Πνεύματός του.» Και ως προς εμάς ερευνά, επειδή εν αυτώ κάνουμε την έρευνα· «Το Πνεύμα», λέει, «ερευνά και τα βάθη του Θεού»· αφ’ εαυτού του όμως γνωρίζει, όπως ακριβώς το δικό μας πνεύμα. «Διότι ποιος από τους ανθρώπους», λέει, «γνωρίζει τα του ανθρώπου παρά μόνο το πνεύμα που είναι μέσα του; Έτσι και τα του Θεού κανείς δεν τα εγνώρισε παρά μόνο το Πνεύμα του Θεού.» Και ζωογονεί μεν ο Θεός· διότι λέει ο Παύλος: «Παραγγέλλω ενώπιον του Θεού που ζωογονεί τα πάντα»· ζωή δε δίνει ο Χριστός, ο οποίος λέει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια.» Ζωοποιούμαστε δε διά του Πνεύματος, όπως λέει ο Παύλος: «Εκείνος που ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς θα ζωοποιήσει και τα θνητά σας σώματα διά του Πνεύματός του που ενοικεί μέσα σας.» Ζωογονείται, λοιπόν, κανείς από τον Θεό διά του Χριστού εν Πνεύματι.

Κεφάλαιο βʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Τα δικά μου πρόβατα ακούν τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν. Και ανωτέρω: Ξένο όμως δεν πρόκειται να ακολουθήσουν, αλλά θα απομακρυνθούν από αυτόν, διότι δεν γνωρίζουν τη φωνή των ξένων.

Εάν, λοιπόν, ο Κύριος είναι πιστός σε όλα τα λόγια Του, και όλες οι εντολές Του είναι αξιόπιστες, εδραιωμένες στον αιώνα του αιώνος, φτιαγμένες με αλήθεια και ευθύτητα, αποτελεί φανερή έκπτωση από την πίστη και κατηγορία υπερηφάνειας, είτε το να αθετεί κανείς κάτι από τα γεγραμμένα, είτε το να εισάγει κάτι από τα μη γεγραμμένα. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έχει πει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη δική μου φωνή»· και πριν από αυτό έχει πει: «Σε ξένο όμως δεν πρόκειται να ακολουθήσουν, αλλά θα τραπούν σε φυγή από αυτόν, διότι δεν γνωρίζουν τη φωνή των ξένων». Επίσης, ο Απόστολος, χρησιμοποιώντας ένα ανθρώπινο παράδειγμα, απαγορεύει με ακόμη μεγαλύτερη σφοδρότητα το να προσθέσει ή να αφαιρέσει κανείς κάτι στις θεόπνευστες Γραφές, με τα εξής λόγια: «Όμως ακόμη και ανθρώπου επικυρωμένη διαθήκη κανείς δεν την αθετεί, ούτε προσθέτει σε αυτήν».

«Διότι τα δικά μου πρόβατα», λέει, «ακούνε τη δική μου φωνή». Είναι δε Βασιλιάς εκείνων που έχουν ήδη ανέλθει πνευματικά και έχουν ανάγκη από την έννομη επιστασία. Είναι επίσης και θύρα, διότι οδηγεί προς τις σπουδαίες πράξεις μέσω της ορθότητας των προσταγμάτων, και πάλι προστατεύει με ασφάλεια εντός της αυλής εκείνους που καταφεύγουν στο αγαθό της γνώσεως διά της πίστεως σε αυτόν. Γι' αυτό: «Εάν κάποιος εισέλθει δι' εμού, και θα εισέλθει, και θα εξέλθει, και θα βρει βοσκή». Είναι δε Πέτρα, διότι αποτελεί για τους πιστούς ισχυρό και άσειστο φυλακτήριο, πιο αρραγές από κάθε οχύρωμα.

Ας εξετάσουμε, λοιπόν, το καθένα χωριστά. Από τη φύση του είναι αγαθό, όπως αγαθός είναι ο Πατέρας και αγαθός ο Υιός. Η κτίση, όμως, γίνεται μέτοχος της αγαθότητας μέσω της επιλογής του αγαθού. Γνωρίζει τα βάθη του Θεού· ενώ η κτίση λαμβάνει τη φανέρωση των απόρρητων μυστηρίων διά του Πνεύματος. Ζωοποιεί μαζί με τον Θεό που ζωογονεί τα πάντα, μαζί με τον Υιό που δίδει ζωή. «Διότι εκείνος που ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς, θα ζωοποιήσει, λέει, και τα θνητά σας σώματα διά του Πνεύματός του που ενοικεί μέσα σας». Και πάλι: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ δίδω σε αυτά αιώνια ζωή». Αλλά και «το Πνεύμα, λέει, ζωοποιεί». Και πάλι: «Το δε Πνεύμα, λέει, είναι ζωή χάριν της δικαιοσύνης». Και ο Κύριος μαρτυρεί ότι το Πνεύμα είναι το ζωοποιούν: «Η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα». Πώς, λοιπόν, αφού αποξενώσουμε το Πνεύμα από τη ζωοποιό δύναμη, θα το εξομοιώσουμε με τη φύση που έχει ανάγκη από ζωή; Ποιος είναι τόσο φιλόνικος, ποιος τόσο αμέτοχος της επουράνιας δωρεάς, και άγευστος των καλών λόγων του Θεού, ποιος τόσο άμοιρος των αιώνιων ελπίδων, ώστε να κατατάξει το Πνεύμα στην κτίση, αποκόπτοντάς το από τη θεότητα;

