Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 17:21

Γι' αυτόν τον λόγο, δίνοντας υπόσχεση στους αγίους, έλεγε τα εξής: «Θα έλθουμε εγώ και ο Πατέρας, και θα κατοικήσουμε μαζί του»· και πάλι: «Για να είναι, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και εκείνοι ένα μέσα μας». Και η χάρη που χορηγείται είναι μία, διδόμενη από τον Πατέρα εν τω Υιώ, όπως γράφει ο Παύλος σε κάθε επιστολή του: «Χάρη σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό». Διότι πρέπει το φως να υπάρχει μαζί με τη λάμψη του, και το απαύγασμα να αντικρίζεται μαζί με το δικό του φως. Γι' αυτό οι Ιουδαίοι, οι οποίοι μαζί με αυτούς αρνούνται τον Υιό, δεν έχουν ούτε τον Πατέρα· διότι, αφού εγκατέλειψαν την πηγή της σοφίας, όπως τους είπε επικρίνοντάς τους ο Βαρούχ, απέβαλαν από τον εαυτό τους και τη σοφία που προέρχεται από αυτήν, δηλαδή τον Κύριό μας Ιησού Χριστό —διότι ο Χριστός, λέει ο Απόστολος, είναι Θεού δύναμη και Θεού σοφία— λέγοντας: «Δεν έχουμε βασιλιά παρά μόνο τον Καίσαρα».

Αλλ' ούτε και έτσι δεν ντρέπονται οι Αρειανοί, και λένε: «Δεν είναι τα πράγματα όπως εσείς λέτε, αλλά όπως εμείς θέλουμε· διότι, επειδή εσείς ανατρέπετε τις προηγούμενες επινοήσεις μας, εφεύραμε μία νεότερη και λέμε: Έτσι είναι ο Υιός και ο Πατέρας ένα, και έτσι είναι ο Πατέρας μέσα στον Υιό και ο Υιός μέσα στον Πατέρα, όπως ακριβώς κι εμείς μπορούμε να γίνουμε μέσα σε αυτόν. Διότι αυτό έχει γραφτεί στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, το οποίο ο Χριστός ζητούσε για εμάς λέγοντας: "Άγιε Πατέρα, διατήρησέ τους στο όνομά σου, που μου έχεις δώσει, για να είναι ένα, όπως κι εμείς". Και πάλι μετά από λίγο: "Και δεν παρακαλώ μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους· ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα, κι εγώ μέσα σε εσένα, για να είναι κι αυτοί ένα μέσα σε εμάς· ώστε να πιστέψει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες. Κι εγώ τους έδωσα τη δόξα που μου έχεις δώσει, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα, εγώ μέσα τους, κι εσύ μέσα σε εμένα· ώστε να είναι τέλεια ενωμένοι σε ένα, και για να γνωρίζει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες".» Έπειτα, σαν να βρήκαν πρόφαση, οι δόλιοι προσθέτουν τα εξής: «Αν λοιπόν, όπως ακριβώς εμείς γινόμαστε ένα μέσα στον Πατέρα, έτσι και αυτός και ο Πατέρας είναι ένα, και έτσι βρίσκεται και αυτός μέσα στον Πατέρα, πώς εσείς, από το γεγονός ότι αυτός λέει "Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα" και "Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα", ισχυρίζεστε ότι αυτός είναι ίδιος και όμοιος της ουσίας του Πατέρα;»

Διότι έτσι, και το χωρίο που λέει «για να είναι και αυτοί ένα σε εμάς», λαμβάνει πάλι το ορθό του νόημα. Εάν, λοιπόν, ήταν δυνατόν να γίνουμε εμείς όπως είναι ο Υιός μέσα στον Πατέρα, θα έπρεπε να πει: «για να είναι και αυτοί ένα σε εσένα», όπως ακριβώς είναι ο Υιός μέσα στον Πατέρα. Τώρα, όμως, δεν είπε αυτό· αλλά λέγοντας το «σε εμάς», κατέδειξε την απόσταση και τη διαφορά: ότι δηλαδή Αυτός μεν βρίσκεται μόνος μέσα στον μόνο Πατέρα, ως ο μοναδικός Λόγος και Σοφία, ενώ εμείς βρισκόμαστε μέσα στον Υιό, και μέσω Αυτού στον Πατέρα.

Διότι όλοι εμείς, μεταλαμβάνοντας από τον Ίδιο, γινόμαστε ένα σώμα, έχοντας μέσα μας τον έναν Κύριο. Εφόσον αυτή είναι η έννοια του ρητού, ελέγχεται ακόμη περισσότερο η ετεροδοξία των χριστομάχων. Διότι επαναλαμβάνω πάλι και λέω: Εάν μεν είχε πει απλώς και απόλυτα, «Για να είναι ένα σε σένα», ή, «Για να είμαστε ένα σε σένα αυτοί και εγώ», οι θεομάχοι θα είχαν έστω μιαν αναίσχυντη πρόφαση. Τώρα όμως δεν μίλησε απλώς, αλλά είπε: «Καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε μένα, και εγώ μέσα σε σένα, για να είναι όλοι ένα». Λέγοντας δε πάλι το «καθώς», δείχνει ότι υπολείπονται πολύ εκείνοι που γίνονται ένα με τον τρόπο που ο Ίδιος είναι μέσα στον Πατέρα, και απέχουν πολύ όχι ως προς τον τόπο, αλλά ως προς τη φύση. Διότι τίποτε δεν είναι μακριά από τον Θεό ως προς τον τόπο, αλλά μόνο ως προς τη φύση τα πάντα βρίσκονται μακριά Του. Και, όπως προείπα, όποιος χρησιμοποιεί το επίρρημα «καθώς» δεν υποδεικνύει ταυτότητα, ούτε ισότητα, αλλά ένα παράδειγμα αυτού που λέγεται, το οποίο εξετάζεται από μια συγκεκριμένη άποψη.

Γι' αυτό, ο μεν ίδιος ο Υιός βρίσκεται απλά και χωρίς καμία σύνθεση μέσα στον Πατέρα· διότι αυτό υπάρχει σε αυτόν εκ φύσεως. Εμείς όμως, μην έχοντας αυτό κατά φύση, έχουμε ανάγκη από εικόνα και παράδειγμα, ώστε να πει για εμάς: «Όπως εσύ είσαι μέσα σε εμένα, κι εγώ μέσα σε εσένα».

