Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 11:44

Του ιδίου αγίου Αθανασίου από την επιστολή προς τον Γερμανό, της οποίας η αρχή είναι: «Αφού ανέγνωσα αυτά που γράφτηκαν τώρα». Ερωτά ανθρωπίνως πού κείτεται ο Λάζαρος —διότι ήταν άνθρωπος— τον ανασταίνει όμως θεϊκώς —διότι ήταν και Θεός. Γι' αυτό, ας μη γελά κανείς αναφέροντας ότι υπήρξε παιδί και κάνοντας λόγο για ηλικία, για σωματική αύξηση, για το ότι έφαγε, ήπιε και έπαθε, για να μην καταλήξει, αρνούμενος τα ιδιώματα του σώματος, να αρνηθεί ολοκληρωτικά και τη θεία οικονομία Του για εμάς. Διότι, όπως ακριβώς γεννήθηκε ως άνθρωπος όχι σύμφωνα με τη φυσική ακολουθία, έτσι ήταν φυσικό επακόλουθο, εφόσον προσέλαβε σώμα, να φανερώνει τα ιδιώματα του σώματος, ώστε να μην επικρατήσει η φαντασία του άθεου Μανιχαίου.

Λάζαρε, έλα έξω. Και ο νεκρός ζωοποιούνταν· και ο δεμένος περπατούσε. Θαύμα μέσα στο θαύμα: να είναι δεμένα τα πόδια του με τα σάβανα, και να μην εμποδίζεται στην κίνηση. Διότι αυτό που του έδινε δύναμη ήταν μεγαλύτερο από εκείνο που τον εμπόδιζε. Πώς, λοιπόν, εκείνος που επρόκειτο να ενεργήσει τέτοια θαύματα, έκρινε το συμβάν άξιο δακρύων; Είναι προφανές ότι, στηρίζοντας από παντού την αδυναμία μας, περιέλαβε τα αναγκαία πάθη μέσα σε ορισμένα μέτρα και όρια· αποφεύγοντας αφενός την αναισθησία ως κάτι το θηριώδες, και απορρίπτοντας αφετέρου την υπερβολική λύπη και τον άμετρο θρήνο ως κάτι το αγενές και ανάξιο. Γι' αυτό, δακρύζοντας για τον φίλο Του, αφενός ο Ίδιος απέδειξε τη μετοχή Του στην ανθρώπινη φύση, και αφετέρου ελευθέρωσε εμάς από τις υπερβολές και των δύο άκρων· μην επιτρέποντας ούτε να παραδινόμαστε με αδυναμία στη λύπη, ούτε να παραμένουμε αναίσθητοι απέναντι στα λυπηρά γεγονότα. Όπως, λοιπόν, ο Κύριος καταδέχθηκε την πείνα, όταν η στερεά τροφή εξαντλήθηκε μέσα Του, και δέχθηκε τη δίψα, όταν αναλώθηκε η υγρασία στο σώμα Του· και κοπίασε, επειδή οι μύες και τα νεύρα τεντώθηκαν υπερβολικά από την οδοιπορία· όχι επειδή η θεότητα υποτασσόταν στον κόπο, αλλά επειδή το σώμα δεχόταν τα συμπτώματα που επακολουθούν εκ φύσεως· έτσι δέχθηκε και τα δάκρυα, επιτρέποντας να εκδηλωθεί το σύμπτωμα που είναι φυσιολογικό για τη σάρκα.

Την επόμενη ημέρα λοιπόν, εγώ ο Κλήμης, ενώ ήταν ακόμα νύχτα, ξύπνησα και, μαθαίνοντας ότι ο Πέτρος ήταν ήδη ξύπνιος και συζητούσε περί θεοσεβείας με τους παρευρισκόμενους, οι οποίοι ήταν δεκαέξι και των οποίων τα ονόματα αποφάσισα να παραθέσω για να γνωρίζεις ποιοι ήταν: πρώτος ο Ζακχαίος, ο πρώην τελώνης, και ο Σοφωνίας ο αδελφός του, ο Ιώσηφος και ο σύντροφός του ο Μιχαίας, προσέτι δε ο Θωμάς και ο Ελιέζερος οι δίδυμοι, και ο Αινέας ο ιερέας, και ο Λάζαρος ο ιερέας, τον οποίο ανέστησε εκ νεκρών μετά από τέσσερις ημέρες ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, και ο Ελισσαίος και ο Βενιαμίν του Σαφρά, ομοίως ο Ρούβιλος και ο Ζαχαρίας οι οικοδόμοι, ο Ανανίας και ο Αγγαίος οι Ιαμμινοί, και ακόμη ο Νικήτης και ο Ακύλας οι εταίροι, εισήλθα κι εγώ και, αφού τον χαιρέτησα, κάθισα καθώς μου το υπέδειξε.

Απολογείται δε και για τον τρόπο της προσευχής, για να μην σκανδαλιστούμε εμείς, λέγοντας ότι για το πλήθος το έκανα αυτό, και το «Εσύ με απέστειλες», το λέει εξαιτίας των ιουδαϊκών υπονοιών. Διότι δεν έχω έρθει από τον εαυτό μου, όπως οι ψευδοπροφήτες, αλλά με τη δική Σου ευδοκία και θέληση εκένωσα τον εαυτό μου λαμβάνοντας μορφή δούλου, ώστε να κατορθώσω τη ζωή για όλους. Ο τρόπος, λοιπόν, της προσευχής είναι οικονομικός και ταιριάζει στο σχήμα εκείνου που φέρει σάρκα, όχι στην υπεροχή και την ασύγκριτη λαμπρότητα της θεότητας. Διότι το να ζητά και να λαμβάνει γενικώς, θα ήταν μάλλον δουλοπρεπές και γνώρισμα κάποιου που εξουσιάζεται. Ο Χριστός όμως θα το πράξει και αυτό ακατηγόρητα· διότι αυτός που καταδέχθηκε να γίνει άνθρωπος, πώς θα απέφευγε πλέον τα ανθρώπινα; <Και αφού είπε αυτά, με φωνή μεγάλη κραύγασε: Λάζαρε, έλα έξω. Και εξήλθε ο νεκρός, δεμένος στα πόδια και στα χέρια με σάβανα, και το πρόσωπό του ήταν περιτυλιγμένο με σουδάριο.> Ω του θαύματος! Τον δυσώδη νεκρό, και μάλιστα κατά την τέταρτη ημέρα μετά τον θάνατό του, τον έβγαλε από το μνήμα, και διέταξε να βαδίσει αυτόν που ήταν δεμένος και εμποδισμένος. Και αμέσως, και ο θάνατος δραπέτευσε, και ο νεκρός έτρεξε, έχοντας απαλλαγεί από τη σήψη και έχοντας αποβάλει τη δυσωδία της, και αφού διέφυγε από τις πύλες του θανάτου, τρέχοντας χωρίς να εμποδίζεται από τα δεσμά.

Γι' αυτό ακριβώς και ο νόμος μέσω του Μωυσή, όταν καθόριζε τον τύπο της εορτής της Σκηνοπηγίας, λέει: να την εορτάσετε ως «μνημόσυνο σαλπίγγων». Διότι, επειδή τα ανθρώπινα σώματα πρόκειται να ανασυσταθούν και πάλι, και η ψυχή του καθενός πρόκειται γρήγορα να παραλάβει το σώμα της σαν δική της σκηνή, το δεσποτικό πρόσταγμα θα ηχήσει από πριν και θα προαναγγείλει το σύνθημα της ανάστασης, η «σάλπιγγα του Θεού», σύμφωνα με τα γραφόμενα. Ως τύπο, λοιπόν, αυτής, ο Χριστός φώναξε δυνατά και ηχηρά στην περίπτωση του Λαζάρου, χωρίς να περιοριστεί στο συνηθισμένο, ώστε να επιδείξει τον τύπο εκείνων που προσδοκάται ότι θα συμβούν. <Λέει σε αυτούς ο Ιησούς: Λύστε τον και αφήστε τον να πάει.> Πολύ ωφέλιμα, λοιπόν, τους επέτρεψε να τον λύσουν με τα ίδια τους τα χέρια, ώστε να μην έχουν καμία αφορμή για συκοφαντία, αλλά να γίνουν μάρτυρες του θαύματος. Και αυτό επίσης αποτελεί δείγμα της καθολικής ανάστασης, όταν, αφού λυθεί η αμαρτία και η φθορά του θανάτου, ο καθένας αφήνεται ελεύθερος. Διότι, έχοντας πέσει στην αμαρτία, φορέσαμε στο πρόσωπο της ψυχής μας την ντροπή που προήλθε από αυτήν, σαν ένα είδος καλύμματος, και δεθήκαμε γερά με τα δεσμά του θανάτου.

