Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 10:30

Αν όμως ήταν θεμιτό να λεχθεί «και εκ του Υιού», δεν θα δίσταζε να μας διδάξει και αυτό ο Λόγος, ο μόνος ικανός εξηγητής της θεότητας. Αντίθεση: Ναι, λέει, το δίδαξε και αυτό, λέγοντας: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα»· και φοβάμαι μήπως διαιρέσω αυτό το ένα, εάν παραδεχθώ ότι το Πνεύμα εκπορεύεται από τον Πατέρα, αλλά δεν εκπορεύεται από τον Υιό.

Λύση. Εκεί φοβήθηκες, άνθρωπέ μου, φόβο όπου δεν υπήρχε φόβος· δεν είπε «Εγώ και ο Πατέρας είμαι ένα», ώστε να τηρήσεις το ένα σε όλα· αλλά λέγοντας μεν το «ένα», έδειξε τη μία ουσία, και λέγοντας πάλι το «είμαστε», έδωσε και τη διαίρεση των προσώπων. Το να λέει, λοιπόν, κανείς ότι το Πνεύμα εκπορεύεται εκ του Πατρός και όχι εκ του Υιού, σημαίνει ότι διαιρεί τα πρόσωπα και όχι ότι μερίζει την ουσία. Εγώ φοβάμαι, και δικαίως φοβάμαι, μήπως εσύ, αποφεύγοντας την καθορισμένη διαίρεση, πέσεις αμέσως στη σύγχυση και γλιστρήσεις από την άλλη πλευρά στην απαγορευμένη διαίρεση. Διότι πώς δεν αποτελεί σύγχυση των προσώπων του Πατρός και του Υιού, όταν ούτε ο Πατέρας λέγεται ότι είναι μόνος Πατέρας, αλλά μοιράζεται με τον Υιό την πατρική ιδιότητα, ούτε ο Υιός είναι μόνον Υιός, αλλά εν μέρει και Πατέρας, εφόσον συμμετέχει με τον Πατέρα στην προβολή του Αγίου Πνεύματος; Και πώς δεν αποτελεί διαίρεση του Πνεύματος από τη μία ουσία, σύμφωνα με τη δική σου υπόθεση, το να αφήνεις μόνο αυτό έρημο από τη θεογόνο δύναμη; Διότι, πες μου· δέχεσαι τη μία θεότητα και δεν μερίζεις αρειανικώς την ουσία; Αλλά τα τρία στα οποία έγκειται η θεότητα, ή μάλλον για να το πω καλύτερα, τα οποία είναι η θεότητα, ομολογείς ότι είναι ένα;

Λέμε λοιπόν. Ονομάζουμε τον Θεό και μονάδα και τριάδα· το ένα λόγω της κοινής φύσης και των όσων υπερφυώς ανήκουν σε αυτήν, και το άλλο λόγω της τρισυπόστατης φανέρωσης της υπερούσιας γονιμότητας. **** Αλλά ως προς την ουσία, πώς θα μπορούσε να υπάρχει τάξη στα θεία, εφόσον η ουσία είναι μία και η αυτή, ενώ η τάξη απαιτεί το πρότερο και το ύστερο; Διότι τα ίδια πρόσωπα και προτάσσονται και υποτάσσονται κατά την απαρίθμηση στην Αγία Γραφή εξαιτίας της ισοτιμίας της φύσης, όπως ακούσαμε. Και είναι προφανές· διότι άλλοτε ο Κύριος λέει να βαπτίζουν «εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος», και άλλοτε λέει: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα». Και άλλοτε μεν λέει: «Ο Πατέρας μου έως τώρα εργάζεται, κι εγώ εργάζομαι», ενώ άλλοτε: «Εγώ και ο Πατέρας θα έρθουμε και θα κατοικήσουμε μαζί του». Και στην Αποκάλυψη ο μακάριος Ιωάννης λέει: «Χάρη σε εσάς και ειρήνη, λέει, από τον Θεό Πατέρα, και από τα επτά πνεύματα, και από τον Κύριο Ιησού Χριστό», παραθέτοντας αντί για το Άγιο Πνεύμα τις ενέργειες του Πνεύματος κατά την απαρίθμηση της Τριάδας.

