Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 14:21

Κεφάλαιο βʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά. Εκείνος που δεν με αγαπά, δεν τηρεί τους λόγους μου. Εάν τηρήσετε τις εντολές μου, θα μείνετε στην αγάπη μου, καθώς εγώ έχω τηρήσει τις εντολές του Πατέρα μου και μένω στην αγάπη του. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή λιμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;

Διότι, λέει ο Κύριος, εκείνος που δεν με αγαπά δεν τηρεί τους λόγους μου· και πάλι: Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά.

«Διότι αυτούς που προγνώρισε, αυτούς και προόρισε να γίνουν σύμμορφοι με την εικόνα του Υιού του, ώστε αυτός να είναι ο πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς.» Διότι τότε, αφού έχει ενδυθεί τον Υιό του Θεού, αξιώνεται τον τέλειο βαθμό και βαπτίζεται στο όνομα του Πατέρα αυτού, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ιωάννη, ο οποίος δίνει την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού, του Θεού που λέει: «Εξέλθετε από ανάμεσά τους και αποχωριστείτε, και μην αγγίζετε ακάθαρτο πράγμα· και εγώ θα σας δεχθώ, και εσείς θα είστε για μένα υιοί και θυγατέρες, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας», με τη χάρη του ίδιου του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, του μονογενούς Υιού του ζωντανού Θεού, «στον οποίο ούτε η περιτομή έχει κάποια ισχύ ούτε η ακροβυστία, αλλά η πίστη που ενεργείται μέσω της αγάπης», όπως είναι γραμμένο. Μέσω αυτής κατορθώνεται με επιτυχία από εμάς εκείνο που τέθηκε άρρηκτα συνδεδεμένο με το παράγγελμα του βαπτίσματος από τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος είπε: «Διδάσκοντες αυτούς να τηρούν όλα όσα σας παρήγγειλα»· την τήρηση των οποίων ο ίδιος ο Κύριος όρισε ως απόδειξη της αγάπης προς αυτόν, λέγοντας: «Εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου»· και πάλι: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά»· και πάλι: «Εάν κάποιος με αγαπά, θα τηρήσει τον λόγο μου, και ο Πατέρας μου θα τον αγαπήσει». Και με τρόπο πιο έντονο και παρακλητικό λέει: «Μείνετε στη δική μου αγάπη.»

Του εν αγίοις πατρός ημών Κυρίλλου αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας εις το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον. Βιβλίο δέκατο. «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά· και εκείνος που με αγαπά θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα φανερώσω σε αυτόν τον εαυτό μου.» Λέγοντας ότι η αποκάλυψη του μυστηρίου θα γίνει φανερότερη μέσα μας κυρίως τότε, όταν δούμε τους εαυτούς μας να ζουν σύμφωνα με τη δική του ομοιότητα· «διότι εγώ ζω», λέει, «και εσείς θα ζήσετε»· επειδή ο νους του καθενός αποκτά βεβαιότητα, όχι μόνο από όσα άκουσε και πίστεψε, αλλά μάλλον από όσα κατέχει, έχοντας ήδη λάβει την εκπλήρωση της υπόσχεσης. Διότι η εμπειρία είναι ισχυρότερη από τα λόγια στο να μπορεί να πείθει και να βεβαιώνει. Και για να μη νομίσουμε ότι η δυνατότητα να απολαύσει κανείς αυτή την τόσο σεπτή δωρεά προσφέρεται απλώς σε όλους ανεξαιρέτως, έστω κι αν δεν είναι αγαθοί και λαμπρυσμένοι από τον θείο φόβο, συνέδεσε αμέσως με τον λόγο του τα πρόσωπα εκείνων που τον αγαπούν, αποδεικνύοντας ολοκάθαρα ότι δεν θα επιτραπεί σε άλλους να λάβουν αυτή την τόσο ασύγκριτη χάρη, παρά μόνο σε όσους έχουν επιλέξει να ζουν με άριστο τρόπο· διότι αυτοί είναι που τον αγαπούν. Διότι, ακόμη κι αν ο Χριστός αναστήσει τα σώματα όλων, αφού θα αναστηθούν και οι πονηροί και οι αγαθοί, το να επανέλθουν στη ζωή δεν θα δοθεί σε όλους αδιακρίτως για δόξα ή πνευματική απόλαυση.

Διδάσκοντας λοιπόν εμάς ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ότι η υπόσχεση της αποκάλυψης αρμόζει περισσότερο και ταιριάζει οικεία σε εκείνους που έχουν επιλέξει να τον αγαπούν και στους εργάτες των θείων του κηρυγμάτων, και όχι βέβαια σε εκείνους που έχουν σκεφτεί και πράξει τα αντίθετα, πολύ ωφέλιμα πρόσθεσε στα λεγόμενα λέγοντας: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά». Έχει δε κάποιος τις εντολές, όταν αποδεχθεί την πίστη και μέσω της αγαθής μνήμης εγκαταστήσει στον δικό του νου την καθαρή και διαυγή διδασκαλία των ευαγγελικών προσταγμάτων. Τις εκπληρώνει δε ενεργώντας πρακτικά, και φροντίζοντας να φαίνεται διαπρεπής με τη λαμπρότητα των έργων του. Είναι λοιπόν τέλειος και ολοκληρωτικά καταρτισμένος στην ευσέβεια εκείνος που διακρίνεται στην πίστη και στην πράξη, σαν να μαρτυρείται για την κατά Χριστόν οσιότητά του. Διότι «επί στόματος δύο ή τριών μαρτύρων θα σταθεί κάθε λόγος», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Έναν τέτοιον άνθρωπο, φυσικά θα τον αγαπήσει ο Θεός και Πατέρας, αλλά θα τον αγαπήσει εξίσου και ο Υιός. Διότι, όπως ακριβώς είναι ομοούσιος, έτσι είναι και συνθελητής με τον δικό του Γεννήτορα. Διότι αφού είναι μίας ουσίας, ένα φυσικά είναι και το θέλημα, και ένας ο σκοπός σε όλα, και δεν υπάρχει τίποτα που να διαφωνεί, δηλαδή να διχάζει σε διαφορετικά θελήματα. Σε εκείνους δε που έχουν αξιωθεί τη θεία αγάπη, υπόσχεται ότι θα τους δώσει λαμπρό το βραβείο, και ότι θα τους στεφανώσει με δωρεές που ξεπερνούν τη λογική.

Ελάτε, αγαπητοί, πριν έλθει εκείνη η φοβερή ημέρα, ας ρίξουμε τους εαυτούς μας στο πέλαγος των οικτιρμών του Θεού. Ο ίδιος ο Θεός προτρέπει και προσκαλεί τους πάντες, λέγοντας: ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω. Τους πάντες προσκαλεί ο φιλάνθρωπος και ανεξίκακος, ο εύσπλαχνος και μακρόθυμος, ο οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι. Δεν προτρέπει και καλεί μόνο τους δικούς του, αλλά καλεί τους πάντες. Ελάτε προς εμένα όλοι· είτε πλούσιος είτε φτωχός, διότι αυτόν που έρχεται προς εμένα δεν θα τον αποδιώξω. Ποιος όμως είναι αυτός που έρχεται προς εμένα; Αυτός που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί. Αυτός που ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε αυτόν που με έστειλε. Μακάριος είναι αυτός που ακούει τον λόγο του και τον φυλάττει, και άθλιος αυτός που παρακούει, διότι εκείνος ο λόγος θα τον κρίνει κατά την έσχατη ημέρα, καθώς έχει γραφεί: είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού.