Ιω. 11, 43-44 Θεοπρεπές και βασιλικό είναι το πρόσταγμα. Για τον λόγο αυτόν κραυγάζει δυνατά ο Σωτήρας, αντίθετα προς τη συνήθειά του, ώστε μέσω του παραδείγματος του Λαζάρου να προδιατυπώσει την καθολική ανάσταση, υποδεικνύοντας με ποιον τρόπο πρόκειται να συμβεί, όταν η σάλπιγγα θα ηχήσει μεγαλοπρεπώς και οι νεκροί θα αναστηθούν με τη δύναμη του Θεού. Δεν προσεύχεται εδώ, ούτε λέει «τάδε λέγει Κύριος», για να μη θεωρηθεί ότι έχει τάξη δούλου, αλλά εξουσιαστικά ως Θεός καλεί τον νεκρό από το μνήμα. Εκείνος δε αμέσως εξήλθε, επειδή τίποτα δεν μπορεί να αντισταθεί στο πρόσταγμα του Θεού, για να δείξει ότι «σε μια στιγμή και σε ριπή οφθαλμού» πρόκειται να γίνει και η ανάσταση όλων, όπως ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση του Λαζάρου. Εξέρχεται δε δεμένος προς πλήρη διαβεβαίωση όσων έβλεπαν, διατηρώντας πλήρως την εμφάνιση των νεκρών, ώστε να μην πουν μερικοί ότι ο Λάζαρος δεν είχε πεθάνει διόλου.

Ε΄. Τι λοιπόν; Θα πει κάποιος: Χαθήκαμε; Είναι η αμαρτία τόσο φοβερή, και δεν υπάρχει σωτηρία; Πέσαμε, και δεν μπορούμε να σηκωθούμε; Τυφλωθήκαμε, και δεν μπορούμε να ξαναδούμε; Κουτσαθήκαμε, και δεν μπορούμε να περπατήσουμε και πάλι σωστά; Για να το πούμε με λίγα λόγια: πεθάναμε, δεν υπάρχει δυνατότητα να αναστηθούμε; Άραγε Εκείνος που ανέστησε τον τετραήμερο Λάζαρο ο οποίος ήδη μύριζε, δεν μπορεί να μας αναστήσει; Εκείνος που έχυσε το τίμιο αίμα Του για εμάς, δεν μπορεί να μας ελευθερώσει από την αμαρτία; Ας μην απελπιστούμε για τον εαυτό μας, αδελφοί, ας μην τον εγκαταλείψουμε. Διότι είναι φοβερό πράγμα να μην πιστεύει κανείς στη μετάνοια. Εκείνος που δεν προσδοκά τη σωτηρία, αυξάνει τα κακά, ενώ εκείνος που ελπίζει στη θεραπεία, εύκολα πλέον προφυλάσσει τον εαυτό του. Ο ληστής που δεν περιμένει συγχώρηση, φτάνει σε μεγαλύτερη απόγνωση· αν όμως έχει ελπίδα, πολλές φορές οδηγείται στη μετάνοια. Έπειτα, το μεν φίδι αποβάλλει το παλιό του δέρμα· εμείς δεν θα αποβάλουμε την αμαρτία; Και η γεμάτη αγκάθια γη, όταν καλλιεργηθεί, μεταβάλλεται σε καρποφόρα· εμείς που διδασκόμαστε, δεν θα γίνουμε καλύτεροι;

Ή μήπως και τα πόδια δένεις νεκροπρεπώς Εκείνου που χάρισε το βάδισμα στα ακίνητα πόδια; Άραγε και πάνω σε κλίνη σηκώνεις Εκείνον που πρόσταξε τον παράλυτο: «Σήκωσε το κρεβάτι σου και περπάτα»; Άραγε και μύρα χύνεις πάνω στο ουράνιο μύρο, σε Εκείνον που κένωσε τον εαυτό του και αγίασε τον κόσμο; Άραγε τολμάς να σκουπίσεις εκείνη την πλευρά του θείου σώματος του Ιησού που ακόμη αιμορραγεί, του Θεού που θεράπευσε την αιμορροούσα; Άραγε και με νερό ξεπλένεις το σώμα του Θεού, Εκείνου που ξέπλυνε τους πάντες και χάρισε τον καθαρμό; Ποιες λαμπάδες άραγε θα ανάψεις στο φως το αληθινό, σε Αυτόν που φώτισε κάθε άνθρωπο; Και ποιες επιτάφιες ωδές θα ψάλεις σε Εκείνον που ακατάπαυστα υμνείται από κάθε ουράνια στρατιά; Άραγε χύνεις δάκρυα ως για νεκρό, για Εκείνον που δάκρυσε και ανέστησε τον τετραήμερο νεκρό Λάζαρο; Άραγε και θρηνείς για Εκείνον που χαρίζει σε όλους τη χαρά και διέλυσε τη λύπη της Εύας;

Αυτός, σύμφωνα με την προφητεία που αναφερόταν στο πρόσωπό του, είπε σε όσους βρίσκονταν στα δεσμά να βγουν έξω· άμεσα μεν, όπως στην περίπτωση του Λαζάρου, τον οποίο, ενώ ήταν δεμένος με τα σάβανα και βρισκόταν στο μνήμα για τέσσερις ημέρες, λέγοντάς του «Λάζαρε, δεύρο έξω» («Λάζαρε, έλα έξω»), τον άφησε να φύγει ελεύθερος· κατά μία πνευματική δε έννοια στην περίπτωση της θυγατέρας του Αβραάμ, την οποία είχε δέσει ο Σατανάς για δεκαοχτώ χρόνια, την οποία επίσης, αφού την απάλλαξε από την ασθένεια, την απέλυσε υγιή· γενικότερα δε, όταν σε όλους όσοι ήταν σφιγμένοι με τις αλυσίδες των δικών τους αμαρτιών, παρείχε την άφεση των προηγούμενων αμαρτημάτων τους, εφόσον μόνο αυτός έχει την εξουσία να συγχωρεί αμαρτίες. Σε αυτούς, ακόμη και τώρα, μέσω της διδασκαλίας του, τους παραγγέλλει να βγουν από τα προηγούμενα δεσμά, λέγοντας στον καθένα: «Ιδού, έγινες καλά, μην αμαρτάνεις πλέον». Επιπλέον, ακόμη και τώρα προστάζει σε αυτούς που είναι έως τώρα θαμμένοι στην άγνοια και την πονηρία να αποκαλυφθούν, καθότι είναι ο Λόγος του Θεού, ο οποίος ερευνά καρδιές και νεφρούς, και είναι κριτής των προθέσεων και των σκέψεων της καρδιάς. Και για να προχωρήσουμε όσο το δυνατόν πιο σύντομα, εφαρμόζοντας και τα προηγούμενα σε όσα λέγονται για τον Χριστό, θα τα εξετάσουμε από την αρχή και θα εκθέσουμε και εμείς τη βαθύτερη έννοιά τους.

