Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 14:21

Αλλά γνωρίζω ότι αυτός που απιστεί στα αγαθά που βρίσκονται στα χέρια του και δεν δείχνει προθυμία να τα λάβει, θα μεταθέσει τα πράγματα στο μέλλον και θα αποκριθεί λέγοντας: «Ναι, πράγματι οι καθαροί στην καρδιά θα δουν τον Θεό, αλλά αυτό θα συμβεί στο μέλλον και όχι στον παρόντα αιώνα.» Γιατί ή πώς θα γίνει αυτό, αγαπητέ μου; Διότι αν είπε ότι μέσω της καθαρής καρδιάς θα δουν τον Θεό, τότε οπωσδήποτε, όταν επέλθει η καθαρότητα, ακολουθεί μαζί της και η θεωρία. Και αν την είχες ποτέ καθαρίσει, θα γνώριζες ότι τα λεγόμενα είναι αληθινά· επειδή όμως δεν το έβαλες αυτό στην καρδιά σου ούτε πίστεψες ότι είναι αληθινό, γι' αυτό και περιφρόνησες την κάθαρση και απέτυχες να φτάσεις στη θεωρία. Διότι αν η κάθαρση γίνεται εδώ, τότε και εδώ θα υπάρξει η όραση του Θεού· αν πάλι πεις ότι η όραση γίνεται μετά θάνατον, θα πρέπει αναγκαστικά να τοποθετήσεις και την κάθαρση μετά θάνατον, και έτσι θα καταλήξεις να μη δεις ποτέ τον Θεό, αφού μετά την έξοδο από τη ζωή δεν υπάρχει πλέον για σένα πνευματική εργασία μέσω της οποίας να βρεις την κάθαρση. Αλλά και ο Κύριος τι λέει; «Εκείνος που με αγαπά, θα τηρήσει τις εντολές μου και εγώ θα τον αγαπήσω και θα εμφανίσω σε αυτόν τον εαυτό μου.» Πότε λοιπόν θα γίνει η εμφάνισή Του; Εδώ ή στη μέλλουσα ζωή; Είναι ολοφάνερο ότι θα γίνει εδώ. Διότι όπου υπάρχει η ακριβής τήρηση των εντολών, εκεί θα βρίσκεται και η εμφάνιση του Σωτήρος, και μετά την εμφάνιση αυτή προστίθεται μέσα μας η τέλεια αγάπη.

Για να γνωρίσεις δε ότι βλέπουν τον Χριστό εκείνοι που τον αγαπούν και τηρούν τις εντολές του, άκουσε τον ίδιο τον Κύριο που λέει: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά· και εκείνος που με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα φανερώσω τον εαυτό μου σε αυτόν.» Ας είναι λοιπόν γνωστό σε όλους τους χριστιανούς ότι ο Χριστός είναι αψευδής και αληθινός Θεός, και σε αυτούς που αποδεικνύουν την αγάπη τους προς αυτόν μέσω της τηρήσεως των εντολών του, ομολογουμένως εμφανίζεται, όπως είπε ο ίδιος· και το ίδιο το Άγιο Πνεύμα, μέσω της εμφανίσεώς του, δωρίζεται σε αυτούς, και μέσω του Αγίου Πνεύματος πάλι, ο ίδιος και ο Πατέρας μένουν αχώριστα μαζί τους. Και οι άνθρωποι αυτοί δεν λαλούν τίποτα από τον εαυτό τους· εκείνος δε που λέει ότι αυτοί λαλούν κάτι από τον εαυτό τους, υποστηρίζει ότι είναι δυνατόν να γνωρίζει ο άνθρωπος τα του ανθρώπου και ομοίως οι άνθρωποι τα του Θεού· αν πάλι δεν υποστηρίζει αυτό, τότε οπωσδήποτε αποκαλεί ψεύτες και μυθοπλάστες εκείνους που μιλούν δια του Αγίου Πνεύματος, θεωρώντας ότι δεν διδάσκονται από αυτό, αλλά ότι διδάσκουν τους άλλους ξεκινώντας από δικούς τους συλλογισμούς για πράγματα που ούτε είδαν ούτε άκουσαν. Αλλά πρέπει να γνωρίζουμε ότι, εφόσον και αυτοί διακηρύσσουν πράγματα σύμφωνα με τους προγενέστερους θεοφόρους πατέρες, είναι προφανές ότι και αυτοί μιλούν με το ίδιο Πνεύμα, και εκείνοι που δεν τους πιστεύουν ή τους συκοφαντούν, αμαρτάνουν σε Εκείνον που μιλάει μέσω αυτών.