Τι λοιπόν; Οι δίκαιοι τον βλέπουν, όταν πράττουν το καλό; Το Ευαγγέλιο θα σε διδάξει, λέγοντας: σε εκείνον που αποδέχεται τους λόγους μου, θα φανερώσω τον εαυτό μου, και θα έλθουμε εγώ και ο Πατέρας μου, και θα κατοικήσουμε μαζί του. Πώς θα γίνουν αυτά; Λέει στους μαθητές του: εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα, και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που με απέστειλε. Όταν λοιπόν φιλοξενείς ξένους για τον Χριστό, βλέπεις τον Χριστό, όταν αναπαύεις ασθενείς για εκείνον, βλέπεις εκείνον, όταν κάνεις το οτιδήποτε για εκείνον, βρίσκεται μπροστά στα μάτια σου, και θεωρείς τον Θεό. Ο Θεός, λέει, είναι αγάπη. Εάν έχεις την αγάπη, βλέπεις αυτόν που έχεις μέσα σου.

Παρόμοιο είναι και το: «Αυτός που δείχνει έλεος σε εκείνους που με αγαπούν». Διότι το έλεος του Κυρίου, και η συνυφασμένη με αυτό δικαιοσύνη, παρατείνεται σε κάθε γενεά προς αυτούς που τον φοβούνται και προς τους υιούς τους, δηλαδή προς εκείνους που είναι ζηλωτές των έργων του, οι οποίοι δεν θυμούνται απλώς τις εντολές του, αλλά προσθέτουν στα λόγια και τα έργα, και σύμφωνα με αυτά ρυθμίζουν τον βίο τους. Διότι αυτές (οι εντολές) δεν δίνονται για να έχουμε εμείς απλώς την ψιλή μνήμη και γνώση τους, αλλά μνήμη με σκοπό την πράξη. Αυτό φανερώνει και ο Σωτήρας λέγοντας: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά»· διότι ο μισθός δίνεται για την εφαρμογή τους και όχι μόνο για τη μνήμη τους· και δεν θα δικαιωθούν οι ακροατές, αλλά οι τηρητές του νόμου.

Και ο μεν νόμος είχε σκιά των μελλόντων αγαθών, όταν όμως φανερώθηκε η χάρις και ήλθε η αλήθεια, η θεοπτία όσων ευδοκίμησαν σύμφωνα με αυτήν δεν είναι ούτε σκιά σκιάς; Και ο μεν Απόστολος λέει κοινώς προς όλους: «ή δεν αναγνωρίζετε ότι ο Χριστός κατοικεί μέσα σας, εκτός κι αν είστε αδόκιμοι;»· εσύ δε ισχυρίζεσαι ότι όσοι έχουν ανέλθει πολύ ψηλά μέσω της θεωρίας δεν συναντούν ούτε καν σκιά σκιάς; Και το μεν Πνεύμα του Θεού κράζει μέσα στις καρδιές όσων έχουν αξιωθεί λόγω καθαρότητας: «Αββά, ο Πατήρ»· εσύ δε θεωρείς ότι αυτή η «επίγνωση» και η ενοίκηση και η οικείωση δεν αποτελούν ούτε καν σκιά σκιάς; Και ο μεν Κύριος μακαρίζει τους καθαρούς στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό· πότε; Όταν γίνεται και η κάθαρση. Και ο Ίδιος λέει για τον εαυτό Του ότι: «εγώ θα φανερώσω τον εαυτό μου σε αυτόν», και πάλι: «εκείνος που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου, και εγώ και ο Πατέρας θα έλθουμε και θα κατοικήσουμε μαζί του». Τέτοια, λοιπόν, και τόσα και ακόμη περισσότερα από αυτά αναφέρει η αλήθεια των Αγίων Γραφών, εσύ όμως νομίζεις ότι δεν κατέχουν ούτε σκιά σκιάς όσοι έχουν υπερβεί ακόμη και τις νοερές ενέργειες και έχουν ενωθεί με τις ολόφωτες ακτίνες, μολονότι εκείνο που δεν κατέχει ούτε σκιά σκιάς του Θεού, δεν μπορεί να είναι ούτε καν θεϊκό;

Την αγάπη προς τον Θεό τη συνιστά η απουσία των παθών και η αφθονία των αρετών· διότι το μίσος προς τα πονηρά, από το οποίο προέρχεται η απουσία των παθών, εισάγει στη θέση τους τον πόθο και την απόκτηση των αγαθών. Και αυτός που αγαπά και κατέχει τα αγαθά, πώς δεν θα αγαπούσε εξαιρετικά τον Δεσπότη που είναι το ίδιο το αγαθό, τον μόνο χορηγό και φύλακα κάθε αγαθού, μέσα στον οποίο ο ίδιος βρίσκεται με εξαιρετικό τρόπο και τον οποίο φέρει μέσα του διά της αγάπης, σύμφωνα με εκείνον που είπε: "εκείνος που μένει στην αγάπη, μένει στον Θεό και ο Θεός σε αυτόν"; Θα μπορούσε κανείς να δει όχι μόνο ότι από τις αρετές γεννιέται η αγάπη προς τον Θεό, αλλά και ότι από την αγάπη γεννιούνται οι αρετές. Γι' αυτό και ο Κύριος στο Ευαγγέλιο άλλοτε μεν λέει: "εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά"· και άλλοτε: "αυτός που με αγαπά, θα τηρήσει τις εντολές μου". Αλλά ούτε τα έργα των αρετών είναι αξιέπαινα και ωφέλιμα σε όσους τα πράττουν χωρίς αγάπη, ούτε βέβαια η αγάπη χωρίς τα έργα· από τα οποία το ένα το αποδεικνύει ο Παύλος με πολλά επιχειρήματα, γράφοντας προς τους Κορινθίους: "εάν κάνω τα τάδε και τα τάδε, αλλά δεν έχω αγάπη, σε τίποτα δεν ωφελούμαι"· και το άλλο πάλι το αποδεικνύει ο εξόχως αγαπημένος μαθητής του Χριστού, λέγοντας: "ας μην αγαπούμε με τα λόγια ούτε με τη γλώσσα, αλλά με έργα και με αλήθεια".

