Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 10:33

Ένας δε θα νοούνταν πραγματικά ότι υπάρχει Υιός, αν λέμε ότι ο ίδιος είναι αφενός ο Θεός Λόγος που γεννήθηκε θεϊκά από τον Θεό, αφετέρου παραδόξως άνθρωπος κατά σάρκα από γυναίκα. Αν όμως, τοποθετώντας ξεχωριστά και διαχωρίζοντας αυτόν που προέρχεται από το σπέρμα του Δαβίδ, τον αποβάλλουν από το να είναι αληθινά Θεός και Υιός, και ισχυρίζονται ότι είναι μάλλον κοινωνός της υιότητας και μέτοχος μιας ξένης δόξας, τότε δεν είναι μάταιες, νομίζω, οι συκοφαντίες των Ιουδαίων εναντίον του. Διότι έλεγαν: «Δεν σε λιθοβολούμε για κάποιο καλό έργο, αλλά για βλασφημία, επειδή εσύ, ενώ είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό.» Β— Και όμως, ισχυρίζονται ότι ο ένας Χριστός είναι αληθινός Θεός και Υιός, και είναι προφανές ότι εννοούν τον Λόγο του Θεού, ο οποίος έλαβε κατά συνάφεια αυτόν που προέρχεται από το σπέρμα του Δαβίδ. Α— Αλλά αν δεν είναι ο ίδιος ο Λόγος του Θεού Πατέρα αυτός που γεννήθηκε και κατά σάρκα από γυναίκα, αλλά είναι κάποιος άλλος μαζί με άλλον, πώς θα μπορούσε να ονομάζεται Χριστός αυτός που δεν έχει χριστεί, όπως ήδη αναφέραμε προηγουμένως; Β— Επομένως, αν αυτός που προέρχεται από το σπέρμα του Δαβίδ δεν είναι κάποιος άλλος πέρα από τον Λόγο του Θεού Πατέρα, ας ονομάζεται και προαιώνιος. Έπειτα πώς ο πάνσοφος Παύλος, απορρίπτοντας αυτή τη δοξασία, σαν να θέτει ερωτήματα απαιτεί και λέει: «Ο Ιησούς Χριστός είναι ο ίδιος χθες και σήμερα, και στους αιώνες.»

ΑΛΛΟ. «Πολλά καλά έργα σας έδειξα από τον Πατέρα μου. Για ποιο από αυτά τα έργα με λιθοβολείτε; Του αποκρίθηκαν οι Ιουδαίοι: Για κανένα καλό έργο δεν σε λιθοβολούμε, αλλά για βλασφημία, διότι εσύ, αν και είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό.» Καθώς ο Σωτήρας μας μιλούσε και έλεγε: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», οι Ιουδαίοι αγανακτούν, μη κατανοώντας ποιος είναι αυτός που λέει αυτά, αλλά βλέποντας μόνο τη σάρκα, και έπειτα ήθελαν και επιχειρούσαν να τον λιθοβολήσουν, προσάπτοντάς του ήδη την κατηγορία της βλασφημίας. Διότι με το να λες, ισχυρίζονται, «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», κάνεις τον εαυτό σου Θεό κατά φύση, κατανοώντας μόνο αυτό ορθά.

Είναι, λοιπόν, αναγκαίο να ομολογούμε ότι η αγία και αειπάρθενος Μαρία είναι αληθινά Θεοτόκος, για να μην περιπέσουμε στη δυσφήμηση εκείνων. Διότι όσοι αρνούνται ότι η αγία Παρθένος είναι αληθινά Θεοτόκος, δεν είναι πλέον πιστοί, αλλά είναι μαθητές των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων, τρεφόμενοι από το προζύμι τους· έχουν τυφλωθεί στα μάτια της διάνοιάς τους, δυσφημώντας τον και λέγοντας: δεν σε λιθοβολούμε για καλό έργο, αλλά για βλασφημία· διότι εσύ, ενώ είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό. Όσοι δε ομολογούν ότι η αγία Παρθένος είναι Θεοτόκος, ας μην αρνούνται τον Θεό που σταυρώθηκε για εμάς· διότι αυτόν που γέννησε η αγία Παρθένος, αυτόν σταύρωσαν οι Ιουδαίοι. Εάν όμως ομολογείς ότι αυτός που σταυρώθηκε για εμάς είναι άνθρωπος, και όχι αληθινά Θεός, τότε, σύμφωνα με εσένα, η Θεοτόκος δεν είναι πλέον Θεοτόκος, αλλά ανθρωποτόκος.