Φρίξε, άνθρωπε, και σεβάσου τη μακροθυμία του Θεού, και μη φανείς ότι τρέφεις προς τον Θεό, τον επουράνιο βασιλιά, μικρότερο φόβο από εκείνον που τρέφουν οι κοσμικοί άρχοντες προς τον επίγειο βασιλιά. Ούτε να καταφρονείς τον πλούτο της αγαθότητας και της μακροθυμίας Του εξαιτίας της φιλοδοξίας και της φιλαρχίας, διότι Αυτός είναι εξουσιαστής των πάντων και φοβερός κριτής όλων, ο οποίος ανταποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τις πράξεις και τις σκέψεις του. Αντιθέτως, όπως εκείνοι στον επίγειο, έτσι ακριβώς και εσύ να αποδίδεις την τιμή και τον φόβο στον επουράνιο βασιλιά και Θεό, ώστε, τιμώντας και φοβούμενος Αυτόν, να μπορέσεις να τηρήσεις τις εντολές Του και, έχοντας προετοιμάσει τον εαυτό σου μέσω της τήρησης των εντολών, να αξιωθείς να γίνεις οίκος της τριλαμπούς Του αίγλης, σύμφωνα με τις αψευδείς υποσχέσεις Του. Διότι λέει: «Εκείνος που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα φανερώσω τον εαυτό μου σε αυτόν», και πάλι: «Και εγώ και ο Πατέρας μου θα έρθουμε και θα κάνουμε την κατοικία μας μαζί του».

Και για να μη νομίσεις ότι λέει πως έχουν τον θησαυρό του Πνεύματος όχι εκείνοι που εν μέρει τηρούν τις εντολές του Χριστού και εν μέρει τις καταφρονούν, αλλά εκείνοι που τις τηρούν όλες με ακρίβεια, δίδαξε λέγοντας: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά· και εκείνος που με αγαπά θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου· και εγώ και ο Πατέρας θα έλθουμε και θα κατοικήσουμε κοντά του». Βλέπεις πώς εκείνος που απέκτησε αγαθή καρδιά μέσα από τους κόπους και την εφαρμογή των εντολών, έλαβε να κατοικεί μέσα του ολόκληρη η θεότητα, η οποία είναι ο αγαθός θησαυρός; Και ότι σε εκείνον που παραβαίνει μία, έστω και την παραμικρή, εντολή, ή που την αμελεί και δεν την εφαρμόζει, δεν κατοικεί τέτοιος θησαυρός, άκουσέ τον πάλι να λέει: «Εκείνος που θα καταλύσει μία από αυτές τις ελάχιστες εντολές και θα διδάξει έτσι τους ανθρώπους να κάνουν, ελάχιστος θα ονομαστεί στη βασιλεία των ουρανών». Και τις ονόμασε ελάχιστες, όχι επειδή είναι έτσι, αλλά επειδή από εμάς θεωρούνται ως τέτοιες· διότι το να αργολογούμε ή να επιθυμούμε κάτι από τον πλησίον ή να κοιτάζουμε εμπαθώς ή να εξουθενώνουμε και να υβρίζουμε κάποιον, επειδή τα θεωρούμε ως τίποτα, αδιαφορούμε, λησμονώντας Εκείνον που τα έθεσε αυτά υπό κρίση. Διότι τι λέει; «

Όσοι, λοιπόν, μετά το βάπτισμα δεν έχουν με κάθε βεβαιότητα τέτοια οικειότητα και παρρησία και μετοχή στα προαναφερθέντα αγαθά, ούτε γνωρίζουν ότι έχουν ντυθεί τον Χριστό, ούτε βλέπουν καθαρά μέσα στο φως του Πνεύματος το φως της θεότητάς του, ας ενσκύψουν στη συνείδησή τους· και αφού την εξερευνήσουν με ακρίβεια, θα διαπιστώσουν ότι οπωσδήποτε έχουν αθετήσει τις υποσχέσεις του βαπτίσματος, είτε μερικώς είτε ολοκληρωτικά, ή αν όχι αυτό, τότε ότι έθαψαν το τάλαντο του αγιασμού και της υιοθεσίας που τους δόθηκε και δεν το καλλιέργησαν, και εξαιτίας αυτού έχουν στερηθεί τη θέα του Δεσπότη, επειδή Εκείνος είναι αψευδής και αμεταμέλητος στα χαρίσματά του. Διότι είπε: «Εκείνος που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου». Ακούσατε τι λέει ο Δεσπότης: «Εκείνος που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου». Αν λοιπόν ο Χριστός είναι η αλήθεια, καθώς ο ίδιος έχει πει για τον εαυτό του, λέγοντας «Εγώ είμαι η αλήθεια», και η αλήθεια δεν μπορεί να ψευσθεί (διότι είναι αδύνατον, λέει ο Απόστολος, να πει ψέματα ο Θεός), κανείς από εκείνους που δεν βλέπουν τον Κύριο ας μην λέει ότι αυτό είναι αδύνατο· διότι δεν είναι αδύνατο, αλλά μάλιστα είναι πάρα πολύ δυνατό.