Τι λέει λοιπόν στο Ευαγγέλιο που κηρύχθηκε από εκείνους που στάλθηκαν, και τι είναι αναγκαίο να πιστεύουν ότι πρέπει να πράττουν όσοι υπακούουν; Εξάπαντος ότι εκείνος που έχει τις εντολές του Χριστού και τις εφαρμόζει και τις τηρεί, αυτός είναι που τον αγαπά. Επίσης, ότι μέσω της υπομονής και της στενής και τεθλιμμένης ζωής είναι δυνατόν να επιτευχθεί η σωτηρία. Και ότι, εάν η δικαιοσύνη μας δεν ξεπεράσει εκείνη των Γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν πρόκειται να εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών. Διότι αυτά είναι όσα τους διέταξε να κηρύττουν μέσω του Ευαγγελίου.

Και όπως ακριβώς η όραση, όταν ενεργεί, γίνεται και η ίδια φως και συνενώνεται με το φως και βλέπει μαζί με το φως, και βλέπει πρώτα αυτό το ίδιο το φως που είναι διάχυτο σε όλα τα ορώμενα, με αυτόν ακριβώς τον τρόπο και εκείνος που αξιώθηκε τη θεία ενέργεια και έχει υποστεί τη θεία αλλοίωση είναι και ο ίδιος ολόκληρος σαν φως, και βρίσκεται μαζί με το φως, και μαζί με το φως βλέπει γνωστικά εκείνα που χωρίς μια τέτοια άρρητη χάρη είναι σε όλους αφανή, έχοντας βρεθεί όχι μόνο πάνω από τις σωματικές αισθήσεις, αλλά και πάνω από καθετί που είναι γνώριμο σε εμάς, και οπωσδήποτε και πάνω από εκείνα που μας υπερβαίνουν ως προς τη φυσική δύναμη. Διότι τον Θεό βλέπουν οι καθαρμένοι στην καρδιά σύμφωνα με τον αψευδή μακαρισμό του Κυρίου, ο Οποίος, όντας φως σύμφωνα με την κατεξοχήν θεολογική φωνή του Ιωάννη, του γιου της βροντής, κατοικεί και εμφανίζει τον εαυτό Του σε όσους Τον αγαπούν και αγαπήθηκαν από Αυτόν, σύμφωνα με την υπόσχεσή Του προς αυτούς. Εμφανίζεται δε στον καθαρμένο νου σαν μέσα σε καθρέφτη, ενώ ο Ίδιος καθ' εαυτόν παραμένει αόρατος. Διότι τέτοια είναι η μορφή μέσα στον καθρέφτη: ενώ φαίνεται, δεν οράται καθ' εαυτήν, και είναι εντελώς αδύνατο να βλέπει κανείς μέσα στον καθρέφτη και ταυτόχρονα να βλέπει εκείνο που διαμορφώνει τον καθρέφτη. Τώρα, λοιπόν, με αυτόν τον τρόπο οράται ο Θεός από όσους έχουν καθαρθεί μέσα στη θεία αγάπη, τότε όμως, λέει, «πρόσωπο με πρόσωπο».

Αυτό λοιπόν το είδος της αλήθειας είναι πράγματι το τελειωτικό και σωτήριο για εμάς, όπως διδασκόμαστε από τις θεουργικές εντολές· το δε βραβείο για αυτό ή τον αρραβώνα του βραβείου, ο μεν Παύλος το ονόμασε «αρπαγή» και υπερουράνια άνοδο, ο δε Χριστός «έλευση» και «μονή» και «εμφάνιση» του εαυτού Του και του Πατέρα· διότι το ότι αυτά είναι ένα, αν και λέγονται διαφορετικά, δεν είναι καθόλου ασαφές σε όσους έχουν μυηθεί.

Εκείνος δε που έχει αυτό το φως με τρόπο άρρητο και το βλέπει όχι πλέον μέσω εικασιών, αλλά με θέα αληθινή και ανώτερη από όλα τα κτίσματα, γνωρίζει και έχει μέσα του τον Θεό· διότι ποτέ δεν χωρίζεται από την αΐδια δόξα. Αλλά ας μην απειθήσουμε και αποστατήσουμε εξαιτίας του υπερβολικού μεγέθους της ευεργεσίας, αλλά αφού πιστέψουμε σε Εκείνον που μετείχε στη δική μας φύση και μας μετέδωσε τη δόξα της δικής Του φύσης, ας αναζητήσουμε πώς το αποκτά αυτό κανείς και το βλέπει. Πώς λοιπόν; Με την τήρηση των θείων εντολών· διότι σε εκείνον που τις τηρεί υποσχέθηκε ο Κύριος την εμφάνισή Του, την οποία στη συνέχεια προχωρώντας ονόμασε και «κατοικία δική Του και του Πατέρα», λέγοντας: «Εάν κάποιος με αγαπά, θα τηρήσει τον λόγο μου και ο Πατέρας μου θα τον αγαπήσει, και θα έλθουμε προς αυτόν και θα κάνουμε κατοικία κοντά του», και «θα εμφανίσω σε αυτόν τον εαυτό μου». Ότι λοιπόν ως «λόγο Του» εννοεί τις εντολές Του είναι φανερό, επειδή και πιο πάνω αντί για τον «λόγο» που μόλις αναφέρθηκε, έχει θέσει αυτές: «Εκείνος που έχει», λέει, «τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά».

Ερώτηση. Η πρώτη λοιπόν ερώτηση στην επιστολή είναι η εξής: Αν πρέπει να τηρούνται όλες οι εντολές του Κυρίου, και αν δεν υπάρχει τρόπος σωτηρίας για εκείνον που δεν τις τηρεί. Απόκριση. Και γι' αυτό, όπως νομίζω, δεν χρειάζεται ούτε καν να ρωτά κάποιος. Διότι, αν και είναι πολλές, οφείλει να τις τηρεί· διαφορετικά, δεν θα έπρεπε να είχαν δοθεί από τον Σωτήρα. Επειδή κάτι το περιττό, που δεν έχει αιτία και χρησιμότητα, όπως πιστεύω, ούτε ειπώθηκε ούτε πράχθηκε από τον Δεσπότη μας. Διότι ο σκοπός της παρουσίας του ήταν να καθαρίσει την κακία της πρώτης παράβασης από την ψυχή και να την επαναφέρει στην αρχική της κατάσταση, δίνοντάς μας τις ζωοποιές εντολές του ως καθαρτικά φάρμακα για την εμπάθειά μας. Διότι, ό,τι ακριβώς είναι τα φάρμακα για το ασθενές σώμα, το ίδιο είναι και οι εντολές για την εμπαθή ψυχή. Και είναι φανερό ότι οι εντολές θεσπίστηκαν ως αντίδοτο στα πάθη, για τη θεραπεία της παραβατικής ψυχής, όπως ξεκάθαρα λέει ο Κύριος στους μαθητές του: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά· και εκείνος που με αγαπά θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου· και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου και θα έρθουμε σε αυτόν και θα κατοικήσουμε μαζί του».