Αλλά και πάλι από αμάθεια λένε: βλέπεις ότι «δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό». Και ούτε την έκφραση δεν κατανοούν οι φιλόνικοι. Διότι δεν είπε: δεν θέλησε να γίνει ίσος με τον Θεό μέσω αρπαγής, αλλά «δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό», δηλαδή το να είναι Θεός κατά φύση, επειδή ήδη ήταν. Διότι, αν δεν ήταν, πώς έλαβε μορφή δούλου; Και με τη λέξη «έλαβε» υποδήλωνε κάτι το πρόσφατο, και εξ αυτού θαυμάζοντας έδειχνε την υπερβολή, ότι, παρότι ήταν ίσος με τον Θεό, εκένωσε τον εαυτό του λαμβάνοντας μορφή δούλου, όχι για να υποδουλώσει το ελεύθερο, αλλά για να ελευθερώσει τους υπάκουους δούλους με τη μορφή που έλαβε. Όπως ακριβώς μαρτυρούν και οι Ιουδαίοι, ότι δεν ντρεπόταν να αποκαλεί τον εαυτό του ίσο με τον Θεό ούτε δίσταζε, αλλά τολμηρότερα το αποδείκνυε λέγοντας: «εάν δεν το πω, θα είμαι ψεύτης σαν κι εσάς»· και γι' αυτό του λένε: «δεν σε σκοτώνουμε για κάποιο καλό έργο, αλλά επειδή, αν και είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου ίσο με τον Θεό». Αλλά λένε: οφείλουμε να ομολογούμε τα όσα λέγονται τροπικά γι' αυτόν. Και η Γραφή έχει πει πολλά γι' αυτόν με τροπικό τρόπο και δεν πρέπει να αρνούμαστε όσα έχουν ειπωθεί γι' αυτόν αινιγματωδώς, διότι έχει ονομαστεί και θύρα και λίθος και στύλος και νεφέλη και λέων και πρόβατο και λύχνος και λαμπάδα και ήλιος και άγγελος και σκώληξ και πέτρα και ακρογωνιαίος λίθος και οδός και ταύρος και μόσχος και τα παρόμοια. Προφανώς και εμείς δεν αρνούμαστε όσα έχουν εκπληρωθεί σε αυτόν αινιγματωδώς.

Και πρόσεξε πώς ονόμασε θεούς αυτούς που κρίνονται, και δεν δίστασε να τους αποκαλέσει συναγωγή θεών, προς καταισχύνην εκείνων που αρνούνται τη θεότητα του Σωτήρα. Διότι, αν αυτούς που ελέγχονταν και κατηγορούνταν για κακία δεν δίσταζε να τους ονομάζει θεούς, πώς δεν είναι απολύτως δίκαιο να σεμνύνεται με τη σεβάσμια τιμή του Θεού ο ποιητής τόσων θαυμαστών έργων, αυτός που έλαβε την εξουσία της κρίσης από τον Πατέρα; Αυτό ακριβώς πρόβαλε ελεγκτικά και ο ίδιος ο Σωτήρας προς τους ίδιους τους άρχοντες των Ιουδαίων, χρησιμοποιώντας ακριβώς αυτές τις παρούσες λέξεις. Διότι, όταν εκείνοι είπαν: «Δεν σε λιθοβολούμε για κάποιο καλό έργο, αλλά για βλασφημία, επειδή εσύ, άνθρωπος ώντας, κάνεις τον εαυτό σου Θεό», ο Ιησούς τους απάντησε: «Δεν είναι γραμμένο στον νόμο σας ότι, Εγώ είπα: Είστε θεοί; Αν ονόμασε θεούς εκείνους προς τους οποίους απευθύνθηκε ο λόγος του Θεού, και η Γραφή δεν μπορεί να αναιρεθεί, σε αυτόν που ο Πατέρας αγίασε και απέστειλε στον κόσμο, εσείς λέτε ότι βλασφημεί, επειδή είπα: Είμαι Υιός του Θεού;» Και αν ο Σωτήρας λέει, «δεν είναι γραμμένο στον νόμο;», μην απορήσεις· επειδή διδάσκει να αποδεχόμαστε κάθε λόγο του Θεού –όχι μόνο αυτόν που ειπώθηκε μέσω του Μωυσή, αλλά και αυτόν που ειπώθηκε μέσω των προφητών– ως έναν βασιλικό νόμο. Επομένως, και όσα έχουν παραγγελθεί μέσω των προφητών, εύλογα θα μπορούσε κανείς να πει ότι είναι νόμοι του Θεού· και ομοίως, όσα δόθηκαν μέσω της ψαλμωδίας.