Κεφάλαιο Η'. Απορούν μερικοί πώς οι πολλοί χριστιανοί δεν αγαπούν τον Χριστό· διότι το να αγαπά κανείς τον Χριστό δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το να τηρεί τις εντολές του, καθώς είπε: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά». Ώστε καθένας που δεν τηρεί τις εντολές του, ακόμη κι αν λέει ότι «αγαπώ τον Χριστό», δεν λέει την αλήθεια. Διότι κάθε πατέρας που τρέφει και ανατρέφει τον γιο και την κόρη του και τους φροντίζει, καθώς και εκείνος που αποκτά δούλο ή μισθώνει εργάτη, το κάνει επειδή θέλει να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στον ίδιο και στον οίκο του, γι' αυτό και τους τρέφει και τους ντύνει και φροντίζει για αυτούς. Εάν όμως δει ότι κανείς από αυτούς δεν κάνει το θέλημά του και την πρέπουσα και καθορισμένη υπηρεσία, άραγε θα αρκεστεί μόνο στο ότι ομολογούν, ο μεν γιος και η κόρη ότι «εσύ είσαι ο πατέρας μας», ο δε δούλος και ο εργάτης ότι «εσύ είσαι ο κύριός μας»; Έτσι και ο Θεός λέει μέσω του προφήτη: Αν εγώ είμαι πατέρας, πού είναι η δόξα μου; Και αν εγώ είμαι κύριος, πού είναι ο φόβος μου;

Ας αγωνιστούμε, αγαπητοί αδελφοί, να βρούμε τον Χριστό και να Τον δούμε πώς είναι στο κάλλος και στην τερπνότητα. Διότι Αυτός λέει: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά· και εκείνος που με αγαπά θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου», και πάλι: «Εάν κάποιος με αγαπά, θα τηρήσει τον λόγο μου, και ο Πατέρας μου θα τον αγαπήσει, και προς αυτόν θα έρθουμε διά του Πνεύματος και θα κάνουμε κατοικία κοντά του». Αυτός ενδύεται την εξ ύψους δύναμη του Παναγίου Πνεύματος, η οποία δεν φανερώνεται αισθητά με μορφή φωτιάς ούτε με πολύ ήχο και βίαιη πνοή —διότι αυτά έγιναν τότε για τους αποστόλους— αλλά οράται νοερά με μορφή νοητού φωτός, με απόλυτη γαλήνη και αγαλλίαση, το οποίο είναι προοίμιο και απαύγασμα του αιώνιου και πρώτου φωτός, και αποτελεί λάμψη της αΐδιας μακαριότητας.

ΣΤ΄. Η πίστη και ο φόβος του Θεού και η τήρηση των εντολών Του παρέχουν τις ανταμοιβές ανάλογα με τον βαθμό της κάθαρσης· διότι όσο καθαριζόμαστε, τόσο ανυψωνόμαστε από τον φόβο προς Αυτόν στην αγάπη του Θεού, και τρόπον τινά μεταβαίνουμε προοδευτικά από τον φόβο στο να αγαπάμε τον Θεό, και τότε ακούμε από Αυτόν: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά». Και έτσι, ας προσθέτουμε αγώνες στους αγώνες, προκειμένου να αποδείξουμε την αγάπη μας μέσα από τα έργα.