Ρωμ 16,15 Για τον Φιλόλογο λέγεται ότι έγινε ο πρώτος επίσκοπος Σινώπης από τον Ανδρέα. Ρωμ 16,25-27α Τι είναι «το κήρυγμα του Ιησού; Το να γνωρίζουν εσένα», λέει, «και εκείνον που απέστειλες, τον Ιησού· όποιος έχει δει εμένα έχει δει τον Πατέρα· και εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα»· και όπως λέει ο Πέτρος ότι αυτός είναι ο «Υιός του Θεού του ζώντος»· και ότι «όλη την κρίση την έχει ο Υιός»· και το «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» και τα παρόμοια.

Τότε λοιπόν, αφού ελκυστείτε, θα σας δεχτώ και εγώ και θα σας αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα. Είπε: «Κανείς δεν μπορεί να έρθει σε μένα, αν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας», αφενός μεν δείχνοντας ότι απέχει τόσο πολύ από το να λυπεί τον Θεό με όσα λέει και κάνει, κάτι για το οποίο εκείνοι τον κατηγορούσαν, ώστε κανείς δεν πείθεται από τα λεγόμενα και πραττόμενα από αυτόν, αν ο Πατέρας δεν τον ελκύσει και δεν τον συνετίσει, αφετέρου δε ελέγχοντας και εκείνους, ότι επειδή είναι ανάξιοι να ελκυστούν από τον Πατέρα, γι' αυτό δεν έρχονται σε αυτόν. Είπε λοιπόν ότι «κανείς δεν μπορεί να έρθει σε μένα, αν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας». Πώς λοιπόν θα ελκύσει; Διδάσκοντας, λέει· διότι «όλοι θα είναι διδαγμένοι από τον Θεό». Είναι λόγος των προφητών, θείοι χρησμοί από παλιά προανήγγειλαν αυτά. Είναι φανερό, λέει, ότι καθένας που ακούει τον Πατέρα να διδάσκει και μαθαίνει, αυτός έρχεται σε μένα. Διότι ο Πατέρας ελκύει τους πάντες, διδάσκει τους πάντες, αλλά δεν μαθαίνουν όλοι. Εκείνος όμως που έμαθε, έρχεται σε μένα. Αλλά πώς είναι δυνατόν να μάθει κανείς από τον Πατέρα, αφού «κανείς δεν έχει δει ποτέ τον Πατέρα»; Εύκολα, λέει πρόθυμα· διότι αυτός που τον έχει δει και προέρχεται από αυτόν ως από Πατέρα, αυτός διδάσκει την πατρική διδασκαλία. Πρέπει λοιπόν να πειθόμαστε σε αυτόν και να υπακούμε· διότι αναγγέλλει τα πατρικά διδάγματα. Και τι διδάσκει; «Να γνωρίζουν εσένα τον μόνο αληθινό Θεό και αυτόν που απέστειλες, τον Ιησού» και «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα».