Το ότι, ενώ οι Γραφές ήταν διαθέσιμες, παρέπεμπε στους γραμματείς και τους δασκάλους ως γνώστες της αλήθειας του πραγματικού νόμου, είναι φανερό. Το ότι επίσης είπε: «Δεν ήρθα για να καταργήσω τον νόμο» και ταυτόχρονα φαινόταν να τον καταργεί, σήμαινε ότι εκείνα που καταργούσε δεν ανήκαν στον νόμο. Το ότι πάλι είπε: «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, αλλά ένα ιώτα ή μία κεραία δεν πρόκειται να παρέλθει από τον νόμο», σήμαινε ότι όσα παρήλθαν πριν από τον ουρανό και τη γη δεν ανήκαν στον πραγματικό νόμο. Επειδή, λοιπόν, ενώ ο ουρανός και η γη εξακολουθούν να υπάρχουν, παρήλθαν οι θυσίες, τα βασίλεια, οι προφητείες των «γεννημένων από γυναίκες» και όσα παρόμοια, ως μη όντα προστάγματα του Θεού (εξού και λέγει: «Κάθε φυτεία, την οποία δεν φύτεψε ο Πατέρας ο ουράνιος, θα ξεριζωθεί»), για τον λόγο αυτόν ο ίδιος, όντας αληθινός προφήτης, έλεγε: «Εγώ είμαι η πύλη της ζωής· εκείνος που εισέρχεται μέσω εμού εισέρχεται στη ζωή», καθότι δεν υπάρχει άλλη διδασκαλία ικανή να σώσει. Γι' αυτό και φώναζε λέγοντας: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες», δηλαδή εκείνοι που αναζητούν την αλήθεια και δεν την βρίσκουν, και πάλι: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη δική μου φωνή», και άλλοτε: «Ζητάτε και βρίσκετε», επειδή η αλήθεια δεν βρισκόταν ολοφάνερα εκτεθειμένη. Αλλά και από τους ουρανούς ακούστηκε μαρτυρική φωνή να λέει: «Ούτος είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα, αυτόν να ακούτε».

Ή, αν επέλεγε να πράξει αυτό χωρίς να έχει στεφανωθεί με τη δόξα της βασιλείας, δεν θα λέγαμε ότι είναι ένοχος εγκλήματος και κατηγορίας; Β. Έτσι έχουν τα πράγματα. Α. Έπειτα, για ποιο λόγο ο Υιός δεν είπε ότι οι πιστοί είναι μάλλον πρόβατα του Πατρός, αλλά δικά του; «Διότι τα δικά μου πρόβατα», λέει, «ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν· και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια, και δεν πρόκειται να χαθούν στον αιώνα, και κανείς δεν θα τα αρπάξει από το χέρι μου». Επιπλέον, ο θεολόγος μας Ιωάννης λέει ότι ήλθε «εις τα ίδια», ονομάζοντας δικά του τόσο την επί γης ανθρωπότητα όσο και, νομίζω, ολόκληρη τη δημιουργία. Και ενεργεί μέσα μας την ενέργεια του Πατρός χωρίς κανέναν περιορισμό, και φαίνεται ότι κατέχει τη δόξα της κυριότητας όχι ως ξένη, αλλά μάλλον την οικειοποιείται και αξιώνει να την κατέχει. Διότι, καθώς συνομιλούσε κάπου με τους μαθητές που συνέτρεχαν και τον ακολουθούσαν, είπε: «Ο μεν θερισμός είναι πολύς, οι δε εργάτες λίγοι. Παρακαλέστε, λοιπόν, τον κύριο του θερισμού να στείλει εργάτες στον θερισμό του». Όμως, αν και ανέθεσε την ανάδειξη των θεριστών στο θέλημα του Πατρός, απέδειξε ευθύς τον εαυτό του δεσπότη του θερισμού, παραχωρώντας στους αγίους αποστόλους ως εξαιρετικό προνόμιο το χρέος να μυσταγωγούν. Εξάλλου, ότι το αλώνι είναι δικό του το διαβεβαίωσε και ο σοφός Ιωάννης λέγοντας: «Κρατάει το φτυάρι στο χέρι του, και θα καθαρίσει πλήρως το αλώνι του».

Και προς τους ανθρώπους μεν λέει: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε με ευλάβεια μπροστά του και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε, διότι αυτός είναι ο Θεός μας και εμείς λαός της νομής του και πρόβατα της χειρός του.» Σχετικά δε με τους αγγέλους, και όσους έχουν την ανώτερη λειτουργία, λέει: «Ευλογείτε τον Κύριο όλοι οι άγγελοί του, οι λειτουργοί του που εκτελείτε το θέλημά του. Ευλογείτε τον Κύριο όλα τα έργα του.» Κατανοείς, λοιπόν, πώς, υποτάσσοντας τα σύμπαντα στον ζυγό της δουλείας, ονόμασε πρόβατα της χειρός του όσους βρίσκονται επί της γης, ενώ παρουσιάζει τους αγγέλους ως υμνωδούς και λειτουργούς; Β. Κατανοώ. Α. Παρατήρησε, λοιπόν, τον Υιό να αποκαλεί δικά του τα πρόβατα της χειρός του Θεού και Πατρός και να επιβάλλει σε εμάς τον ζυγό της δουλείας. Διότι είπε τα εξής: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν· και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια, και δεν πρόκειται να χαθούν εις τον αιώνα, και κανείς δεν θα τα αρπάξει από το χέρι μου.»

Αυτό ακριβώς, να γνωρίζεις καλά, φρονώ και για τα επίγεια. Β. Σωστά μίλησες. Πλην όμως, εάν στους λόγους μας ακολουθούσε και η σχετική με το κάθε θέμα απόδειξη, θα έπραττες άριστα. Α. Λοιπόν, ο μεν θεσπέσιος Υμνωδός λέει: «Ευλογείτε τον Κύριο, όλοι οι άγγελοί του, οι λειτουργοί του που κάνετε το θέλημά του», αποδίδοντας την αγία πληθύ των άνω δυνάμεων στην εξουσία του Πατέρα. Προμηνύοντας δε ότι ο Υιός θα έλθει ως κριτής στους έσχατους καιρούς, λέει ο ίδιος: «Διότι μέλλει ο Υιός του ανθρώπου να έλθει μέσα στη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους του». Διότι θα έλθει, θα έλθει στους έσχατους καιρούς, για να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του· πλην όμως λέμε ότι δεν θα καυχηθεί ούτε θα σεμνυνθεί με ξένους λειτουργούς, αλλά θα εξυπηρετείται από τις αγγελικές δορυφορίες ως πραγματικά δικές του. Β. Συμφωνώ. Α. Και ενώ πάλι ο θεσπέσιος Δαβίδ ψάλλει και λέει για τον Θεό και Πατέρα: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν, και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε, διότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς λαός της βοσκής του και πρόβατα του χεριού του», ο Υιός λέει ότι τα λογικά κοπάδια σε αυτόν τον κόσμο είναι δικά του, άλλοτε λέγοντας για εκείνους από τον Ισραήλ που έχουν πιστέψει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούν τη φωνή μου», και άλλοτε πάλι για εκείνους που δεν έχουν ακόμη πιστέψει: «Και άλλα πρόβατα έχω, τα οποία δεν είναι από αυτή την αυλή».