Ας δούμε και τα εξής. Τι λέει ο θειότατος ευαγγελιστής; Διότι όταν εισήλθε, λέει, ο Κύριος στο ιερό, τον πλησίασαν τυφλοί και χωλοί, και τους θεράπευσε. Όταν όμως είδαν οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι τα θαύματα που έκανε, και τα παιδιά να κράζουν και να λένε, «Ωσαννά στον υιό του Δαβίδ, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», δεν ανέχθηκαν αυτή την τιμή προς αυτόν. Γι' αυτό, αφού τον πλησίασαν, του είπαν: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί; Δεν δυσανασχετείς που δοξάζεσαι ως Θεός; Δεν δυσφορείς ακούγοντας από τα άκακα (παιδιά) αυτά που αρμόζουν μόνο στον Θεό; Δεν έχει δηλώσει από παλιά ο Θεός μέσω του προφήτη, "Τη δόξα μου δεν θα τη δώσω σε άλλον"; Και, "Πώς εσύ, που είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό;";» Αλλά πώς αντιδρά σε αυτά ο μακρόθυμος, που είναι πολύς στο έλεος και βραδύς στην οργή; Ανέχεται αυτούς που μαίνονται, καταπραΰνει με την απολογία του τον αναβρασμό τους, τους υπενθυμίζει τις Γραφές, προβάλλει τις μαρτυρίες για όσα τελούνται και δεν αποφεύγει την ερώτησή τους. Γι' αυτό και λέει: «Ποτέ δεν με ακούσατε και εσείς να λέω μέσω του προφήτη, "Τότε θα γνωρίσετε ότι εγώ ο ίδιος που ομιλώ είμαι παρών"; Ούτε πάλι (ακούσατε το), "Από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο εξαιτίας των εχθρών σου, για να καταλύσεις τον εχθρό και τον εκδικητή"; Αυτοί οι εχθροί είστε εσείς, που προσέχετε τον νόμο και διαβάζετε τους προφήτες, αλλά εμένα, που κηρύσσομαι μέσα στον νόμο, με αθετείτε».