Ιω. 8, 39—41 Διότι, όταν υποδέχθηκε συμβολικά και μέσω αγγελικών μορφών την Τριάδα, δεν τίμησε μεν τον έναν και εξάφθηκε με φονική διάθεση ενάντια στον άλλον, αλλά αποδίδοντας ισότιμα τον σεβασμό στην τριαδική κυριότητα, δεν έβλαψε καθόλου το ομοούσιο ούτε καν στη σκέψη του, ούτε στασίασαν οι λογισμοί του, βλέποντας και στους τρεις την ίδια εξουσία και δύναμη. Γι' αυτό λέει: «αυτό ο Αβραάμ δεν το έκανε», εσείς όμως, επειδή μιλώ και «σας είπα την αλήθεια», ότι δηλαδή «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», δείχνοντας και διδάσκοντάς σας το ομοούσιο του Πατέρα και εμού, «ζητάτε να με σκοτώσετε». Και πάλι εκείνος, βλέποντας τους αγγέλους που του εμφανίστηκαν τυπικά και εικονικά να πορεύονται προς καταστροφή πόλεων, στις οποίες μάλιστα είχε συγγενείς, δεν εξεγέρθηκε για να τους σκοτώσει, αλλά μάλλον στράφηκε σε ικεσία και παράκληση, και μάλιστα υπέρ άλλων. Εσείς όμως, επειδή σας ελέγχω για τα όσα αμαρτάνετε και επειδή θέλω να σας απαλλάξω από τη μακροχρόνια τυραννία και καταδίκη, αντί για ευχαριστία, εξάπτεστε περισσότερο προς φόνο. «Αυτό όμως ο Αβραάμ δεν το έκανε». Επομένως, ούτε «τέκνα» του «είστε», επειδή ούτε και «τα έργα» του μιμείστε.

Γι' αυτό, λέει, «και την ψυχή μου θυσιάζω υπέρ των προβάτων». Jo 10, 25—31 Όταν ρωτήθηκε τότε, δεν απάντησε αμέσως, αλλά ήλεγξε την πονηρία τους. Έπειτα, αφού τους ήλεγξε και τους προετοίμασε και τους μαλάκωσε εκ των προτέρων, όσο εξαρτιόταν από τον ίδιο, λέει, ρωτάτε, για να σας πω ότι «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα». Αυτοί όμως, όχι μόνο δεν βελτιώθηκαν καθόλου μαθαίνοντας αυτό που έδιναν την εντύπωση ότι αναζητούσαν, αλλά επιχείρησαν και να τον λιθοβολήσουν.

Ναι, λέει, αλλά πρόσθεσε: 'παρά μόνο ο Πατέρας μου'. Πολύ καλά και σοφά, για να μην νομίσεις ότι η άγνοια, αφού ξεπέρασε και τους ασώματους νόες, μπορεί να βρει χώρο και να προχωρήσει μέχρι την ίδια την πρώτη φύση. Διότι από αυτήν ακριβώς, και μόνο από αυτήν, τη δημιουργό και κυρίαρχη των πάντων, όπως και όλα τα άλλα γνωρίσματα της κτίσης, έτσι και η άγνοια έχει απορριφθεί όσο το δυνατόν πιο μακριά. Αν όμως η λέξη 'μόνος' προκαλεί ακόμη ταραχή, ας κατανοήσει κανείς καλύτερα ότι σε σχέση με εκείνους των οποίων την άγνοια διακήρυξε για να τους διαχωρίσει από τον Πατέρα, σε αντιδιαστολή με αυτούς καθόρισε και το 'μόνος'. Επειδή ποια λογική θα είχε να αποδίδει κανείς άγνοια στους αγγέλους, και έπειτα, αφήνοντάς τους, να νομίζουμε ότι το 'παρά μόνο ο Πατέρας μου' ειπώθηκε για να κάνει διάκριση από τον Υιό, για τον οποίο δεν είπε απολύτως τίποτα αρνητικό; Και πάλι, εάν η λέξη 'μόνος' θορυβεί, ας διαλυθεί η ταραχή μέσω της φράσης 'ο Πατέρας μου'· διότι είναι προφανές ότι δεν το είπε αυτό σε αντιδιαστολή προς τον εαυτό του, του οποίου τη φυσική οικειότητα διακήρυξε λέγοντας 'ο Πατέρας μου', αλλά πρόσθεσε το 'μόνος' σε σχέση με εκείνους των οποίων εξέφρασε την άγνοια. Πώς, λοιπόν, λέγοντας 'παρά μόνο ο Πατέρας μου', θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι διαχωρίζει τον εαυτό του, αυτός που και με τα λόγια και με τα έργα εξίσου διαβοά: 'Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα' και 'Όλα όσα έχει ο Πατέρας είναι δικά μου'; Διότι είναι φανερό ότι και η γνώση είναι ένα, και μάλιστα ελάχιστο μέρος, από όσα έχει ο Γεννήτορας· και υπάρχουν αναρίθμητα άλλα.

