Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12:32

Διότι τούτο υποσχέθηκε ο ίδιος λέγοντας: «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Έλαβες δώρα μεταξύ των ανθρώπων. Και από ποιον έλαβε δώρα ανθρώπων παρά από τον Πατέρα που είπε: «Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου»;

Διότι αυτό είναι γεγραμμένο, το οποίο οι μεν Ιουδαίοι αποσιώπησαν στο παρελθόν, τώρα όμως το βλέπουν να εκπληρώνεται. Διότι είναι γεγραμμένο ότι: «Όλοι θα είναι διδακτοί του Θεού», όπως ακριβώς λέει και ο Ιερεμίας: «Ιδού, έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος» και προσθέτει λέγοντας: «Και δεν θα διδάξει πλέον ο καθένας τον πλησίον του και ο καθένας τον αδελφό του λέγοντας: Γνώρισε τον Κύριο· διότι όλοι θα με γνωρίσουν, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο από αυτούς, επειδή θα είμαι ίλεως στις αδικίες τους». Διότι ποιος είναι αυτός που φέρνει σε κατάνυξη εκείνους που βρίσκονται στα είδωλα, εάν όχι ο Κύριος; Και ποιος είναι αυτός που τους ανασύρει από εκεί, ενώ ακόμη δουλεύουν στα είδωλα, εάν όχι ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος λέει: «Όταν υψωθώ, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου;» Διότι το παράδοξο είναι τούτο: ότι, ενώ ακόμη δουλεύουν στα είδωλα, διανοίγεται ο νους της ψυχής τους ώστε να κατανοήσουν ότι εκείνους μεν που παλαιότερα θεωρούσαν θεούς, είναι ξύλα και λίθοι, εκείνον δε που χλεύαζαν εσταυρωμένο, να τον αναγνωρίσουν όχι ως άνθρωπο, αλλά ως Θεό. Του νου όμως δάσκαλος δεν είναι ο άνθρωπος, αλλά ο Θεός, ο οποίος είναι ο μόνος που βλέπει τον νου.

Γι' αυτό, λοιπόν, έπρεπε να υπομείνει αυτό ο Κύριος και να απλώσει τα χέρια Του, ώστε με το ένα να ελκύσει τον παλαιό λαό, και με το άλλο εκείνους από τα έθνη, και να ενώσει και τους δύο στον Εαυτό Του. Διότι αυτό ακριβώς είπε και ο Ίδιος, υποδηλώνοντας με ποιον θάνατο επρόκειτο να λυτρώσει τους πάντες: «Όταν υψωθώ, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Και πάλι, εφόσον ο εχθρός του γένους μας, ο διάβολος, έχοντας εκπέσει από τον ουρανό, πλανιέται στον αέρα εδώ κάτω, και εκεί, εξουσιάζοντας τους δαίμονες που είναι μαζί του ως ομοίους του στην απείθεια, προκαλεί μέσω αυτών φαντασιώσεις στους εξαπατημένους και επιχειρεί να εμποδίσει εκείνους που ανεβαίνουν· και γι' αυτό λέει ο Απόστολος: «Σύμφωνα με τον άρχοντα της εξουσίας του αέρα, ο οποίος ενεργεί τώρα στους υιούς της απείθειας», ήλθε ο Κύριος για να καταβάλει τον διάβολο, να καθαρίσει τον αέρα και να ανοίξει για εμάς την οδό για την άνοδο στους ουρανούς, όπως είπε ο Απόστολος, «μέσω του καταπετάσματος, δηλαδή της σάρκας Του». Αυτό δε έπρεπε να γίνει μέσω του θανάτου· με ποιον άλλο θάνατο όμως θα μπορούσαν να γίνουν αυτά, παρά με αυτόν που συνέβη στον αέρα, εννοώ δηλαδή τον σταυρό; Διότι μόνο στον αέρα πεθαίνει κάποιος, όταν τελειώνει τη ζωή του πάνω στον σταυρό. Γι' αυτό, λοιπόν, ευλόγως υπέμεινε αυτόν τον θάνατο ο Κύριος.

Διότι Παιδίον γεννήθηκε για εμάς, Υιός δόθηκε σε εμάς, του οποίου η εξουσία τέθηκε πάνω στον ώμο του. Το όνομά του καλείται Μεγάλης Βουλής Άγγελος. Το πόσα ονόματα του Κυρίου έχουμε ήδη διδαχθεί, το ακούσαμε προηγουμένως. Ιδού η Παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ. Εδώ το όνομά του καλείται Μεγάλης Βουλής Άγγελος. Αυτός είναι που έκανε γνωστή τη μεγάλη βουλή, η οποία ήταν αποκρυμμένη από τους αιώνες και δεν είχε φανερωθεί στις άλλες γενεές. Αυτός, που ανήγγειλε και φανέρωσε τον ανεξιχνίαστο πλούτο Του στα έθνη, το ότι δηλαδή τα έθνη είναι συγκληρονόμα και σύσσωμα, διότι αυτού ακριβώς η εξουσία βρίσκεται πάνω στον ώμο του, που σημαίνει ότι η βασιλεία και η δύναμή του βρίσκονται στον σταυρό. Επειδή, αφού υψώθηκε πάνω στον σταυρό, τους είλκυσε όλους προς τον Εαυτό Του.

Αφού, λοιπόν, χάρισε την ειρήνη σε εκείνους που έως τότε ταράσσονταν από τους πολεμίους, τότε λέει: «Απαλλαγείτε από τους εχθρούς που σας περισπούν, ώστε με ησυχία να θεωρήσετε τους λόγους περί της αλήθειας». Γι' αυτό και ο Κύριος λέει: «Όποιος δεν αποτάσσεται όλα τα υπάρχοντά του, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου». Πρέπει, λοιπόν, να απέχουμε από τα συζυγικά έργα, για να αφοσιωθούμε στην προσευχή· να απέχουμε από τις μέριμνες για τον πλούτο, από την επιθυμία για τούτη την ασήμαντη δόξα, από τις ηδονές της απόλαυσης, από τον φθόνο και από κάθε πονηρία προς τον πλησίον μας, ώστε, αφού γαληνεύσει η ψυχή μας και δεν ταράσσεται από κανένα πάθος, να γίνει η έλλαμψη του Θεού καθαρή και ανεπισκίαστη σαν μέσα σε κάποιο κάτοπτρο. «Θα υψωθώ ανάμεσα στα έθνη, θα υψωθώ στη γη». Με σαφήνεια τα λέει αυτά ο Κύριος για το δικό Του πάθος, όπως ακριβώς έχει γραφτεί στο Ευαγγέλιο: «Κι εγώ, όταν υψωθώ, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου». Και ότι, «όπως ο Μωυσής ύψωσε τον όφι στην έρημο, έτσι πρέπει να υψωθεί ο Υιός του ανθρώπου πάνω στη γη». Επειδή, λοιπόν, επρόκειτο να υψωθεί στον σταυρό υπέρ των εθνών και να καταδεχθεί την ύψωση υπέρ όλης της γης, γι' αυτό λέει: «Θα υψωθώ ανάμεσα στα έθνη, θα υψωθώ στη γη. Ο Κύριος των δυνάμεων είναι μαζί μας, βοηθός και υπερασπιστής μας ο Θεός του Ιακώβ».