Διότι τα πρόβατα βρίσκονται στο χέρι του Πατέρα μου, όπως λέει ο προφήτης: «Στο χέρι μου ζωγράφισα τα τείχη σου». Έπειτα, δείχνοντας ότι το χέρι είναι ένα, αναφέρει ότι άλλοτε είναι δικό του και άλλοτε του Πατέρα. Όταν όμως ακούς τη λέξη χέρι, να μην σκεφτείς τίποτα το αισθητό, αλλά τη δύναμη και την εξουσία. Αν όμως δεν τα άρπαζε κανείς για τον λόγο ότι ο Πατέρας τον ενδυνάμωνε, θα ήταν περιττό να πει στη συνέχεια: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα». Διότι, αν ήταν κατώτερος, ο λόγος αυτός θα έδειχνε μεγάλη τόλμη. Επειδή δεν αποδεικνύει τίποτα άλλο παρά το ισοστάσιο της δύναμης· πράγμα το οποίο κατανοώντας οι Ιουδαίοι, άρχισαν να τον λιθοβολούν. Αλλά ούτε και έτσι δεν κατέρριψε αυτή την πεποίθηση και την υποψία. Και βέβαια, αν εκείνοι είχαν υποπτευθεί λανθασμένα, θα έπρεπε να τους διορθώσει και να πει: «Για ποιον λόγο τα κάνετε αυτά; Εγώ δεν τα είπα αυτά μαρτυρώντας ίση δύναμη για εμένα και τον Πατέρα». Τώρα όμως κάνει το εντελώς αντίθετο, και εδραιώνει την υποψία, και την ενισχύει· και αυτά μάλιστα ενώ εκείνοι εξαγριώνονταν. Διότι δεν απολογείται για τα όσα είπε, σαν να ειπώθηκαν λανθασμένα, αλλά αντιθέτως τους επιπλήττει, επειδή δεν έχουν την πρέπουσα άποψη για αυτόν. Επειδή δηλαδή έλεγαν: «Δεν σε λιθοβολούμε για κανένα καλό έργο, αλλά για βλασφημία, και επειδή, ενώ είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό», άκουσε τι λέει: «Αν η Γραφή ονόμασε θεούς εκείνους προς τους οποίους απευθύνθηκε ο λόγος του Θεού, πώς εσείς λέτε ότι βλασφημώ, επειδή είπα ότι είμαι Υιός του Θεού;»

Είδες πώς, για να αποδείξει ότι δεν καταργεί τον νόμο, λέει τόσα πολλά και απολογείται· ενώ τη δόξα της ισότητάς του προς τον Πατέρα όχι μόνο δεν την αναιρεί, αλλά και την εδραιώνει; Έτσι, και όταν του είπαν, «Βλασφημείς, διότι κάνεις τον εαυτό σου Θεό», το εδραίωσε αυτό μέσα από την ισότητα των έργων του.

Για ποιο λόγο, όμως, φέρνει στο μέσον και τον Μωυσή και τον Ηλία; Πολλές αιτίες θα μπορούσε κανείς να αναφέρει· και πρώτη μεν αυτήν: ότι, επειδή τα πλήθη έλεγαν, άλλοι μεν ότι είναι ο Ηλίας, άλλοι ο Ιερεμίας και άλλοι κάποιος από τους αρχαίους προφήτες, παρουσιάζει τους κορυφαίους, για να αντιληφθούν έστω και από αυτό την τεράστια απόσταση μεταξύ των δούλων και του Δεσπότη, καθώς και ότι δικαίως επαινέθηκε ο Πέτρος, όταν τον ομολόγησε Υιό του Θεού. Μετά από αυτή την αιτία, μπορεί να αναφερθεί και άλλη. Επειδή, δηλαδή, συνεχώς τον κατηγορούσαν ότι παραβαίνει τον νόμο και τον θεωρούσαν βλάσφημο, νομίζοντας ότι σφετερίζεται δόξα που δεν του ανήκει, δηλαδή τη δόξα του Πατρός, και έλεγαν: «Αυτός δεν προέρχεται από τον Θεό, διότι δεν τηρεί το σάββατο»· και πάλι: «Δεν σε λιθοβολούμε για κάποιο καλό έργο, αλλά για βλασφημία, και επειδή, ενώ είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό»· για να αποδειχθεί, λοιπόν, ότι και οι δύο κατηγορίες προέρχονται από φθόνο και ότι ο ίδιος είναι απαλλαγμένος και από τις δύο, και ότι η στάση του δεν αποτελεί ούτε παράβαση του νόμου, ούτε σφετερισμό αλλότριας δόξας το να θεωρεί τον εαυτό του ίσο με τον Πατέρα, παρουσιάζει μπροστά τους εκείνους που διέπρεψαν στο καθένα από αυτά τα δύο. Διότι ο Μωυσής έδωσε τον νόμο, και θα μπορούσαν να λογαριασθούν οι Ιουδαίοι ότι δεν θα ανεχόταν να τον βλέπει να καταπατείται, όπως εκείνοι νόμιζαν, ούτε θα υπηρετούσε με σεβασμό εκείνον που τον παραβαίνει και που είναι εχθρός Εκείνου που τον νομοθέτησε.