«Όταν δε», λέγει, «αυτοί τελειωθούν κατ' αυτόν τον τρόπο, τότε γνωρίζει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες· διότι, εάν δεν είχα έλθει και δεν είχα ενδυθεί το δικό τους σώμα, κανείς από αυτούς δεν θα είχε τελειωθεί, αλλά όλοι θα παρέμεναν φθαρτοί. Ενέργησε, λοιπόν, μέσα σε αυτούς, Πατέρα· και όπως μου έδωσες να ενδυθώ τούτο, δώσε τους το Πνεύμα σου, ώστε και αυτοί μέσω αυτού να γίνουν ένα, και να τελειωθούν εν εμοί. Διότι η δική τους τελείωση καταδεικνύει ότι πραγματοποιήθηκε η έλευση του δικού σου Λόγου· και ο κόσμος, βλέποντας αυτούς τέλειους και θεοφορούμενους, θα πιστέψει οπωσδήποτε ότι εσύ με απέστειλες, και ότι ήλθα ανάμεσά τους».

Επομένως, όταν ο Σωτήρας λέει για εμάς το, «Καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα, και εγώ μέσα σε εσένα, για να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς», δεν εννοεί ότι εμείς πρόκειται να αποκτήσουμε ταυτότητα με αυτόν· διότι αυτό αποδείχθηκε και από το παράδειγμα του Ιωνά. Απεναντίας, πρόκειται για αίτημα προς τον Πατέρα, όπως έγραψε ο Ιωάννης, ώστε μέσω αυτού να δωρηθεί το Πνεύμα στους πιστούς, δια του οποίου θεωρούμαστε ότι βρισκόμαστε μέσα στον Θεό και με αυτόν τον τρόπο ενωνόμαστε μαζί του. Διότι, επειδή ο Λόγος είναι μέσα στον Πατέρα και το Πνεύμα δίνεται εκ του Λόγου, επιθυμεί να λάβουμε εμείς το Πνεύμα, ώστε, όταν το λάβουμε, έχοντας πλέον το Πνεύμα του Λόγου που βρίσκεται μέσα στον Πατέρα, να θεωρηθούμε και εμείς δια του Πνεύματος ότι γινόμαστε ένα μέσα στον Λόγο, και δι' αυτού, μέσα στον Πατέρα.

Αλλά ούτε και έτσι δεν ντράπηκαν οι Αρειανοί και λένε: «Όχι όπως λέτε εσείς, αλλά όπως θέλουμε εμείς· διότι, εφόσον εσείς ανατρέπετε τις προηγούμενες επινοήσεις μας, εμείς εφεύραμε νεότερη και λέμε: Έτσι είναι ο Υιός και ο Πατέρας ένα, και έτσι είναι ο Πατέρας μέσα στον Υιό και ο Υιός μέσα στον Πατέρα, όπως ακριβώς θα μπορούσαμε να γίνουμε και εμείς ένα σε αυτόν. Διότι αυτό είναι γραμμένο στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, το οποίο ο Κύριος ζητούσε για εμάς λέγοντας: "Άγιε Πατέρα, διατήρησέ τους στο όνομά σου που μου έχεις δώσει, για να είναι ένα όπως και εμείς είμαστε ένα", και λίγο πιο κάτω: "Δεν παρακαλώ όμως μόνο γι' αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε όλοι να είναι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, για να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς, ώστε να πιστέψει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες· και εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως και εμείς είμαστε ένα, εγώ μέσα τους και εσύ μέσα σε εμένα, για να είναι τελειωμένοι σε ένα, ώστε να γνωρίζει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες"». Έπειτα, σαν να βρήκαν πρόφαση, προσθέτουν οι δόλιοι τα εξής: «Αν, όπως εμείς γινόμαστε ένα μέσα στον Πατέρα, έτσι και αυτός και ο Πατέρας είναι ένα και έτσι βρίσκεται και αυτός μέσα στον Πατέρα, πώς εσείς, από το γεγονός ότι αυτός λέει "εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα" και "εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα", ισχυρίζεστε ότι αυτός είναι ίδιος και όμοιος με την ουσία του Πατέρα;»

Διότι, όπως ακριβώς δίδασκε την πραότητα μέσα από τον ίδιο του τον εαυτό λέγοντας: «μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά», όχι για να εξισωθούμε με αυτόν —αφού αυτό είναι αδύνατον—, αλλά για να παραμένουμε πάντοτε πράοι προσηλώνοντας το βλέμμα μας σε εκείνον· έτσι και εδώ, επειδή θέλει να έχουμε αληθινή, σταθερή και αδιάλυτη διάθεση ο ένας προς τον άλλον, λαμβάνει το παράδειγμα από τον εαυτό του, και λέει: «για να είναι ένα όπως κι εμείς» —η δε ενότητα σε εμάς είναι αδιαίρετη—, «έτσι ώστε κι αυτοί, αφού διδαχθούν από εμάς την αδιαίρετη φύση, με τον ίδιο τρόπο να διαφυλάσσουν και τη μεταξύ τους συμφωνία». Και η μίμηση γίνεται ασφαλέστερη για τους ανθρώπους όταν αντλείται από τα κατά φύσιν ιδιώματα, όπως έχει ειπωθεί. Διότι, επειδή αυτά παραμένουν και δεν μεταβάλλονται ποτέ, ενώ ο τρόπος των ανθρώπων τυγχάνει ευμετάβλητος, μπορεί κανείς, ατενίζοντας το αμετάβλητο της φύσεως, αφενός να αποφεύγει τα φαύλα και αφετέρου να αναμορφώνει τον εαυτό του προς τα βέλτιστα. Διότι κατ' αυτόν τον τρόπο και η φράση «για να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς» λαμβάνει και πάλι την ορθή της έννοια.