Πρέπει να σημειωθεί ότι αποκαλεί τη λίμνη της Τιβεριάδος θάλασσα, ακολουθώντας τα λόγια της Θείας Γραφής: διότι «τα συστήματα των υδάτων τα ονόμασε θάλασσες» ο Δημιουργός. Συχνά δε και η θύραθεν γραμματεία δεν κάνει διάκριση, ώστε μερικές φορές κάποιοι δεν διστάζουν να ονομάζουν τη θάλασσα λίμνη. <Τον ακολουθούσε δε πολύ πλήθος, επειδή έβλεπαν τα θαύματα που έκανε στους ασθενείς. Ανέβηκε δε στο όρος ο Ιησούς, και εκεί καθόταν με τους μαθητές του. Ήταν δε κοντά το Πάσχα, η εορτή των Ιουδαίων.> Διότι, όταν ο Χριστός αναχώρησε από τα Ιεροσόλυμα, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί στους προφήτες «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομιά μου», όταν, αφού απέρριψε τον απειθή και δύστροπο λαό των Ιουδαίων, δώρισε τον εαυτό του στους αλλογενείς, τότε τον ακολουθεί πολύ πλήθος. Ανεβαίνει δε και ο ίδιος στο όρος, οπωσδήποτε σύμφωνα με εκείνο που είχε πει προηγουμένως: «Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου.» Διότι υψώθηκε μεν από τη γη, ανεβαίνοντας στον σταυρό υπέρ ημών. υψώθηκε δε πάλι και με άλλον τρόπο, σαν να ανέβηκε σε όρος αποκτώντας τη θεοπρεπή τιμή και δόξα. διότι δεν τον ατιμάζουμε ως άνθρωπο όπως ο Ισραήλ, αλλά εμείς τον προσκυνούμε ως Θεό, Σωτήρα και Κύριο.

Το «Έξω» σημαίνει την κόλαση και την πορεία προς τον άδη. <Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου.> Επειδή όμως ο Χριστός παρέδωσε τον εαυτό του στον Πατέρα υπέρ της δικής μας σωτηρίας ως άμωμο θυσίασμα, και σχεδόν εκτίοντας τις ποινές για λογαριασμό μας, λυτρωθήκαμε από τις κατηγορίες της αμαρτίας. Και βέβαια όταν το θηρίο απομακρύνθηκε και καθαιρέθηκε ο τύραννος, τότε ο Χριστός οδηγεί προς τον εαυτό του το αποπλανημένο γένος, καλώντας προς σωτηρία όχι μόνο τους Ιουδαίους αλλά και όλους τους ανθρώπους μέσω της πίστεως σε αυτόν. Διότι μερική ήταν η κλήση μέσω του νόμου, ενώ καθολική αυτή μέσω του Χριστού. Διότι μόνο ο Χριστός μπορούσε ως Θεός να μας προσφέρει όλα τα αγαθά. Και πολύ εύφημα, αντί του να πει ότι θα σταυρωθεί, λέει ότι θα υψωθεί. Διότι σε εκείνους που επιθυμούσαν τον φόνο τηρούσε το μυστήριο ασαφές· επειδή δεν ήταν άξιοι να το μάθουν· στους πιο συνετούς όμως επέτρεψε να κατανοήσουν ότι θα πάθει για όλους και υπέρ όλων. Εξάλλου θα μπορούσε να πει κανείς, και νομίζω πολύ σωστά, ότι ο θάνατος στον σταυρό είναι ύψος που κατανοείται ως καύχημα και δόξα. Διότι δοξάζεται ο Χριστός και μέσω αυτού, έχοντας προσφέρει μέσω αυτού πολλά αγαθά στην ανθρωπότητα· διά των οποίων ελκύει προς τον εαυτό του· και δεν τους οδηγεί σε άλλον, όπως κάνουν οι μαθητές. Αποδεικνύει λοιπόν ότι ο ίδιος είναι εκ φύσεως Θεός, χωρίς να θέτει απέξω τον Πατέρα.

Αναφωνώντας το «Τι συνέβη;», φαίνεται να θέλει να υπονοήσει κάτι τέτοιο: Σκοπός της ελεύσεώς σου σε εμάς, Δέσποτα, λέγει, δεν ήταν το να γνωρίζεσαι σε κάποιους μερικώς, και σε άλλους καθόλου. Διότι ακούγαμε από τους προφήτες ότι «κάθε σάρκα θα δει το σωτήριο του Θεού», αλλά και εσύ ο ίδιος αναφωνούσες λέγοντας: «Χαίρε και ευφραίνου, θυγατέρα Σιών, διότι ιδού εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος, και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο εκείνη την ημέρα, και θα γίνουν λαός του». Και όντας μαζί σου και συναναστρεφόμενοι, γίναμε αυτήκοοι μάρτυρες της φωνής σου, όταν μας έλεγες: «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Αλλά και προς τους ίδιους τους Ιουδαίους είπες ότι «έχω και άλλα πρόβατα, τα οποία δεν είναι από αυτή την αυλή, και εκείνα πρέπει να τα φέρω, και θα γίνουν ένα ποίμνιο, ένας ποιμένας». Επομένως, εφόσον προσδοκάτο ότι η χάρη μέσω εσού θα δινόταν σε όλους, και ότι όλοι θα ελκύονταν προς τη θεογνωσία, καθώς και εσύ μας το υποσχέθηκες σαφώς, και η φωνή των αγίων προφητών το διαβεβαίωνε, τι συνέβη; Πού μετατοπίστηκε, λέγει, και μεταβλήθηκε ο σκοπός της υπόσχεσης; Και γιατί δεν εμφανίζεις τον εαυτό σου σε όλους τους ανθρώπους στον κόσμο, παρά μόνο σε εμάς; Αυτό λοιπόν, και όχι άλλο, νομίζω πως είναι το νόημα των λόγων του μαθητή. Είναι όμως καλό να καταδείξουμε τι είναι αυτό που τον απομάκρυνε από την αληθινή αντίληψη.

Διότι, αν και οι ενέργειες εναντίον Του επιδιώκονταν μέσω ανθρώπων, ωστόσο ο διάβολος τους χρησιμοποιούσε ως όργανα και υπηρέτες της ενυπάρχουσας σε αυτόν κακίας, και ο ίδιος, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, ήταν εκείνος που ζητούσε να βρει σε Αυτόν κάποιο σφάλμα. Επομένως, είναι αληθές ότι ο διάβολος δεν είχε τίποτα δικό του μέσα Του, τον οποίο (διάβολο) και ονόμασε προς το παρόν άρχοντα του κόσμου, όχι επειδή είναι πράγματι δεσπότης, αλλά επειδή, σαν κάποιος από τους αλιτήριους βαρβάρους, με τον νόμο της πλεονεξίας κυριάρχησε σε εκείνους που με κανέναν τρόπο δεν του ανήκουν. Διότι, υπέταξε στον εαυτό του τον άνθρωπο μέσω της αμαρτίας, και, απομακρύνοντάς τους από τον Θεό σαν ένα ποίμνιο χωρίς επιστάτη, εξουσίαζε όσα του ήταν ξένα. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, έχει δικαίως εκβληθεί από την εξουσία που είχε αποκτήσει με αυτόν τον τρόπο. Διότι εβασίλευσε εφ' ημών ο Χριστός, γι' αυτό λέγει: «Τώρα ο άρχων του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω, και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου.» <Εγείρεσθε, άγωμεν εντεύθεν.> Η κοινή στους πολλούς και τετριμμένη ερμηνεία του προκειμένου χωρίου μάς δίνει να εννοήσουμε το εξής: ότι, επειδή είχε ήδη φτάσει ο καιρός της παραφροσύνης των Ιουδαίων, ο οποίος σχεδόν έδειχνε πλέον στημένο τον τίμιο σταυρό του Σωτήρος, ο Ίδιος βιαζόταν να μεταβεί μαζί με τους αγίους μαθητές σε εκείνους τους τόπους όπου επρόκειτο να Τον βρει και να Τον συλλάβει η σπείρα των υπηρετών. Και αυτό το νόημα είναι μεν πιθανό· όμως, είναι επόμενο να θέλει να υποδηλώσει και κάτι άλλο, πνευματικό δηλαδή και κεκρυμμένο.