Διότι γράφει πάλι: «Και ήμασταν εκ φύσεως τέκνα οργής, όπως και οι υπόλοιποι. Αλλά λουστήκατε», λέει, «αλλά αγιαστήκατε, αλλά δικαιωθήκατε στο όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού και εν τω Πνεύματι του Θεού μας.» Β. Άραγε λοιπόν το Πνεύμα, ως Θεός, δικαιώνει τους αμαρτωλούς; Α. Απολύτως, φίλε μου. Διότι μόνο στον Θεό θα ταίριαζε να μπορεί να απαλλάσσει από τις παραβάσεις και την καταδίκη τους ενόχους, και σε κανένα απολύτως άλλο από τα όντα. Ότι δε το Πνεύμα είναι Θεός και εκ Θεού κατά φύση, έχει ήδη αποδειχθεί από εμάς με μακρούς λόγους, και θα αποδειχθεί και στο μέλλον, αν δεν γίνομαι φορτικός σε αυτό. Β. Δεν θα γινόσουν. Διότι αυτό που αποβλέπει στην ωφέλεια με κανέναν τρόπο δεν έχει τη δυνατότητα να δυσαρεστεί, τουλάχιστον στους πιο συνετούς ανθρώπους. Α. Συνεπώς, ως άθεοι και στερημένοι από κάθε αγιοπρεπή ελπίδα ζουν στον κόσμο, σύμφωνα με τις Γραφές, εκείνοι που λάτρευσαν την κτίση παρά τον Κτίστη και Ποιητή. Β. Έτσι έχουν τα πράγματα. Α. Τώρα όμως, αφού γνωρίσαμε τον Θεό, και αφού γνωριστήκαμε από τον Θεό, έχουμε γνωρίσει τον Πατέρα και Θεό των όλων διά του Υιού εν Πνεύματι. Και μάρτυρας αυτού είναι ο ίδιος ο Σωτήρας μας, λέγοντας για τον εαυτό του: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω αιώνια ζωή. Και γνωρίζω τα δικά μου, και με γνωρίζουν τα δικά μου.»

Επειδή όμως ο Πατέρας δεν κάνει τα θαύματα επειδή είναι Πατέρας, αλλά επειδή είναι Θεός κατά φύση· άρα και ο Υιός, όχι επειδή είναι Υιός, αλλά ως Θεός από Θεό, μπορεί και αυτός να κάνει τα έργα του Πατέρα· γι' αυτό κατ' οικονομίαν είπε ότι κάνει τα έργα στο όνομα του Πατέρα. <Αλλά εσείς δεν με πιστεύετε, επειδή δεν είστε από τα δικά μου πρόβατα. Όπως δε σας είπα, τα δικά μου πρόβατα ακούν τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω αιώνια ζωή, και δεν πρόκειται να χαθούν στον αιώνα.> Απόδειξη των προβάτων του Χριστού είναι η προθυμία στο να ακούν και η ετοιμότητα προς υπακοή, όπως ακριβώς η απείθεια είναι χαρακτηριστικό των ξένων. Διότι το «ακούειν» εδώ το κατανοούμε ως το να πείθονται στα λεγόμενα· και γνωρίζονται από τον Θεό εκείνοι που τον ακούν· το δε «γνωρίζεσθαι» φανερώνει την οικείωση· διότι γενικά κανένας δεν αγνοείται από τον Θεό. Όταν, λοιπόν, λέει «γνωρίζω τα δικά μου», εννοεί τούτο, ότι θα τα προσδεχτώ και θα τα κάνω οικεία μου μυστικώς και σχετικώς. Θα μπορούσε δε να πει κανείς ότι και καθόσον έγινε άνθρωπος, έκανε οικείους του όλους τους ανθρώπους λόγω του ομογενούς, ώστε όλοι είμαστε οικείοι του Χριστού κατά μυστική σχέση, καθόσον έγινε άνθρωπος· αλλότριοι όμως είναι όσοι δεν διαφυλάσσουν τη σύμμορφη με την αγιότητα εικόνα. Διότι έτσι και οι Ιουδαίοι, αν και ήταν οικείοι κατά το γένος του πιστού Αβραάμ, από τη στιγμή που έγιναν άπιστοι, στερήθηκαν τη συγγένεια μαζί του εξαιτίας της ανομοιότητας των τρόπων τους.

Λέει δε ότι «Και τα πρόβατα με ακολουθούν»· διότι όσοι υπακούουν και ακολουθούν με κάποια θεόσδοτη χάρη τα ίχνη του Χριστού, μη όντας πλέον υπόδουλοι στις σκιές του Νόμου, αλλά σε όσα ο Χριστός προστάζει και ακολουθώντας τον λόγο του, θα ανέλθουν διά της χάριτος στο δικό του αξίωμα, ονομαζόμενοι υιοί του Θεού. Καθώς δηλαδή ο Χριστός ανέρχεται στους ουρανούς, θα τον ακολουθήσουν και εκείνοι. Ως αμοιβή δε και βραβείο για όσους τον ακολουθούν λέει ότι θα τους χαρίσει την αιώνια ζωή, και το να μην υπόκεινται σε θάνατο ή φθορά και στα βάσανα που επιβάλλονται από τον Κριτή σε όσους έχουν αμαρτήσει. Με το να δίνει δε ζωή, αποδεικνύει ότι ο ίδιος είναι ζωή εκ φύσεως· και ότι ο ίδιος την χορηγεί από τον εαυτό του και όχι έχοντάς την λάβει από άλλον. Και ως αιώνια ζωή κατανοούμε, όχι τη μακροημέρευση, την οποία όλοι πρόκειται να γευθούν μετά την ανάσταση, τόσο οι καλοί όσο και οι κακοί, αλλά το να διάγει κανείς σε πνευματική ευφροσύνη.