Και ας αναλογιστούμε, βεβαίως, πόσων και ποιων παράδοξων έργων έγινε δημιουργός, έχοντας ζήσει ανάμεσα στους ανθρώπους, πότε καθαρίζοντας με θεϊκή δύναμη όσους είχαν λεπρό σώμα, πότε εκδιώκοντας με την προσταγή του λόγου του τους δαίμονες που κατοικούσαν στους ανθρώπους, και άλλοτε πάλι δωρίζοντας άφθονα τη θεραπεία σε όσους νοσούσαν και καταπονούνταν από παντοειδείς ασθένειες. Και κάποτε είπε σε έναν παραλυτικό: «Σήκω, πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα», και εκείνος έπραξε αυτό που του προστάχθηκε. Σε τυφλούς, επίσης, άλλοτε χάριζε την ικανότητα να βλέπουν το φως. Κάποτε, μάλιστα, μια αιμορροούσα γυναίκα, η οποία βασανιζόταν από την πάθηση για μακρά περίοδο ετών, επειδή έβλεπε αμέτρητα πλήθη να τον κυκλώνουν και να μην της επιτρέπουν καθόλου να πλησιάσει, να γονατίσει και να ζητήσει την απαλλαγή από την πάθησή της, βάζοντας στον νου της απλώς και μόνο να αγγίξει την άκρη του ιματίου του, εισχώρησε κρυφά στο πλήθος, και πιάνοντας το κράσπεδο, ταυτόχρονα έλαβε και τη θεραπεία των δεινών της και έγινε αμέσως καλά στην υγεία της, αποκομίζοντας το μέγιστο δείγμα της ένθεης δύναμης του Σωτήρα μας. Κάποιος άλλος πάλι, βασιλικός αξιωματούχος, που είχε το παιδί του βαριά άρρωστο, αφού έπεσε στα πόδια του Ιησού, το έλαβε πίσω αμέσως υγιές· και ένας άλλος την κόρη του, ο οποίος ήταν αρχισυνάγωγος των Ιουδαίων, αν και αυτή είχε ήδη πεθάνει. Τι ανάγκη υπάρχει να πούμε πώς ένας άλλος, τέσσερις ημέρες νεκρός, αναστήθηκε με τη δύναμη του Ιησού;

Μίλησε, και σήκωσε την κλίνη του εκείνος που δεν είχε ελευθερωθεί από τα δεσμά του στην κολυμβήθρα. Έπειτα επιτέλεσε το θαύμα των πέντε άρτων. Από εκεί περπάτησε πάνω στην τρικυμισμένη θάλασσα και διέσωσε τους μαθητές. Θεράπευσε τον εκ γενετής τυφλό, αλείφοντάς τον με πηλό. Ήταν η τέταρτη ημέρα και ο Λάζαρος εγέρθηκε από τον τάφο.

Διότι δεν ανασταίνεται κάποιος από βαριά ασθένεια, ούτε επανέρχεται στη ζωή ενώ βρίσκεται στις τελευταίες του αναπνοές, ούτε ζωοποιείται ένα μικρό παιδί που μόλις έχει πεθάνει, ούτε κάποιος νέος που πρόκειται να οδηγηθεί στον τάφο επιστρέφει πάλι από το φέρετρο· αλλά ένας άνδρας νεκρός από μέρες, αλλοιωμένος, ήδη πρησμένος και σε αποσύνθεση, σε σημείο που να μην είναι ανεκτό ούτε στους οικείους του να πλησιάσει ο Κύριος το μνήμα, εξαιτίας της αποκρουστικής κατάστασης του αποσυντεθειμένου σώματος, ζωοποιείται με ένα μόνο κάλεσμα και επιβεβαιώνει το κήρυγμα της αναστάσεως, δηλαδή αυτό που προσδοκάται γενικά για όλους, το οποίο γνωρίσαμε εμπειρικά μέσω μιας μεμονωμένης περίπτωσης. Διότι, όπως ακριβώς κατά την αναστοιχείωση των πάντων, λέει ο Απόστολος, ότι ο ίδιος ο Κύριος θα κατέλθει με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου, και μέσω της σάλπιγγας θα αναστήσει τους νεκρούς στην αφθαρσία· έτσι και τώρα, αυτός που βρισκόταν στον τάφο, αφού απέσεισε τον θάνατο σαν κάποιον ύπνο με τη φωνή του προστάγματος, και αφού αποτίναξε από πάνω του τη φθορά που είχε επέλθει λόγω της νεκρώσεως, πετάγεται έξω από το μνήμα άρτιος και σώος, χωρίς καν να εμποδιστεί στην έξοδό του από τα δεσμά των σαβάνων που ήταν τυλιγμένα γύρω από τα πόδια και τα χέρια του.

Αλλά και τις αγγελικές φωνές, επειδή είναι σε όλους ολοφάνερες, τις παραλείψαμε. Διότι ο Κύριος δεν λέει μόνο με τα λόγια ότι θα αναστηθούν οι νεκροί, αλλά πραγματοποιεί και ο ίδιος την ανάσταση, αρχίζοντας τη θαυματουργία του από τα πιο οικεία σε εμάς, τα οποία ελάχιστα μπορούν να αμφισβητηθούν. Διότι πρώτα δείχνει τη ζωοποιό του δύναμη στις θανατηφόρες ασθένειες, αποδιώχνοντας με πρόσταγμα και με λόγο τις αρρώστιες· έπειτα ανασταίνει ένα παιδί που μόλις είχε πεθάνει, στη συνέχεια έναν νεαρό που ήδη μεταφερόταν στο μνήμα, αφού τον αναστήσει από το φέρετρο, τον παραδίδει στη μητέρα του· μετά από αυτό, βγάζει από τον τάφο τον νεκρό Λάζαρο, ο οποίος βρισκόταν ήδη επί τέσσερις ημέρες σε κατάσταση φθοράς, δίνοντας ζωή με τη φωνή και το πρόσταγμά του σε αυτόν που κειτόταν· έπειτα το δικό του ανθρώπινο σώμα, που είχε διαπεραστεί από τα καρφιά και τη λόγχη, το ανασταίνει από τους νεκρούς την τρίτη ημέρα, φέροντας τα σημάδια των καρφιών και την πληγή της λόγχης ως μαρτυρία της ανάστασης.

Ο μεν Ηλίας λοιπόν ανέστησε έναν διά της προσευχής, και ο Ελισσαίος ανέστησε έναν όσο ζούσε, και έναν άλλο όντας νεκρός, επιβεβαιώνοντας και προδεικνύοντας τη θεανδρική ζωοποιό ενέργεια του Χριστού· ο δε Κύριος ανέστησε εκ νεκρών τρεις με ένα πρόσταγμα πριν από τον σταυρό, αυτόν τον γιο της χήρας, την κόρη του αρχισυναγώγου και τον τετραήμερο Λάζαρο. Στον σταυρό δε ανέστησε πολλούς, οι οποίοι και «εμφανίστηκαν σε πολλούς». Εκτός από αυτούς, μετά τον υπέρ ημών θάνατο διά του σταυρού ανέστησε τον εαυτό Του, ή μάλλον αναστήθηκε την τρίτη ημέρα, γινόμενος ο Ίδιος ο μόνος αρχηγός της αιώνιας ζωής. Διότι όλοι οι άλλοι, αν και αναστήθηκαν, εντούτοις μετείχαν και πάλι στη θνητή ζωή, όπως και εμείς.

Τον Λάζαρο, λοιπόν, τον επέσπευδε η φωνή, και το κάλεσμα, αφού τον ελευθέρωσε από τα δεσμά, τον ανύψωσε από τη γη σαν να είχε φτερά. Και πετάχτηκε έξω από τους τάφους σαν ελάφι, από τα μνήματα σαν ζαρκάδι, αυτός που ήταν νεκρός, τυφλός και δεσμώτης· διότι ήταν ακόμη τυλιγμένος με τις κειρίες, το πρόσωπό του καλυπτόταν ακόμη από το σουδάριο και τα μάτια του τα έκρυβαν τα οθόνια. Οι κόρες των ματιών του βρίσκονταν καταφαγωμένες και αφανείς, μη μπορώντας εξαιτίας των δεσμών να δεχθούν την ηλιακή λάμψη. Η ακοή του είχε φράξει, η αναπνοή είχε κλειστεί, η γλώσσα είχε φίμωτρο και χαλινό, τα χείλη διατηρούσαν το δέσιμο εκείνων που τον είχαν κηδεύσει, ο λαιμός ήταν περιτυλιγμένος με τα ζωνάρια, οι ώμοι σφίγγονταν από τα δεσμά με τους μηρούς να είναι δεμένοι μεταξύ τους, ώστε να μην είναι πλέον δυνατόν να χωριστούν, και οι κνήμες βρίσκονταν η μία πάνω στην άλλη, σαν ξύλο πάνω σε ξύλο.