Ματθ. 27, 54. «Και τα πλήθη» που είχαν προσέλθει «για το θέαμα, χτυπώντας τα στήθη» τους, «επέστρεφαν», ίσως, κατά κάποιον τρόπο, απαλλάσσοντας τους εαυτούς τους από την ασέβεια κατά του Χριστού, με το να κατακρίνουν αυτούς που Τον σταύρωσαν, έστω κι αν δεν το έκαναν φανερά λόγω της ανοσιότητας των αρχόντων. Τόσο μεγάλη ήταν η δύναμη του Εσταυρωμένου —καθώς αυτός ο εκατόνταρχος ανδρώθηκε μετά από αυτά στην πίστη. Αληθινός ήταν ο Κύριος όταν έλεγε: «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Διότι, ιδού, καθώς υψωνόταν στον τίμιο Σταυρό, άρχισε να σαγηνεύει πολλούς προς την επίγνωση της αλήθειας. Είλκυσε, λοιπόν, τον εκατόνταρχο, είλκυσε όμως και μερικούς από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και «τα στήθη» τους χτυπούσαν, καθώς αναμφίβολα ένιωθαν κατάνυξη και με τα μάτια της διανοίας τους ανέβλεπαν προς τον Κύριο.

Και αυτό ο Ίδιος το δίδαξε λέγοντας: «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου.» <Και συνέχισε ο Κύριος να μου μιλάει ακόμη: Επειδή ο λαός αυτός δεν θέλει το νερό του Σιλωάμ που ρέει ήσυχα, αλλά θέλει να έχει τον Ραασσών και τον γιο του Ρομελίου ως βασιλιά επάνω σας, γι' αυτό, ιδού, ο Κύριος φέρνει επάνω σας το νερό του ποταμού, το ορμητικό και άφθονο, δηλαδή τον βασιλιά των Ασσυρίων, και τη δόξα του. Και θα υπερχειλίσει σε κάθε φάραγγά σας και θα περάσει πάνω από κάθε τείχος σας, και θα εξαλείψει από την Ιουδαία κάθε άνθρωπο που θα μπορούσε να σηκώσει κεφάλι ή να είναι ικανός να κατορθώσει κάτι. Και το στρατόπεδό του θα είναι τέτοιο, ώστε να γεμίσει το πλάτος της χώρας σου.> Αφού λοιπόν διασαφήνισε πολύ καλά ότι, σε αντίθεση με τα ανθρώπινα ειωθότα, η γέννηση του Εμμανουήλ διά της αγίας Παρθένου θα είναι παράδοξη και αξιοθαύμαστη, και ότι πρόκειται να επιτελεστούν κατά καιρούς πάρα πολλά και πράγματι ολόλαμπρα θεϊκά σημεία, αποκαλύπτει πλέον στον προφήτη και τη μελλοντική παραφροσύνη των Ιουδαίων εναντίον Του κατά τον καιρό της ενανθρώπησης.

Επειδή όμως είναι συνήθεια της θεόπνευστης Γραφής, μέσα από τα όσα συντελούνται γρήγορα και ιστορικά να φανερώνει μερικές φορές τα μυστήρια, και να αναπλάθει εικόνες κρυμμένων εννοιών, λέμε ότι έχει τυραννήσει εμάς ο εφευρέτης της αμαρτίας, και στους λαούς του Σωτήρα τους αγιασμένους, δηλαδή μέσω του Πνεύματος, και καθαρισμένους μέσω της πίστης, επιτίθετο με τρόπο φοβερό και σκληρό, και πολεμούσε εναντίον της Εκκλησίας του Θεού, εξαπολύοντας εναντίον της την ανοσιότατη φάλαγγα των πνευμάτων που βρίσκονταν υπό την εξουσία του. Και ίσως μάλιστα νόμισε ότι μπορούσε να την ανατρέψει, και μάλιστα εντελώς άκοπα, την αληθινά σεπτή και αγία πόλη του Θεού, τη νοητή Ιερουσαλήμ, αλλά πιάστηκε να συλλογίζεται πράγματα που ήταν εντελώς αδύνατα. Διότι δεν ήταν δυνατόν να έχει τη δύναμη να εκπολιορκήσει την αγία πόλη, και να υπερισχύσει μιας τόσο πανίσχυρης δεξιάς. Διότι ποιος θα αντισταθεί στον Παντοδύναμο Θεό; Καταστράφηκε λοιπόν μαζί με τους δικούς του υπασπιστές, και εκδιώχθηκε μακριά από το ποίμνιο των ευσεβών, αυτός που επιτίθετο σαν ανήμερο θηρίο. Και αποβλήθηκε από την τυραννία του εναντίον μας. Και αυτό μας το δίδαξε ο Σωτήρας λέγοντας: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου, τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου.»

Έτσι κάπου και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου. Τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Βλέπεις ότι δίκασε τον κόσμο, και έχει εκδιώξει τον Σατανά που παλαιότερα τον τυραννούσε, και είλκυσε τους πάντες προς τον εαυτό του.

Το ότι, βέβαια, αφού η τυραννία του διαβόλου εξαλείφθηκε εντελώς, βασίλευσε ο Χριστός, θα μας το διδάξει ο ίδιος λέγοντας, όταν προσέφερε τον εαυτό Του στον Θεό και Πατέρα ως αντίλυτρο για τη ζωή όλων, υπομένοντας για χάρη μας τον τίμιο σταυρό: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου, τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω· κι εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου.» Επομένως, υπέταξε στα δικά Του σκήπτρα τους ανθρώπους σε όλη τη γη, αφού προηγουμένως εξέβαλε τον άρχοντα τούτου του αιώνα. Ο δε όρος της εκβολής φαίνεται να υποδηλώνει την ανατροπή της καταδυνάστευσής του πάνω σε όλους.

Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου. Αν και λέει ξεκάθαρα: «Δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό του στον κόσμο, για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού.» Πώς λοιπόν άραγε λέει, ότι πρόκειται για κρίση αυτού του κόσμου;

Ότι δε το μυστήριο της οικονομίας δεν θα είναι άκαρπο για Εκείνον που έγινε όμοιος με εμάς, και υπέμεινε τον σταυρό και τον θάνατο πάνω σε αυτόν, το αποδεικνύει λέγοντας: «Ιδού, ο μισθός του είναι μαζί του, και το έργο του ενώπιόν του», και ονομάζει «μισθό» τον καρπό που προέκυψε από τον κατά σάρκα θάνατό του. Διότι είπε: «Αλήθεια σας λέω, εάν ο κόκκος του σιταριού, πέφτοντας στη γη, δεν πεθάνει, μένει μόνος του. Εάν όμως πεθάνει, παράγει πολύ καρπό.» Και πάλι: «Εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου.» Όπως λέει άλλωστε και ο Παύλος: «Υπέμεινε σταυρό, αψηφώντας την ντροπή. Γι' αυτό και ο Θεός τον υπερύψωσε και του χάρισε όνομα, το οποίο είναι πάνω από κάθε όνομα, ώστε στο όνομα του Ιησού να γονατίσει κάθε γόνατο, επουρανίων, επιγείων και καταχθονίων, και κάθε γλώσσα να ομολογήσει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι Κύριος, εις δόξαν του Θεού Πατρός.» Αυτό γνωρίζοντας εκ των προτέρων εν Πνεύματι και ο θεσπέσιος Δαβίδ, ψάλλει και του λέει: «Όλα τα έθνη, όσα δημιούργησες, θα έρθουν και θα προσκυνήσουν ενώπιόν σου, Κύριε.» Επομένως, ούτε χωρίς μισθό ούτε άκαρπη είναι η οικονομία.

«Τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τα πάντα προς τον εαυτό μου.» Διότι καταδίκασε σε όλεθρο εκείνον που είχε καταδυναστεύσει, όπως είπα, την οικουμένη, ενώ με όσια κρίση έσωσε τους εξαπατημένους. «Αλλά δεν θα κραυγάσει», λέει, «ούτε θα υψώσει φωνή, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του». Διότι ο Σωτήρας και Κύριος των πάντων ήλθε με πολλή πραότητα και χωρίς έπαρση, και εντελώς αθόρυβα, χωρίς να αδικήσει κανέναν· αλλά με σιγή και ηρεμία, ώστε να μην συντρίψει το τσακισμένο καλάμι, ούτε να σβήσει το λινάρι που σιγοκαίει, δηλαδή, να μην ποδοπατήσει εκείνους που είναι εξαιρετικά αδύναμοι και συνηθισμένοι να υφίστανται πολύ εύκολα τη βλάβη. Τι λοιπόν θα πράξει, και τι θα κατορθώσει στα έθνη; «Στην αλήθεια θα εξάγει κρίση». Με αυτά φαίνεται ότι εννοεί τον νόμο. Διότι έχει γραφτεί για τον Ισραήλ, και για τον Θεό που κρατεί τα πάντα, ότι «εκεί του έδωσε διατάγματα και κρίση»· και πάλι, «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έπραξες». Επομένως, την κρίση, δηλαδή τον νόμο που υπήρχε μέσα σε σκιές και τύπους, θα την εξάγει στην αλήθεια των ευαγγελικών θεσπισμάτων, μέσω των οποίων ανέδειξε την οδό του αρεστού σε αυτόν τρόπου ζωής, και μετέβαλε τη λατρεία που γινόταν σύμφωνα με το γράμμα του νόμου στην αλήθεια. Και συμπεριφέρθηκαν υβριστικά εναντίον του οι άθλιοι Ιουδαίοι, τολμώντας να του προκαλέσουν πόνο με τον θάνατο της σάρκας.

Και επιπλέον αυτών, για να κηρύξει ενιαυτό Κυρίου δεκτό και ημέρα ανταποδόσεως. Και δεκτός μεν είναι ο ενιαυτός κατά τον οποίο σταυρώθηκε για εμάς ο Χριστός. Διότι τότε γίναμε δεκτοί από τον Θεό και Πατέρα και προσφερθήκαμε ως καρπός μέσω αυτού, και αυτό το δίδαξε ο ίδιος λέγοντας: «Αμήν, αμήν σας λέω, εάν ο κόκκος του σιταριού πέφτοντας στη γη δεν πεθάνει, μένει μόνος του· εάν όμως πεθάνει, φέρνει πολύ καρπό.» Και πάλι: «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου.» Και πράγματι αναστήθηκε τριήμερος, καταπατώντας το κράτος του θανάτου.

Όταν λοιπόν ρωτούσαν οι άγγελοι, ή ίσως και όταν έλεγαν μεταξύ τους το «Ποιος είναι αυτός;», αποκρίνεται και λέει: «Εγώ λαλώ δικαιοσύνη, και κρίση σωτηρίου». Και ονομάζει δικαιοσύνη, είτε το ευαγγελικό και θεσπέσιο κήρυγμα, είτε ότι κάθε λόγος του Θεού είναι δίκαιος. Ως κρίση δε σωτηρίου ίσως ονομάζει την κρίση που αφορά εμάς, διότι δίκασε την υπ' ουρανόν οικουμένη, και τον Σατανά που την αδίκησε, και έσωσε αυτούς που ήταν καταβεβαρημένοι από τις αφόρητες πλεονεξίες. Εξέβαλε δε από την εξουσία πάνω τους τον αποστάτη και αλλότριο. Διότι είπε τώρα ότι «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου. Τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω, και εγώ εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Όταν ο Χριστός είπε αυτά, πάλι ξαναρωτούν και λένε: «Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου, και τα ενδύματά σου σαν από πατητήρι γεμάτο που έχει καταπατηθεί;» Εδώ θυμήσου τον πατριάρχη Ιακώβ που λέει το: «Θα πλύνει με κρασί τη στολή του, και με αίμα σταφυλιού το ένδυμά του». Διότι τα ενδύματα φαίνονταν βαμμένα κόκκινα από το αίμα, και σαν να είχαν πάρει ερυθρό χρώμα από το κρασί. Έπειτα πάλι αμέσως ο Σωτήρας λέει: «Και από τα έθνη δεν υπάρχει κανείς άνδρας μαζί μου»· συνεχίζει τον λόγο και προσθέτει κατόπιν και αυτά: «Διότι εγώ, είπε, λαλώ δικαιοσύνη, και κρίση σωτηρίου, και από τα έθνη δεν υπάρχει κανείς άνδρας μαζί μου».

Πώς λοιπόν αυτά δεν αποτελούν σαφή απόδειξη του ότι ο Χριστός είναι κατά φύσιν και Θεός και εκ Θεού; Και τι σημαίνει το να αποστείλει τους τσακισμένους με άφεση; Το να αποστείλει ελεύθερους εκείνους που συνέτριψε νοητώς ο Σατανάς ραβδίζοντάς τους. Και τι σημαίνει το να κηρύξει δεκτό έτος Κυρίου; Σημαίνει το να ευαγγελιστεί τη δική του παρουσία, το ότι έφτασε ο καιρός του Κυρίου, δηλαδή του Υιού· διότι δεκτό έτος είναι εκείνο κατά το οποίο σταυρώθηκε ο Χριστός για εμάς· επειδή τότε γίναμε δεκτοί στον Θεό και Πατέρα, έχοντας προσφερθεί ως καρπός μέσω αυτού. Γι' αυτό έλεγε: «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Και πράγματι αναστήθηκε τριήμερος, έχοντας καταπατήσει το κράτος του θανάτου. Έπειτα απευθύνθηκε στους μαθητές: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία», και τα εξής.

Επομένως, αληθινός ήταν ο Κύριος όταν έλεγε: «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». <Ακολούθησαν δε και γυναίκες, οι οποίες είχαν έρθει μαζί του από τη Γαλιλαία, κ.λπ.> (A f. 310 b) Ακολουθούσαν σοφές γυναίκες τον Σωτήρα όλων ημών Χριστό, συλλέγοντας τα χρήσιμα και αναγκαία για την πίστη σε αυτόν.

Επομένως, εμείς οι άθλιοι έχουμε αδικηθεί κατάφορα, καθώς ο σατανάς μας κατασπάρασσε σαν άγριο θηρίο και μας παρέσυρε στην πλάνη, ρίχνοντάς μας κατά την αρέσκειά του στους βόθρους της αμαρτίας, χωρίς να έχουμε καμία απολύτως δύναμη να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας. Διότι το θηρίο αυτό είναι πράγματι πάρα πολύ σκληρό, βιαιότατο και ανθρωποκτόνο. Επειδή, λοιπόν, σε τέτοιο σημείο ταλαιπωρίας κατήντησαν τα ανθρώπινα, οι μακάριοι προφήτες έκαναν συχνές ικεσίες προς Αυτόν που είχε τη δύναμη να βοηθήσει, και, φορώντας σχεδόν το κοινό προσωπείο της ανθρωπότητας, παρακαλούσαν τον Υιό να έλθει από τους ουρανούς ως συμπαραστάτης και βοηθός. Έλεγε, λοιπόν, ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Ανάστα, ο Θεός, κρίνον την γην» και πάλι: «Ο Θεός, εν τω ονόματί σου σώσον με, και εν τη δυνάμει σου κρινείς με». Έκρινε, λοιπόν, με δικαιοσύνη ο Θεός, και έσωσε αυτούς που είχαν αδικηθεί, ενώ απομάκρυνε τον μιαιφόνο και αλιτήριο σατανά, απέκρουσε την εις βάρος μας πλεονεξία του, και κατέλυσε την αλαζονική και φοβερή εξουσία των δαιμόνων. Και αυτό το μυστήριο ο Ίδιος μας το αποσαφήνισε, όταν επρόκειτο να υπομείνει τον σταυρό για τη ζωή όλων: «Νυν κρίσις εστί του κόσμου τούτου, νυν ο άρχων του κόσμου τούτου εκβληθήσεται έξω· καγώ εάν υψωθώ εκ της γης, πάντας ελκύσω προς εμαυτόν». Και βέβαια δεν λέμε ότι εννοούσε πως θα γίνει από Αυτόν η κρίση αυτού του κόσμου κατά τον καιρό της επίγειας παρουσίας Του.