Ο μεν Λόγος λοιπόν κατέχει την πραγματική και αληθινή ταυτότητα της φύσεως με τον Πατέρα, ενώ σε εμάς, αν βεβαίως υπάρχει κάτι, αυτό είναι η μίμηση, όπως ακριβώς έχει λεχθεί. Διότι αμέσως πρόσθεσε λέγοντας: «Εγώ μέσα τους και εσύ μέσα μου, για να είναι τελειοποιημένοι σε ένα». Εδώ λοιπόν, ο Κύριος ζητά κάτι μεγαλύτερο και τελειότερο για εμάς, διότι είναι φανερό ότι ο Λόγος εγκατοίκησε μέσα μας, αφού ενδύθηκε το δικό μας σώμα. «Και εσύ δε μέσα μου, Πατέρα» —διότι είμαι δικός σου Λόγος, και επειδή εσύ μεν είσαι μέσα μου, διότι είμαι δικός σου Λόγος, εγώ δε είμαι μέσα τους διά του σώματος, διά μέσου σου έχει τελειωθεί σε εμένα η σωτηρία των ανθρώπων—, «παρακαλώ να γίνουν και αυτοί ένα σύμφωνα με το σώμα που βρίσκεται σε εμένα και σύμφωνα με την τελείωσή του, ώστε να γίνουν και αυτοί τέλειοι, έχοντας προς αυτό την ενότητα και γινόμενοι ένα ως προς αυτό, ώστε, εφόσον όλοι έχουν προσληφθεί από εμένα, να είναι όλοι ένα σώμα και ένα πνεύμα και να φθάσουν στο μέτρο του τέλειου άνδρα». Διότι, καθώς όλοι μεταλαμβάνουμε από το ίδιο, γινόμαστε ένα σώμα, έχοντας τον έναν Κύριο μέσα μας. Έχοντας λοιπόν αυτήν την έννοια το χωρίο, ελέγχεται ακόμη περισσότερο η κακοδοξία των χριστομάχων. Διότι, επαναλαμβάνοντας πάλι, λέγω: αν είχε μιλήσει απλώς και απολύτως λέγοντας, «για να είναι μέσα σε εσένα ένα» ή «για να είμαστε αυτοί κι εγώ ένα μέσα σε εσένα», οι θεομάχοι θα είχαν έστω μια αναίσχυντη πρόφαση. Τώρα όμως δεν μίλησε απλώς, αλλά είπε: «καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα μου κι εγώ μέσα σε εσένα, για να είναι όλοι ένα».

Επομένως, ο ίδιος ο Υιός βρίσκεται απλώς και χωρίς καμία πρόσμιξη μέσα στον Πατέρα (διότι αυτό το έχει εκ φύσεως), εμείς όμως, επειδή δεν το έχουμε αυτό εκ φύσεως, έχουμε ανάγκη από εικόνα και παράδειγμα, ώστε να πει για εμάς: «όπως εσύ είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα». «Όταν δε», λέει, «αυτοί τελειωθούν κατ' αυτόν τον τρόπο, τότε θα γνωρίσει και ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες. Διότι, αν δεν είχα έλθει και δεν είχα φορέσει το δικό τους σώμα, κανένας τους δεν θα είχε τελειωθεί, αλλά όλοι θα παρέμεναν φθαρτοί. Ενέργησε λοιπόν μέσα σε αυτούς, Πατέρα, και όπως έδωσες σε εμένα να φορέσω αυτό το σώμα, δώσε και σε αυτούς το Πνεύμα σου, ώστε και αυτοί μέσω αυτού να γίνουν ένα και να τελειωθούν μέσα σε εμένα. Διότι η δική τους τελείωση αποδεικνύει ότι πραγματοποιήθηκε η έλευση του δικού σου Λόγου· και ο κόσμος, βλέποντάς τους τέλειους και θεοφόρους, θα πιστέψει οπωσδήποτε ότι εσύ με απέστειλες και ήλθα στον κόσμο. Διότι από πού θα προερχόταν σε αυτούς η τελείωση, αν εγώ, ο Λόγος σου, δεν είχα λάβει το σώμα τους, δεν είχα γίνει άνθρωπος και δεν είχα ολοκληρώσει το έργο που μου έδωσες, Πατέρα; Το έργο δε έχει πλέον ολοκληρωθεί, επειδή οι άνθρωποι, έχοντας λυτρωθεί από την αμαρτία, δεν παραμένουν πια νεκροί, αλλά έχοντας θεωθεί βρίσκονται μέσα σε εμάς, βλέποντας ο ένας στον άλλον τον σύνδεσμο της αγάπης».

Επομένως, όταν ο Σωτήρας λέει για εμάς το «όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε μένα και εγώ σε σένα, για να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς», δεν εννοεί ότι εμείς πρόκειται να έχουμε απόλυτη ταύτιση με αυτόν —διότι και αυτό αποδείχθηκε από το παράδειγμα του Ιωνά— αλλά πρόκειται για αίτημα προς τον Πατέρα, όπως έγραψε ο Ιωάννης, ώστε να δωρίσει μέσω αυτού το Πνεύμα σε όσους πιστεύουν, μέσω του οποίου και θεωρείται ότι βρισκόμαστε μέσα στον Θεό και κατ' αυτόν τον τρόπο ενωνόμαστε μαζί του. Διότι, επειδή ο Λόγος βρίσκεται μέσα στον Πατέρα και το Πνεύμα δίδεται εκ του Λόγου, θέλει να λάβουμε εμείς το Πνεύμα, ώστε, όταν το λάβουμε, έχοντας πλέον το Πνεύμα του Λόγου που βρίσκεται στον Πατέρα, να φανεί μέσω του Πνεύματος ότι και εμείς έχουμε γίνει ένα μέσα στον Λόγο και, μέσω αυτού, μέσα στον Πατέρα. Όταν πάλι λέει το «όπως εμείς», δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά ότι η χάρη του Πνεύματος που δίνεται με αυτόν τον τρόπο στους μαθητές πρέπει να γίνει αδιάπτωτη και αμετάκλητη. Διότι αυτό που εκ φύσεως, όπως προείπα, υπάρχει στον Λόγο μέσα στον Πατέρα, αυτό ακριβώς θέλει να δοθεί σε εμάς αμετάκλητα μέσω του Πνεύματος, πράγμα το οποίο γνωρίζοντας ο Απόστολος έλεγε: «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;», διότι «είναι αμεταμέλητα τα χαρίσματα του Θεού» και η χάρη της κλήσεως.

Γι’ αυτό και όταν έδινε υπόσχεση στους αγίους, έλεγε τα εξής: «Θα έρθουμε εγώ και ο Πατέρας και θα κατοικήσουμε μαζί του» και πάλι: «για να είναι και εκείνοι ένα σε εμάς, όπως ακριβώς εγώ και εσύ είμαστε ένα». Και η χάρη που δίνεται είναι μία, χορηγούμενη από τον Πατέρα εν τω Υιώ, όπως γράφει ο Παύλος σε κάθε επιστολή του: «Χάρη σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό, τον Πατέρα μας, και τον Κύριο Ιησού Χριστό». Διότι πρέπει το φως να είναι μαζί με τη λάμψη του, και το απαύγασμα να θεωρείται αχώριστο από το δικό του φως. Επομένως, οι Ιουδαίοι, μαζί με αυτούς, «εφόσον αρνούνται τον Υιό, δεν έχουν ούτε τον Πατέρα»· και «επειδή εγκατέλειψαν την πηγή της σοφίας», όπως τους επέπληξε ο Βαρούχ, απέρριψαν από τον εαυτό τους και τη σοφία που προέρχεται από αυτήν, δηλαδή τον Κύριό μας Ιησού Χριστό (διότι «ο Χριστός», λέει ο απόστολος, «είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού»), όταν έλεγαν: «Δεν έχουμε βασιλιά εκτός από τον Καίσαρα». Οι μεν Ιουδαίοι, λοιπόν, υφίστανται τις συνέπειες της τιμωρίας για την άρνησή τους, διότι μαζί με την πόλη έχασαν και τον ορθό λογισμό. Αυτοί όμως κινδυνεύουν πλέον και ως προς το ίδιο το πλήρωμα του μυστηρίου· εννοώ, δηλαδή, το βάπτισμα.