Ο θεσπέσιος Κύριλλος, λοιπόν —η πρώτη επιστολή προς τον Σούκενσο περιέχει αυτή τη χρήση— χρησιμοποιώντας κυριολεκτικά τον όρο της φύσεως, τον αποδίδει στην ουσία και στο καθόλου: «Διότι δεν είναι», λέει, «εφικτό να μπορεί κάποιο από τα κτίσματα να μεταβεί στην ουσία, δηλαδή στη φύση, της θεότητας· και η σάρκα είναι κτίσμα». Και γράφοντας στον Νεστόριο λέει τα εξής: «Διότι ονόμασε Θεό του τον Πατέρα, μολονότι είναι Θεός κατά φύση και από την ουσία Του»· διότι είναι ολοφάνερο ότι και σε αυτή τη χρήση, όπως και στην προηγούμενη, μέσω της φύσεως θέλει να σημάνει την ουσία και το κοινό. Και πάλι ο ίδιος: «Όταν μιλά θεοπρεπώς για τον εαυτό του, \"εκείνος που έχει δει εμένα έχει δει τον Πατέρα\" και \"εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα\", εννοούμε τη θεία και άρρητη φύση του, κατά την οποία είναι ένα με τον Πατέρα του εξαιτίας της ταυτότητας της ουσίας». Και παρατήρησε πώς το \"εμένα\" και το \"εγώ\" και τον \"Πατέρα\" φανερώνουν τις υποστάσεις, ενώ το \"ένα\" και το ότι ο Πατέρας οράται στον Υιό αναπτύσσουν το απαράλλακτο της φύσεως. Και είναι απολύτως σαφές ότι και εδώ η φύση και η ουσία εκλαμβάνονται ως εκείνες που περιέχουν τις υποστάσεις. Αλλά αυτά είναι λίγα από τις πολλές μαρτυρίες του θεσπέσιου Κυρίλλου· ενώ οι μαρτυρίες των άλλων Πατέρων είναι πολλές και ανώτερες από το να παρατεθούν εδώ.

Και βέβαια, αν ο Σωτήρας μπορούσε να παρατάξει μυριάδες αγγέλων για να υπηρετήσουν το θέλημά του, ενώ τον ίδιο, όταν παραστάθηκε άγγελος, τον ενίσχυε και τον ανακούφιζε από την αγωνία και τους ιδρώτες, πώς δεν είναι ένας και ο αυτός ο ενανθρωπήσας Λόγος, που αφενός παρατάσσει γύρω του τις μυριάδες ως Θεός, αφετέρου δε ενισχύεται από άγγελο επειδή προσέλαβε τη δική μας σάρκα; Αν εξάλλου ο βαπτιζόμενος Ιησούς είναι ο μονογενής Υιός του Θεού —διότι και η πατρική φωνή αναγορεύει τον βαπτιζόμενο ως αγαπητό Υιό του Γεννήτορα, τον ίδιο και για τα δύο και όχι άλλον— πώς ο Χριστός δεν είναι μία υπόσταση, αλλά δύο; Ακόμη δε, αν ο Χριστός είναι υιός του Αβραάμ, αλλά ο ίδιος είναι και Υιός του Θεού, όπως θεολογεί ο θεόπνευστος Λουκάς καταγράφοντας τη γενεαλογία, πού θα βρει χώρο η διαίρεση της μίας υπόστασης σε δύο; Πάλι, αν ο ίδιος έλεγε, «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» και «ο Θεός είναι πνεύμα, και εκείνοι που τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και αλήθεια», και δεν έλεγε κάποιος άλλος, αλλά ο ίδιος, «ψηλαφήστε με και δείτε ότι ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά, όπως βλέπετε ότι έχω εγώ», πώς δεν καθοράται στην ίδια και μία υπόσταση το αψηλάφητο και το ψηλαφητό, το πνεύμα και η σάρκα, και το ομοούσιο με τον Πατέρα και το ομοούσιο με εμάς;