Αυτός λοιπόν είναι ο ιστορικός λόγος γι' αυτά· ο βαθύτερος όμως και αληθινότερος βρίσκεται στον Χριστό. Διότι, επειδή αναβίωσε από τους νεκρούς, αφού ο Θεός και Πατέρας ανέστησε τη σκηνή του που είχε πέσει στον θάνατο, δηλαδή τη χωματένια σάρκα, τότε ακριβώς όλα τα ανθρώπινα αναστήθηκαν στο αρχικό τους σχήμα, και όλα τα δικά μας που είχαν καταρρεύσει οδηγήθηκαν σε νέα μορφή. Διότι «αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι νέα κτίση», σύμφωνα με τις Γραφές· διότι συνανστηθήκαμε μαζί του. Και ο μεν θάνατος κατέστρεψε τις σκηνές όλων, ο δε Θεός και Πατέρας τις ανοικοδόμησε εν Χριστώ. Και αυτό δεν θα υπάρξει για εμάς για περιορισμένο χρόνο, αλλά για τις ημέρες της αιωνιότητας· διότι είναι αναφαίρετο μέσα μας το αγαθό της αφθαρσίας, και ο θάνατος δεν θα εξουσιάσει πλέον όσους έχουν σωθεί εν Χριστώ. Τότε ακριβώς και οι υπόλοιποι άνθρωποι, μετά από όσους από τον Ισραήλ πίστεψαν, γνώρισαν τον κατά φύση και αληθινό Θεό, έχοντας απομακρυνθεί από εκείνη την αρχαία και βέβηλη πλάνη. Διότι δεν ήταν δυνατόν να διαψευστεί ο Χριστός όταν έλεγε: «Εάν ο κόκκος του σιταριού, πέφτοντας στη γη, δεν πεθάνει, αυτός μένει μόνος· εάν όμως πεθάνει, φέρει πολύ καρπό». Και πάλι: «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Κατά την ημέρα λοιπόν εκείνη, κατά την οποία θα ανοικοδομήσω την κατεστραμμένη και πεσμένη σκηνή του Δαβίδ, θα προσκληθούν όλα τα έθνη, και πάνω τους θα επικληθεί το όνομά μου.

«Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Διότι έκρινε πολλούς και αναρίθμητους λαούς, προφανώς εκείνους που είχαν αδικηθεί, και τους δικαίωσε με έλεος και πίστη. Εξέβαλε δε τον άρχοντα του αιώνα τούτου και τον αποδίωξε από την εξουσία που είχε εναντίον μας, ελέγχοντάς τον ως άδικο, ως ανόσιο, ως ανθρωποκτόνο και ως εκείνον που πλεονεκτικά ιδιοποιήθηκε όλη την υφήλιο. Μαζί του ελέγχθηκαν οπωσδήποτε και τα υπόλοιπα έθνη των δαιμόνων, τα άλλοτε φοβερά και ισχυρά, που δεν περιφέρονταν μόνο σε μία πόλη, αλλά ήταν σκορπισμένα έως σε μακρινή γη, δηλαδή μέχρι τα πέρατα της υφηλίου. Διότι είχαν διανείμει τρόπον τινά τη γη μεταξύ τους, και κανένας απολύτως δεν ήταν άπειρος της δικής τους κακοτροπίας. «Και θα κατακόψουν τις ρομφαίες τους σε άροτρα και τις λόγχες τους σε δρέπανα, και δεν θα σηκώσει πλέον ρομφαία το ένα έθνος εναντίον του άλλου, και δεν θα μαθαίνουν πλέον να πολεμούν· και θα αναπαύεται ο καθένας κάτω από το αμπέλι του, και ο καθένας κάτω από τη συκιά του, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους εκφοβίσει, διότι το στόμα του Κυρίου παντοκράτορα τα ελάλησε αυτά». Τα πάντα έγιναν καινούργια εν Χριστώ, και λέει την αλήθεια ο Παύλος όταν αναφέρει ότι «εν Χριστώ, υπάρχει καινή κτίση, και τα αρχαία παρήλθαν». Διότι έχει μεταβληθεί προς το καλύτερο και η ίδια η κατάσταση των πραγμάτων, η οποία δεν γεννά πλέον πολέμους και μάχες, των οποίων η επέλαση εναντίον όλων είναι πράγματι δυσβάσταχτη και άκρως οδυνηρή.

«Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου.» Επομένως, ακόμη και αν έγινε άνθρωπος, εντούτοις έχει στα χέρια του, δηλαδή στην εξουσία του, τις τυραννίες, δηλαδή τα βασίλεια, καθώς και τις δυνάμεις των αντίπαλων εξουσιών. Εάν, βέβαια, ήθελε κάποιος να το εννοήσει αυτό πιο απλά, ότι δηλαδή ο Χριστός έχει στα χέρια του κέρατα, που σημαίνει δύναμη ακαταμάχητη και ανίκητη, η οποία εύκολα κατακερατώνει και ευχερώς καταστρέφει όποιους από τους εχθρούς επιλέξει, και επιτίθεται ορμητικά σαν μοσχάρι, θα έχει κατανοήσει και πάλι ορθά. <Και έθεσε την κραταιά αγάπη της ισχύος του.> Ο Χριστός ήλθε για να κατορθώσει αυτά τα δύο πράγματα: αφενός να καθαιρέσει τους αντιπάλους, οι οποίοι πλάνησαν ολόκληρη την οικουμένη· διότι τους απομάκρυναν από τον Θεό τον Δημιουργό, κλέβοντας τη δόξα που ταίριαζε απόλυτα μόνο σε Αυτόν, και αποδίδοντάς την στα δικά τους κεφάλια· αφετέρου δε, να διασώσει τους εξαπατημένους, οι οποίοι υπέστησαν μια πλεονεξία από την οποία αληθινά ήταν δύσκολο να ξεφύγουν. Αλλά το μεν ότι τα δικά τους έχουν πλέον χαθεί και έχουν εξαφανιστεί παντελώς, το δίδαξε λέγοντας «Κέρατα στα χέρια του», αυτά δηλαδή που καταστρέφουν την κυριαρχία τους, και κατά κάποιον τρόπο κατακερατώνουν την αλαζονεία τους. Το ότι δε επρόκειτο να μας διασώσει, το αποδεικνύει επιπλέον λέγοντας: «Έθεσε την κραταιά αγάπη της ισχύος του».

Όταν, λοιπόν, υψώθηκε ο ήλιος σύμφωνα με τη φωνή του Προφήτη· διότι ο Χριστός ανέβηκε για χάρη μας στον τίμιο σταυρό· τότε έλαμψε και η προερχόμενη από τα έθνη Εκκλησία και στάθηκε στην τάξη της ως φως, δηλαδή, ολόφωτη σαν κάποια σελήνη, και διατηρώντας την τάξη της δικής της τροχιάς, έγινε φως για όσους βρίσκονταν στο σκοτάδι, όπως μόλις ανέφερα. Το ότι δε με την ύψωση του Χριστού και την υπομονή του σταυρού για τη ζωή των πάντων συγκροτήθηκε πλέον η Εκκλησία, θα μας το διδάξει πάλι ο Ίδιος: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, εάν ο κόκκος του σιταριού δεν πέσει και δεν πεθάνει, μένει μόνος του· εάν όμως πεθάνει, φέρνει πολύν καρπό». Και πάλι: «Κι εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Επομένως, το να υψωθεί ο ήλιος σημαίνει σίγουρα είτε το πάθος πάνω στον σταυρό, είτε την άνοδο στους ουρανούς· διότι λέμε ότι και με αυτόν τον τρόπο υψώθηκε. <Οι βολίδες σου θα πορευτούν στο φως της αστραπής των όπλων σου.> Με τη λέξη βολίδες εδώ εννοεί αυτούς που διατρέχουν ολόκληρη τη γη και στέλνονται σαν από τόξο, δηλαδή από ισχυρό χέρι, τους αγίους αποστόλους και ευαγγελιστές, για τους οποίους είπε κάπου και ο μακάριος Δαβίδ: «Σαν βέλη στο χέρι δυνατού, έτσι είναι οι γιοι των εκδιωγμένων».

