Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 15:13

Σας αγάπησα με αγάπη από την καρδιά, αγάπη θεϊκή, αγάπη σωτήρια, αγάπη που οδηγεί στη βασιλεία, ώστε και το αίμα μου δίνω ως λύτρο για τον κόσμο και τη ζωή μου καταθέτω ως καλός ποιμένας για τα δικά μου πρόβατα. Και σε εσάς δίνω αυτήν την εντολή, «να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς σας αγάπησα»· διότι κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν, το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του· και εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε αυτά που σας προστάζω· και καταθέτω τη ζωή μου για όλους εσάς.

Τι θα μπορούσε να είναι πιο συμπονετικό από αυτήν τη συμπόνια και τους θρήνους; Τι πιο ελεήμον από αυτό το έλεος; Ή μάλλον, τι είναι ίσο με την αγάπη, η οποία παρακίνησε τον Σωτήρα, τον Δημιουργό και τον Δεσπότη να υποστεί τέτοια πάθη υπέρ ημών των αγνωμόνων, των πονηρών και των μιαρών δούλων; Γι' αυτό και έλεγε: «Κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν, από το να θυσιάσει τη ζωή του για τους φίλους του». Εμείς όμως τότε δεν ήμασταν φίλοι, αλλά εχθροί μιαροί και μισητοί. Και όλα αυτά τα υπέμεινε με φιλανθρωπία για εμάς, κινούμενος από τη δική του ευσπλαχνία, και έχυσε το ίδιο του το αίμα πάνω στον σταυρό και το έδωσε ως λύτρο και συμφιλίωσε με τον Θεό και Πατέρα εμάς που βρισκόμασταν σε εχθρότητα μαζί Του εξαιτίας της αμαρτίας.

Από εκείνους που συναναστράφηκαν με τον Χριστό, γνωρίζουμε ως κορυφαίους τον Πέτρο, τον Παύλο και τον γιο της βροντής. Ο Παύλος, λοιπόν, έτρεφε θαυμαστή αγάπη για τον Δεσπότη, και ήταν ένας φλογερός εραστής της σωτηρίας των ανθρώπων· αλλά προηγουμένως τασσόταν με τους εχθρούς του Χριστού, και έπειτα, μέσω μιας φοβερής εμφάνισης, έγινε μαθητής Του. Ο Δημήτριος, όμως, έχοντας αγάπη προς τον Θεό και προς τους ανθρώπους καθόλου μικρότερη από αυτή του Παύλου –διότι έδωσε δείγμα της μέγιστης αγάπης, από την οποία κανείς δεν έχει μεγαλύτερη σύμφωνα με τον θείο λόγο, υπομένοντας δεινά υπέρ Αυτού και παραδίδοντας την ψυχή του– ξεπέρασε τον Παύλο στο ότι, σύμφωνα με την παροιμία, ήταν ευθύς εξαρχής αγαθός, και αγάπησε τον Χριστό, και κατεχόταν και ο ίδιος από τα δικά Του αγαθά και γινόταν πρόξενος αυτών και στους άλλους ανθρώπους. Και αν δεν διήλθε τον ίδιο μεγάλο κύκλο περιοδειών με εκείνον κηρύττοντας τον Χριστό, αυτό δεν έχει καμία σημασία· διότι, παρόλο που το ήθελε πάρα πολύ, δεν του το επέτρεψε ο χρόνος, ή μάλλον η αγάπη του για τον Χριστό που τον έπεισε από τη νεότητά του να καταφρονήσει τον θάνατο. Και είναι φανερό ότι θα είχε διανύσει εξίσου μεγάλο κύκλο, αν είχε ζήσει τόσο πολύ χρόνο ανάμεσα στους ανθρώπους, αφού με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως ο Παύλος αγάπησε τον Χριστό.

και, επειδή νόμισαν ότι εκείνος επιθυμούσε να πιει αισθητό νερό και επειδή ήταν, όπως μπορεί κανείς να πει και να συμπεράνει, πανέτοιμοι να σφαγιαστούν γι' αυτόν, όρμησαν σε προφανέστατο θάνατο, προτιμώντας να δείξουν στον βασιλιά την ανδρεία, την τόλμη και την αφοβία τους, και ίσως ακόμη την αξιοθαύμαστη εύνοιά τους προς αυτόν και την ακατανίκητη αγάπη τους σύμφωνα με τον λόγο του Σωτήρα («διότι κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν», λέει ο Σωτήρας, «από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του»). «Και διέσπασαν», λέει, «οι τρεις δυνατοί το στρατόπεδο των αλλοφύλων και άντλησαν νερό από το πηγάδι της Βηθλεέμ που βρισκόταν στην πύλη, και το πήραν και ήρθαν στον Δαβίδ». Και πρόσεξέ μου την ευλάβεια του Δαβίδ και τη διάκριση, που είναι η βασίλισσα όλων των αρετών: «διότι δεν θέλησε», λέει η αφήγηση των Βασιλειών, «να το πιει, αλλά το πρόσφερε ως σπονδή στον Κύριο και είπε:

Ο φίλος προς τον φίλο. Είναι καιρός για μένα να γράψω, αλλά για να θυμάμαι την καλή σου αγάπη, κάθε καιρός είναι κατάλληλος· και αυτό δεν είναι δώρο, αλλά γίνεται ως χρέος, όχι μόνο εξαιτίας της στοργής που έδειξες σε εμάς (την οποία ποιος, αν τη μάθαινε, δεν θα τη θαύμαζε, αφού αποτελεί εκπλήρωση εκείνης της εντολής, κατά την οποία κανείς θυσιάζει τη ζωή του για τον φίλο του;), αλλά και λόγω του καλού σου χαρακτήρα· διότι όπως η ευωδία συνοδεύει το μύρο, έτσι και την τιμιότητά σου τη συνοδεύει η χάρη και το αξιαγάπητο. Και αυτός δεν είναι λόγος κενός· διότι ποιος, βλέποντάς σε, δεν ένιωσε χαρά, και ποιος, γνωρίζοντάς σε, δεν κυριεύτηκε από φιλικά αισθήματα; Μαθαίνω ότι ακόμη και εξ ακοής κέρδισες κάποιον, σε τέτοιο βαθμό ώστε να θέλει να συμπεθεριάσει μαζί σου. Και το πιο παράδοξο μάλιστα· διότι λένε ότι, ενώ μπήκες γυμνός στο λουτρό, συμπεθέριασες, χωρίς να ζητηθεί τίποτα άλλο, λόγω του μεγάλου πλούτου αυτού που σε προσκάλεσε. Και δικαιολογημένα· διότι αυτός που είναι ντυμένος με την αρετή είναι πλουσιότερος από όλους, όπως κάπου διηγούνται ότι είπε ο Οδυσσέας, όταν διασώθηκε γυμνός από το ναυάγιο. Δες ότι δεν διαψεύστηκα στα προηγούμενα· αλλά, καθώς έμαθα ότι προήχθης και στο αξίωμα του κόμητος, χάρηκα μεν, αλλά όχι πολύ (διότι είναι μικρό για την ευσέβειά σου και την πολύπλευρη ικανότητά σου το αξίωμα του τουρμάρχη), αλλά λυπήθηκα επειδή απομακρύνεσαι· όμως με το φτερό του γράμματος είναι δυνατόν να πετάμε και να συνδεόμαστε μεταξύ μας.

Και είναι βοηθός αυτών που απομακρύνονται από τον πονηρό δρόμο, και σηκώνει στους ώμους του το πλανημένο πρόβατο, και ενόσω ονομάζεται το «σήμερα» προσφέρει τα φάρμακα της μετάνοιας· και αξίωσε τον ληστή μέσα σε μια στιγμή του παραδείσου, και δέχθηκε τον μέγα Πέτρο που τον αρνήθηκε, χάρη στον πικρό του κλαυθμό, και στον Δαβίδ έδωσε ξανά το χάρισμα της προφητείας, σαν να μην είχε αμαρτήσει στο ελάχιστο. Και γιατί πρέπει να αναφέρουμε πολλά παραδείγματα και να μακρηγορούμε; Είναι αγαθός απέναντι σε όσους δείχνουν καλοσύνη στους ομοδούλους τους, και αυστηρός απέναντι στους άσπλαχνους. Γι' αυτόν τον λόγο, οι θεραπείες και τα επιτίμια που εφαρμόζονται κατά τον παρόντα χρόνο, δεν είναι όπως τα διακωμώδησε η τιμιότητά σου (μακριά από τέτοια βλασφημία), ούτε αποτελούν αιτίες σκανδάλων όσα γίνονται, αλλά τεκμήρια αληθινής αγάπης. Διότι λέει ο Κύριος: Κανείς δεν έχει τέτοια αγάπη, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του.