Υπάρχουν βέβαια και εκτός από αυτά διάφορες σημασίες της έννοιας της οικονομίας, οι οποίες όμως έχουν την ίδια προέλευση. Εντούτοις, τώρα η λύση για χιλιάδες άλλα ζητήματα που εγείρουν απορίες, μέσα από την εξέταση και την κατανόηση του όρου που δηλώνει την κυρίως οικονομία, οδηγεί προς τη σαφήνεια. Με τον ίδιο τρόπο, και όχι λιγότερο από οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση, βρίσκουν τη λύση τους και τα χωρία «γιατί ζητάτε να με σκοτώσετε, έναν άνθρωπο που σας έχω πει την αλήθεια;» και «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα». Διότι στους ασύνετους ή σε όσους διαστρεβλώνουν τα κείμενα φαίνεται πως αυτά συγκρούονται μεταξύ τους. Όμως ο σοφός λόγος της αλήθειας, αποδίδοντας τη μία από τις εκφράσεις στην άχραντη και μακάρια φύση της θεότητας, και την άλλη στο γεγονός ότι ο Λόγος ανέλαβε τη δική μας ουσία, αποκρούει κάθε αμφισβήτηση. Και δεν θα απείχε από τη λογική αν κάποιος με την ίδια θεώρηση επέλυε και το «ο Πατέρας μου είναι μεγαλύτερός μου». Διότι αυτό το ιερό χωρίο, ακόμη και από μόνο του, απαιτεί συνετούς ακροατές, και πολύ περισσότερο εάν συνεξεταστεί και παραβληθεί με αυτό η προαναφερθείσα φράση, η οποία δήλωνε την ισότητα με τον Πατέρα.

Ότι βέβαια το όνομα εξαγγέλλει και με άλλον τρόπο τη δύναμη του κηρύγματος, το παρουσιάζει σαφώς ο μυσταγωγός του Παύλου, ο Ανανίας, όταν από φόβο μήπως πάθει όσα ήταν φυσικό να υποπτεύεται ότι θα έκανε ο Σαύλος. Διότι, απευθυνόμενος σε Εκείνον που του έδωσε θεία εντολή να μυσταγωγήσει τον διώκτη, λέει: «Κύριε, έχω ακούσει από πολλούς για τον άνθρωπο αυτόν, πόσα κακά έκανε στους αγίους σου στην Ιερουσαλήμ»· έπειτα: «και εδώ έχει εξουσία από τους αρχιερείς να δέσει όλους όσους επικαλούνται το όνομά σου». Καίτοι, για τους πιστούς δεν ήταν έργο ούτε επιδίωξη κανενός το να φωνάζει απλώς το όνομα του Χριστού, ούτε να προφέρει την κλήση με τα χείλη του χωρίς τη δογματική ορθότητα και την πίστη στην οποία Εκείνος μυσταγώγησε. Αλλά τώρα αναφέρει ως αυτούς που επικαλούνται το όνομα του Χριστού, όλους όσους κοσμούσε η πίστη σε Αυτόν και μπορούσε κανείς να τους δει ως εραστές της δικής Του μυσταγωγίας, και για τους οποίους η ακρίβεια της ευσέβειας αποτελούσε αγώνα. Και τι άλλο ήταν αυτό παρά το να φρονούν και να κηρύττουν ότι ο Σωτήρας είναι Υιός του Θεού και ομοούσιος με τον Πατέρα (διότι λέει «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα»), και ακόμη ότι το Πανάγιο Πνεύμα, ως εκπορευόμενο εκ του Πατρός, δεν αποξενώνεται από τη δόξα και τη θεότητά Του;