Αυτοί κατηύθυναν ως στρατηγοί τις μανίες των Ιουδαίων, καθιστώντας όργανό τους τον πιο κλέφτη μαθητή· παγιδεύτηκαν όμως οι ίδιοι περισσότερο, παρά εκείνος που υπέμεινε την επιβουλή τους. Διότι εξαγόρασε με το ίδιο του το αίμα την υφήλιο, και την ελευθέρωσε από τη σκαιότητα του διαβόλου. Γι' αυτό, καθώς επρόκειτο να υπομείνει τον σωτήριο για τον κόσμο σταυρό, έλεγε: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου, τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω». Και, «Εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς εμένα». Και οι διώκτες έπαθαν αυτά ακριβώς που ετοίμασαν για τους πολλούς. <Στα έργα των χεριών του.> (A f. 67, C f. 18) Κατά πνευματική αναγωγή δε, αφού έγινε ορθή κρίση και επιβλήθηκε τιμωρία σε όσους αμάρτησαν ανόσια, ο Κύριος αναγνωρίζεται από όσους πίστεψαν σε αυτόν, ότι είναι δίκαιος, όσιος και δυνατός· διότι στα έργα των χεριών του συνελήφθη ο αμαρτωλός. Αυτό πρέπει να νοηθεί με δύο τρόπους: είτε διότι ο αμαρτωλός, έχοντας πέσει στα χέρια του Θεού σαν σε κάποια παγίδα, υφίσταται την τιμωρία για την ασέβειά του, είτε διότι, έχοντας περιπλακεί στα έργα των δικών του χεριών, θα συλληφθεί· διότι όποιος σκάβει λάκκο για τον πλησίον, θα πέσει μέσα σε αυτόν. Και είναι αληθινά δίκαιη κρίση, το να παγιδεύονται στον ίδιο τον θάνατο εκείνοι που τον προετοίμασαν για τον άνθρωπο, καθώς ο Θεός στρέφει την απάτη εναντίον εκείνου που τη μηχανεύεται.

Ποια άλλη θα μπορούσε να νοηθεί από εμάς ως η δεξιά του Θεού και Πατρός, παρά ο μονογενής Λόγος του Θεού που φανερώθηκε αληθινά από αυτόν; Αυτή η μεγάλη, υπερφυής και ανώτερη από όλα δεξιά του Πατρός, με δίκαιη απόφαση, έδιωξε μεν τον αλιτήριο Σατανά από αυτούς πάνω στη... που παλαιότερα κρατούνταν και είχαν πέσει κάτω από την εξουσία του. Διότι δικαίωσε μέσω της πίστεως, και αφού τους ελευθέρωσε από τις αρχαίες κατηγορίες, τους προσέφερε άγιους και άμωμους στον Θεό και Πατέρα. Αυτό θα το βεβαιώσει και ο ίδιος ο Υιός λέγοντας τα εξής: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου· τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου.» Επομένως, για την οσιότητα και τη δικαιοσύνη της θαυμάστηκε βαθύτατα από όλα τα έθνη η αξιοθαύμαστη δεξιά του Θεού και Πατρός, καθώς υπερασπίστηκε τους αδικημένους, ανόρθωσε τους συντετριμμένους και φώτισε τους σκοτισμένους. <Ας ευφρανθεί το όρος Σιών, ας αγαλλιάσουν οι θυγατέρες της Ιουδαίας.> (B f. 183, I f. 261 b, L f. 126 b) Όσοι από όλα τα έθνη διήλθαν στο φως της αλήθειας, χαίρονται πάρα πολύ μέσα τους, επειδή ελεήθηκαν και έγιναν μέτοχοι κάθε αγαθού μέσω της θείας και παντοδύναμης δεξιάς του Θεού και Πατρός.

Και πράγματι έλεγε με σαφήνεια: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου, τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω· και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου.» Αν και ο ίδιος λέει: «Δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό του στον κόσμο για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού.» Πώς λοιπόν έγινε κρίση του κόσμου τούτου;

Στο ύψωμα του σταυρού, όπως σε διδάσκει ο ίδιος λέγοντας: «Κι εγώ εάν υψωθώ από τη γη», δηλαδή, όταν υπομείνω τον σταυρό υπέρ της ζωής των πάντων, «θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Διότι βασίλευσε στην υφήλιο διά του τιμίου σταυρού, αφού κατήργησε τον άρχοντα αυτού του αιώνος, και είλκυσε τους πάντες προς τον εαυτό του. <Έλαβες δώρα ως άνθρωπος. Διότι και αυτούς που απειθούν, κ.λπ.> (E f. 127 b, F f. 100. Κυρίλλου και Αθανασίου.) Και ποια είναι αυτά, ο ίδιος ο Υιός θα το αποσαφηνίσει λέγοντας ως εκ προσώπου του Θεού και Πατρός: «Ζήτησε από εμένα», και τα εξής.

Όσους βρίσκονται σε όλη την οικουμένη τους απάλλαξε από τα δεσμά της αμαρτίας, δικαιώνοντάς τους με την πίστη, και επαναφέροντάς τους ξανά στον αρχαίο αγιασμό. Διότι το γεγονός ότι εκείνος έπρεπε να λογοδοτήσει για όσα διέπραξε εις βάρος μας, φαίνεται ότι το ζητούσαμε από πολύ παλιά, και θα το κατανοήσεις πολύ καλά αν προσέξεις τα λόγια του Μελωδού, όταν εισάγει το κοινό πρόσωπο της ανθρωπότητας να προσπίπτει στον Θεό και να λέει: «Εξεγέρσου και πρόσεξε την κρίση μου, ο Θεός μου, και ο Κύριός μου την υπεράσπισή μου.» Και πάλι, ότι ο Σωτήρας καταδίκασε την τυραννία του διαβόλου, και αφού μας ανακήρυξε ελεύθερους, μας έκανε κτήμα δικό Του, πώς δεν θα γινόταν σαφές σε όλους, όταν βροντοφωνάζει στα ευαγγελικά κείμενα: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου· τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω, και εγώ, όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου;» Αυτός που μόλις πριν έλεγε ότι δεν ήρθε σε εμάς για αυτή την αιτία, δηλαδή ότι δεν απεστάλη από τον Θεό και Πατέρα για να κρίνει τον κόσμο, τώρα είπε ότι πρόκειται για την κρίση του κόσμου; Είναι λοιπόν ολοφάνερο, και χωρίς καμία αμφιβολία, ότι μας δικαίωσε, ενώ καταδίκασε σε απώλεια το μιαιφόνο θηρίο. Διότι εκδιώχθηκε έξω, δηλαδή περιέπεσε σε παντελή αδυναμία και έχασε την εξουσία του επί όσων διέπραξαν αδικία.