Διότι δέχεται αυτούς που προσπαθούν να ξεφύγουν από την πλεονεξία του διαβόλου, και αφού τους παραλάβει, τους διασώζει. Γι' αυτόν τον λόγο μάλιστα έλεγε: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και με ακολουθούν· και εγώ τους δίνω αιώνια ζωή, και κανείς δεν πρόκειται να τα αρπάξει από το χέρι μου.» Επομένως, πόλη οχυρωμένη και σωτήρια είναι ο Σωτήρας των πάντων, πόλη που διαθέτει τείχος και περιβάλλεται από τείχος, δηλαδή προσφέρει κάθε ασφάλεια.

Και σώζω με τέτοιον τρόπο, ώστε κανείς απολύτως να μην μπορεί να αρπάξει από τα χέρια μου αυτόν που άπαξ έχω παραλάβει. Διότι δεν υπάρχει κανείς, λέει, που να μπορεί να αποσπάσει κάποιον από τα χέρια μου. Εγώ θα ενεργήσω, και ποιος θα το αποτρέψει; Διότι πραγματοποίησα την κλήση των εθνών, λέει, δηλαδή, έσωσα τους πλανεμένους. Και ποιος θα το μεταβάλει αυτό, δηλαδή θα το αλλάξει ώστε να μην ισχύει πλέον; Το ότι, λοιπόν, κανείς δεν πρόκειται να αρπάξει από το χέρι του Θεού αυτούς που έχουν σωθεί από αυτόν, το επιβεβαιώνει ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Τα πρόβατα τα δικά μου ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν· και εγώ τους δίνω αιώνια ζωή, και δεν πρόκειται να χαθούν ποτέ, και κανείς δεν πρόκειται να τα αρπάξει από το χέρι μου. Ο Πατέρας μου, ο οποίος μου τα έχει δώσει, είναι ανώτερος από όλους, και κανείς δεν μπορεί να τα αρπάξει από το χέρι του Πατέρα μου.»

Επομένως, διότι θα το πω και πάλι, το πάθος του Χριστού, και ο τίμιος σταυρός, και η καθήλωση των χεριών του, έγιναν ασφάλεια, και τείχος απρόσιτο και αρραγές για εκείνους που πίστεψαν σε αυτόν. Επομένως εύλογα θα μπορούσε να λεχθεί το «Ιδού, επάνω στα χέρια μου ζωγράφισα τα τείχη σου». Θα πρέπει να εννοήσεις τη διάτρηση των χεριών, δηλαδή το πάθος, που φανερώνεται μέσω αυτού του ενός. Και το «Εζωγράφησα» το λέει αντί του «αποτύπωσα». Και «είσαι ενώπιόν μου παντοτινά». Διότι, εάν έπαθε για χάρη μας, πώς θα μπορούσε να μας ξεχάσει; Ή πώς δεν θα βρίσκονταν μπροστά στα μάτια του εκείνοι για τους οποίους προσηλώθηκε στο ξύλο; Εάν όμως κάποιος θα ήθελε να προσεγγίσει και με άλλον τρόπο το νόημα των προκειμένων, νομίζω πως δεν είναι καθόλου παράλογο να σκεφτεί κάτι τέτοιο: ότι στα χέρια του Θεού Πατέρα βρίσκονται όλοι όσοι πίστεψαν στον Χριστό, θα έλεγε κανείς νομίζω, και δεν θα αστοχούσε από την αλήθεια. Διότι ο ίδιος είπε: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και με ακολουθούν. Και εγώ τους δίνω αιώνια ζωή.» Και επιπρόσθετα σε αυτά, πως «Κανείς δεν θα τα αρπάξει από το χέρι του Πατέρα μου», επειδή ακριβώς βρίσκονται υπό την άνωθεν σκέπη, και είναι πολύ καλά οχυρωμένα από τις άνωθεν ενισχύσεις.

Και στους Ιουδαίους έλεγε ο Χριστός, άλλοτε μεν: «Ακόμη για λίγο χρόνο είμαι μαζί σας», και άλλοτε: «Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας»· ενώ για όσους προέρχονται από τα έθνη έλεγε: «Τα πρόβατα τα δικά μου ακούν τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν· και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια». <Και ο αριθμός των υιών Ισραήλ ήταν σαν την άμμο της θάλασσας, η οποία δεν θα μπορέσει να μετρηθεί ούτε να εξαριθμηθεί.> Αυτό μας το εξηγεί με διαφορετικό τρόπο ο μακάριος Ησαΐας: «Και εάν, λέει, ο λαός του Ισραήλ γίνει σαν την άμμο της θάλασσας, το υπόλειμμα θα σωθεί· διότι ο Θεός θα εκπληρώσει τον λόγο του και θα τον συντομεύσει με δικαιοσύνη, διότι συντετμημένο λόγο θα εφαρμόσει ο Θεός σε ολόκληρη την οικουμένη». Αλλά, λοιπόν, είτε κατανοηθεί έτσι ενδεχομένως είτε με άλλον τρόπο, μολονότι ο Ισραήλ είναι πολυάριθμος και αναρίθμητος και ισόποσος με την άμμο της θάλασσας, δεν υπάρχει πολύς υπολογισμός για αυτούς από τον Θεό, εφόσον επέλεξαν την ασέβεια· ενώ αντίθετα, έστω και ένας δίκαιος και ευσεβής αξιώνεται ξεχωριστά της δικής Του αγάπης και ευσπλαχνίας. Επιβλέπει, άλλωστε, ακόμη και σε έναν ταπεινό και ήσυχο και σε αυτόν που τρέμει τους λόγους Του. Και δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό η χάρη προς τους αγαθούς και επιεικείς, και σε όσους Τον φοβούνται και Τον υπηρετούν με γνησιότητα, αλλά είναι σε θέση να ωφελήσουν και άλλους, και να απαλλάξουν εκείνους που έχουν σφάλει από την ποινή που ενίοτε επικρέμαται εναντίον τους.