Και αποτελούσε μια καθαρή στήλη θανάτου, εναργή υπενθύμιση εκείνων που κρατούνται στον Άδη. Εκείνος όμως, ακόμη και έτσι, έτρεχε, και αναστάτωνε τους Ιουδαίους, σκόρπιζε τους Φαρισαίους, και ανάγκαζε τους Σαδδουκαίους να πέφτουν ο ένας πάνω στον άλλο, καθώς παραπατούσαν από τον φόβο τους. Αντίθετα, τους συγγενείς, τους φίλους και τους γνωστούς τους χαροποιούσε· προσκύνησε με μεγάλη σπουδή και τρέχοντας Εκείνον που τον ανέστησε, και ανήγγειλε στη ζωή τα μυστήρια του Άδη. Ο Χριστός έλεγε στο πλήθος των Ιουδαίων που στεκόταν ολόγυρα σαν θέατρο: «Λύστε τον και αφήστε τον να πάει»· λύστε αυτόν που δεν έχει ανάγκη από λύσιμο, λύστε αυτόν που βαδίζει ενώ έχει τα πόδια δεμένα, λύστε αυτόν που κρατείται από τα σάβανα και παρ' όλα αυτά κινεί τα πόδια του κανονικά, λύστε αυτόν που βλέπει ενώ έχει τα μάτια του καλυμμένα, αυτόν που ακούει ανεμπόδιστα ενώ τα αυτιά του είναι βουλωμένα, αυτόν που οσφραίνεται τη ζωή ενώ η μύτη του είναι δεμένη.

Λύστε τον, ώστε να καταστήσετε τα δάχτυλά σας μάρτυρες στο θαύμα, για να μην αρνείστε πλέον το σημείο ντρεπόμενοι τις ίδιες σας τις παλάμες, ώστε, όταν προσπαθήσετε να συσκοτίσετε το τρόπαιο που κατορθώθηκε κατά του θανάτου, να γίνουν έλεγχος της δικής σας αγνωμοσύνης οι δεσμοί που αφαιρέθηκαν από εσάς τους ίδιους. «Λύστε τον και αφήστε τον να πάει»· διότι επιστράτευσα τον νεκρό ως κήρυκα της ζωής. Αυτός που έρχεται από τον άδη αναγγέλλει αυτόν που έρχεται από τον ουρανό, αυτός που έρχεται από τους τάφους φανερώνει στα έθνη αυτόν που προέρχεται από τους κόλπους του Πατρός, αυτός που διαλύθηκε σε σκόνη διακηρύσσει με ακρίβεια αυτόν που εξ αρχής έπλασε το γένος, αυτός που ανέβηκε από το χώμα θα είναι αξιόπιστος γνωστοποιώντας τον Κεραμέα στα πήλινα και συγγενικά του σκεύη, ο οποίος τα αναπλάθει. «Αφήστε τον να πάει»· διότι αυτός δεν ανέχεται να αποσιωπήσει το θαύμα που συντελέστηκε, κανένας φόβος δεν θα τον αναγκάσει να φανεί αγνώμων προς τον ευεργέτη του, ούτε θα τον μεταπείσει ο πόθος των χρημάτων, ούτε θα τον υποσκελίσει η επιθυμία για δόξα, ούτε θα τον κάνει οκνηρό η προσκόλληση στις βιωτικές ηδονές.

Έμαθε από όσα έπαθε, εκεί όπου κατέβηκε. Εκεί διδάχθηκε τη σαθρότητα, την αδυναμία και την αβεβαιότητα των όσων υπάρχουν εδώ. Τον έπεισαν όσα βρίσκονται κάτω από τη γη να μη μεριμνά για τα επίγεια, ούτε να τα υπολογίζει ως κάτι που μπορεί να παραμείνει. «Αφήστε τον να πάει», για να παραγγείλει στον Καϊάφα και να δώσει μαρτυρία στον Πιλάτο, να κάνει γνωστό στους υπηρέτες ποιον πρόκειται να ραπίσουν, να στηρίξει τους μαθητές, να ανατρέψει αυτούς που τον θέτουν σε πειρασμό, να δώσει εντολή στις γυναίκες να ετοιμάσουν το μύρο. «Αφήστε τον να πάει»· διότι καθώς αυτός βαδίζει, η συναγωγή κλονίζεται, το πλήθος των Σαδδουκαίων θορυβείται· και όλος ο κύκλος της γης σκιρτά και ο ουράνιος θόλος με το πλήθος των νεφελών γίνεται λαμπρός, ο χορός των άστρων είναι περιχαρής, ο ουρανός υψώνεται, παρατηρώντας τη δύναμη Εκείνου που κατέβηκε από αυτόν και παρέμεινε μαζί του· σε Αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Και ο Άδης κάτω, καθώς φαίνεται, παραδίδοντας τον νεκρό, κραύγαζε: «Ποιος είναι αυτός που με τη φωνή του εγείρει τους νεκρούς από τους τάφους σαν να κοιμούνται; Ποιος είναι αυτός που καταλύει τους παλαιούς νόμους των νεκρών; Ποιος είναι αυτός που ξεσηκώνει τους νεκρούς να επαναστατήσουν εναντίον μου; Ποιος είναι αυτός που κηρύττει στους νεκρούς την επάνοδο στη ζωή; Ποιος είναι αυτός που συνηθίζει τους ενταφιασμένους να επιστρέφουν στη ζωή; Ποιος είναι αυτός που ελευθερώνει τους δεσμώτες μου με τόση ευκολία; Ποιος είναι αυτός που αποσπά όλους τους νεκρούς μου για να τους φέρει στον χορό των ζωντανών; Χάθηκε, όπως βλέπω, το σκήπτρο της τυραννίας μου εναντίον των ανθρώπων. Το δεσμωτήριο του θανάτου μου κατάντησε σαθρό. Έφυγε ο Ηλίας, αφού μου αφαίρεσε έναν νεκρό για χάρη μιας γυναίκας. Μετά τον Ηλία, ήρθε ο Ελισαίος και αποδείχθηκε διπλός άρπαγας των νεκρών μου. Τώρα, αυτός, ο ακόμη πιο πικρός βοηθός των νεκρών, εκστράτευσε εναντίον μου, καλώντας ως ζωντανούς τους σαπισμένους νεκρούς, και κινδυνεύω πλέον να μην έχω εξουσία ούτε στους σαπισμένους νεκρούς· διότι έχω συληθεί έναν νεκρό που είχα καταναλώσει. Με θριαμβεύει ένα σώμα τεσσάρων ημερών, το οποίο χορεύει μαζί με τους ζωντανούς φορώντας την εντάφια εσθήτα του.»