Σύμφωνα με αυτήν την έννοια, θεωρώ ότι έχει λεχθεί και το «Ο Πατέρας μου είναι μεγαλύτερός μου», και το «Δεν ανήκει σε μένα να το δώσω, αλλά σε αυτούς για τους οποίους έχει ετοιμαστεί από τον Πατέρα». Διότι αυτό σημαίνει και το να παραδώσει ο Χριστός τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα, όντας απαρχή και όχι τέλος, σύμφωνα με την υλικότερη, όπως ανέφερα, διδασκαλία, η οποία νοείται ως προς εμάς και όχι ως προς τον ίδιο τον Υιό. Το ότι αυτά έχουν έτσι, φαίνεται πάλι όταν οι μαθητές τον ρώτησαν στις Πράξεις των Αποστόλων: «Πότε θα αποκαταστήσεις τη βασιλεία στον Ισραήλ;», και εκείνος απαντά: «Δεν είναι δικό σας θέμα να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία». Δηλαδή, η γνώση μιας τέτοιας βασιλείας δεν ανήκει σε αυτούς που είναι δεμένοι με σάρκα και αίμα. Διότι αυτή τη θεωρία ο Πατέρας την εναπόθεσε στη δική του εξουσία, ονομάζοντας «εξουσία» εκείνους που εξουσιάζονται, και «δικούς του» (ιδίους) εκείνους στους οποίους δεν ενυπάρχει η άγνοια των κατώτερων πραγμάτων. Τους χρόνους και τους καιρούς να μην τους εννοείς ως αισθητούς, αλλά ως κάποια διαστήματα γνώσης που προκαλούνται από τον νοητό ήλιο. Πρέπει, δηλαδή, να εκπληρωθεί εκείνη η προσευχή του Δεσπότη μας. Διότι ο Ιησούς είναι εκείνος που προσευχήθηκε: «Δώσε τους να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς, όπως εγώ και εσύ, Πατέρα, είμαστε ένα». Διότι ο Θεός, όντας ένας, καθώς εισέρχεται στον καθένα ενώνει τους πάντες, και ο αριθμός καταργείται με την παρουσία της μονάδας. Και εγώ, λοιπόν, με αυτόν τον τρόπο προσέγγισα το ρητό κατά τη δεύτερη Επιχείρηση.

Δεν παρακαλώ μόνο για τούτους, αλλά και για εκείνους που πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους· ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι σε εμένα και εγώ σε εσένα· ώστε και αυτοί να είναι ένα σε εμάς. ΠΡΑΞΕΙΣ. Στο πλήθος δε εκείνων που πίστεψαν η καρδιά και η ψυχή ήταν μία, και κανένας δεν έλεγε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά τα είχαν όλα κοινά. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Διότι, διά της χάριτος που μου δόθηκε, λέγω προς καθέναν που βρίσκεται ανάμεσά σας, να μην έχει υψηλότερο φρόνημα από ό,τι πρέπει να έχει, αλλά να φρονεί με σωφροσύνη· ανάλογα με το μέτρο της πίστης που ο Θεός μοίρασε στον καθένα. Διότι, όπως ακριβώς σε ένα σώμα έχουμε πολλά μέλη, αλλά όλα τα μέλη δεν έχουν την ίδια λειτουργία· έτσι και εμείς οι πολλοί είμαστε ένα σώμα εν Χριστώ, και ο καθένας μας είναι μέλος των άλλων· έχοντας δε διαφορετικά χαρίσματα σύμφωνα με τη χάρη που μας δόθηκε, και τα εξής. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Σας παρακαλώ δε, διά του ονόματος του Κυρίου Ιησού Χριστού, να λέτε όλοι το ίδιο, και να μην υπάρχουν ανάμεσά σας σχίσματα· να είστε δε καταρτισμένοι με τον ίδιο νου και με την ίδια γνώμη.

Κεφάλαιο ΙΔʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ: Δεν παρακαλώ δε μόνο για τούτους, αλλά και για εκείνους που πιστεύουν σε εμένα διά του λόγου τους, ώστε να είναι όλοι ένα, καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα, κι εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς. Και πάλι: Πατέρα, αυτούς που μου έχεις δώσει, θέλω όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου. ΛΟΥΚΑΣ: Εκείνη την ώρα αγαλλίασε στο πνεύμα ο Ιησούς και είπε: Σε δοξολογώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι απέκρυψες αυτά από σοφούς και συνετούς, και τα αποκάλυψες σε νήπια. Ναι, Πατέρα, διότι έτσι φάνηκε ευάρεστο ενώπιόν σου. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ: Πρώτα μεν ευχαριστώ τον Θεό μου διά του Ιησού Χριστού για όλους εσάς, διότι η πίστη σας διακηρύσσεται σε όλο τον κόσμο.

Κεφάλαιο 31. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Να είστε λοιπόν εσείς τέλειοι, όπως ο Πατέρας σας που είναι στους ουρανούς είναι τέλειος. ΙΩΑΝΝΗΣ. Δεν παρακαλώ δε μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους· ώστε όλοι να είναι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα κι εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ. Και αυτός έδωσε άλλους μεν ως αποστόλους, άλλους δε ως προφήτες, άλλους δε ως ποιμένες και διδασκάλους, για τον καταρτισμό των αγίων, για το έργο της διακονίας, για την οικοδομή του σώματος του Χριστού, μέχρι να φτάσουμε όλοι στην ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του Υιού του Θεού, σε άνδρα τέλειο, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού.

Έπειτα, εφόσον ο ίδιος ο μονογενής Υιός του Θεού, ο Κύριος και Θεός μας Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, διακηρύσσει: «Κατέβηκα από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε»· και ότι «Από τον εαυτό μου δεν κάνω τίποτα»· και, «Έλαβα εντολή για το τι να πω και τι να λαλήσω»· και εφόσον το Άγιο Πνεύμα, το οποίο διανέμει μεν τα μεγάλα και θαυμαστά χαρίσματα και ενεργεί τα πάντα σε όλους, δεν λαλεί τίποτα από τον εαυτό του, αλλά λαλεί όσα ακούσει από τον Κύριο· πώς δεν είναι κατά πολύ περισσότερο αναγκαίο ολόκληρη η Εκκλησία του Θεού, αγωνιζόμενη να τηρεί την ενότητα του πνεύματος διά του συνδέσμου της ειρήνης, να εκπληρώνει εκείνο που αναφέρεται στις Πράξεις, ότι «Το πλήθος εκείνων που πίστεψαν είχε μία καρδιά και μία ψυχή»; Χωρίς δηλαδή κανένας να προβάλλει το δικό του θέλημα, αλλά όλοι μαζί να αναζητούν εντός του ενός Αγίου Πνεύματος το θέλημα του ενός Κυρίου, του Ιησού Χριστού, ο οποίος είπε: «Κατέβηκα από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε»· προς τον Οποίο λέει: «Δεν παρακαλώ μόνο για τούτους, αλλά και για εκείνους που θα πιστέψουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε να είναι όλοι ένα».