Διότι φαίνεται ότι έτσι το κατανοούσε και βεβαίως το εξέφρασε ο δίκαιος Συμεών, όταν η αγία Παρθένος προσέφερε τον Ιησού σε ηλικία οκτώ ημερών: «Και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία». Διότι σχεδόν κατασφαζόταν από ρομφαία, βλέποντας να σταυρώνεται αυτός που γεννήθηκε από αυτήν, εννοώ βέβαια κατά τη σάρκα. Λέει λοιπόν: «Ω ρομφαία, εξέγερθητι εναντίον του ποιμένα μου», δηλαδή, ας ενεργηθεί πλέον το σωτήριο πάθος και ας έλθει ο καιρός της φανερώσεως των αγαθών. Διότι έχει τεθεί πάνω μας αρχιποιμένας ο Χριστός, και κάτω από αυτόν βρισκόμαστε όλοι εμείς που έχουμε πιστέψει, χωρίς όμως να είμαστε έξω από το χέρι του Θεού και Πατέρα. Διότι μας κυβερνά εν τω Υιώ, και δι' αυτού και εν αυτώ έχουμε σωθεί και έχουμε αποκτήσει την προσαγωγή. Γι' αυτό άλλωστε έλεγε ο Σωτήρας: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω αιώνια ζωή, και δεν πρόκειται να χαθούν ποτέ, και κανείς δεν θα τα αρπάξει από το χέρι μου. Ο Πατέρας μου που μου τα έδωσε είναι μεγαλύτερος από όλους, και κανείς δεν μπορεί να τα αρπάξει από το χέρι του Πατέρα. Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα».

«Εκείνο που πεθαίνει ας πεθάνει, και εκείνο που χάνεται ας χαθεί, και από τα υπόλοιπα ας κατατρώγει το καθένα τις σάρκες του πλησίον του.» Για εμάς όμως ισχύει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια.» Είναι λοιπόν καλός ποιμένας, και σε όλα αυτός κατέχει τα πρωτεία. Ονομάστηκε όμως και πρόβατο, επειδή ακριβώς έγινε σαν εμάς. Και πράγματι, ο σοφός Ιωάννης τον υπέδειξε στα πλήθη των Ιουδαίων, λέγοντας: «Να ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου.» Διότι χιλιάδες σφάζονταν, σύμφωνα με τον τύπο του νόμου, αλλά κανένας δεν εξάλειψε την αμαρτία του κόσμου. «Διότι είναι αδύνατο το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες.» Την αμαρτία του κόσμου όμως εξάλειψε ο αμνός ο άμωμος, ο αληθινός, το άμωμο ιερήιο. Επομένως, λογίστηκε και ως πρόβατο μαζί με εμάς. Για τον λόγο αυτό θα μπορούσε να ονομαστεί και υιός της Εκκλησίας, ως πρωτότοκος ανάμεσα σε αδελφούς. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και το όνομα Ιωσήφ ερμηνεύεται ως προσθήκη και αύξηση Θεού. Διότι το άγιο πλήθος των τέκνων της Εκκλησίας πάντοτε επιδίδεται σε αύξηση. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε έχει λεχθεί προς αυτήν: «Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα, Σιών, και δες τους πάντες. Ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα.» Και πάλι: «Ιδού, αυτοί έρχονται από μακριά, αυτοί από τον βορρά, και αυτοί από τη θάλασσα, και άλλοι από τη χώρα των Περσών.»

Το ότι δε τα έθνη αναγνώρισαν τον Χριστό ως Θεό, είναι σε όλους, όπως νομίζω, καταφανές. Διότι, πιστεύοντας σε αυτόν, απαλλάσσονται από την πλάνη της πολυθεΐας. Το ότι δε πάλι τα έθνη τον αναγνώρισαν, και αναγνωρίστηκαν από αυτόν, άκουσε τον να λέει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ γνωρίζω τα δικά μου, και τα δικά μου με γνωρίζουν.»

Έπειτα, αφού έχουμε ενωθεί με τον Χριστό, πώς θα βρεθούμε σε χειρότερη κατάσταση; Και πώς λέει την αλήθεια ο ίδιος όταν λέει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια, και δεν θα χαθούν ποτέ, και κανείς δεν θα τα αρπάξει από τα χέρια μου· ο Πατέρας μου, που μου τα έδωσε, είναι μεγαλύτερος από όλους, και κανείς δεν μπορεί να τα αρπάξει από το χέρι του Πατέρα μου;» Μήπως εξαπάτησε άραγε τους αθλητές της ευσέβειας προς τον Χριστό ο σοφότατος Πέτρος, γράφοντας τα εξής: «Ώστε και όσοι πάσχουν σύμφωνα με το θέλημά του, ας παραθέτουν τις ψυχές τους στον πιστό Κτίστη»; Αν όμως την ψυχή που έχει παραδοθεί στον Θεό την βιάζει ο Σατανάς, σέρνοντας και φέροντάς την όπου εκείνος επιλέγει κατά καιρούς, πώς θα μπορούσε να θεωρηθεί πιστός εκείνος που προστατεύει τους αγίους και έχει λάβει το πνεύμα του καθενός ως παρακαταθήκη; Ανοησία, λοιπόν, είναι αυτά και φοβερή παράνοια, το να νομίζει κανείς στ' αλήθεια ότι η ψυχή του προφήτη παρασύρθηκε από τους τόπους που της είχαν οριστεί προς τα κάτω, εξαιτίας των μάταιων επωδών ενός μιαρότατου γυναίου. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Ποια θα μπορούσε, επομένως, να είναι η ερμηνεία αυτών των θεωρημάτων; Διότι νομίζω ότι είναι ανάγκη αυτά τα τόσο αισχρά πράγματα ούτε καν να τα προφέρουμε, αλλά ούτε καν να τα συλλαμβάνουμε ως απλές σκέψεις. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Αφού παραθέσουμε το ίδιο το ιερό Γράμμα, θα καταστήσουμε σαφή όσα έρχονται τότε στον νου μας, κρατώντας σφιχτά σε κάθε περίπτωση το πρέπον.