Και είναι φανερό ότι οι εντολές θεσπίστηκαν αντίθετα προς τα πάθη για τη θεραπεία της φύσης που παρέβη το θέλημα του Θεού, όπως λέγει φανερά ο Κύριος στους μαθητές του: Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά. Και εκείνος που με αγαπά θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου. Και ο Πατέρας μου θα τον αγαπήσει, και θα έρθουμε προς αυτόν και θα κατοικήσουμε μαζί του. Και πάλι:

Διότι τότε τον είδαν αναστημένο και να συναναστρέφεται μαζί τους· τότε έμαθαν την ακριβή πίστη. Επειδή ήταν μεγάλη η δύναμη του Πνεύματος, η οποία τους δίδασκε τα πάντα. «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά». Διότι δεν αρκεί μόνο το να τις έχει κανείς, αλλά απαιτείται από εμάς και η ακριβής τήρησή τους. Γιατί όμως τους λέει πολλές φορές το ίδιο πράγμα; Όπως: «Εάν με αγαπάτε, θα τηρήσετε τις εντολές μου»· και, «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί»· και, «Εάν κάποιος ακούσει τον λόγο μου και τον τηρήσει, αυτός είναι που με αγαπά· εκείνος που δεν ακούει τους λόγους μου, δεν με αγαπά». Νομίζω ότι υπονοεί την αθυμία τους. Επειδή τους δίδαξε πολλά περί θανάτου, λέγοντας: «Εκείνος που μισεί την ψυχή του σε αυτόν τον κόσμο, θα την φυλάξει για την αιώνια ζωή»· και, «Εάν κάποιος δεν πάρει τον σταυρό του και δεν με ακολουθήσει, δεν είναι άξιός μου»· και καθώς πρόκειται να πει και άλλα περισσότερα, τους επιπλήττει λέγοντας: «Νομίζετε εσείς ότι το να λυπάστε προέρχεται από αγάπη;»

Επομένως, χάρη στους πατριάρχες, αξίωσε της κλήσεως και της δικής του πρόνοιας τον λαό που προήλθε μετέπειτα από αυτούς. Αυτό το φανέρωσε μέσω του Μωυσή, λέγοντας: «Να μην πεις: Εξαιτίας της δικαιοσύνης μου με εξέλεξε ο Κύριος· διότι εσύ είσαι λαός σκληροτράχηλος· αλλά επειδή αγαπά τους πατέρες σου». Θα κατανοήσεις, επίσης, και με άλλον τρόπο ως υιούς των δίκαιων ανδρών, εκείνους που είναι ζηλωτές των έργων τους. Παρατείνει δε παντοτινά το έλεός του· διότι πάντοτε, όντας εκ φύσεως αγαθός, παρέχει έλεος, έχοντας τη δικαιοσύνη συζευγμένη με αυτό το έλεος προς εκείνους που τηρούν τη διαθήκη του, στην οποία και καταγράφηκαν μέσω της αρετής ως κληρονόμοι των μελλοντικών επαγγελιών. Διότι δεν θυμούνται απλώς τις εντολές, αλλά τις εφαρμόζουν, σκοπός για τον οποίο άλλωστε και έχουν δοθεί· όπως ακριβώς είπε και ο Σωτήρας: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά».

Και άλλον Παράκλητο θα σας στείλει ο Πατέρας, το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα. Πιστεύοντας, λοιπόν, ας τον αγαπήσουμε ολόψυχα. Διότι, λέει: «Εκείνος που με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου».

Και ο θείος Διονύσιος με αυτές ακριβώς τις λέξεις λέει: «η θεία φύση», λέει, «ως προς την ουσία δεν μετέχεται από κανένα από τα όντα, ως προς τις δωρεές όμως μετέχεται από όλα». Και ο θείος Παύλος επιπροσθέτως: «Εκείνος που μας έχρισε είναι ο Θεός, ο οποίος και μας σφράγισε και έδωσε τον αρραβώνα του Πνεύματος στις καρδιές μας»· και πάλι: «έστειλε ο Θεός το Πνεύμα του Υιού του στις καρδιές μας»· και ξανά: «η αγάπη του Θεού έχει εκχυθεί στις καρδιές μας δια του Αγίου Πνεύματος που μας δόθηκε»· και πριν από όλα και πάνω από όλα ο εκ φύσεως Κύριός μας και δάσκαλος Ιησούς Χριστός, υπόσχεται τα εξής στους πιστούς δια των αποστόλων: «το Άγιο Πνεύμα, το οποίο ο κόσμος δεν μπορεί να λάβει, διότι δεν το βλέπει ούτε το γνωρίζει· εσείς όμως το γνωρίζετε, διότι μένει κοντά σας και θα είναι μέσα σας»· και πάλι: «εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά· και εκείνος που με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου· και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου· και εγώ και ο Πατέρας θα έρθουμε και θα κάνουμε κατοικία κοντά του».

Κάθε λόγος του Χριστού φανερώνει το έλεος, τη δικαιοσύνη και τη σοφία του Θεού, και μεταδίδει τη δύναμή τους μέσω της ακοής σε όσους ακούν με ευχαρίστηση. Γι' αυτό οι ανελεήμονες και οι άδικοι, ακούγοντας με δυσαρέσκεια, δεν μπόρεσαν να γνωρίσουν τη σοφία του Θεού, αλλά και τον σταύρωσαν ενώ μιλούσε. Ας δούμε λοιπόν και εμείς αν τον ακούμε με ευχαρίστηση. Διότι ο ίδιος έχει πει: «Εκείνος που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου και θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω, και θα του φανερώσω τον εαυτό μου.» Βλέπεις πώς έκρυψε τη φανέρωσή του μέσα στις εντολές;

«Τι λοιπόν», λέει, «δεν αρκείσαι και εσύ στις μυσταγωγίες των Πατέρων;» Ναι, αρκούμαι, αλλά δεν έχω στην Εγκλείστρα τα ιερά βιβλία τους. «Και πώς», λέει, «γνωρίζεις τα δικά τους έργα;» Δεν είπα ότι δεν τα είδα ούτε ότι δεν τα άκουσα ποτέ, αλλά ότι δεν έχω στην Εγκλείστρα σε προσωπική μου χρήση εκείνα τα ιερά βιβλία, και σκέφθηκα να συλλέξω τις άγιες εντολές του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού σε ένα μικρό βιβλίο, κρίνοντας ότι είναι προτιμότερο να τις κατέχω γραπτώς, έστω και αν αποβούν σε καταδίκη μου επειδή δεν τις τηρώ, παρά, χωρίς να καταδικαστώ, να στερείται η διάνοιά μου τη θαυμαστή τους ανάμνηση. «Εκείνος που έχει τις εντολές μου», λέγει, «και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά». Βλέπεις πώς τοποθέτησε το να τις έχει κανείς πριν από το να τις τηρεί; Διότι ποιος τήρησε ποτέ κάτι που δεν έχει; Επειδή όποιος θέλει να τηρήσει κάτι, πρώτα από όλα το αποκτά και έπειτα τηρεί αυτό που απέκτησε, στο μέτρο του δυνατού. Αφού λοιπόν σκέφθηκα, όπως προείπα, να συλλέξω και να σταχυολογήσω από το θείο Ευαγγέλιο τις ιερές εντολές, δεν ήθελα καθόλου να αποτολμήσω να τις ερμηνεύσω, μήπως αντί για ερμηνεία προσβάλουμε το κείμενο, αλλά και διότι το Ευαγγέλιο έχει ήδη ερμηνευθεί από τα δοχεία του Πνεύματος.