Είναι πάρα πολύ εύκολο να το κατανοήσει κανείς, όταν ο Υιός λέει προς τον Πατέρα που είναι στους ουρανούς: «Για να είναι όλοι ένα, καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε μένα και εγώ μέσα σε σένα, για να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς, ώστε να πιστέψει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες».

Παραθέτοντας δε και εμάς στον Θεό και Πατέρα, λέει πάλι τα εξής: «Δεν παρακαλώ δε μόνο για τούτους, αλλά και για όλους εκείνους που πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς, για να πιστεύει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες. Και εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα όπως και εμείς είμαστε ένα, εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να είναι ολοκληρωμένοι σε ένα».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΑ. Ότι φυσικώς ο Υιός είναι ένα με τον δικό Του Θεό Πατέρα, και Αυτός μεν είναι μέσα στον Πατέρα, ο Πατέρας δε είναι μέσα σε Αυτόν, κατά τον ουσιώδη δεσμό και τρόπο της ενότητάς τους. Ομοίως δε και εμείς οι ίδιοι, έχοντας αποδεχθεί την πίστη σε Αυτόν, αναδεικνυόμαστε ένα τόσο μεταξύ μας όσο και με τον Θεό, σωματικώς και πνευματικώς. <Αλλά δεν παρακαλώ μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι σε εμένα και εγώ σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα σε εμάς, για να πιστέψει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλας.> Ως απαρχή, λοιπόν, αυτών που αναδημιουργούνται σε μια νέα ζωή φανερώθηκε ο Χριστός και ο Ίδιος ως ο πρώτος επουράνιος άνθρωπος. Διότι, σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου, «ο δεύτερος Αδάμ είναι ο Κύριος εξ ουρανού»· γι' αυτό και έλεγε: «Και κανείς δεν έχει ανεβεί στον ουρανό, παρά μόνο εκείνος που κατέβηκε από τον ουρανό, ο Υιός του ανθρώπου.» Πολύ κοντά δε στην απαρχή, και πολύ περισσότερο γείτονες από τους άλλους, είναι εκείνοι που πρώτοι επιλέχθηκαν για τη μαθητεία, και οι οποίοι έλαβαν το αξίωμα της ακολουθίας, αυτοί που έγιναν και αυτόπτες και θεωροί της δόξας Του, παραμένοντας πάντοτε δίπλα Του και ζώντας μαζί Του και συγκεντρώνοντας τις απαρχές της ωφέλειας στις δικές τους ψυχές. Ήταν λοιπόν και είναι, μετά την υπέρτατη και πάνω από όλους «κεφαλή του σώματος της εκκλησίας», τα πιο πολύτιμα και αξιόλογα μέλη.

Ζητά λοιπόν στην προσευχή του ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, όχι μόνο υπέρ των δώδεκα μαθητών, αλλά μάλλον υπέρ όλων, οι οποίοι βεβαίως σε κάθε εποχή επρόκειτο να υπακούσουν και να πεισθούν στα λόγια τους, τα οποία παρακινούν τους ακροατές προς την απόκτηση του αγιασμού μέσω της πίστεως και προς την κάθαρση που ενεργείται μέσω της μετοχής στο Πνεύμα. Το δε περιεχόμενο του αιτήματος δεν θεώρησε σωστό να το αφήσει ασαφές ούτε σε εμάς τους ίδιους· ώστε, βεβαίως, μέσω αυτού να μάθουμε πώς ακριβώς πρέπει να φαινόμαστε, και ποια οδό δικαιοσύνης να ακολουθούμε προς εκπλήρωση όσων τον ευαρεστούν. Ποιος είναι λοιπόν ή τι λογής είναι ο τρόπος του αιτήματος; «Για να είναι», λέει, «ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα κι εγώ μέσα σε εσένα, για να είναι ένα μέσα σε εμάς»· απαιτεί, επομένως, έναν σύνδεσμο αγάπης, ομονοίας και ειρήνης, ο οποίος να συνάγει τους πιστούς στην πνευματική ενότητα, ώστε να μιμούνται τα γνωρίσματα της φυσικής και ουσιώδους ενότητας –προφανώς εκείνης που νοείται μεταξύ του Πατρός και του Υιού– δηλαδή τη σύμπτωση σε ενότητα μέσα από την απόλυτη συγκατάθεση στα πάντα και την αδιαίρετη ομοψυχία. Και βεβαίως ο σύνδεσμος της αγάπης που υπάρχει μέσα μας και η δύναμη της ομόνοιας δεν θα διεκδικήσει να ταυτιστεί απόλυτα και απαράλλακτα με την κατάσταση όπου βρίσκονται ο Πατήρ και ο Υιός, οι οποίοι διατηρούν τον τρόπο της ενότητας μέσα στην ταυτότητα της ουσίας.

Και αυτά μεν θεωρώ ότι δεν έχουν ειπωθεί άσκοπα, αλλά μάλλον όπως ακριβώς έπρεπε τώρα. Επειδή όμως η δυναμική των προκειμένων ζητημάτων μας ωθεί κατά κάποιον τρόπο να εισέλθουμε σε βαθύτερες θεωρήσεις, και μας παρακινεί ιδιαίτερα και ο Σωτήρας λέγοντας: «Όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, για να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς», πρέπει να εξετάσουμε πάρα πολύ προσεκτικά ποιον λόγο αρμόζει να διατυπώσουμε εμείς για όλα αυτά. Διότι στα προηγούμενα, λέγαμε πολύ συνετά ότι η ένωση των πιστών, που βασίζεται στην ομόνοια και την ομοψυχία, πρέπει να μιμείται τον τρόπο της θείας ενότητας, την ουσιώδη ταυτότητα της Αγίας Τριάδας και την απόλυτη αλληλοπεριχώρηση. Σε αυτά εδώ όμως, επιδιώκουμε να δείξουμε ήδη κατά κάποιον τρόπο και τη φυσική ενότητα, σύμφωνα με την οποία και εμείς συνδεόμαστε μεταξύ μας και όλοι μαζί με τον Θεό, χωρίς να υπολειπόμαστε ίσως ούτε της σωματικής ενότητας, εννοώ δηλαδή της μεταξύ μας, έστω και αν διαχωριζόμαστε λόγω της διαφορετικότητας των σωμάτων, καθώς ο καθένας από εμάς διαθέτει τα δικά του ατομικά όρια και υπόσταση. Διότι δεν θα μπορούσε ποτέ ο Πέτρος να είναι και να λέγεται Παύλος, ούτε πάλι ο Παύλος να είναι Πέτρος, έστω και αν, με τον τρόπο της δια του Χριστού ενώσεως, νοούνται και οι δύο ως ένα.