Έπειτα το εξής: Πρόβατα που γνωρίζουν τον Θεό και γνωρίζονται από τον Θεό. Πώς γνωρίζουν τον Θεό; Όπως δίδαξε ο ίδιος ο Κύριος λέγοντας: Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ γνωρίζω τα δικά μου, και γνωρίζομαι από τα δικά μου. Γιατί είπε: Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου; Αντί του: Υπακούουν στον λόγο μου, τηρούν τις εντολές μου και για τον λόγο αυτό με γνωρίζουν· διότι με την τήρηση των εντολών οι άγιοι πλησιάζουν τον Θεό, και όσο τον πλησιάζουν, τόσο τον γνωρίζουν και γνωρίζονται από αυτόν. Εφόσον ο Θεός γνωρίζει τα πάντα, και τα κρυφά και τα βαθιά και τα μη όντα, γιατί λοιπόν λέει για τους αγίους:

Γι' αυτόν, λοιπόν, τον σταυρωθέντα, και ο Πρόδρομος κήρυξε λέγοντας: αυτός που έρχεται πίσω μου είναι ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να βαστάξω τα υποδήματα· αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ. Το λιχνιστήρι βρίσκεται στο χέρι του, και θα καθαρίσει πλήρως το αλώνι του, και θα συγκεντρώσει το σιτάρι στην αποθήκη του, ενώ το άχυρο θα το κατακάψει με άσβεστο πυρ. Αλλά και εκείνοι που σταύρωσαν τον σταυρωθέντα, πριν τον σταυρώσουν, τον ρωτούσαν λέγοντας: πες μας καθαρά, αν εσύ είσαι ο Χριστός. Ο δε σταυρωθείς Κύριος της δόξης αποκρίθηκε προς αυτούς: σας το είπα ήδη, και δεν πιστεύετε· τα έργα που εγώ κάνω στο όνομα του Πατέρα μου, αυτά μαρτυρούν για εμένα· αλλά εσείς δεν πιστεύετε, διότι δεν είστε από τα δικά μου πρόβατα. Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω αιώνια ζωή, και δεν πρόκειται να χαθούν ποτέ, και κανείς δεν θα τα αρπάξει από το χέρι μου. Και ο αρχιερέας του είπε: σε εξορκίζω στον ζωντανό Θεό, να μας πεις αν εσύ είσαι ο Χριστός ο Υιός του Θεού. Λέει σε αυτόν ο Κύριος: εσύ το είπες· από τώρα θα δείτε τον Υιό του ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως και να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού.

Αλλά, όπως ακριβώς εδώ ομιλεί ανθρωπίνως παρακαλώντας να λάβει, έτσι αλλού αποδεικνύει ότι ο ίδιος είναι ο δεσπότης των πάντων: «Διότι τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου· και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν· και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια»· και πάλι: «Έχω όμως και άλλα πρόβατα, τα οποία δεν προέρχονται από αυτήν την αυλή· και εκείνα πρέπει να τα οδηγήσω, και θα ακούσουν τη φωνή μου, και θα γίνει ένα ποίμνιο, ένας ποιμένας». Στον παρόντα ψαλμό, ωστόσο, ομιλεί ανθρωπίνως: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηρίου μου»· ονομάζοντας κληρονομία τη βασιλεία των εθνών, και ποτήριο τον θάνατο που υπέμεινε για εμάς. Διότι έτσι έλεγε και στα ιερά Ευαγγέλια: «Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει αυτό το ποτήριο από εμένα»· σαν να έλεγε με μεγαλύτερη σαφήνεια: «Και της δικής μου Εκκλησίας, η οποία είναι η κληρονομία μου, μερίδα είναι ο Κύριος· και ο ίδιος έχει γίνει μερίδα και του ποτηρίου μου, δηλαδή του θανάτου».

Τους ποιμαίνει δε εδώ, θέτοντας την ψυχή του υπέρ αυτών, όπως λέει στα Ευαγγέλια: «Ο ποιμένας ο καλός θέτει την ψυχή του υπέρ των προβάτων»· και πάλι: «Τα δικά μου πρόβατα ακούν τη φωνή μου»· και πάλι: «Θα είμαι μαζί σας έως τη συντέλεια του αιώνος»· στον κατάλληλο δε καιρό, αφού τους ανυψώσει, θα τους αξιώσει της ουράνιας βασιλείας.

Τα πρόβατά μου ακούν τη φωνή μου, την οποία άκουσα από τα θεία λόγια, την οποία διδάχθηκα από τους αγίους Πατέρες, την οποία δίδαξα σε κάθε καιρό με τον ίδιο τρόπο, χωρίς να συμμορφώνομαι προς τους καιρούς, και δεν θα παύσω να τη διδάσκω· με αυτήν γεννήθηκα και μαζί της απέρχομαι.

Γι' αυτό, το μεν πρόβατο που φαινόταν, δηλαδή ο άνθρωπος, τα ίχνη του, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, δεν αναγνωρίζονταν. Διότι κανένα ίχνος αμαρτίας ή πλάνης δεν αποτύπωσε στον ανθρώπινο βίο εκείνος που έφερε πάνω του το πρόβατο. Αντιθέτως, όπως ήταν φυσικό να αποτυπωθούν ίχνη του Θεού μέσα από την πορεία του βίου, αυτά ακριβώς φανερώνονταν, τα οποία ήταν οι διδασκαλίες, οι θεραπείες, οι αναστάσεις νεκρών και τα άλλα θαύματα. Λαμβάνοντας, λοιπόν, πάνω του αυτό το πρόβατο ο ποιμένας, έγινε ένα με εκείνο· γι' αυτό και ομιλεί στα ποίμνια με τη φωνή του προβάτου. Διότι πώς θα μπορούσε η ανθρώπινη αδυναμία να αντέξει την κρούση της θείας φωνής; Αλλά μας ομιλεί ανθρώπινα, και όπως θα έλεγε κανείς ως πρόβατο, λέγοντας: «Τα δικά μου πρόβατα ακούν τη δική μου φωνή». Ο ποιμένας, επομένως, που ανέλαβε πάνω του το πρόβατο και μέσω αυτού απευθύνεται σε εμάς, είναι και πρόβατο και ποιμένας· ως προς το αναληφθέν είναι πρόβατο, ενώ ως προς εκείνον που το ανέλαβε, είναι ποιμένας.