Ο ίδιος βέβαια ο Σωτήρας το καθιστά αυτό σαφές, λέγοντας: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου, τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω· και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου.» Βλέπεις ότι οι προφήτες προανήγγειλαν μια δίκαιη κρίση για εμάς και πλάτυνση της καρδιάς, ομιλώντας για το μυστήριο του Χριστού; Γεννήθηκαν, λοιπόν, από τη Βαλλά ο Δαν και ο Νεφθαλείμ, που σημαίνουν κρίση και πλατυσμός· και από τη Ζελφά ο Γαδ και ο Ασήρ· και ο μεν Γαδ ερμηνεύεται πειρασμός, ο δε Ασήρ πλούτος. Άραγε δεν έγιναν τέτοιοι οι τελευταίοι λαοί μετά τους πρώτους, που ήταν οι Ιουδαίοι; Πώς, λοιπόν, είναι αυτό αμφίβολο; Διότι θα μπορούσε κανείς να το διαπιστώσει από τα ίδια τα γεγονότα που συνέβησαν σχετικά με τον Χριστό.

Και ποιο είναι το τελευταίο σημείο; Ο επί του ξύλου θάνατος και η άμεση αναβίωση του Χριστού, που είναι συνεζευγμένη και ακολουθεί ευθύς τον θάνατο.» Το ότι δε δόθηκε ως σημείο στους υιούς του Ισραήλ ο θάνατος του Σωτήρα, και αυτό το ίδιο το μέγα και αξιοθαύμαστο μυστήριο της εκ νεκρών αναστάσεως, καθίσταται σαφές από τα ίδια τα λόγια του Σωτήρα. Διότι τον πλησίασαν κάποτε οι Φαρισαίοι, έπειτα από την επίδειξη αναρίθμητων σημείων, ειρωνευόμενοι και λέγοντας: «Δάσκαλε, θέλουμε να δούμε από εσένα ένα σημείο.» Εκείνος δε τους απάντησε: «Γενεά πονηρή και μοιχαλίδα ζητάει σημείο, και σημείο δεν θα της δοθεί, παρά μόνο το σημείο του προφήτη Ιωνά. Διότι όπως ο Ιωνάς ήταν στην κοιλιά του κήτους τρεις ημέρες και τρεις νύχτες, έτσι θα είναι και ο Υιός του ανθρώπου στην καρδιά της γης, τρεις ημέρες και τρεις νύχτες.» Είναι δε εύκολο να δει κανείς ότι ο θάνατος του Εμμανουήλ κέρδισε πολλούς, όχι μόνο από τους Ιουδαίους, αλλά και από τα έθνη. Διότι είπε πάλι, άλλοτε μεν ότι «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τα πάντα προς τον εαυτό μου», και άλλοτε πάλι, «Αμήν, αμήν σας λέγω, εάν ο κόκκος του σιταριού δεν πέσει στη γη και πεθάνει, μένει αυτός μόνος· εάν όμως πεθάνει, φέρει πολύ καρπό.» Βλέπεις πώς μέσω ενός σαφούς παραδείγματος μας υπέδειξε τον καρπό που προέρχεται από τον θάνατο;

Ο Χριστός προπορεύεται από εμάς σύμφωνα με τους τρόπους που αναφέραμε μόλις τώρα· και επιπλέον, εκπληρώνοντας την ανάγκη του μεσίτη, γίνεται παράκλητος προς τον Πατέρα και ιλασμός υπέρ ημών, όπως ακριβώς και παλαιά ο Μωυσής· ο οποίος, όταν σήκωνε την κιβωτό, έλεγε: «Εξεγέρθητι, Κύριε, ας διασκορπιστούν οι εχθροί σου, και ας φύγουν όλοι όσοι σε μισούν·» όταν δε την κατέβαζε: «Επίστρεψε, Κύριε, στις χιλιάδες και τις μυριάδες του Ισραήλ.» Διότι, όταν εγέρθηκε για να μας βοηθήσει ο Μονογενής και αυτός που έλεγε παλαιότερα δια της φωνής του Ψαλμωδού: «Εξαιτίας της ταλαιπωρίας των φτωχών και του στεναγμού των πενήτων, τώρα θα αναστηθώ, λέει ο Κύριος·» τότε έπεσαν οι εχθροί, και έφυγαν εκείνοι που αντιστέκονταν και μάχονταν εναντίον της θείας δόξας. Διότι θριάμβευσε στον σταυρό εναντίον των αρχών και των εξουσιών· και με τον θάνατό του κατήργησε τον άρχοντα του αιώνος τούτου, σύμφωνα με τα γεγραμμένα· αναπαύοντας δε, κατά κάποιον τρόπο, και φέρνοντας εις πέρας ολόκληρη την οικονομία δια της εκ νεκρών αναστάσεως και της πορείας του προς τα άνω προς τον Πατέρα, έστρεψε προς τον εαυτό του ολόκληρη τη γη, και έκανε δικούς του προσκυνητές χιλιάδες και μυριάδες ανθρώπους· «Διότι όταν, έλεγε, υψωθώ από τη γη, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου.» Συνεπώς, η προσευχή του Μωυσή θα μπορούσε να είναι τύπος της μεσιτείας του Χριστού, σύμφωνα τουλάχιστον με την ανθρώπινη φύση, εφόσον προσεύχεται και ζητά για εμάς τα καλύτερα από τον Θεό και Πατέρα.

Και γνωρίζοντάς το αυτό ο ίδιος ο Υιός έλεγε, πότε μεν, «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου», πότε δε, «Αλήθεια σας λέω, αν ο κόκκος δεν πέσει στη γη και πεθάνει, μένει μόνος του· αν όμως πεθάνει, φέρει περισσότερο καρπό». ΠΑΛΛ. Ορθώς μίλησες. Το ότι όμως δεν πρέπει να θανατώνεται η μητέρα μαζί με τα τέκνα της σε μία ημέρα, τι άραγε να σημαίνει πάλι; ΚΥΡ. Επειδή νομοθέτησε με άριστο τρόπο τα σχετικά με τον Χριστό, και προανήγγειλε κομψά την τελείωση μέσω αυτού, δεν αγνόησε, ως Θεός, την απείθεια των Ιουδαίων και τον ανυπότακτο χαρακτήρα της Ιερουσαλήμ, και ότι εξαιτίας αυτής της αιτίας θα εξολοθρευτούν οι εκ του Ισραήλ ως κυριοκτόνοι και επειδή συμπεριφέρθηκαν με άγρια αυθάδεια προς τον Υιό. Εντούτοις, η Ιερουσαλήμ δεν θα καταστραφεί εντελώς εκ θεμελίων, αλλά θα παραμείνει σαν έρημη από τέκνα, περιμένοντας τον τελευταίο και έσχατο καιρό, κατά τον οποίο θα σωθεί και αυτή, ακολουθώντας πίσω από τα έθνη. Διότι έχει τοποθετηθεί στα νώτα, δηλαδή πίσω, σύμφωνα με τα λόγια του Ψαλμωδού: «Διότι θα τους θέσεις στα νώτα»· διότι όλος ο Ισραήλ θα σωθεί, αφού πρώτα το ποίμνιο από τα έθνη θα έχει ήδη εγκατασταθεί στις θείες μάντρες. Επομένως, ο νόμος δεν επιτρέπει να επέλθει η φθορά ως έσχατη πανωλεθρία, προαναγγέλλοντας την οργή εναντίον των απειθών συγκερασμένη με επιείκεια, και ταυτόχρονα, νομίζω, καθιστώντας το ζήτημα αυτό ως έναν τύπο κάποιας αναγκαίας γνώσης.