Και πάλι από την επιστολή προς τον Νεστόριο: «Διότι βέβαια αποκάλεσε Θεό του τον Πατέρα, καίτοι είναι Θεός εκ φύσεως και από την ουσία Του». Διότι και εδώ χρησιμοποίησε το «εκ φύσεως» ως ταυτόσημο με την ουσία. Και πάλι: «Διότι, όταν ομιλεί θεοπρεπώς για τον εαυτό Του λέγοντας: "εκείνος που έχει δει εμένα έχει δει τον Πατέρα", και "εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα", εννοούμε τη θεία και άρρητη φύση Του, κατά την οποία είναι ένα με τον Πατέρα Του εξαιτίας της ταυτότητας της ουσίας». Διότι είναι σε όλους φανερό ότι επιβεβαίωσε πως η φύση και η ουσία σημαίνουν το ίδιο. Παρομοίως και ο εν αγίοις Αμφιλόχιος, όπως είναι φανερό από τα προαναφερθέντα.

Ο Ιωάννης, θεολογώντας, είπε «Εν αρχή ην ο Λόγος» και όχι ο Πατήρ. Εσύ όμως, που τάχα μυσταγωγήθηκες βαθύτερα από αυτόν από την ίδια τη σοφία του Ιησού, αποδίδεις σε εμάς και σε ολόκληρο τον κόσμο την πρώτη θέση στον Πατέρα, για να αναδείξεις δεύτερο μετά από αυτόν τον Υιό και πάλι τρίτο το Άγιο Πνεύμα, κηρύττοντάς μας ένα άλλο ευαγγέλιο σαν κάποιος άλλος θεολόγος, βαθύτερος από τον προηγούμενο και πιο οικείος στον Υιό του Θεού; Τι βλασφημία! Πώς, πες μου εσύ που υπούλως μας διδάσκεις την τριθεΐα, δεν είπε η θεολογική φωνή, ο επιστήθιος φίλος του Χριστού, «Εν αρχή ην ο Πατήρ», αλλά «Εν αρχή ην ο Λόγος»; Και γιατί δεν είπε «ο Υιός», αλλά «ο Λόγος»; Ήταν για να μας διδάξει ότι ούτε ο Υιός ήταν γνωστός σε κανέναν πριν κατέλθει και σαρκωθεί ο Θεός Λόγος, ούτε ο Θεός ως Πατήρ. Όχι επειδή δεν υπήρχε η τρισυπόστατη θεότητα που δημιούργησε τα πάντα, αλλά επειδή δεν είχε ακόμη φανερωθεί το μυστήριο της θείας οικονομίας. Διότι, μετά την ενανθρώπηση του Θεού Λόγου, και ο Θεός γνωρίστηκε σε εμάς τους πιστούς ως Πατήρ, και ο Θεός Λόγος που σαρκώθηκε για εμάς γνωρίστηκε ως Υιός του Θεού, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν από τον Πατέρα άνωθεν. Διότι λέει: «Αυτός είναι ο αγαπητός μου Υιός, αυτόν να ακούτε». Και ο Υιός λέει: «Πάτερ δίκαιε, αν και ο κόσμος δεν σε γνώρισε, εγώ σε γνώρισα», και πάλι: «Φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους», και πάλι: «Πάτερ, δόξασε τον Υιό σου, για να σε δοξάσει και ο Υιός σου» και: «Εγώ και ο Πατήρ είμαστε ένα».