Ως προς το τελευταίο, λοιπόν, λέγει ο θείος Κύριλλος: δεν αντλεί την ύπαρξή του από το ότι λαμβάνει κάτι, αλλά ενώ υπάρχει λαμβάνει κάτι. Και συμπεραίνοντας προσθέτει: επομένως το ότι λαμβάνει κάτι από τον Πατέρα δεν εξαναγκάζει τον Υιό να είναι δεύτερος ως προς τον χρόνο κατά την ουσία· εκλαμβάνοντας εδώ τη ζωή, την οποία έχει ο Πατήρ και την οποία ο Υιός λαμβάνει από τον Πατέρα, όχι ως την ουσία. Οικοδομώντας, λοιπόν, το επιχείρημα ότι κατά την ουσία ο Υιός δεν αποδεικνύεται δεύτερος χρονικά από τον Πατέρα εξαιτίας του ότι λαμβάνει κάτι, προσέθεσε και άλλα παρόμοια επιχειρήματα. Αποδεικνύοντας δε πως, ακόμη και αν ως προς τα ζωντανά πλάσματα ο Υιός ονομάζεται ζωή κατ' ενέργειαν, επειδή τα ζωοποιεί και καλείται ζωή τους, ούτε και ως προς αυτό είναι ανόμοιος με τον Πατέρα, αλλά εκ φύσεως έχει την ιδιότητα να αποτελεί τη ζωή τους και να τα ζωοποιεί όπως ακριβώς και ο Πατήρ, γράφει στη συνέχεια: εάν ο Υιός δεν είναι ζωή εκ φύσεως, πώς θα επαληθευθεί λέγοντας: «όποιος πιστεύει σε εμένα έχει ζωή αιώνια»; Και πάλι: «τα δικά μου πρόβατα ακούν τη φωνή μου, και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια». Και έπειτα από λίγα, εφόσον υπόσχεται να δώσει τη ζωή σε όσους πιστεύουν σε αυτόν ως κάτι που του ανήκει εκ φύσεως και που υπάρχει ουσιωδώς σε αυτόν, πώς λοιπόν είναι δυνατόν να νοηθεί ότι ο Υιός δεν την είχε, αλλά την έλαβε από τον Πατέρα;

Ακόμη, αποδεικνύοντας ο θείος Κύριλλος ότι, αν και σε σχέση με τα ζωντανά πλάσματα ο Υιός του Θεού ονομάζεται ζωή κατ' ενέργειαν, επειδή τα ζωοποιεί και ονομάζεται ζωή τους, ούτε ως προς αυτό είναι ανόμοιος με τον Πατέρα, αλλά έχει κατά φύση το να είναι ζωή αυτών και να τα ζωοποιεί, όπως ακριβώς και ο Πατέρας, γράφει στη συνέχεια: «Αν ο Υιός δεν είναι κατά φύση ζωή, πώς θα αληθεύει όταν λέει: "όποιος πιστεύει σε εμένα έχει ζωή αιώνια"· και πάλι: "τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια"»; Και μετά από λίγα: Εφόσον υπόσχεται να δώσει σε όσους πιστεύουν σε αυτόν τη ζωή που του ανήκει εκ φύσεως και ενυπάρχει ουσιωδώς σε αυτόν, πώς λοιπόν είναι δυνατόν να νοηθεί ότι ο Υιός δεν την είχε και την έλαβε από τον Πατέρα; Ας ντραπούν, επομένως, εκείνοι που παρανοϊκά, όταν ακούν ότι η ζωή ανήκει εκ φύσεως στον Θεό, λένε ότι αυτή είναι η ουσία του· διότι δεν παρέχει σε εμάς τους πιστούς την ουσία του ο Πατέρας ή ο Υιός ή το Άγιο Πνεύμα. Μακριά από τέτοια ασέβεια.

Και για ποιο λόγο ονομαζόμαστε πρόβατα της βοσκής του; Επειδή εμείς οι πιστοί τρεφόμαστε από αυτόν με τη μετάληψη των μυστηρίων. Θα σε δοξολογούμε, Θεέ, εις τον αιώνα. Από γενιά σε γενιά θα εξαγγέλλουμε την αίνεσή σου. Ο όρος «ανθομολόγηση» τίθεται ως ανταπόκριση σε κάποια ομολογία που έχει ήδη προηγηθεί. Διότι, προλαβαίνοντάς μας, ο Χριστός μας ομολόγησε ως πρόβατά του λέγοντας: Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου. Έπειτα, θέλοντας να συμπεριλάβει και τα έθνη, πρόσθεσε: Έχω και άλλα πρόβατα, τα οποία δεν είναι από αυτήν την αυλή· και εκείνα πρέπει να τα συνάξω.

Και πώς μας ποιμαίνει; Με το ίδιο του το χέρι, δηλαδή, με την ανθρώπινη φύση του. Διότι με αυτήν έδειξε αυτό που είναι ίδιον του ποιμένα, το να δώσει τη ζωή του για το ποίμνιο. Γι' αυτό και ο Ησαΐας λέει: «Ως ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό του, και με τον βραχίονά του θα συνάξει τα αρνιά». «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό την ημέρα του πειρασμού στην έρημο, όπου με πείραξαν οι πατέρες σας». Το ότι το «Σήμερα» δεν σημαίνει μία μόνο ημέρα, ούτε τον παρόντα αιώνα, μας το δίδαξε ο Παύλος γράφοντας προς τους Εβραίους. Λέει δηλαδή: «Να προτρέπετε ο ένας τον άλλον κάθε μέρα, όσο διαρκεί το σήμερα, για να μην σκληρυνθεί κανείς από σας από την απάτη της αμαρτίας». Εάν λοιπόν ακούσουμε τη φωνή του στον παρόντα αιώνα (διότι έχουμε ακούσει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου και με ακολουθούν»), ας μην σκληρύνουμε τις καρδιές μας, ούτε να μιμηθούμε τον λαό των Ιουδαίων, που στους προφήτες ονομάζεται οίκος αντιλογίας και λαός σκληρόκαρδος, ο οποίος πολλές φορές πείραξε και παραπίκρανε τον Θεό στην έρημο, εξαιρέτως δε όταν, αφού νίκησαν τον Χαναναίο, ενώ έπρεπε να ευχαριστούν, καταφέρονταν εναντίον του Θεού κατηγορώντας τον για την έξοδο από την Αίγυπτο. Τότε που έστειλε εναντίον τους θανατηφόρα φίδια, ώστε και ο Παύλος να λέει: «Ας μην εκπειράζουμε τον Κύριο, όπως ακριβώς κάποιοι από αυτούς τον εξέπειρασαν, και εξολοθρεύτηκαν από τα φίδια».