Γι' αυτό και έλεγε: «Γιατί με αποκαλείτε Κύριε, Κύριε, και δεν κάνετε αυτά που λέω;»· «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά»· και: «Όποιος δεν με αγαπά, δεν τηρεί τους λόγους μου»· και: «Εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου», «όπως ακριβώς εγώ», λέει, «έχω τηρήσει τις εντολές του Πατέρα μου και παραμένω στην αγάπη του». Αλλά και σε εκείνον τον πλούσιο, που ζητούσε να μάθει τι πρέπει να κάνει για την αιώνια ζωή, αυτό απάντησε: «Εάν θέλεις να εισέλθεις στη ζωή, τήρησε τις εντολές». Ο προφήτης Δαβίδ, εξάλλου, αποφάνθηκε κάτι φοβερό λέγοντας: «Καταραμένοι», λέει, «είναι όσοι απομακρύνονται από τις εντολές σου». Ο Σολομών δε, ο σοφότατος γιος του, είπε: «Όποιος φυλάσσει την εντολή, προφυλάσσει την ίδια του την ψυχή».

Και έπρεπε λοιπόν εμείς, έπρεπε, έστω και γι' αυτό να πειθαρχούμε στον Δεσπότη και να μην ορκιζόμαστε καθόλου, ακόμη κι αν επρόκειτο να υποστούμε τη μεγαλύτερη θλίψη, μέχρι και θανατική ποινή· τότε θα γινόμασταν περισσότερο πιστευτοί από όλους, τότε θα φανερώναμε με έργα την αγάπη μας προς τον Χριστό. «Εκείνος που έχει τις εντολές μου», λέει, «και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά»· εμείς όμως, αντίθετα, κάνοντας τα αντίθετα μάλλον δεν ντρεπόμαστε, ώστε και χωρίς βία και χωρίς ανάγκη πολλές φορές να ορκιζόμαστε. Υπάρχουν δε φορές που ίσως κάποιοι ορκίζονται και ψέματα, πράγμα που είναι το πιο ελεεινό από όλα, το ότι δηλαδή αυτοί που έχουν λάβει την εντολή να μην ορκίζονται ούτε λέγοντας την αλήθεια, ορκίζονται ψευδώς.

Και πολύ δικαιολογημένα· διότι ποιος, τηρώντας αυτή την εντολή, δεν αγάπησε πρώτα με όλη του τη διάνοια και την ψυχή και την καρδιά τον Κύριο και Θεό του; «Όσοι αγαπάτε τον Κύριο», λέει ο θείος Δαβίδ, «να μισείτε τα πονηρά». Και πώς λοιπόν όσοι αγαπούν τα πονηρά τολμούν να λένε ότι αγαπούν τον Κύριο; Διότι ποιος, πράττοντας έργα εχθρικά προς τον βασιλιά και συμμαχώντας με τους πολεμίους του, τολμά να λέει ότι τον αγαπά; Αν δε τυχόν από ανοησία τολμήσει να πει κάτι τέτοιο, όχι μόνο ο βασιλιάς αλλά και οι εχθροί και οι φίλοι θα τον περιγελάσουν, και πολύ δικαιολογημένα θα τον κατηγορήσουν για έσχατη αφέλεια, εφόσον, διαπράττοντας καθημερινά έργα εχθρικά προς τον βασιλιά, δεν ντρέπεται να λέει ότι τον αγαπά. «Εκείνος που έχει τις εντολές μου», λέει, «και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά»· και: «Όσοι αγαπάτε τον Κύριο να μισείτε τα πονηρά»· και: «Να αγαπήσεις Κύριον τον Θεό σου με όλη την καρδιά σου» και «τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου»· και: «Όλα όσα θέλετε να σας κάνουν οι άνθρωποι, έτσι και εσείς να κάνετε σε αυτούς· διότι αυτός είναι ο νόμος και οι προφήτες».

Στην εποχή της Χάριτος αξίωσε πολλούς μάρτυρες και οσίους να δουν την εμφάνισή του, ώστε και τους δούλους του να ευφράνει και την δική του υπόσχεση να επισφραγίσει με έργα· δηλαδή εκείνη την παλαιά υπόσχεση, ότι: «θα κατοικήσω μέσα τους και θα περπατήσω ανάμεσά τους», και την μεταγενέστερη, ότι: «θα του εμφανίσω τον εαυτό μου», σε εκείνον δηλαδή που τηρεί τις άγιες εντολές του. Και για να μην μνημονεύσω πολλούς από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη και μακρηγορήσω, θα αναφέρω έναν από τους μεγάλους οσίους και αμέσως θα επαναφέρω τον λόγο στο προκείμενο θέμα· διότι μου φαίνονται απολύτως αξιόπιστες οι διηγήσεις σχετικά με τους μάρτυρες και τους οσίους. Όταν δηλαδή ακούω ότι ο Θεός εμφανίστηκε στον Αβραάμ και σε όσους είχαν τον ίδιο τρόπο ζωής με εκείνον, και ότι συχνά εμφανιζόταν στον μέγα Παΐσιο, δεν θεωρώ το δεύτερο κατώτερο από το πρώτο, αλλά μάλλον θαυμάζω περισσότερο τα πρόσφατα από τα παλαιά, ως γεγονότα που βρίσκονται πιο κοντά σε εμένα και είναι γεμάτα από κάθε αλήθεια και χάρη.

λθ'. Παραβολή περί του μαργονίου, η οποία είναι και αυτή πολύ ωφέλιμη περί υπακοής. μ'. Περί του ρητού «εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί», και ποιοι είναι οι θεοί ανάμεσα στους οποίους στέκεται ο Θεός για να τους κρίνει. μα'. Περί του γιατί ο Χριστός αποκαλεί τον εαυτό Του απεσταλμένο και ότι δεν δύναται να πράξει τίποτα από μόνος Του.

Διότι ορθώς έλεγε ο Χριστός ότι: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά»· διότι κι αν αντιτίθενται, λέει, οι εντολές μου στις σαρκικές ηδονές, επειδή θεσπίζουν τη στενή και τεθλιμμένη οδό, παρ' όλα αυτά ο πόθος για εμένα και η ελπίδα των μελλόντων ελαφρώνουν το βάρος· «αυτός δε που με αγαπά θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου», καθόσον «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», και αυτός που αγαπά τον Υιό και τον τιμά και τον υπακούει, αγαπά και τον Πατέρα, γι' αυτό και «θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου», και θα έλθουμε εγώ και ο Πατέρας και θα κατοικήσουμε μαζί του, απεριγράπτως και θεοπρεπώς και όχι μεταβατικώς θα έλθουμε προς αυτόν.