Άλλο που δείχνει ότι το να γίνεται κάτι εν τω Θεώ δεν σημαίνει μεταβολή της φύσης, αλλά ότι γίνεται μέσω αυτού ή από αυτόν. Άλλο, δια του οποίου μαθαίνουμε πώς πρέπει να κατανοούμε το ρητό, δηλαδή: «Για να είναι, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί ένα σε εμάς· εγώ σε αυτούς και εσύ σε εμένα, ώστε να είναι τελειωμένοι σε ένα». Άλλο που αποδεικνύει ακριβώς ότι δεν εγκαταλείπουμε τη δική μας φύση για να μεταβληθούμε στη θεία, όταν λέγεται ότι γινόμαστε ένα με τον Θεό, αλλά ότι ονομαζόμαστε έτσι επειδή γινόμαστε μέτοχοί του.

Αντίθεση που προέρχεται από τους χριστομάχους, γεμάτη ασέβεια. Βρίσκεται, λένε, ο ίδιος ο Σωτήρας να παρακαλεί τον Πατέρα του τόσο για τους μαθητές του, όσο και για όλους όσοι έχουν πιστέψει σε αυτόν, και να λέει τα εξής: «Άγιε Πατέρα, φύλαξέ τους στο όνομά σου, αυτούς που μου έχεις δώσει, για να είναι ένα, όπως και εμείς». Και μετά από άλλα προσθέτει: «Και δεν παρακαλώ μόνο για τούτους, αλλά και για εκείνους που πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους· για να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, για να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς· ώστε να πιστέψει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες».

Αντίθεση από την πλευρά των αιρετικών. Ακόμη και αν λέει ο Υιός, ισχυρίζονται, «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», δεν σημαίνει πάντως ότι θα είναι της ίδιας ουσίας με τον Πατέρα, επειδή και εμείς, αν και είμαστε άνθρωποι κατά φύση, γινόμαστε ένα ως προς τον Θεό· και μάρτυρας για αυτό είναι ο ίδιος ο Υιός που λέει: «Θέλω, Πατέρα, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί να είναι ένα μέσα μας».

Επομένως, όταν ο Υιός λέει: «Για να είναι και αυτοί ένα με εμάς», δεν το λέει αυτό για να γίνουν οι πιστοί ένα κατά φύση με τον Θεό, αλλά για να έχουν, στο όνομα του Πατρός και του Υιού, κοινό φρόνημα μεταξύ τους και να συσφίγγονται σε ενότητα φιλίας.

Άλλο, δια του οποίου μαθαίνουμε πώς αρμόζει να κατανοούμε το ρητό, δηλαδή, «Για να είναι, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς· εγώ μέσα σε αυτούς, και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να είναι ολοκληρωμένοι σε ένα.» Θέλοντας ο Λόγος του Θεού να προσφέρει κάποια μεγάλη και υπερφυή χάρη στο γένος των ανθρώπων, ελκύει τους πάντες προς την ενότητα με τον εαυτό Του.

ιηʹ Πώς στη βασιλεία του Υιού θα γίνουν όλοι ένα, όσοι θα αξιωθούν εκείνη τη μακαριότητα. ιθʹ Ότι, όπως ο Πατέρας και ο Υιός λέγεται πως είναι ένα, έτσι θα είναι και όλοι οι άγιοι. κʹ Ότι, όπως ο Πατέρας είναι στον Υιό, και ο Υιός στον Πατέρα, έτσι θα είναι και σε όλους τους αγίους.

Αυτό ακριβώς φανέρωσε πάλι ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριός μας, αναπέμποντας τη μεγάλη προσευχή υπέρ των οικείων του «προς τον Θεό και Πατέρα», μέσω της οποίας παρακαλεί λέγοντας: «για να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα μου κι εγώ μέσα σου, για να είναι κι αυτοί ένα μέσα μας, ώστε να πιστεύει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες. Κι εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα τους κι εσύ μέσα μου, για να είναι τελειοποιημένοι στην ενότητα, ώστε να γνωρίζει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες και τους αγάπησες όπως αγάπησες εμένα. Πατέρα, αυτό που μου έδωσες, θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου, για να θεωρούν τη δόξα που μου έδωσες». Αυτή είναι η μεγάλη μεσιτεία του Σωτήρα μας υπέρ ημών, για να είμαστε μαζί του όπου κι αν βρίσκεται αυτός, και για να θεωρούμε τη δόξα του, και για να μας αγαπήσει όπως τον αγάπησε ο Πατέρας του, και ό,τι του δώρισε, αυτό να δώσει και σε εμάς, και τη δόξα που του έδωσε, αυτή να δώσει και σε εμάς· κάνοντάς μας όλους ένα, για να μην είμαστε πια πολλοί αλλά όλοι ένας, ενωμένοι με τη θεότητά του και με τη δόξα της βασιλείας του, όχι κατά συναλοιφή (συγχώνευση) σε μία ουσία, αλλά κατά την τελειοποίηση της ύψιστης αρετής. Διότι αυτό ακριβώς δίδαξε λέγοντας «για να είναι τελειοποιημένοι».