Πότε όμως προσευχήθηκε; Τώρα λάβε, αγαπητέ, τη λύση του ρητού που πριν από λίγο αναζητούσες· διότι όταν συγκλονίστηκε βαθιά στο πνεύμα του, τότε προσευχήθηκε. «Και αφού είπε αυτά, έκραξε με μεγάλη φωνή λέγοντας: Λάζαρε, έλα έξω. Και αμέσως βγήκε έξω ο νεκρός, δεμένος στα χέρια και στα πόδια με σάβανα». Ω δύναμη φωνής, που διέρρηξε τον άδη, που συνέτριψε χάλκινες πύλες, που έθραυσε σιδερένιους μοχλούς, που κατέβαλε τον διάβολο, που κατήργησε τον θάνατο, που ανέστησε νεκρό· ω δύναμη φωνής, που συγκέντρωσε σε ένα και ανόρθωσε τα διαχωρισμένα μέλη, και που έφερε το ανύπαρκτο στην ύπαρξη· ω δύναμη φωνής, που εγείρει τον τετραήμερο νεκρό σαν από ύπνο και βγάζει από τον τάφο αυτόν που ήταν «δεμένος με σάβανα» σαν να ήταν λυτός και γοργοπόδαρος· προσήλωσε, αγαπητέ, τον νου σου στη φωνή, και θα βρεις ότι ο ίδιος ο Λόγος, που έλεγε κατά τη δημιουργία του κόσμου «ας γίνει φως, και έγινε φως· ας γίνουν φωστήρες στο στερέωμα του ουρανού», και έγιναν, είναι ο ίδιος που λέει και τώρα «Λάζαρε, έλα έξω». Και τα υγρά των σαρκών που είχαν ρεύσει αναπλήρωναν πάλι τις κοιλότητες των αρθρώσεων, και οι τρίχες που είχαν πέσει αναγνώριζαν την οικεία τους θέση και φυτεύονταν ξανά στα μέλη. «Λάζαρε, έλα έξω»· και ο νεκρός ανιστάτο, και αν και τετραήμερος, ήταν όμοιος με εκείνον που δεν είχε πεθάνει ποτέ.

Εσύ που υπέμεινες τον κόπο και θεράπευσες τον παράλυτο με τον λόγο, ελέησον ημάς. Εσύ που υπέμεινες τη δίψα και μετέβαλες το ύδωρ σε οίνο, ελέησον ημάς. Εσύ που έκλαψες για τον Λάζαρο και ανέστησες τον τετραήμερο νεκρό, ελέησον ημάς. 〈Εσύ που συγκέντρωσες τους αποστόλους και〉 τους 〈ανέδειξες〉 κληρονόμους 〈της βασιλείας των ουρανών,〉 ελέησον ημάς. 〈Εσύ που συνελήφθης από τους Ιουδαίους και παραδόθηκες από τους αρχιερείς,〉 ελέησον ημάς. 〈Εσύ που οδηγήθηκες στον Ηρώδη και ανακρίθηκες από τον Πιλάτο,〉 ελέησον ημάς. 〈Εσύ που〉 στον σταυρό 〈προσηλώθηκες κατά σάρκα〉 [207r] 〈και κρεμάστηκες πάνω στο ξύλο του,〉 ελέησον ημάς.

Ακούστε με σύνεση· διότι πολλοί το ρωτούν αυτό και λέγουν: Για ποιον λόγο, αφού αναστήθηκε, δεν εμφανίστηκε αμέσως στους Ιουδαίους; Αλλά αυτός ο λόγος είναι περιττός και μάταιος. Διότι, εάν επρόκειτο να τους προσελκύσει στην πίστη, δεν θα απέφευγε να εμφανιστεί σε όλους μετά την ανάσταση· το ότι, όμως, δεν επρόκειτο να τους προσελκύσει εάν εμφανιζόταν σε αυτούς μετά την ανάσταση, το αποδεικνύει μέσω του Λαζάρου. Διότι, αφού τον ανέστησε, ενώ ήταν νεκρός επί τέσσερις ημέρες, ενώ μύριζε και βρισκόταν σε αποσύνθεση, και αφού τον έκανε να εξέλθει μπροστά στα μάτια όλων δεμένος με τα σάβανα, όχι μόνο δεν τους προσέλκυσε στην πίστη, αλλά και τους εξόργισε· διότι προσήλθαν και θέλησαν να θανατώσουν και εκείνον εξαιτίας αυτού.

Διότι ο μεν Κύριός μας Ιησούς Χριστός, από πολλή αγαθότητα, καθάριζε λεπρούς, χάριζε την όραση στους τυφλούς, θεράπευε χωλούς, έδιωχνε δαίμονες, ανέστησε εκ νεκρών τον τετραήμερο Λάζαρο, χόρτασε πέντε χιλιάδες ανθρώπους με πέντε άρτους, περπάτησε πάνω στη θάλασσα, μετέτρεψε το νερό σε οίνο, γιάτρεψε την αιμορροούσα, επανέφερε στη ζωή τη νεκρή κόρη του αρχισυναγώγου και έκανε πολλά άλλα μυστήρια άξια θαυμασμού. Οι δε Ιουδαίοι, κινούμενοι από φθόνο και κακία, άλλοτε λιθοβολούσαν τον Κύριο, άλλοτε προσπαθούσαν να τον κατακρημνίσουν, και στο τέλος τον οδήγησαν μέχρι και στον σταυρό. Αλλά ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός δεν μιμήθηκε την κακία των βλάσφημων Ιουδαίων· αντιθέτως, παρέδιδε τα νώτα του στα μαστιγώματα, σύμφωνα με τον προφήτη, και τις σιαγόνες του στα ραπίσματα· δεν απέστρεψε το πρόσωπό του από την αισχύνη των εμπτυσμάτων· και τέλος οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή, και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε εκείνον που τον κουρεύει, έτσι και Εκείνος δεν αντιστάθηκε, δεν έφερε αντίρρηση. Όταν τον λοιδορούσαν δεν ανταπέδιδε τις λοιδορίες, όταν έπασχε δεν απειλούσε· αλλά παρέδιδε τον εαυτό του σε Εκείνον που κρίνει δίκαια. Διότι δεν ήλθε κατά την πρώτη παρουσία Του για να κολάσει και να τιμωρήσει τους απίστους, αλλά θέλησε μέσα από τη μακροθυμία και την υπομονή να οδηγήσει τους πεπλανημένους στην αλήθεια.

Δες λοιπόν και το έργο να επιμαρτυρεί την αυθεντία του. Κάλεσε, και εξήλθε ο νεκρός περιτυλιγμένος. Έπειτα, για να μη θεωρηθεί ότι το γεγονός είναι ψευδαίσθηση (διότι το να βγει έξω δεμένος δεν φαινόταν λιγότερο παράδοξο από το να αναστηθεί), έδωσε εντολή να τον λύσουν, ώστε και αγγίζοντάς τον, και πλησιάζοντάς τον, να βεβαιωθούν ότι είναι όντως εκείνος. Και λέει: Αφήστε τον να υπάγει. Είδες την έλλειψη κομπασμού; Δεν τον παίρνει μαζί του, ούτε τον προστάζει να περιφέρεται μαζί του, για να μη νομίσουν κάποιοι ότι κάνει επίδειξη· έτσι γνώριζε να συμπεριφέρεται με μετριοφροσύνη.

Επειδή, λοιπόν, η φωνή που έλεγε «Ούτός εστιν ο Υιός μου ο αγαπητός», φαινόταν στους περισσότερους ότι ταίριαζε μάλλον στον Ιωάννη —διότι δεν προσέθεσε «Αυτός που βαπτίζεται», αλλά απλώς «Αυτός»· και καθένας από τους ακροατές υπέθετε ότι αυτό ειπώθηκε μάλλον για εκείνον που βάπτιζε παρά για εκείνον που βαπτιζόταν, τόσο εξαιτίας του αξιώματος του Βαπτιστή, όσο και εξαιτίας όλων όσων είχαν ειπωθεί—, κατήλθε το Πνεύμα εν είδει περιστεράς κατευθύνοντας τη φωνή προς τον Ιησού, και καθιστώντας σαφές σε όλους ότι το «Αυτός», δεν ειπώθηκε για τον Ιωάννη που βάπτιζε, αλλά για τον Ιησού που βαπτιζόταν. Και πώς, θα ρωτήσει κάποιος, δεν πίστεψαν ενώ συνέβαιναν αυτά; Διότι και επί Μωυσέως έγιναν πολλά θαύματα, έστω και αν δεν ήταν τέτοιου είδους· και μετά από όλα εκείνα, και τις φωνές, και τις σάλπιγγες, και τις αστραπές, και μοσχάρι κατασκεύασαν και μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ. Αλλά και αυτοί οι ίδιοι που ήταν παρόντες τότε και είδαν τον Λάζαρο να ανασταίνεται, τόσο πολύ απείχαν από το να πιστέψουν σε Εκείνον που τα έπραξε αυτά, ώστε πολλές φορές επιχείρησαν να θανατώσουν και τον Ίδιο.