Ο ίδιος ο Κύριος φανέρωσε τον εαυτό του στον προφήτη σύμφωνα με την υπόσχεση που έδωσε σε όσους τον αγαπούν. Διότι, αφού είπε «εκείνος που με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου και εγώ θα τον αγαπήσω», πρόσθεσε «και θα φανερώσω σε αυτόν τον εαυτό μου». Γι' αυτό λέει: «Έγινε λόγος Κυρίου προς τον Ιεζεκιήλ, και ήλθε πάνω μου χέρι Κυρίου», εκφράσεις που δήλωναν τον Σωτήρα, ο οποίος είναι και Λόγος και δύναμη του Πατέρα. Διότι μέσω αυτού δημιούργησε τα πάντα και για τον λόγο αυτό ονομάζεται «χέρι Κυρίου» και «βραχίονας» και «δεξιά» και τα παρόμοια. «... Και ιδού, ορμητικό πνεύμα ερχόταν από τον βορρά, και μεγάλο σύννεφο πάνω του, και φως γύρω του, και πυρ που άστραφτε, και στο μέσο του κάτι σαν όψη λαμπερού ήλεκτρου μέσα στο πυρ, και φως μέσα του». «Πνεύμα, λέει, ερχόταν» και κινούσε αυτό που φαινόταν, διότι αναφέρεται στον Σωτήρα: «εκείνο που γεννήθηκε σε αυτήν προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα». «Και από τον βορρά»: δηλαδή από τα δεξιά του Πατέρα, ο οποίος ονομάζεται Ανατολή.

Γι' αυτό πρέπει πρώτα να ζητήσουμε από τον Θεό με πόνο καρδιάς και πίστη, ώστε να μας δώσει να βρούμε τον πλούτο Του, τον αληθινό θησαυρό του Χριστού μέσα στις καρδιές μας, με τη δύναμη και την ενέργεια του Πνεύματος. Και έτσι, αφού πρώτα βρούμε για τους εαυτούς μας ωφέλεια και σωτηρία και ζωή αιώνια, δηλαδή τον Κύριο, τότε ας ωφελήσουμε και τους άλλους, όσο είναι δυνατό και εφικτό, προσφέροντας από τον εσωτερικό θησαυρό του Χριστού κάθε αγαθότητα πνευματικών λόγων και διηγούμενοι τα επουράνια μυστήρια. Διότι έτσι ευδόκησε η αγαθότητα του θελήματος του Πατέρα, να κατοικήσει σε καθέναν που πιστεύει και Τον παρακαλεί. «Διότι εκείνος που με αγαπά», λέει, «θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα φανερώσω τον εαυτό μου σε αυτόν», και πάλι: «Θα έρθουμε εγώ και ο Πατέρας μου και θα κατοικήσουμε μαζί του». Έτσι θέλησε η άπειρη χρηστότητα του Πατέρα, έτσι ευδόκησε η ακατάληπτη αγάπη του Χριστού, έτσι υποσχέθηκε η άρρητη αγαθότητα του Πνεύματος. Δόξα στην άρρητη ευσπλαχνία της Αγίας Τριάδος.

Ο χρυσός βρίσκεται εύκολα, αλλά τα μαργαριτάρια και οι πολύτιμοι λίθοι που προορίζονται για το βασιλικό διάδημα βρίσκονται σπάνια· διότι πολλές φορές δεν βρίσκονται τέτοιοι που να είναι κατάλληλοι. Έτσι και οι Χριστιανοί οικοδομούνται στο στεφάνι του Χριστού, ώστε εκείνες οι ψυχές να γίνουν κοινωνοί των αγίων. Δόξα σε Εκείνον που αγάπησε τόσο πολύ αυτή την ψυχή και έπαθε για χάρη της και την ανέστησε από τους νεκρούς. Όπως λοιπόν στον Μωυσή «τοποθετούνταν κάλυμμα στο πρόσωπό του», ώστε να μην μπορεί ο λαός να ατενίσει το πρόσωπό του, έτσι και τώρα «στην καρδιά σου βρίσκεται» ένα κάλυμμα, ώστε να μη βλέπεις τη δόξα του Θεού. Όταν όμως αφαιρεθεί αυτό, τότε φανερώνεται και εμφανίζει τον Εαυτό του στους Χριστιανούς και σε όσους τον αγαπούν και τον αναζητούν εν αληθεία, όπως λέει ότι «θα εμφανίσω σε αυτόν τον Εαυτό μου και θα κατοικήσω μαζί του». Ας σπεύσουμε, λοιπόν, να προσελθούμε στον αψευδή Χριστό, για να επιτύχουμε την υπόσχεση και την καινή διαθήκη, την οποία εγκαινίασε ο Κύριος διά του σταυρού και του θανάτου, συντρίβοντας τις πύλες του Άδη και της αμαρτίας, και εξάγοντας τις πιστές ψυχές και δίνοντας σε αυτές εσωτερικά τον Παράκλητο και ανεβάζοντάς τες στη βασιλεία Του. Ας συμβασιλεύσουμε, επομένως, και εμείς μαζί Του στην Ιερουσαλήμ, την πόλη Του, στην επουράνια Εκκλησία, στον χορό των αγίων αγγέλων.

Διότι έτσι ευδόκησε η αγαθότητα του Θεού, να κατοικήσει σε καθέναν που έχει πιστέψει· διότι λέει: «Εκείνος που αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου· και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου»· και σε άλλο σημείο: «Εγώ και ο Πατέρας θα έρθουμε και θα κάνουμε κατοικία σε αυτόν».

Μας υποδεικνύει, λοιπόν, να υπερβούμε τον νόμο· διότι λέγει: «Όποιος με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου· και εγώ θα τον αγαπήσω και θα φανερώσω σε αυτόν τον εαυτό μου». Και μας δίνει τις περισσότερες εντολές, για να εισέλθουμε κάτω από τις πτέρυγες της μητέρας μας, δηλαδή μέσα στις εντολές του. Διότι η ψυχή, πυρακτωμένη από τον Λόγο και ενδυναμωμένη, αφαιρεί το κάλυμμα και αναγεννάται εν Πνεύματι· και ο Χριστός, αφού αποκαλυφθεί σε αυτήν, συγκεράζεται μαζί της ως απεριόριστη πηγή και άναρχος Νους. Γνώριζε, λοιπόν, ψυχή, ότι πρέπει να παραμένεις κάτω από τις πτέρυγες της μητέρας σου και να μην εξέρχεσαι, για να μη σε καταφάγουν οι όφεις. Διότι ο Σωτήρας ήλθε για να ανακαινίσει και να ζωοποιήσει την ψυχή και να εξαλείψει το ξένο στοιχείο, το οποίο είναι η τυφλή και νυκτερινή επισπορά· για να φανερώσει την αγάπη του και να την αυξήσει μέσα της, ώστε η ψυχή, αφού διέλθει από τις αρχές και τις εξουσίες, να ενώσει το γόνιμο φως με το μακάριο φως.