Και επειδή ο Μάρκελλος και όσοι σαβελλίζουν με παρόμοιο τρόπο με αυτόν συνηθίζουν να χρησιμοποιούν τρία ρητά, προσπαθώντας να αποδείξουν ότι ο Πατέρας και ο Υιός είναι ένα, άλλοτε μεν επαναλαμβάνοντας διαρκώς το «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», άλλοτε δε το «ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα στον Πατέρα» και το «όποιος έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα», ως απάντηση μεν στο «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» πρέπει να τους παραθέσουμε τα προκείμενα χωρία, με τα οποία προσεύχεται υπέρ των μαθητών του, ώστε να επιτύχουν και όλοι αυτοί την ίδια ένωση. Λέει, λοιπόν: «ώστε να είναι ένα, καθώς εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να φθάσουν στην τελειότητα της ενότητας». Ως απάντηση δε στο «ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα στον Πατέρα», θα παραθέσουμε πάλι τον δικό του λόγο, με τον οποίο, προσευχόμενος υπέρ αυτών, έλεγε: «καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι μέσα σε εμάς, και εγώ την δόξα, την οποία μου έχεις δώσει, την έχω δώσει σε αυτούς». Με αυτά τα λόγια φανερώνει σαφώς ότι ο Πατέρας είναι μέσα σε αυτόν με τον ίδιο τρόπο που επιθυμεί να είναι και μέσα σε εμάς· όχι δηλαδή ότι αυτός και ο Πατέρας είναι ένας αποτελώντας μία υπόσταση, αλλά ότι, εφόσον ο Πατέρας τού μετέδωσε την δική του δόξα, και ο ίδιος ομοίως τη μεταδίδει στους δικούς του, μιμούμενος τον Πατέρα. Γι' αυτό λέει: «και εγώ την δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς, ώστε να είναι ένα καθώς εμείς είμαστε ένα.» «Καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι μέσα σε εμάς.»

Όμως, εάν η αγάπη αποβάλει εντελώς τον φόβο, σύμφωνα με το γεγραμμένο, και ο φόβος μεταποιηθεί και γίνει αγάπη, τότε εκείνο που σώζεται βρίσκεται να είναι μία μονάδα, μέσα στη σύμφυση με το μόνο Αγαθό, επειδή όλοι έχουν ενωθεί μεταξύ τους μέσω της τελειότητας της περιστεράς. Διότι κάτι τέτοιο κατανοούμε από τον ακόλουθο λόγο, ο οποίος λέει: «Μία είναι η περιστερά μου, η τελεία μου· είναι η μοναδική για τη μητέρα της, είναι η εκλεκτή για εκείνη που την γέννησε». Αυτό ακριβώς ερμηνεύεται σε εμάς με μεγαλύτερη σαφήνεια στο Ευαγγέλιο μέσω της φωνής του Κυρίου. Διότι, εναποθέτοντας στους μαθητές του κάθε δύναμη μέσω της ευλογίας, χαρίζει στους αγίους και τα υπόλοιπα αγαθά μέσω των λόγων του προς τον Πατέρα, και προσθέτει το κορύφωμα των αγαθών: το να μη διασπώνται πλέον πολλαχώς από καμία διαφορά των προαιρέσεων στην κρίση τους περί του καλού, αλλά να γίνουν όλοι ένα, έχοντας συμφυεί με το ένα και μόνο Αγαθό, ώστε μέσω της ενότητας του Αγίου Πνεύματος, καθώς λέει ο Απόστολος, αφού συνδεθούν σφιχτά με τον σύνδεσμο της ειρήνης, να γίνουν όλοι ένα σώμα και ένα πνεύμα μέσω της μίας ελπίδας στην οποία κλήθηκαν. Θα ήταν όμως καλύτερο να παραθέσουμε επί λέξει τα ίδια τα θεία λόγια του Ευαγγελίου: «Για να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς».

Και γι' αυτήν ακριβώς την έννοια ονομάστηκε Μεσίτης Θεού και ανθρώπων από τον Παύλο ο Κύριος. Διότι Εκείνος που υπάρχει μέσα στον Πατέρα και βρέθηκε ανάμεσα στους ανθρώπους, με αυτό τον τρόπο εκπληρώνει τη μεσιτεία: με το να ενώσει τους πάντες με τον εαυτό Του και, μέσω του εαυτού Του, με τον Πατέρα, όπως ακριβώς λέει ο Κύριος στο Ευαγγέλιο, απευθύνοντας τον λόγο προς τον Πατέρα: «Για να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε μένα και εγώ μέσα σε σένα, ώστε έτσι κι εκείνοι να είναι ένα μέσα σε εμάς». Διότι αυτό αποδεικνύει σαφώς ότι Εκείνος που υπάρχει μέσα στον Πατέρα, αφού πρώτα μας ένωσε με τον εαυτό Του, κατεργάζεται μέσω του εαυτού Του τη δική μας συνάφεια με τον Πατέρα.

Διότι, όπως όλα τα αποτυπώματα μετέχουν μεν της σφραγίδας, το καθένα όμως κινείται ανεξάρτητα εφόσον είναι διαχωρισμένο, εάν όμως πάρεις ένα από αυτά και το εφαρμόσεις πάνω στη σφραγίδα, δεν μπορεί πλέον να κατευθύνεται οπουδήποτε αλλού, αλλά αποκτά την ίδια κίνηση με το αρχέτυπο, έχοντας γίνει ένα αυτό και εκείνο, με εξαίρεση την ύλη η οποία διαφέρει από μόνη της, με τον ίδιο τρόπο, όταν η θεία εικόνα που βρίσκεται μέσα μας ανέλθει προς το αρχέτυπο, εκπληρώνονται τα λόγια εκείνης της θεσπέσιας προσευχής για εμάς: διότι λέει, δώσε σε αυτούς «ώστε όλοι να είναι ένα, όπως εγώ, Πατέρα, είμαι μέσα σε εσένα και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς» εν αληθεία. Έτσι, «εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα μαζί Του». Έτσι, το μυστήριο της συνάφειας των σωμάτων που συνέρχονται σε μία σάρκα είναι πράγματι μέγα, αλλά αναφέρεται «στον Χριστό και στην Εκκλησία».

Και γνωρίζουν οι μεμυημένοι και λέγουν ότι η ενοίκηση του φωτός της χάριτος δεν παρέχει τη συνοχή ως μία απλή σύζευξη σε κάποια λίγα μέρη ή δυνάμεις, αλλά είναι σαν μία ανάκραση με την ψυχή, τόσο θαυμαστή, σχεδόν άρρητη και ανήκουστη. Διότι ποιος λόγος θα μπορούσε να παραστήσει πώς και διαπερνά τα πάντα και παραμένει αναπόσπαστο καθ' εαυτό, και περιέχει το παν και χωρείται αμερώς μέσα στο μέρος, και γίνεται μεθεκτό και δεν έχει καμία μεικτή κοινωνία με εκείνο που μετέχει, και είναι αμιγές και άυλο, και γίνεται ένα πνεύμα κατά τη θεωρία με όσους επικοινωνούν μέσω της καθαρής προσευχής, σύμφωνα με την προσευχή του κοινού Πατέρα προς τον δικό Του Πατέρα υπέρ ημών: «δώσε σε αυτούς», λέγει, «ώστε όπως εγώ, Πατέρα, είμαι σε σένα και συ σε μένα, έτσι και αυτοί να είναι ένα σε εμάς εν αληθεία».