Ακόμη κι αν αναδίδει δυσοσμία, ακόμη κι αν είναι τετραήμερος, μην απελπιστείς, αλλά πλησίασε και αφαίρεσε πρώτα τον λίθο. Διότι τότε θα τον δεις να κείτεται, σαν μέσα σε τάφο, δεμένος με τα σάβανα. Και αν θέλετε, ας φέρουμε στο μέσον κάποιον από τους μεγάλους και επιφανείς. Αλλά μη φοβηθείτε· διότι θα αναφέρω το παράδειγμα ανωνύμως· μάλλον δε, ακόμη κι αν έλεγα το όνομά του, ούτε και τότε θα έπρεπε να φοβάστε. Διότι ποιος φοβήθηκε ποτέ έναν νεκρό;

Και στην περίπτωση του Λαζάρου λέει: «Πού τον έχετε βάλει;» ώστε εκείνοι που είπαν: «Έλα και δες», και ότι «Μυρίζει πλέον, διότι είναι νεκρός τέσσερις ημέρες», να μην μπορούν πια να αμφισβητήσουν ότι ανέστησε νεκρό. Βλέποντας λοιπόν τα κύμβαλα και το πλήθος, τους έβγαλε όλους έξω, και ενώπιον των γονέων θαυματουργεί, χωρίς να εισαγάγει κάποια άλλη ψυχή, αλλά επαναφέροντας την ίδια που είχε εξέλθει, και ξυπνώντας την σαν από ύπνο. Και την κρατά από το χέρι, δίνοντας πλήρη βεβαιότητα σε όσους έβλεπαν, ώστε μέσω της όρασης να προετοιμάσει τον δρόμο για την πίστη στην ανάσταση. Διότι ο μεν πατέρας έλεγε: «Επίθεσε το χέρι σου»· Αυτός όμως κάνει κάτι περισσότερο· διότι δεν το επιθέτει απλώς, αλλά, πιάνοντάς την, την ανασταίνει, δείχνοντας ότι τα πάντα είναι έτοιμα γι' Αυτόν. Και δεν την ανασταίνει μόνο, αλλά προστάζει να της δώσουν και τροφή, ώστε να μη θεωρηθεί φάντασμα αυτό που συνέβη. Και δεν της δίνει ο Ίδιος, αλλά προστάζει εκείνους· όπως ακριβώς είπε και για τον Λάζαρο: «Λύστε τον και αφήστε τον να πάει», και έπειτα από αυτά τον κάνει συνδαιτυμόνα στο τραπέζι. Επειδή πάντοτε συνηθίζει να βεβαιώνει και τα δύο, παρέχοντας την απόδειξη και του θανάτου και της αναστάσεως με απόλυτη ακρίβεια.

Συνήθειά μου είναι να διώκομαι και να μη διώκω, να εκδιώκομαι και να μην εκδιώκω. Έτσι και ο Χριστός επικράτησε, όχι σταυρώνοντας, αλλά αφού σταυρώθηκε, όχι ραπίζοντας, αλλά αφού ραπίσθηκε. «Αν μίλησα κακά», λέγει, «μαρτύρησε για το κακό· αν όμως καλά, γιατί με δέρνεις;». Ο Δεσπότης της οικουμένης απολογείται στον δούλο του αρχιερέα, αν και δέχθηκε ράπισμα στο στόμα, από το οποίο εξήλθε λόγος που και τη θάλασσα χαλιναγώγησε και τον τετραήμερο Λάζαρο ανέστησε από τους νεκρούς· από όπου η κακία δραπέτευσε, από όπου νοσήματα και αμαρτήματα λύνονταν· αυτό είναι το θαύμα του Σταυρωθέντος. Διότι, αν και είχε τη δύναμη να ρίξει κεραυνό, και να σείσει τη γη, και να ξηράνει το χέρι του δούλου, δεν έκανε τίποτε από αυτά, αλλά αντίθετα απολογείται και επικρατεί με την πραότητα, διδάσκοντάς σε, ως άνθρωπο που είσαι, να μην αγανακτείς ποτέ· ακόμη κι αν σταυρωθείς, ακόμη κι αν δεχθείς ράπισμα, να λες τα ίδια λόγια με τον Δεσπότη σου: «Αν μίλησα κακά, μαρτύρησε για το κακό· αν όμως καλά, γιατί με δέρνεις;». Και παρατήρησε τη φιλανθρωπία Του, πώς τιμωρεί τα όσα υφίστανται οι δούλοι Του, ενώ τα δικά Του τα προσπερνά. Υπήρξε κάποτε ένας προφήτης, ο οποίος ήλεγχε έναν ασεβή βασιλιά, και όταν πήγε, λέγει: «Θυσιαστήριο, θυσιαστήριο, άκουσε». Επειδή ακριβώς ο βασιλιάς Ιεροβοάμ στεκόταν προσφέροντας θυσία στα είδωλα, ο προφήτης, όταν πήγε, απευθύνεται στο θυσιαστήριο.

Διότι έχω συληθεί τον νεκρό που καταβρόχθισα· θριαμβεύει εις βάρος μου ένα τετραήμερο σώμα, το οποίο συνευφραίνεται ολοζώντανο με τους ζωντανούς μαζί με τον εντάφιο στολισμό του. Θα καταπατηθώ λοιπόν μαζί με τα σάβανα, αφού ένας νεκρός δραπέτευσε από εμένα. Διότι ποιος θα με φοβηθεί στο εξής, εμένα που νικήθηκα από έναν σαπισμένο νεκρό και κατήντησα φύλακας νεκρών ως άλλων παρακαταθηκών; Επειδή ο Λάζαρος υπήρξε μία παρακαταθήκη του μνήματος, σαν άλλος χρυσός, ο οποίος επιστρέφεται με τις ίδιες σφραγίδες με τις οποίες είχε παραδοθεί προς φύλαξη. Δεμένος με σάβανα κατατέθηκε στο μνήμα, και δεμένος πάλι με αυτά επιστρεφόταν στη ζωή. Διότι ο λαός των Ιουδαίων ήταν άπιστος και αμφέβαλλε μπροστά στο μεγαλείο των θαυμάτων. Θα έλεγαν για τον Λάζαρο και τώρα, όπως ακριβώς είπαν κάποτε για τον τυφλό που θεραπεύτηκε: «Αυτός είναι, δεν είναι αυτός». Όπως λοιπόν κάποιος που πρόκειται να επιστρέψει μία παρακαταθήκη, προβλέποντας την καχυποψία εκείνου που την κατέθεσε, διατηρεί άθικτες τις σφραγίδες της παρακαταθήκης, ώστε η θέα των σφραγίδων να πείσει τον καταθέτη· έτσι και ο Δεσπότης Χριστός, επιστρέφοντας στους Ιουδαίους τον Λάζαρο από τους νεκρούς, την τετραήμερη δηλαδή παρακαταθήκη ανάμεσα στους νεκρούς, εξάγει μαζί του ως αποδεικτικά σημεία τα σάβανα, σαν κάποιο είδος σφραγίδας, ώστε, καθώς τον λύνουν, να διαπιστώσουν ότι δεν είναι κάποιος άλλος, αλλά ακριβώς εκείνος τον οποίο είχαν ενταφιάσει. Όμως η πώρωση της απιστίας είναι αδιόρθωτη· διότι, αν και αναγνώρισαν τον νεκρό, φθόνησαν το θαύμα και συνέλαβαν σκοτεινό και τυφλό σχέδιο.