Επειδή λοιπόν τον θεωρούσαν αντίθεο, λέγοντας ότι «Αυτός δεν είναι από τον Θεό»· και, «Για κανένα καλό έργο δεν σε λιθοβολούμε, αλλά για βλασφημία, επειδή εσύ, όντας άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό»· και γι' αυτό ζητούσαν να τον λιθοβολήσουν, επειδή όχι μόνο κατέλυε το Σάββατο, αλλά αποκαλούσε τον Θεό δικό του Πατέρα, κάνοντας τον εαυτό του ίσο με τον Θεό, καθώς λοιπόν δεν μπορούσαν να κατανοήσουν τα υψηλά και τα άξια της θεότητάς του, αρχίζει να ομιλεί ταπεινά, αποδεικνύοντας με κάθε τρόπο ότι δεν είναι αντίθεος: «Αν με αγαπούσατε, θα χαιρόσασταν που εγώ πορεύομαι προς τον Πατέρα που με έστειλε, διότι ο Πατέρας μου είναι μεγαλύτερός μου». Διότι, όταν καθιστούσε τον εαυτό του ίσο με τον Πατέρα, επιχειρούσαν να τον λιθοβολήσουν. Εάν όμως αυτά δεν έχουν έτσι, θα αναγκαστείς να επαινέσεις τους Ιουδαίους ότι δικαίως τον σταύρωσαν ως αντίθεο· διότι όποιος παρουσιάζει τον εαυτό του ίσο με τον Θεό και Πατέρα, χωρίς να είναι, είναι αντίθεος.

Είναι προφανές ότι η σάρκωση του Υιού αποβλέπει αποκλειστικά στη σωτηρία των ανθρώπων. Αν λοιπόν ο Πατέρας ή το Πανάγιο Πνεύμα προσλάμβανε την ανθρώπινη φύση, όχι μόνο δεν θα ωφελείτο καθόλου το γένος μας, αλλά και θα περιερχόταν σε χειρότερη κατάσταση. Διότι, αν εκείνος που περιβλήθηκε σάρκα και ήταν παρών στον βίο έλεγε «εγώ είμαι ο Πατέρας του Θεού», ή, ενώ ήταν φανερή η υλικότητα της σάρκας, έλεγε «εγώ είμαι το Πνεύμα», πώς θα ανεχόταν καθόλου ο Ιουδαίος έστω και μόνο να δεχθεί να ακούσει τον ήχο αυτής της φωνής; Εφόσον αυτοί, όταν ο Σωτήρας έλεγε ότι είναι Υιός του Θεού -κάτι που άλλωστε και οι ίδιοι πολλές φορές είχαν ονομαστεί-, φλεγόμενοι από θυμό εξωθούσαν την οργή τους σε φόνο και φώναζαν «δεν σε λιθοβολούμε για κάποιο καλό έργο, αλλά επειδή εσύ, όντας άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό», ποιο από τα άτοπα θα παρέλειπαν, τι δεν θα τολμούσαν, και ποια διδασκαλία ή νομοθεσία θα υπέμεναν να παραδεχθούν, αν αυτός που απεργαζόταν τη σωτηρία του γένους ομολογούσε τον εαυτό του Άγιο Πνεύμα ή Πατέρα του Θεού; Επομένως, μέσω Εκείνου από τον οποίο γνώριζε βαθύτατα ότι θα κερδίζαμε ευκολότερα τη σωτηρία μας, μέσω Αυτού η φιλάνθρωπη και Πανάγια Τριάδα σχεδίασε και τη σάρκωση και την ανάκλησή μας.