Και παρατήρησε με σύνεση τη δύναμη των λόγων. Διότι λέγει: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» και τοποθέτησε τον εαυτό του πριν από τον Πατέρα. Τι σημαίνει αυτό; Για να δείξει ότι είναι σε όλα ισότιμος και ομόδοξος με τον Πατέρα και ότι ούτε ο Πατέρας είναι πρώτος, έστω και αν είναι ο αίτιος του Υιού, ούτε ο Υιός είναι δεύτερος, έστω και αν προέρχεται από τον Πατέρα, ούτε το Άγιο Πνεύμα είναι τρίτο, έστω και αν εκπορεύεται από τον Πατέρα. Διότι, εάν η Τριάδα είναι ένα εξ αρχής και ονομάζεται Τριάδα ως προς τις υποστάσεις, άρα το ένα δεν μπορεί να είναι πρώτο ούτε ως προς τον εαυτό του ούτε ως προς τις υποστάσεις που είναι μαζί με αυτό. Διότι καμία δεν προϋπήρξε της άλλης, ώστε αυτή που προϋπήρξε να γίνει πρώτη απέναντι σε εκείνη που έλαμψε από αυτήν. Διότι η μία Τριάδα είναι μία θεότητα, και ονομάζεται έτσι, όπως έχει λεχθεί, λόγω των προσώπων και των υποστάσεων. Επειδή, όμως, μερίζεται αμερίστως και ενώνεται ασυγχύτως, ο Θεός ονομάζεται μία Τριάδα, χωρίς να έχει προϋπάρξει απολύτως καμία από αυτές, ούτε ο Πατέρας του Υιού, ούτε ο Υιός του Πατέρα, ούτε και οι δύο του Πνεύματος, ώστε να γίνει η μία πρώτη σε σχέση με την άλλη. Διότι είχαν την άναρχη αρχή τους ταυτόχρονη και συναΐδια.

Διότι έτσι και ο ίδιος ο μονογενής Υιός του Πατρός διατράνωσε σε όλους μας το κατά πάντα ομότιμο, ομοούσιο και ομόθρονο του εαυτού Του με τον ομοούσιο Πατέρα και το Πνεύμα, λέγοντας τα εξής: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα». Και πάλι αλλού, αναφερόμενος στο Πνεύμα, για να δηλώσει ότι είναι απαράλλακτα από εκείνη την ουσία, λέει τα εξής: «Το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα».

Φρόντιζε δε και εσύ, όσο διαρκεί ο χειμώνας, εννοώ ο παρών βίος, ο οποίος έχει πάντοτε ταραχές από τα πνεύματα της πονηρίας, να εορτάσεις τα εγκαίνια του πνευματικού σου ναού, γινόμενος συνεχώς νέος και ετοιμάζοντας αναβάσεις στην καρδιά σου. Διότι τότε και ο Ιησούς θα είναι παρών κοντά σου, συμπράττοντας στην εορτή αυτών των εγκαινίων μέσα στη στοά του Σολομώντα, περιφρουρώντας σε υπό τη σκέπη Του, και κάνοντάς σε να ειρηνεύεις από τα πάθη. Διότι Αυτός θα είναι ο Σολομών, όνομα που ερμηνεύεται ως ειρηνικός. Όποιος, λοιπόν, αυλίζεται υπό τη σκέπη του ειρηνικού Χριστού, σύμφωνα με τον προφήτη, έχει τον ίδιο τον Κύριο να συνεορτάζει μαζί του τα εγκαίνια της ψυχής του, όσο διαρκεί ο χειμώνας, δηλαδή ο παρών βίος. Διότι άνοιξη είναι ο μέλλων αιώνας, κατά τον οποίο τα πάντα αναζωογονούνται και λαμβάνουν παλιγγενεσία, και κατά τον οποίο κανείς δεν δύναται πλέον να εγκαινιάσει την ψυχή του· διότι όλα αυτά περιορίζονται στον παρόντα αιώνα. «Όπως σας είπα, τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια, και δεν πρόκειται ποτέ να χαθούν, και κανείς δεν θα τα αρπάξει από το χέρι μου. Ο Πατέρας μου, που μου τα έδωσε, είναι μεγαλύτερος από όλους, και κανείς δεν δύναται να τα αρπάξει από το χέρι του Πατέρα μου. Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα.» Επειδή τους είπε ότι, «Δεν είστε από τα δικά μου πρόβατα», τώρα τους προτρέπει, ώστε να γίνουν πρόβατά Του.