Και αφού είπε αυτά, έκραξε με μεγάλη φωνή, λέγοντας: «Λάζαρε, έλα έξω». Και αμέσως βγήκε ο νεκρός, δεμένος στα χέρια και στα πόδια με νεκρικούς επιδέσμους. Ω δύναμη φωνής, που διέρρηξε τον άδη, που συνέτριψε χάλκινες πύλες, που έσπασε σιδερένιους μοχλούς, που κατατρόπωσε τον διάβολο, που κατήργησε τον θάνατο, που ανέστησε νεκρό! Ω δύναμη φωνής, που συγκέντρωσε σε ένα και ανόρθωσε τα διαχωρισμένα μέλη, και που έφερε στην ύπαρξη όσα δεν υπήρχαν! Ω δύναμη φωνής, που ξύπνησε τον τετραήμερο νεκρό σαν από ύπνο, και που έβγαλε έξω από τον τάφο αυτόν που ήταν δεμένος με επιδέσμους, σαν να ήταν εντελώς ελεύθερος και γρήγορος δρομέας! Προσήλωσε, αγαπητέ, τον νου σου σε αυτή τη φωνή, και θα διαπιστώσεις ότι είναι ο ίδιος ο Λόγος που έλεγε κατά τη δημιουργία του κόσμου: «Γενηθήτω φως, και έγινε φως· ας γίνουν φωστήρες στο στερέωμα του ουρανού, και έγιναν», αυτός ο ίδιος που και τώρα λέει: «Λάζαρε, έλα έξω». Και τα υγρά των σαρκών που είχαν διαρρεύσει αναπλήρωναν πάλι τις κοιλότητες των αρθρώσεων, και οι τρίχες που είχαν πέσει αναγνώριζαν την οικεία τους θέση και εμφυτεύονταν ξανά στα μέλη. «Λάζαρε, έλα έξω»· και ο νεκρός ανασταινόταν, και αν και ήταν τέσσερις ημέρες στον τάφο, γινόταν όμοιος με αυτόν που δεν είχε πεθάνει καθόλου. «Λάζαρε, έλα έξω»· και η ψυχή ανασυρόταν από τα καταχθόνια, χωρίς να φέρνει αντίρρηση ο διάβολος, χωρίς να αντιπαλεύει ο θάνατος, και με χαρά αναγνώριζε τη δική της κατοικία.

Απλός είναι ο συγγραφέας που παραθέτει μια ανεπιτήδευτη ιστορία· διότι ο Ιωάννης ήταν αλιέας. Προκειμένου, λοιπόν, να εκθέσει ένα παράδοξο έργο, δεν προσπάθησε να τέρψει με τα λόγια του τον ακροατή. Πρόσεξε αυτό που λέω: έγραψε για το θαύμα στο χωριό Βηθανία, τον τρόπο που συνέβη, τις γυναίκες που ήταν παρούσες αλλά και τις απούσες, τι ελέχθη, τι επράχθη, πού συνάντησαν τον Διδάσκαλο, πώς δάκρυσε, πώς παρακάλεσαν, πώς διαμαρτυρήθηκαν μέσα στο πένθος τους στον Δεσπότη επειδή δεν ήταν παρών όταν πέθαινε ο Λάζαρος, και δεν έκλεισε με τον λόγο του τις πύλες του θανάτου ούτε ανέκοψε τα κύματα της απώλειας· διότι, εάν ήταν παρών ο κυβερνήτης, το σκάφος θα είχε σωθεί. Και τα έγραψε αυτά καθισμένος στην Έφεσο, σε τέτοιο βαθμό ώστε, εξαιτίας της ακτημοσύνης και της πενίας του, να μη χρησιμοποιήσει ούτε καν δικό του μελάνι και χαρτί.

Εξήλθε ο Λάζαρος δεμένος, και βαδίζοντας βγήκε έξω εντελώς δεμένος, και κινούνταν ολόκληρος· διότι ήταν από παντού σφιχτοδεμένος στα πόδια και στα χέρια, σύμφωνα με το τοπικό έθιμο της ταφής. Δεν βρισκόταν λοιπόν έξω από τον θάνατο και τον τάφο. Πάλι δίνει εντολή ο Ιησούς με ένα νέο πρόσταγμα· «Λύστε τον», λέγει, «και αφήστε τον να φύγει». Γιατί δεν λύνεται αυτομάτως αυτός που ξέφυγε από τον θάνατο, αυτός που ανέτρεψε τη φρουρά του κάτω κόσμου; Εσείς λύστε τον, που τον δέσατε προηγουμένως, για να αναγνωρίσετε τις σφραγίδες των δικών σας δεσμών. Όταν όμως άκουσαν αυτά οι Φαρισαίοι, συγκρότησαν παράδοξο συμβούλιο λέγοντας: «Τι να κάνουμε, διότι αυτός ο άνθρωπος κάνει τέτοια σημεία;» Μεγάλα εγκλήματα· με το να εγείρονται νεκροί ο θάνατος θανατώνεται, και ο Λάζαρος ανασταίνεται από τους νεκρούς· οι δε Ιουδαίοι νεκρώνονται στο φρόνημα. Μην συνεδριάζετε λοιπόν σε ατελές συμβούλιο, αλλά προσθέστε τον λόγο του εγκλήματος και πείτε: «Τι να κάνουμε, επειδή μετά από λίγες ημέρες άνωθεν ο ήλιος σκοτεινιάζει, κάτωθεν η γη τρέμει μη αντέχοντας τα πεπραγμένα, μέσα στον ναό το καταπέτασμα σχίζεται, και πλήθος νεκρών επανέρχεται στη ζωή;»

Γιατί; Για να μην απευθύνει τη φωνή του αόριστα προς τους νεκρούς και αναστήσει όλους όσοι βρίσκονται στους τάφους, γι' αυτό λέει: «Λάζαρε, έλα έξω». Εσένα μόνο, προς το παρόν, ανακαλώ στη ζωή ενώπιον του παρευρισκόμενου πλήθους, ώστε μέσω του ενός μέρους να επιδείξω τη δύναμή μου και για τα μελλοντικά· διότι εγώ που ανέστησα τον έναν, ανασταίνω την οικουμένη. Διότι εγώ είμαι η ανάσταση και η ζωή. «Λάζαρε, έλα έξω». Και εξήλθε ο νεκρός, δεμένος με τις κειρίες.

Και κράζοντας με φωνή μεγάλη λέει: «Λάζαρε, έλα έξω»· και βγήκε δεμένος με τα σάβανα. Άραγε λοιπόν, αυτός που μεταθέτει βουνά στις καρδιές των θαλασσών, δεν μπορούσε με έναν λόγο να κινήσει τον λίθο; Αυτός που συνέτριψε τα κέντρα του θανάτου, αυτός που τσάκισε τις πύλες του Άδη, δεν μπορούσε να διαρρήξει και τα σάβανα; Και τους λέει: «Λύστε τον». Γιατί; Για να τους ελέγξουν, εάν το αρνηθούν, τα ίδια τους τα χέρια και τα μάτια· γι' αυτό είπε: «Λύστε τον». Και στον γάμο το ίδιο έπραξε, διότι τους είπε: «Γεμίστε τις υδρίες με νερό»· και γέμισαν τις υδρίες, και μετέτρεψε το νερό σε οίνο. Γι' αυτό, λοιπόν, από παντού εξασφαλιζόταν απέναντί τους (αφαιρώντας κάθε περιθώριο αμφισβήτησης)· διότι οι Ιουδαίοι στάθηκαν πάντοτε αγνώμονες και αναίσχυντοι. Θέλετε να μάθετε πόσα τους πρόσφερε ο Θεός, και εκείνοι αποδείχθηκαν αμνήμονες; Μάθετε· αλλά συγκεντρώστε την προσοχή σας σε εμένα, σας παρακαλώ, προσέξτε τα λεγόμενα· διότι επιθυμώ να σας δείξω ότι από την αρχή οι Ιουδαίοι ήταν αγνώμονες: Εβδομήντα πέντε ψυχές κατέβηκαν στην Αίγυπτο, και έγιναν εξακόσιες χιλιάδες. Πέθανε ο Ιωσήφ, και αναδείχθηκε άλλος βασιλιάς για αυτούς, ο οποίος δεν θυμόταν τον Ιωσήφ· και καταπίεζε σφόδρα τους υιούς του Ισραήλ.