Προς τον Θεόκτιστο ερημίτη. Η εντολή του Κυρίου, η οποία απαιτεί από εμάς να αγαπούμε ο ένας τον άλλον σε τέτοιο βαθμό ώστε να θυσιάζουμε και τη ζωή μας ο ένας για τον άλλον, με ανάγκασε, πνευματικέ αδελφέ, να σου γράψω πάλι επιστολή, επειδή πονώ για τη σωτηρία σου και ακούω ότι υπάρχει μια σχισματική διαίρεση μεταξύ εσάς και άλλων αδελφών, όχι τυχαία, αλλά πάρα πολύ σοβαρή, ώστε και ο απλός λαός να διχαστεί σε δύο αντίπαλα μέρη, όπου καθένας προσκολλάται στη δική του πλευρά και απομακρύνεται πολύ από την αμοιβαία κοινωνία. Και όλο αυτό είναι έργο του σατανά, του αρχαίου ανθρωποκτόνου, και αποτελεί μεγάλο σκάνδαλο. Και έχει ειπωθεί από τον Κύριο: αλίμονο στον κόσμο από τα σκάνδαλα. Και πάλι: τον συμφέρει να δεθεί μια μυλόπετρα γύρω από τον λαιμό του και να ριχτεί στη θάλασσα παρά να σκανδαλίσει έναν από αυτούς τους ελαχίστους. Και θαυμάζω πώς η τιμιότητά σου, η οποία ασκείται και είναι αφιερωμένη στον Θεό τόσα χρόνια, αδιαφορεί για αυτόν τον κίνδυνο· ο οποίος, αν δεν διορθωθεί με κάθε προσπάθεια και επιμέλειά σου, όχι μόνο θα καταστήσει μάταιη όλη την άσκησή σου, αλλά και θα σε απομακρύνει πολύ από τον Θεό, πράγμα που μακάρι να μη γίνει.

Διότι, λέγει, μεγαλύτερη αγάπη από αυτή δεν μπορεί κανείς να δείξει, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του. Λέγει λοιπόν προς τον νομικό: Ορθά αποκρίθηκες. Επειδή, λέγει, υπόκεισαι ακόμη στον νόμο, ορθά αποκρίνεσαι· διότι σκέφτεσαι σύμφωνα με τον νόμο. «Αυτός όμως, θέλοντας να δικαιώσει τον εαυτό του, είπε προς τον Ιησού: Και ποιος είναι ο πλησίον μου; Παίρνοντας τον λόγο ο Ιησούς, είπε: Κάποιος άνθρωπος κατέβαινε από την Ιερουσαλήμ στην Ιεριχώ, και έπεσε σε ληστές, οι οποίοι, αφού τον έγδυσαν και του κατάφεραν πληγές, έφυγαν, αφήνοντάς τον μισοπεθαμένο. Κατά σύμπτωση, κάποιος ιερέας κατέβαινε σε εκείνον τον δρόμο, και βλέποντάς τον, πέρασε από την απέναντι πλευρά. Ομοίως και ένας Λευίτης, φτάνοντας σε εκείνο το μέρος και βλέποντάς τον, πέρασε από την απέναντι πλευρά. Ένας Σαμαρείτης, όμως, που οδοιπορούσε, ήρθε κοντά του, και βλέποντάς τον τον σπλαχνίστηκε, και πλησιάζοντας έδεσε τα τραύματά του, ρίχνοντας πάνω τους λάδι και κρασί.

Διότι βέβαια ο νομοθέτης των πάντων δεν υπόκειτο σε εντολές, ούτε ήταν αδύνατο να ζήσει τη ζωή του χωρίς τις εντολές του Πατέρα· διότι είναι εντελώς παράλογο να σκεφτεί κανείς κάτι τέτοιο. Λέει όμως αυτό, επειδή θέλει να τους παρηγορήσει περισσότερο. Επειδή δηλαδή τους έλεγε ότι «σας αγαπώ», και έπειτα επρόκειτο αργότερα να παλέψουν με θλίψεις, για να μην σκανδαλιστούν νομίζοντας ότι η αγάπη του δεν τους προσέφερε τίποτα, λέει: Μην ταράζεστε, διότι και εμένα με αγαπά μεν ο Πατέρας, αλλά με παραδίδει όμως για να πάθω υπέρ του κόσμου. Όπως λοιπόν δεν μειώνεται η αγάπη του Πατέρα από το γεγονός ότι εγώ πάσχω, έτσι ούτε και εσείς αγαπιέστε λιγότερο από εμένα, έστω κι αν πρόκειται να περιπέσετε σε θλίψεις. «Αυτά σας τα έχω πει, για να μείνει μέσα σας η δική μου χαρά, και η χαρά σας να γίνει πλήρης. Αυτή είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς εγώ σας αγάπησα. Κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για χάρη των φίλων του.» — «Αυτά», λέει, «σας τα έχω πει», για να μην διακόψω τη χαρά σας. Διότι έχαιραν, επειδή συναναστρέφονταν μαζί του όταν θαυματουργούσε και δοξαζόταν· και βέβαια και οι ίδιοι έχαιραν όταν έβγαζαν δαιμόνια· όπως ακριβώς λέει και ο ίδιος: «Μην χαίρεστε επειδή βγάζετε τα δαιμόνια». Επειδή όμως παρενεβλήθη το πάθος, και τα λυπηρά γεγονότα διέκοπταν τη χαρά τους, λέει ότι «αυτά» τα παρηγορητικά λόγια «σας τα έχω πει», ώστε παντοτινά και μέχρι τέλους η χαρά σας να μείνει αδιάκοπη και να είναι πλήρης και τέλεια.