Οι δύο δαμάλεις, νομίζω, αποτελούν τύπο των δύο λαών, οι οποίοι συνέτρεξαν σε έναν προερχόμενο και από τους δύο, καθώς Εκείνος που υπάρχει για εμάς και μαζί μας, τους συνδέει στην πνευματική ενότητα μέσω της πίστης. Και πάλι, ισάριθμοι κριοί και αμνοί, καθώς και τράγοι όχι λιγότεροι, υποδηλώνουν το πλήθος των πιστών, το οποίο συγκεντρώθηκε στην πέμπτη, λέγω, περίοδο, κατά την οποία έλαβε χώρα η έλευση Εκείνου που λέει: «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου.» Ως προς αυτούς που πίστεψαν, μέσω των κριών σημαίνεται η τελειότητα της φρόνησης και η αρτιότητα της νοητής ηλικίας, προφανώς της εν Χριστώ, ενώ μέσω των αμνών σημαίνεται η απλότητα και η ακακία. Διότι, λέγει, «Αδελφοί, μη γίνεσθε παιδιά στο φρόνημα, αλλά ως προς την κακία να είστε νήπια, και στο φρόνημα να γίνεσθε τέλειοι»· μέσω δε των τράγων που προσφέρονται για την αμαρτία, σημαίνεται το ότι υπάρχει πάντοτε ανάγκη καθαρισμού και άφεσης των σφαλμάτων. Γι' αυτό ακριβώς διδαχθήκαμε να λέμε στις προσευχές: «Άφες ημίν τα παραπτώματα». Διότι δεν υπάρχει καιρός κατά τον οποίο να μην είναι αναγκαίο σε όσους έχουν πραγματικά ορθό φρόνημα και γνωρίζουν την αδυναμία της ανθρώπινης φύσης να αναβοούν: «Παραπτώματα τις συνήσει;» και, «Εκ των κρυφίων μου καθάρισόν με». Αυτό αποτελεί πνευματική θυσία, η οποία αναδίδει ευωδία στον Θεό για τη σωτηρία των ψυχών μας. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ.

Τι υπαινίσσεται λοιπόν με αυτό; Ότι ο τάφος Του πρέπει να γίνει θυσιαστήριο, και το θυσιαστήριο τάφος· μη σημαίνοντας τίποτε άλλο, παρά το ότι η γη γίνεται ουρανός και ο ουρανός γη. Διότι ο ίδιος ο Κύριος συμφιλίωσε τα επουράνια με τα επίγεια· και για τον λόγο αυτόν οι άγγελοι από τον ουρανό κατέβηκαν στη γη. Πότε όμως συνέβη αυτό; Όταν εμφανίστηκε πλήθος αγγέλων από τον ουρανό και αναφώνησε λέγοντας: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη»· η γη δε έγινε ουρανός, όταν, αφού πέθανε ο Χριστός, ανέβασε τις ψυχές των αγίων στους ουρανούς· διότι «όταν υψωθώ», λέγει, «θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Είδες πώς το ένα βρέθηκε μέσα στο άλλο; Στους ουρανούς η γη και πάνω στη γη ειρήνη, οι ουρανοί;

Καταπιάνεται πάλι με ένα άλλο ρητό, φέρνοντάς το στο προσκήνιο χωρίς να κατανοεί τα όσα περιέχονται σε αυτό, και παρερμηνεύοντας με άλλον τρόπο τη δύναμη της σωτηριώδους διδασκαλίας: δηλαδή το ότι ο Σωτήρας είπε πως «έρχεται ο άρχοντας του κόσμου τούτου, και δεν βρίσκει τίποτα δικό του μέσα μου», 〈και πάλι: «ο άρχοντας του κόσμου θα ριχτεί κάτω»〉 και πάλι στον απόστολο που αναφέρει ότι «ο θεός αυτού του αιώνα τύφλωσε τα νοήματα των απίστων, για να μην τους καταυγάσει το φως του ευαγγελίου της δόξας». Ας εξετάσουμε λοιπόν τον άρχοντα του κόσμου τούτου, για τον οποίο ο Κύριος λέει, 〈αν〉 θα ριχτεί κάτω· 〈διότι προσθέτει〉 «εάν εγώ υψωθώ, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου»· ποιον 〈λοιπόν〉 ονομάζει άρχοντα του κόσμου τούτου; Και αν μεν εννοεί τον διάβολο, πώς ο Ιωάννης στο ευαγγέλιο λέει για τον Σωτήρα ότι «ήλθε στα δικά του»; Διότι βλέπουμε αυτές τις δύο φράσεις να είναι αντίθετες μεταξύ τους· επειδή ο απόστολος λέει «ολόκληρος ο κόσμος βρίσκεται στην εξουσία του πονηρού» και ο Σωτήρας «ήταν μέσα στον κόσμο». Πώς άραγε θα συμβιβαστούν και τα δύο; Εάν ολόκληρος ο κόσμος βρίσκεται στην εξουσία του πονηρού, πού υπάρχει τόπος για τον Σωτήρα μέσα στον κόσμο, ώστε να είναι Αυτός «μέσα στον κόσμο»; Και αν τα του κόσμου τυγχάνουν να είναι «δικά του» του Υιού του Θεού, ποιος άρχοντας κυριεύει τα όσα ανήκουν στον Θεό; Εάν πάλι αυτά που βρίσκονται στον κόσμο δεν ανήκουν στον Υιό του Θεού, ποιος άρχοντας του κόσμου θα επέτρεπε να ανήκουν στον Σωτήρα τα όσα υπάρχουν στον κόσμο;

ΣΤ΄. Εγώ, λοιπόν, προτρέπω τον καθένα, και άνδρα και γυναίκα, και γέροντα και νέο, και κάτοικο της πόλης και αγρότη, και ιδιώτη και άρχοντα, και πλούσιο και φτωχό (διότι ο ίδιος αγώνας καλεί τους πάντες), να αποδυθεί πρόθυμα στον αγώνα αυτόν, και να μην επιδεικνύει μαλθακότητα, ούτε να αναβάλλει, ούτε να αφήνει να χαθεί η ευκαιρία, την οποία είναι αδύνατον να βρει ξανά. Διότι ο παρών χρόνος είναι καιρός εργασίας, ενώ ο μέλλων είναι καιρός ανταπόδοσης. «Σηκωθείτε, ας αναχωρήσουμε από εδώ», ακούσατε να λέει ο Σωτήρας, ο οποίος δεν απομάκρυνε τόσο τους τότε μαθητές από τον τόπο της Ιουδαίας, όσο αποσπούσε από τα γήινα όλους τους μεταγενέστερους, και τους είλκυε προς τον Εαυτό Του καθώς υψωνόταν, σύμφωνα με την υπόσχεσή Του. Ας ακολουθήσουμε τον αγαθό Δεσπότη· ας αποφύγουμε τις κοσμικές επιθυμίες, ας ξεφύγουμε από τον απατηλό κόσμο και τον κοσμοκράτορα, ας γίνουμε ολοκληρωτικά κτήμα του Δημιουργού, ας τιμήσουμε την εικόνα Του, ας σεβαστούμε την κλήση μας, ας μεταβάλουμε τη ζωή μας. Γιατί καθιστούμε τους εαυτούς μας ευτελείς, ενώ έχουμε αναδειχθεί τόσο υψηλοί;

Εκείνη, λοιπόν, την ονομάζει νεομηνία και πανσέληνο, ως αρχή ταυτόχρονα και πλήρωμα του καιρού, κατά τον οποίο συντελείται η σωτηρία μας. Σε αυτήν προστάζει να σαλπίζουν, δηλαδή να ευαγγελίζονται, λέγοντας ότι αυτό είναι πρόσταγμα για τον Ισραήλ, και όχι απλώς πρόσταγμα, αλλά απόφαση του Θεού του Ιακώβ, ο οποίος, λαμβάνοντας αρχή ενέργειας από τον σταυρό, δικαίωσε το ευαγγελικό κήρυγμα. Γι' αυτό έλεγε στους αποστόλους: Όταν υψωθώ, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου. Το ότι δε ονόμαζε τον Χριστό Θεό του Ιακώβ, μάθε το από τα επόμενα. Τον έθεσε ως μαρτυρία στον Ιωσήφ, όταν αυτός εξήλθε από τη γη της Αιγύπτου. Ποιον Θεό του Ιακώβ; Αυτόν για τον οποίο μίλησε προηγουμένως.