Όμως, το ποιο θα είναι το τέλος του δρόμου, το αναμένει ο καλός μας αγωνοθέτης. Εκείνος που εξήλθε από τον κόσμο για να αποτινάξει το φορτίο των αμαρτιών του, ας μιμείται αυτούς που κάθονται μπροστά στους τάφους έξω από την πόλη. Και ας μην παύσει τις θερμές και διάπυρες σταγόνες των δακρύων και τους άφωνους θρήνους της καρδιάς, μέχρις ότου δει και αυτός τον Ιησού να έχει έλθει και να έχει αποκυλίσει τον λίθο της πώρωσης από την καρδιά· και να έχει ελευθερώσει τον νου μας, ως άλλον Λάζαρο, από τα δεσμά των αμαρτιών, και να έχει προστάξει τους υπηρέτες αγγέλους: «Λύστε τον από τα πάθη και αφήστε τον να πορευθεί προς τη μακάρια απάθεια». Εάν δεν γίνει έτσι, δεν υπάρχει καμία ωφέλεια.

Θα μπορούσε, άραγε, ποτέ κανείς από αυτούς που σκέπτονται ορθά να ισχυριστεί ότι οι ψυχές βρίσκονται στα μνήματα; Και όχι μόνο με τον λόγο, αλλά και με το έργο φανέρωσε ο Κύριος την ανάσταση των σωμάτων. Πρώτα μεν, ανασταίνοντας τον Λάζαρο, ο οποίος ήταν νεκρός τέσσερις ημέρες, είχε ήδη υποστεί φθορά και όζε· διότι δεν ανέστησε μια ψυχή στερημένη από το σώμα, αλλά το σώμα μαζί με την ψυχή, και όχι κάποιο άλλο, αλλά αυτό ακριβώς το σώμα που είχε φθαρεί. Επειδή, πώς θα μπορούσε να γίνει γνωστή ή πιστευτή η ανάσταση του νεκρού, εάν δεν την επιβεβαίωναν τα χαρακτηριστικά ιδιώματα της υποστάσεώς του; Αλλά τον Λάζαρο τον ανέστησε για να αποδείξει τη δική Του θεότητα και για να επιβεβαιώσει τόσο τη δική Του όσο και τη δική μας ανάσταση, μολονότι εκείνος επρόκειτο να επιστρέψει και πάλι στον θάνατο.

Και τον αφαίρεσαν. Και ο Ιησούς, φωνάζοντας με μεγάλη φωνή, είπε: «Λάζαρε, έλα έξω». Και βγήκε έξω δεμένος με τα σάβανα. Άραγε, λοιπόν, αυτός που μετακινεί βουνά στα βάθη των θαλασσών, δεν μπορούσε με έναν λόγο να κυλήσει τον λίθο; Αυτός που συνέτριψε τα κεντριά του θανάτου, αυτός που συνέθλιψε τις πύλες του Άδη, δεν μπορούσε να διαρρήξει και τα δεσμά των ενδυμάτων; Αλλά τους λέει: «Λύστε τον».

Μην έχεις στα ενδύματά σου τον παραλυτικό, αλλά αναζήτησε τον άρρωστο που είναι κατάκοιτος· μην παρατηρείς συνεχώς την αιμορροούσα, αλλά ελέησε τη θλιμμένη χήρα· μην κοιτάζεις με προσοχή την αμαρτωλή γυναίκα που γονατίζει μπροστά στον Κύριο, αλλά συντριβόμενος για τα δικά σου σφάλματα, χύσε άφθονα δάκρυα· μη σκιαγραφείς τον Λάζαρο να εγείρεται από τους νεκρούς, αλλά να ετοιμάζεις καλή απολογία για τη δική σου ανάσταση· μην περιφέρεις τον τυφλό πάνω στο ένδυμά σου, αλλά παρηγόρησε με αγαθοεργίες εκείνον που ζει στερημένος από την όρασή του· μη ζωγραφίζεις τα κοφίνια των περισσευμάτων, αλλά τρέφε αυτούς που πεινούν· μη φέρεις στα ενδύματά σου τις υδρίες που γέμισε στην Κανά της Γαλιλαίας, αλλά πότιζε αυτούς που διψούν. Και αυτά μεν αναφέρονται εδώ κατά λέξη. Αυτός λοιπόν ο Αστέριος, από ό,τι επιτρέπει να κατανοήσουμε η επιγραφή του λόγου, δεν φαίνεται καταρχάς ούτε να απαγορεύει να εικονίζεται ο Χριστός, ούτε βέβαια να θεωρεί ότι το εικονιζόμενο δεν πρέπει να προσκυνείται· αλλά σκοπός του μέσα από αυτή την ηθική διδασκαλία είναι αφενός να μεριμνήσει για την υποστήριξη των φτωχών και αφετέρου να στηλιτεύσει τη μικροπρέπεια των ευπόρων.

Διότι είναι ευχάριστο να βλέπει κανείς στον γάμο το νερό από τα αγγεία να ρέει σαν από τσαμπιά σταφυλιών και να μετατρέπεται σε κρασί για τους φίλους· ευχάριστο είναι επίσης τα αγριεμένα κύματα της θάλασσας, που αφρίζουν απειλώντας ναυάγιο, με ένα μόνο πρόσταγμα να γαληνεύουν και να ημερεύουν, και, το πιο παράδοξο, να μεταφέρουν σαν σε κυρτωμένες ράχες αυτούς που πλέουν· και να τρέφεται ένα πλήθος στις ερημιές με επτά άρτους, και άλλη φορά πολλές χιλιάδες με πέντε, και τα περισσεύματα του δείπνου να αφήνουν πίσω τους τροφή για πολλούς· ευχάριστο είναι επίσης να βλέπει κανείς τον τυφλό να αποκτά όραση, και τις φθοροποιές αιμορραγίες να σταματούν, και τους λεπρούς να αποβάλλουν τα λέπια της νόσου τους και να καθαρίζονται από τα υγρά των πληγών με μόνο τον λόγο και το θέλημα· και τον χωλό να αναπηδά, και τα δαιμόνια να εκδιώκονται, και το πλάσμα του Θεού να ελευθερώνεται από αυτά που το βασανίζουν· ευχάριστο είναι επίσης και ο Λάζαρος να καλείται από τον τάφο, και να ανασταίνεται τεταρταίος, και να ακούγεται ο ύμνος των παιδιών που κρατούν κλαδιά για τον Βασιλέα της δόξης.

Τον νόμο καταπάτησες, τους προφήτες σκότωσες, και τώρα στρέφεις τη λόγχη εναντίον του νομοθέτη και υποβάλλεις αυτόν που προφητεύτηκε σε θάνατο κακούργων· ο δούλος τον δεσπότη, ο πηλός τον κεραμέα, το πλάσμα τον πλάστη. Πράγματι, οι αχάριστοι τον ευεργέτη, οι αιχμάλωτοι τον ελευθερωτή, οι δεσμώτες αυτόν που ήρθε να τους λύσει από τα δεσμά, οι καταδικασμένοι τον κριτή, επειδή χάρισε το φως στους τυφλούς, επειδή δυνάμωσε και στερέωσε τα παραλελυμένα χέρια, επειδή ανόρθωσε και στήριξε τα πόδια των χωλών, επειδή καθάρισε τους λεπρούς από τη λέπρα, επειδή συναρμολόγησε και έσφιξε τα μέλη των παραλύτων, επειδή στέρεψε τις πηγές του αίματος εκείνης που τον άγγιξε, επειδή έθρεψε πολλές χιλιάδες με λίγους άρτους που πολλαπλασιάζονταν μέσα στις παλάμες των μαθητών, επειδή φυγάδευσε και εξαφάνισε κάθε ασθένεια και κάλεσε από τον τάφο τον Λάζαρο και τον ανέστησε την τέταρτη ημέρα.