Γιατί λοιπόν λέει: «Δεν πρόκειται να χαθούν»; Διότι «κανείς δεν μπορεί να τα αρπάξει από το χέρι μου», διότι «ο Πατέρας μου, που μου τα έδωσε», «είναι ανώτερος από όλους, και από το χέρι του κανείς δεν μπορεί να τα αρπάξει», ώστε ούτε «από το δικό μου χέρι». Διότι το χέρι το δικό μου και του Πατέρα είναι ένα. «Διότι εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», δηλαδή ως προς την εξουσία και τη δύναμη· επειδή «χέρι» ονομάζει την εξουσία και τη δύναμη. «Εγώ, λοιπόν, και ο Πατέρας είμαστε ένα» ως προς τη φύση, την ουσία και το κράτος. Αυτό ακριβώς αντιλαμβανόμενοι και οι Ιουδαίοι, ότι δηλαδή καθιστά τον εαυτό του ομοούσιο με τον Θεό μέσω αυτών των λόγων, τον λιθοβολούσαν, επειδή παρουσίαζε τον εαυτό του ως Υιό του Θεού. Αλλά θα μπορούσε να ρωτήσει κάποιος: Πώς είπε ο Κύριος ότι «κανείς δεν θα τα αρπάξει από το χέρι του Πατέρα μου», τη στιγμή που βλέπουμε πολλούς να χάνονται; Μπορεί λοιπόν να λεχθεί ότι μεν κανείς δεν δύναται να τα αρπάξει από το χέρι του Πατέρα, πολλοί όμως μπορούν να τα εξαπατήσουν. Διότι με τη βία και την τυραννία κανείς δεν έχει τη δύναμη να αποσπάσει κάποιον από τον Θεό, αλλά με την απάτη καθημερινά ανατρεπόμαστε. Και πώς λέει: «Τα πρόβατά μου με ακολουθούν, και δεν πρόκειται να χαθούν»; Διότι βλέπουμε ότι ο Ιούδας χάθηκε. Αλλά ακριβώς γι' αυτό χάθηκε, επειδή δεν ακολούθησε, ούτε παρέμεινε πρόβατο μέχρι το τέλος.

«Σας έδειξα πολλά καλά έργα από τον Πατέρα μου· για ποιο από αυτά τα έργα με λιθοβολείτε;» Του αποκρίθηκαν οι Ιουδαίοι, λέγοντας: «Δεν σε λιθοβολούμε για κανένα καλό έργο, αλλά για βλασφημία, επειδή εσύ, ενώ είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό». Τους αποκρίθηκε ο Ιησούς: «Δεν είναι γραμμένο στον νόμο σας: “Εγώ είπα, είστε θεοί”; Αν, λοιπόν, ονόμασε θεούς εκείνους προς τους οποίους απευθύνθηκε ο λόγος του Θεού, και η Γραφή δεν μπορεί να αναιρεθεί, σε αυτόν που ο Πατέρας αγίασε και απέστειλε στον κόσμο εσείς λέτε ότι βλασφημεί, επειδή είπα: “Είμαι Υιός του Θεού”;» Επειδή είπε ότι «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», αναμφίβολα ως προς την εξουσία και τη δύναμη, και έδειξε ότι το χέρι του Πατέρα και το δικό του είναι ένα, οι Ιουδαίοι θεώρησαν το πράγμα βλασφημία και έριξαν πέτρες, θεωρώντας ότι κάνει τον εαυτό του ίσο με τον Θεό. Ο Κύριος λοιπόν, για να τους φέρει σε αμηχανία και να δείξει ότι δεν έχουν καμία εύλογη αιτία για τη μανία εναντίον του, αλλά ότι λυσσομανούν μάταια, τους υπενθυμίζει τα θαύματα που έγιναν από αυτόν, και λέει: «Πολλά καλά έργα σας έδειξα· για ποιο από αυτά με λιθοβολείτε;» Εκείνοι δε λένε: «Για βλασφημία σε λιθοβολούμε, διότι κάνεις τον εαυτό σου Θεό». Αυτός, επομένως, δεν το αρνείται αυτό, ούτε λέει ότι «Δεν κάνω τον εαυτό μου Θεό, δεν είμαι ίσος με τον Πατέρα», αλλά μάλλον επιβεβαιώνει τη δική τους γνώμη, και αποδεικνύει ότι είναι Θεός, ξεκινώντας από όσα είναι γραμμένα στον νόμο.