Επομένως και εμείς, αδελφοί, ας υπομείνουμε κάθε θλίψη, κάθε στενοχώρια, κάθε πειρασμό που μας προσβάλλει ορατά και αόρατα, και αυτήν τη νηστεία που διανύουμε, πεινώντας και διψώντας και ταλαιπωρούμενοι με διάφορους τρόπους, ώστε να καρποφορήσουμε και να μετάσχουμε στην ευλογία του Θεού. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και για να θρέψουμε τον Ιησού και να Τον φιλοξενήσουμε. Διότι, όπως εμείς τερπόμαστε με τη θέα της κτίσης, έτσι και Εκείνος τέρπεται με την ομορφιά της ψυχής μας. Και ποιοι είναι οι καρποί; «Αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότητα, αγαθοσύνη, πίστη, πραότητα, εγκράτεια». Με αυτά τρέφεται, με αυτά φιλοξενείται. Και μακάριος είναι εκείνος που Τον τρέφει, διότι θα τραφεί από Εκείνον με τα αιώνια αγαθά· και μακάριος είναι εκείνος που Τον φιλοξενεί, διότι θα φιλοξενηθεί από Εκείνον στη βασιλεία των ουρανών! Ω! Αν κάποιος δεχθεί εδώ υπό τη στέγη του έναν βασιλιά, χαίρεται και ευφραίνεται μεγάλως· πόσο μάλλον εκείνος που δέχεται υπό τη στέγη του τον Βασιλέα των βασιλευόντων και Κύριο των κυριευόντων. Και το ότι φιλοξενείται, είναι φανερό από όσα ο Ίδιος έχει πει: «Εγώ και ο Πατέρας θα έλθουμε και θα κατοικήσουμε μαζί του». Και πάλι: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά· και όποιος με αγαπά θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου».

Επειδή και πολλά άλλα ονόματα λέγονται για τον Θεό και τους ανθρώπους, αλλά δεν νοούνται με τον ίδιο τρόπο. Για παράδειγμα, και εμείς ονομαζόμαστε θεοί, αλλά όχι εξίσου· λέγεται ο Υιός εικόνα και δόξα του Πατρός, καθώς και ο άνθρωπος, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο. Έτσι λοιπόν πρέπει να κατανοούμε και αυτά, όπως και το ρητό: «Καθώς με απέστειλε ο Πατέρας, και εγώ αποστέλλω εσάς». Άραγε λοιπόν έτσι απλουστευτικά οφείλουμε να το κατανοούμε; Όχι βέβαια. Ο μεν Πατέρας απέστειλε τον Υιό του, ο οποίος ήταν ασώματος, έπειτα σαρκώθηκε, και γεννήθηκε από παρθένο· μήπως λοιπόν και οι απόστολοι προήλθαν από τον ουρανό, και ήταν ασώματοι, έπειτα σαρκώθηκαν, και ο καθένας γεννήθηκε από παρθένο; Αλλά αποτελεί φανερή ανοησία να εκλαμβάνουμε με αυτόν τον τρόπο τα λόγια της Γραφής. «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά. Όποιος δε με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου. Του λέει ο Ιούδας, όχι ο Ισκαριώτης: Κύριε, και τι συνέβη, ώστε πρόκειται να φανερώσεις τον εαυτό σου σε εμάς, και όχι στον κόσμο;»

Όπως ακριβώς είπαμε και προηγουμένως, με τέτοια λόγια αναστέλλει την αποθάρρυνσή τους, διδάσκοντάς τους ότι τον αγαπά όχι εκείνος που θλίβεται για τον θάνατό του, πράγμα που και οι ίδιοι παθαίνουν, αλλά εκείνος που τηρεί τις εντολές του και τις παραγγελίες του, αυτές δηλαδή που αφορούν το να μην προσκολλάται κανείς στην παρούσα ζωή, αλλά να θυσιάζει τη ζωή του υπέρ του Θεού και του αγαθού. Είναι σαν να τους λέει σχεδόν το εξής: Εσείς μεν νομίζετε ότι από αγάπη λυπάστε για τον θάνατό μου, εγώ όμως θεωρώ το να μη λυπάστε μάλλον ως τεκμήριο αγάπης. Και ότι εννοεί αυτό, είναι φανερό από όσα λέει μετά από πολλά: «Αν με αγαπούσατε, θα χαιρόσασταν που πηγαίνω προς τον Πατέρα μου». Εκείνος λοιπόν που με αγαπά, έχει τις εντολές μου, και όχι μόνο τις έχει, αλλά και τις φυλάττει, για να μην έρθει ο κλέφτης διάβολος και του συλήσει τον θησαυρό. Διότι χρειάζεται προσεκτική φύλαξη, για να μην τις χάσουμε. Και αυτός που με αγαπά, ποιο έπαθλο βρίσκει; «Θα αγαπηθεί, λέει, από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω, και θα εμφανίσω σε αυτόν τον εαυτό μου». Και για ποιον λόγο το είπε αυτό, το «Θα εμφανίσω σε αυτόν τον εαυτό μου»;