Αυτοί θα συμπαραταχθούν με εκείνους που του είπαν: «Γιατί εσύ, ενώ είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό;», και θα μοιραστούν μαζί τους την κληρονομιά του άφρονα), αλλά παρέχουν τις ιάσεις με φιλάνθρωπη γνώση, όπως μαθαίνουμε από όλα αυτά τα θαύματα. [6] Παρουσιάστηκαν λοιπόν, όπως λέγαμε, και της δίνουν την εντολή να βάλει μυρτιά μέσα σε κρασί και να το πιει. Και εκείνη, αφού το έκανε αυτό μετά τον ύπνο της, αμέσως θεραπεύτηκε από τη μάστιγα. Διότι το αίμα που έρρεε από αυτήν ασταμάτητα, μόλις αισθάνθηκε την παρουσία του φαρμάκου, σταμάτησε. Και ενώ το φάρμακο κατέβαινε από το στόμα, το αίμα εμποδιζόταν να ρέει, μαθαίνοντας να στέκεται αντί να ρέει, και αλλάζοντας τη χαλαρή και ασταθή του φύση σε σταθερή και στερεή, ή μάλλον συστελλόμενο εντελώς και παύοντας ολοκληρωτικά να υπάρχει και να ρέει. Έτσι λοιπόν η Ελπιδία έτυχε της θεραπείας και, αφού εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της για αυτήν σε εκείνους που της την έδωσαν, αφέθηκε από αυτούς να πορεύεται εις ειρήνην. Εμείς δε, ευχόμενοι την ειρήνη, και αναπέμποντας διπλή ευχαριστία για την ειρήνη και το θαύμα στον Θεό και στους μάρτυρες, ας κατευθύνουμε τη γλώσσα μας σε άλλη διήγηση θαυμάτων.

«Σας έδειξα πολλά καλά έργα από τον Πατέρα μου· για ποιο από αυτά τα έργα με λιθοβολείτε;» Του αποκρίθηκαν οι Ιουδαίοι, λέγοντας: «Δεν σε λιθοβολούμε για κανένα καλό έργο, αλλά για βλασφημία, επειδή εσύ, ενώ είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό». Τους αποκρίθηκε ο Ιησούς: «Δεν είναι γραμμένο στον νόμο σας: “Εγώ είπα, είστε θεοί”; Αν, λοιπόν, ονόμασε θεούς εκείνους προς τους οποίους απευθύνθηκε ο λόγος του Θεού, και η Γραφή δεν μπορεί να αναιρεθεί, σε αυτόν που ο Πατέρας αγίασε και απέστειλε στον κόσμο εσείς λέτε ότι βλασφημεί, επειδή είπα: “Είμαι Υιός του Θεού”;» Επειδή είπε ότι «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», αναμφίβολα ως προς την εξουσία και τη δύναμη, και έδειξε ότι το χέρι του Πατέρα και το δικό του είναι ένα, οι Ιουδαίοι θεώρησαν το πράγμα βλασφημία και έριξαν πέτρες, θεωρώντας ότι κάνει τον εαυτό του ίσο με τον Θεό. Ο Κύριος λοιπόν, για να τους φέρει σε αμηχανία και να δείξει ότι δεν έχουν καμία εύλογη αιτία για τη μανία εναντίον του, αλλά ότι λυσσομανούν μάταια, τους υπενθυμίζει τα θαύματα που έγιναν από αυτόν, και λέει: «Πολλά καλά έργα σας έδειξα· για ποιο από αυτά με λιθοβολείτε;» Εκείνοι δε λένε: «Για βλασφημία σε λιθοβολούμε, διότι κάνεις τον εαυτό σου Θεό». Αυτός, επομένως, δεν το αρνείται αυτό, ούτε λέει ότι «Δεν κάνω τον εαυτό μου Θεό, δεν είμαι ίσος με τον Πατέρα», αλλά μάλλον επιβεβαιώνει τη δική τους γνώμη, και αποδεικνύει ότι είναι Θεός, ξεκινώντας από όσα είναι γραμμένα στον νόμο.