Κανείς, λοιπόν, από εμάς ας μην γνωρίζει τον Θεό μόνο με τα λόγια, αλλά να τον έχει μέσα στην καρδιά του με κάθε αίσθηση και επίγνωση. Διότι μεγάλο είναι το αξίωμά σου, ω άνθρωπε, που υπερβαίνει κάθε ποικιλία της κτίσεως. Πρόσεξε πόσο πλατύς είναι ο ουρανός και λαμπερός από τα άστρα, και όμως δεν ευδόκησε σε αυτόν ο Κύριος· και τι λογής είναι σε αυτόν οι φωστήρες, και ποια και πόση είναι η γη, και, παρόλο που τα παραβλέπει όλα αυτά ο Θεός, επαναπαύεται στους αγαθούς λογισμούς και στην καρδιά του ανθρώπου. Μόνο εσύ ονομάστηκες ναός του Θεού και έγινες κατοικητήριο της θεότητας, ώστε να καταλύει και να κατασκηνώνει σε σένα ο Κύριος. «Σε ποιον άραγε θα επιβλέψω, παρά στον πράο και ήσυχο και σε αυτόν που τρέμει τα λόγια μου;» Και πάλι: «Θα του φανερώσω τον εαυτό μου» και εγώ και ο Πατέρας μου «θα έρθουμε και θα κατοικήσουμε μαζί του». Εσύ είσαι κτήμα του Θεού, εσύ είσαι κληρονομιά του Βασιλέως. Μην τον καταφρονήσεις, ω άνθρωπε, αλλά έλα στον αγώνα και άθλησε, για να αξιωθείς το στεφάνι με έργα και με αλήθεια. Διότι πολλοί από εμάς ακούν τον λόγο των Γραφών, χωρίς να έχουν αποκτήσει τίποτε από όσα λένε οι Γραφές, αλλά, όντας ξένοι προς την πνευματική εργασία και αίσθηση, ξέρουν μόνο να μιλούν. «Αν πάλι αθλείται κανείς, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί νομίμως». Υπάρχει ανάγκη δρόμου και κόπου και αγώνα, ανάγκη θλίψης και πόνου, για να αναπαυθεί κανείς στους αιώνες των αιώνων.

Γι' αυτό πρέπει πρώτα να ζητήσουμε από τον Θεό με πόνο καρδιάς και πίστη, να μας δώσει να βρούμε τον πλούτο Του, τον αληθινό θησαυρό του Χριστού μέσα στις καρδιές μας, με τη δύναμη και την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, ώστε με αυτόν τον τρόπο, αφού βρούμε πρώτα εμείς πνευματική ωφέλεια, σωτηρία και αιώνια ζωή σε αυτόν, τότε να μπορέσουμε να ωφελήσουμε και άλλους όσο είναι εφικτό, προσφέροντας από τον εσωτερικό θησαυρό του Χριστού κάθε αγαθότητα πνευματικών λόγων και διηγούμενοι ουράνια και πνευματικά μυστήρια. Διότι έτσι θέλησε η αγαθότητα του θελήματος του Πνεύματος, να κατοικήσει σε κάθε έναν που πιστεύει, προσεύχεται και Τον αγαπά. «Διότι εκείνος που με αγαπά, λέει, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου», και πάλι: «Θα έρθουμε εγώ και ο Πατέρας μου και θα κατοικήσουμε μαζί του». Έτσι θέλησε η άπειρη χρηστότητα του Πατέρα, έτσι ευδόκησε η ακατάληπτη αγάπη του Χριστού, έτσι υποσχέθηκε η άρρητη αγαθότητα του Αγίου Πνεύματος.

ΛΟΓΟΣ ΙΖʹ. Σχετικά με αυτούς που υποστηρίζουν ότι η αποκάλυψη, για την οποία μιλούν οι Γραφές σε όσους την κατανοούν με πίστη, συμβαίνει μέσω συλλογισμών και ερμηνειών και ότι δεν λάμπει το αληθινό φως του Θεού, ας λάβουμε τις μαρτυρίες από τις ίδιες τις Γραφές. Ο απόστολος, συγκρίνοντας τη δόξα του φωτός που περιλάμπει τους αξίους με τη δόξα του προσώπου του Μωυσή, αναφέρει: «εμείς δε όλοι, με ανακαλυμμένο πρόσωπο, αντικατοπτριζόμαστε τη δόξα του Κυρίου». Αλλά και τον ίδιο τον Παύλο, καθώς πορευόταν στον δρόμο προς τη Δαμασκό, τον περιέλαμψε ένα θείο φως που άστραψε πιο δυνατά από τον ήλιο. Επίσης και ο Στέφανος, ενώ στεκόταν, είπε: βλέπω «τους ουρανούς ανοιγμένους και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται εκ δεξιών» της δυνάμεως. Και πάλι λέει: «εκείνος που με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου». Έχει αποδειχθεί λοιπόν ότι αυτά δεν είναι απλά νοήματα, αλλά υπόσταση και ουσία και αστραφτερό θείο φως του Αγίου Πνεύματος που δίδεται στους αξίους και πιστούς. Και ερευνώντας τα υπόλοιπα βιβλία των Γραφών, θα βρεις πολλά σημεία που συμφωνούν με αυτά. Επειδή όμως μερικοί υποστηρίζουν ότι η αποκάλυψη γίνεται μόνο σε ένα πρόσωπο, μέσω ερμηνειών και νοημάτων, στηριζόμενοι στη μαρτυρία του αποστόλου: «εάν όμως υπάρξει αποκάλυψη σε κάποιον άλλον», «ο πρώτος ας σιωπήσει», καθώς και στο ότι «η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής και φωτίζει τα μάτια», και στο ότι «ο νόμος σου είναι λύχνος για τα πόδια μου και φως στα μονοπάτια μου».

Διότι όπως ακριβώς ο έμπορος, ασκώντας το εμπόριό του, δεν γνωρίζει να αποκομίζει το κέρδος της εμπορίας του μόνο από έναν δρόμο ούτε μόνο με μία αφορμή, αλλά με επιδεξιότητα και νήψη κοιτάζει προσεκτικά παντού, και αν τύχει να αποτύχει να βγάλει κέρδος από κάπου, καταπιάνεται με κάτι άλλο —διότι ο μοναδικός του σκοπός είναι να κερδίσει και να πολλαπλασιάσει τα εμπορεύματά του—, έτσι κι εμείς ας καταρτίσουμε την προσευχή της προσδοκίας μας, όσο είναι δυνατόν στην ανθρώπινη δύναμη και σύνεση, με ποικίλους τρόπους και με επιδεξιότητα, με νου ορθό και συγκεντρωμένο και με διάνοια που αγρυπνεί, ώστε να μπορέσουμε να κερδίσουμε το αληθινό και μεγάλο κέρδος, τον ίδιο τον Κύριό μας, ο οποίος μας διδάσκει κάθε αγαθότητα αρετών και ενέργεια της αλήθειας, αυτόν που είπε προς εκείνους που αναλαμβάνουν τέτοια πίστη και σπουδή: «Θα έρθουμε —εγώ και ο Πατέρας μου— και θα κατοικήσουμε σε αυτόν», και πάλι: «Εκείνος που με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα εμφανίσω σε αυτόν τον εαυτό μου», ώστε, σαν σε δικό του θρόνο, να καθίσει και να αναπαυθεί μέσα στην καρδιά μας, όπως έχει γραφτεί στον Ιεζεκιήλ, ότι ο Θεός καθόταν και φερόταν από τα νοερά, θεία και πνευματικά ζώα, τα οποία ήταν γεμάτα οφθαλμούς σε όλα τους τα μέρη, εμπρός και πίσω, έτσι και η ψυχή που αξιώθηκε, μέσω της πίστης της, της πολλής δέησης και της προθυμίας της σε όλες τις εντολές, να υποδεχτεί μέσα της τον μεγάλο Βασιλέα Χριστό και έγινε για αυτόν ναός και θρόνος νοερός, γίνεται ολόκληρη οφθαλμός, ολόκληρη φως, ολόκληρη ουρανός και ανεκλάλητο κάλλος, μέσω της θείας δυνάμεως που αναμειγνύεται στην υπόστασή της και την καθιστά, μέσω της κοινωνίας, ουράνιο και ένθεο κάλλος.