Και η τελευταία ευχή την οποία μας έδωσε, αναβαίνοντας προς τον οικείο Πατέρα, επιστηρίζει την μεταξύ μας αγάπη· «Δώσε τους», λέγει, «για να είναι όλοι ένα». Ας μην εκπέσουμε λοιπόν από την πατρική ευχή, ούτε να αποβάλουμε την κληρονομία του ουρανίου Πατρός, ούτε τη σφραγίδα και το σημείο της προς Αυτόν οικειότητας, ώστε να μην απολέσουμε και την υιοθεσία και την ευλογία και τη μαθητεία κοντά Του, και εκπέσουμε από την υπεσχημένη ζωή, και αποκλειστούμε από τον πνευματικό νυμφώνα, και ακούσουμε από τον ίδιο τον ειρηνάρχη Πατέρα: δεν σας γνωρίζω· απομακρυνθείτε από εμένα εσείς οι αίτιοι του μίσους και της έχθρας και των σκανδάλων· ο Οποίος, για να μην πάθουμε αυτό, μέσω των αγίων Του Μαθητών και Αποστόλων έστειλε σε όλο τον κόσμο την ειρήνη.

Ο μέγας Παύλος, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς, οι οποίοι είναι βέβαια δικοί σας πρόγονοι, σχετικά με τη φιλαδελφία, λέει: «δεν έχετε ανάγκη να σας γράφω, διότι εσείς οι ίδιοι είστε θεοδίδακτοι στο να αγαπάτε ο ένας τον άλλον». Εφόσον λοιπόν ο Κύριος είπε προς κάποιους: «εάν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ», ας φοβηθούμε κι εμείς αυτόν τον λόγο, μη θεωρώντας ότι λέγεται εδώ για εμάς, αλλά μήπως, ο μη γένοιτο, ειπωθεί κατά τη φρικτή εκείνη ημέρα, τότε που η συγγένεια θα κριθεί μάλλον από την ομοιότητα των πράξεων· τότε που όλοι όσοι αγάπησαν την εν Χριστώ πτωχεία, ή έστω, τουλάχιστον αγάπησαν τους πτωχούς, εκείνοι που περιφρόνησαν τη δόξα, οι εραστές της εγκράτειας, εκείνοι που δεν υπήρξαν μόνο ακροατές των ευαγγελικών προσταγμάτων αλλά και τηρητές τους, σύμφωνα με την ευχή του κατά χάριν κοινού Πατρός, θα γίνουν υπερφυώς ένα· διότι λέει: «δώσε τους να είναι όλοι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα»· τότε που φανερά η πλέον κριτική μάχαιρα του Πνεύματος θα διχάσει τον άνθρωπο εναντίον του πατέρα του και την κόρη εναντίον της μητέρας της, και θα καταστήσει ξένους μεταξύ τους εκείνους που έχουν ανόμοιους τρόπους διαγωγής. Διότι, αν αυτό συμβαίνει εδώ, πόσο μάλλον εκεί, όπου και Αυτός που γνωρίζει τα πάντα δηλώνει σε όσους δεν του έχουν μοιάσει ως προς την αρετή: δεν σας γνωρίζω.

Τώρα όμως, μετά την Πεντηκοστή, αφού τους συγκέντρωσε όλους μαζί, τους αναπέμπει κοινό ύμνο, όχι μόνο επειδή όλοι έχουν ενωθεί μεταξύ τους και, σύμφωνα με τη δεσποτική προσευχή, είναι ένα («διότι δώσε σε αυτούς», λέει ο Κύριος προς τον Πατέρα Του στα Ευαγγέλια, «ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εγώ, Πατέρα, είμαι μέσα σε σένα και εσύ σε μένα, για να είναι και αυτοί ένα μέσα μας εν αληθεία»)· δεν αποδίδει, λοιπόν, η Εκκλησία του Θεού τον κοινό ύμνο σε όλους αυτούς μόνο για αυτόν τον λόγο, αλλά και επειδή επιδιώκει, τόσο μέσω της Αγίας Τεσσαρακοστής όσο και μέσω της Πεντηκοστής που την ακολουθεί, να φανερώσει και να ανυμνήσει όλα τα έργα του Θεού.

Αυτές λοιπόν, αφού τις εκπλήρωσε ο ίδιος, μας τις έδωσε να τις τηρούμε. Διότι «ο νόμος», λέει, «δόθηκε μέσω του Μωυσή, ενώ η χάρη και η αλήθεια ήρθε μέσω του Ιησού Χριστού». Τηρώντας τες εμείς, στον μελλοντικό αιώνα θα λάβουμε σώμα νέο και ανώτερο από τη φθορά, ενώ τώρα, μέσω της ομοφροσύνης και της ένωσης με αυτόν, ανανεωνόμαστε στο πνεύμα του νου μας, προοδεύοντας καθημερινά σε αυτόν προς το καλύτερο. Διότι, αφού μας αναγέννησε μέσω του εαυτού του, δεν μας χώρισε από τον εαυτό του. Επειδή μας γέννησε κατά Πνεύμα και όχι κατά σάρκα, και όπως ακριβώς αυτός, έχοντας γεννηθεί κατά φύση προ των αιώνων από τον Πατέρα, παραμένει αχώριστος από τον Πατέρα και από το Πνεύμα του, έτσι θέλει και εμάς, που γεννηθήκαμε κατά χάρη στα έσχατα των αιώνων από αυτόν, να είμαστε αχώριστοι και μεταξύ μας και με τον ίδιο. Και φανερώνοντας αυτό, ο Κύριος έλεγε υπέρ των μαθητών του προς τον Πατέρα: «δώσε τους να είναι όλοι ένα, όπως ακριβώς εγώ, Πατέρα, είμαι σε σένα και εσύ σε μένα, για να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς εν αληθεία».

Αυτό το αποδεικνύει και ο ύμνος των αγγέλων κατά τη γέννησή του, ότι δηλαδή ήρθε σε εμάς από τον ουρανό φέρνοντάς μας την ειρήνη, όταν έλεγαν: «δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη». Και ο ίδιος δε, ολοκληρώνοντας πλέον τη σωτήρια οικονομία, άφησε την ειρήνη ως κληρονομιά στους δικούς του λέγοντας προς αυτούς: «την ειρήνη τη δική μου σας δίνω· την ειρήνη τη δική μου σας αφήνω»· και πάλι: «να ειρηνεύετε μεταξύ σας και με όλους»· και «από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν έχετε αγάπη μεταξύ σας». Και η τελευταία προσευχή που απηύθυνε υπέρ ημών προς τον Πατέρα του όταν ανερχόταν, στηρίζει τη μεταξύ μας αγάπη· «δώσε τους», λέει, «Πατέρα, ώστε να είναι όλοι ένα».