Μάθε τίνος πρόβατα είμαστε, καθώς ο Μονογενής λέει: Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου. Αυτού λαός είμαστε, ο οποίος και μέσω της προφητικής γλώσσας μας έλεγε: Και θα είστε σε μένα λαός, και εγώ θα είμαι σε εσάς Θεός. Επομένως, ο ίδιος ο Κύριος είναι ο Θεός· διότι και με τα δύο ονόματα ονομάζεται ο Υιός, όπως ακριβώς και ο Πατέρας· σε αυτού τις πύλες πρόσταξε να εισέλθουμε με εξομολόγηση, και στις αυλές του με ύμνους. Ώστε πρέπει πρώτα να εξομολογούμαστε, και μετά από αυτό να υμνούμε. Διότι, όπως ακριβώς οι πύλες προηγούνται των αυλών, και κανείς δεν θα μπορούσε να βρεθεί μέσα στην αυλή, αν δεν περάσει μέσα από την πύλη, έτσι και πριν εξομολογηθούμε, δεν θα μπορέσουμε να υμνήσουμε· επειδή υπάρχει ανάγκη από καθαρή καρδιά, και από γλώσσα που έχει αποβάλει τον ρύπο των αμαρτημάτων, εάν βέβαια πρόκειται ο Θεός να ευαρεστηθεί με τη θυσία των ύμνων μας. Εξομολογείσθε σε αυτόν, αινείτε το όνομά του. Και πάλι έθεσε την εξομολόγηση πριν από την αίνεση, θέλοντας να μας εκθέσει σαφέστερα αυτό που ειπώθηκε στους προηγούμενους στίχους. Εξάλλου προστάζει να εξομολογούμαστε σε αυτόν ως Θεό, και να αινούμε το όνομά του, το οποίο είναι Σωτήρας. Διότι αυτό έχει γίνει για εμάς αφορμή σωτηρίας.

Ψαλμός 99. «Γνωρίσατε ότι ο Κύριος, αυτός είναι ο Θεός.» Μάθε τίνος είμαστε πρόβατα, καθώς ο Μονογενής λέει: Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου. Αυτού είμαστε και λαός, ο οποίος μας έλεγε διαμέσου της προφητικής γλώσσας: Και θα είστε σε μένα λαός, και εγώ θα είμαι σε εσάς Θεός. Επομένως, ο Κύριος, αυτός είναι ο Θεός. Διότι ο Υιός ονομάζεται και με τα δύο, όπως ακριβώς και ο Πατέρας. «Εξομολογείσθε σε αυτόν.» Διότι ως αγαθός, δηλαδή ως συμπονετικός και φιλάνθρωπος, έδωσε το έλεος στον παρόντα αιώνα, ώστε, ακόμη και αν πλανηθούμε από ραθυμία, να επιστρέψουμε σε αυτόν χάρη στη δική του φιλανθρωπία. Διότι η αλήθεια του Θεού, η οποία άρχισε από την τωρινή γενεά, φανερώνεται στη μέλλουσα γενεά, όταν θα ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Διότι αυτή είναι η ακαταμάχητη και αψευδής αλήθεια.

Εάν, λοιπόν, για αυτόν τον λόγο προσέρχεσαι στην εκκλησία, ο ζήλος σου είναι αξιέπαινος, και εκπληρώνεται σε εσένα το λόγιο του Κυρίου: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου». Διότι γνωρίζω πολλούς που συναθροίζονται, όχι για τον Θεό, ούτε για να ακούσουν τα άγια λόγια Του. Επειδή άλλους μεν τους βλέπω να νυστάζουν, άλλους να μετεωρίζεται ο νους τους εδώ και εκεί, και άλλους να συνομιλούν με φίλους· και ενώ ο μεν Κύριός μας απευθύνεται σε εμάς με εύσπλαχνη φωνή λέγοντας, «Εσείς είστε φίλοι μου», εμείς, εγκαταλείποντάς Τον την ώρα που ομιλεί, θεωρήσαμε τους φίλους μας πιο αξιότιμους. Άλλους τους βλέπω να θορυβούν άτακτα, και αυτά μάλιστα τολμούν να τα πράττουν ενώ ο Θεός ακόμη μας ομιλεί. Ω της βαθιάς αφροσύνης, ω της ανίατης αναισχυντίας, ω της φοβερής παραφροσύνης!

γ'. Άραγε, λέγοντας αυτά, θα σας πείσουμε, ή έστω κάποιους από το πλήθος, να προσέχετε περισσότερο τον Θεό που ομιλεί; Πιστεύω ότι υπάρχουν πολλοί ανάμεσά σας που προσέχουν με επιμέλεια και απερίσπαστα· οι οποίοι και θα ακούσουν τον Κύριο να λέει προς τον Πατέρα: «Και αυτοί πίστεψαν ότι εσύ με απέστειλες· Πατέρα, φύλαξέ τους στο όνομά σου». Όσοι όμως δεν πίστεψαν, θα ακούσουν: «Εσείς δεν είστε από τα δικά μου πρόβατα· διότι τα δικά μου πρόβατα ακούν τη φωνή μου». Άραγε δεν φρίξατε ακούγοντας τέτοια λόγια; Μέχρι πότε θα είστε βαρυκάρδιοι; Μέχρι πότε θα είστε νήπιοι στο μυαλό; Μέχρι πότε δεν θα προσέχετε αυτόν που ομιλεί, και δεν θα στέκεστε όπως ταιριάζει σε Χριστιανούς, έχοντας τις καρδιές σας στραμμένες προς τα άνω, αλλά κάνατε την εκκλησία βουστάσιο και πραιτώριο και καπηλειό; Προσέξτε μήπως τυχόν εκπληρωθεί σε εσάς το φοβερό ρητό του Αποστόλου που λέει: «Και καθώς δεν θεώρησαν άξιο να έχουν τον Θεό σε επίγνωση, τους παρέδωσε στην ακαθαρσία».