Δόξα σε αυτόν που την αγάπησε και έπαθε για αυτήν και την ανέστησε από τη νέκρωσή της. Δόξα στη μεγαλειότητά του. Διότι, όπως ακριβώς στην εποχή του Μωυσή τοποθετούσαν κάλυμμα στο πρόσωπό του επειδή ο λαός δεν μπορούσε να ατενίσει το πρόσωπό του, έτσι και σήμερα υπάρχει κάλυμμα πάνω στην καρδιά σου, για να μην ατενίσεις εκείνη τη δόξα, την οποία είχε στο πρόσωπό του ο Μωυσής. Όταν όμως αυτό αφαιρεθεί από τους Χριστιανούς και από εκείνους που αγαπούν τον ίδιο τον Χριστό και τον αναζητούν αληθινά, σε αυτούς επιφαίνεται και φανερώνει τον εαυτό του, καθώς είπε το Ευαγγέλιο: «Εκείνος που με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου», και πάλι λέει ο Κύριος: «και θα κάνω κατοικία μαζί του». Βλέπεις, αδελφέ, την προτροπή του Χριστού, πώς μας καλεί στη δική του βασιλεία και στη σωτηρία των ψυχών μας. Εφόσον λοιπόν βρίσκεται μπροστά μας η βασιλεία, ας σπεύσουμε να προσέλθουμε με όλη μας την καρδιά προς τον αψευδή, ώστε να επιτύχουμε την υπόσχεση και την Καινή Διαθήκη, την οποία εγκαινίασε ο Κύριος μέσω του θανάτου και του σταυρού, κατεβαίνοντας και συντρίβοντας τις πύλες του Άδη και εξάγοντας τις πιστές ψυχές και δίνοντάς τους εσωτερικά τον Παράκλητο και ανεβάζοντάς τες στην ετοιμασμένη βασιλεία του, στον εκεί αιώνα, στην πόλη Ιερουσαλήμ, στην επουράνια εκκλησία, στον χορό των αγίων αγγέλων.

Πρέπει, λοιπόν, να πιστέψουμε με όλη μας την καρδιά και την αγάπη και να αναζητήσουμε τον Κύριο και να τον παρακαλέσουμε, ώστε να φανερωθεί και να εμφανιστεί και να ενεργήσει μέσα στις ψυχές μας αυτός που είναι παρών εδώ και βρίσκεται μέσα μας. Διότι, εάν η ενέργεια και η θερμότητα του ήλιου εισχωρεί μέχρι το εσωτερικό του σώματος, παρομοίως και η ψυχρότητα του κρύου διαπερνά και ενεργεί μέχρι το εσωτερικό του σώματος, και εάν η θερμότητα και η ενέργεια της φωτιάς εισέρχεται μέχρι το εσωτερικό των λεβήτων, βράζοντας το κρέας ώστε να γίνεται χρήσιμο για τους ανθρώπους, πόσο μάλλον ο ποιητής και κτίστης αυτών, η δύναμη του θείου Πνεύματος, όταν με τη δική του ευδοκία φανερωθεί και ενεργήσει στην ψυχή, θα τη φωτίσει με το δικό του φως και με το δικό του θείο πυρ της θερμότητας θα την απομακρύνει, μέσω του ψησίματος, από την ωμότητα της αμαρτίας, και έτσι θα την καταστήσει ευχάριστη και χρήσιμη και βρώσιμη για την επουράνια τράπεζα στον επουράνιο Πατέρα. Διότι, εάν αυτός ο αέρας σε αυτή τη ζωή βρίσκεται παντού, και εάν το σκοτάδι της νύχτας είναι παντού και σε όλα τα κτίσματα, πόσο μάλλον ο κτίστης και δημιουργός τους. Εδώ, λοιπόν, είναι ο Κύριος και βρίσκεται κοντά μας, αλλά σε εκείνους που τον πιστεύουν και τον αγαπούν και τον προσδοκούν αποκαλύπτεται και φανερώνεται σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου: «Εκείνος που με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα εμφανίσω σε αυτόν τον εαυτό μου», και πάλι: «Θα έρθουμε —εγώ και ο Πατέρας μου— και θα κάνουμε την κατοικία μας σε αυτόν».

Αυτήν λοιπόν την αγάπη κανείς άνθρωπος δεν μπόρεσε να τη δει ή να τη λάβει ή να ενωθεί μαζί της και να την αποκτήσει συνειδητά ως κεφαλή του, εάν δεν τήρησε, όπως είπαμε, την πίστη στον Χριστό στερεή και ακλόνητη και πάνω σε αυτή την πίστη δεν οικοδόμησε με προθυμία όλες τις προαναφερθείσες πράξεις. Όποιος όμως δεν την έχει δει, ούτε έχει ενωθεί μαζί της, ούτε έχει γευθεί τη γλυκύτητά της, δεν μπορεί ούτε να την αγαπήσει επάξια. Διότι αυτόν που δεν έχει δει κανείς, πώς μπορεί να τον αγαπά; «Επειδή, όποιος δεν αγαπά τον αδελφό του», λέει, «τον οποίο έχει δει, τον Θεό που δεν έχει δει, πώς μπορεί να τον αγαπά;» Πάλι, εάν δεν τον αγαπήσει προηγουμένως με όλη του την ψυχή και με όλη του την καρδιά, σύμφωνα με τις φυσικές έννοιες και σύμφωνα με τη φιλική αγάπη και διάθεση που υπάρχει μέσα μας, δεν αξιώνεται να τον δει. «Διότι αυτός που με αγαπά», είπε, «θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου», και τότε προσθέτει: «και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου.» Από αυτά αποδεικνύεται φανερά ότι, εάν προηγουμένως δεν αγαπήσει κάποιος τον Θεό με όλη του την ψυχή και δεν αποδείξει την αγάπη του προς αυτόν με την απάρνηση του εαυτού του και όλου του κόσμου, δεν αξιώνεται μυστικά τη φανέρωσή Του μέσω της αποκάλυψης του Αγίου Πνεύματος, ούτε Τον αποκτά ως κεφαλή του, αλλά παραμένει ένα σώμα νεκρό στα πνευματικά έργα, στερημένο από τη ζωή των πάντων, τον Χριστό.