Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 17:22

Και γενόμενος άνθρωπος έλεγε: «Θα σας στείλω τον Παράκλητο, το Πνεύμα της αληθείας»· και τον έστειλε, ως αψευδής που είναι ο Λόγος του Θεού. Επομένως, ο Ιησούς Χριστός είναι χθες και σήμερα ο ίδιος, και παραμένει άτρεπτος στους αιώνες, και είναι ο ίδιος που δίδει και λαμβάνει, δίδοντας αφενός ως Λόγος του Θεού, λαμβάνοντας αφετέρου ως άνθρωπος. Δεν είναι άρα ο Λόγος, καθόσον είναι Λόγος, εκείνος που βελτιώνεται· διότι τα είχε όλα και πάντοτε τα έχει· αλλά οι άνθρωποι είναι εκείνοι που κάνουν αρχή στο να λαμβάνουν εν αυτώ και δι' αυτού. Διότι, όταν λέγεται τώρα ανθρώπινα γι' αυτόν ότι χρίεται, εμείς είμαστε εκείνοι που χριόμαστε εν αυτώ· επειδή, και όταν αυτός βαπτίζεται, εμείς είμαστε εκείνοι που βαπτιζόμαστε εν αυτώ. Όλα αυτά τα καθιστά σαφέστερα ο Σωτήρας λέγοντας προς τον Πατέρα: «Κι εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, ώστε να είναι ένα, όπως κι εμείς είμαστε ένα». Για χάρη μας, λοιπόν, ζητούσε τη δόξα, και έχουν λεχθεί το «έλαβε», το «εχαρίσατο» και το «υπερύψωσε»· ώστε εμείς να λάβουμε, και σε εμάς να χαριστεί, και εμείς να υψωθούμε εν αυτώ, όπως ακριβώς αγιάζει και τον εαυτό του υπέρ ημών, ώστε εμείς να αγιασθούμε εν αυτώ.

Αλλ' ούτε και έτσι δεν ντρέπονται οι Αρειανοί, και λένε: «Δεν είναι τα πράγματα όπως εσείς λέτε, αλλά όπως εμείς θέλουμε· διότι, επειδή εσείς ανατρέπετε τις προηγούμενες επινοήσεις μας, εφεύραμε μία νεότερη και λέμε: Έτσι είναι ο Υιός και ο Πατέρας ένα, και έτσι είναι ο Πατέρας μέσα στον Υιό και ο Υιός μέσα στον Πατέρα, όπως ακριβώς κι εμείς μπορούμε να γίνουμε μέσα σε αυτόν. Διότι αυτό έχει γραφτεί στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, το οποίο ο Χριστός ζητούσε για εμάς λέγοντας: "Άγιε Πατέρα, διατήρησέ τους στο όνομά σου, που μου έχεις δώσει, για να είναι ένα, όπως κι εμείς". Και πάλι μετά από λίγο: "Και δεν παρακαλώ μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους· ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα, κι εγώ μέσα σε εσένα, για να είναι κι αυτοί ένα μέσα σε εμάς· ώστε να πιστέψει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες. Κι εγώ τους έδωσα τη δόξα που μου έχεις δώσει, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα, εγώ μέσα τους, κι εσύ μέσα σε εμένα· ώστε να είναι τέλεια ενωμένοι σε ένα, και για να γνωρίζει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες".» Έπειτα, σαν να βρήκαν πρόφαση, οι δόλιοι προσθέτουν τα εξής: «Αν λοιπόν, όπως ακριβώς εμείς γινόμαστε ένα μέσα στον Πατέρα, έτσι και αυτός και ο Πατέρας είναι ένα, και έτσι βρίσκεται και αυτός μέσα στον Πατέρα, πώς εσείς, από το γεγονός ότι αυτός λέει "Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα" και "Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα", ισχυρίζεστε ότι αυτός είναι ίδιος και όμοιος της ουσίας του Πατέρα;»

Επομένως, είναι φανερό ότι στο όνομα του Πατρός και του Υιού μπορούμε, γινόμενοι ένα, να έχουμε βέβαιο τον σύνδεσμο της αγάπης. Διότι πάλι, επεκτείνοντας το ίδιο νόημα, λέει ο Κύριος: «Και εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα, καθώς εμείς είμαστε ένα». Ορθώς και εδώ δεν είπε: «για να είναι εν σοι, όπως και εγώ είμαι», αλλά είπε «καθώς εμείς»· εκείνος όμως που λέει το «καθώς», δεν υποδηλώνει ταυτότητα, αλλά εικόνα και παράδειγμα αυτού που λέγεται.

Επομένως, ο «Ιησούς Χριστός χθες και σήμερα» και «ο ίδιος είναι εις τους αιώνας», παραμένοντας άτρεπτος, είναι ο ίδιος που δίνει και που λαμβάνει· δίνει μεν ως Λόγος του Θεού, λαμβάνει δε ως άνθρωπος. Δεν είναι, λοιπόν, ο Λόγος, ως Λόγος, εκείνος που βελτιώνεται· διότι τα είχε όλα και πάντοτε τα έχει· αλλά οι άνθρωποι είναι εκείνοι που κάνουν την αρχή να λαμβάνουν εν αυτώ και δι' αυτού. Διότι, ενώ τώρα λέγεται ανθρωπίνως ότι αυτός χρίεται, εμείς είμαστε εκείνοι που χριόμαστε εν αυτώ, επειδή και όταν αυτός βαπτιζόταν, εμείς είμαστε αυτοί που βαπτιζόμαστε εν αυτώ. Για όλα αυτά μάλιστα ο Σωτήρας κάνει σαφέστερο λόγο, λέγοντας προς τον Πατέρα: «Και εγώ τη δόξα που μου έδωσες, την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα καθώς εμείς είμαστε ένα»· για εμάς, λοιπόν, και δόξα ζητούσε και έχουν λεχθεί το «έλαβε», το «χάρισε» και το «υπερύψωσε», ώστε εμείς να λάβουμε και σε εμάς να χαριστεί και εμείς να υψωθούμε εν αυτώ, όπως ακριβώς και «υπέρ ημών αγιάζει τον εαυτό του, ώστε και εμείς να αγιαστούμε εν αυτώ».

Αλλά ούτε και έτσι δεν ντράπηκαν οι Αρειανοί και λένε: «Όχι όπως λέτε εσείς, αλλά όπως θέλουμε εμείς· διότι, εφόσον εσείς ανατρέπετε τις προηγούμενες επινοήσεις μας, εμείς εφεύραμε νεότερη και λέμε: Έτσι είναι ο Υιός και ο Πατέρας ένα, και έτσι είναι ο Πατέρας μέσα στον Υιό και ο Υιός μέσα στον Πατέρα, όπως ακριβώς θα μπορούσαμε να γίνουμε και εμείς ένα σε αυτόν. Διότι αυτό είναι γραμμένο στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, το οποίο ο Κύριος ζητούσε για εμάς λέγοντας: "Άγιε Πατέρα, διατήρησέ τους στο όνομά σου που μου έχεις δώσει, για να είναι ένα όπως και εμείς είμαστε ένα", και λίγο πιο κάτω: "Δεν παρακαλώ όμως μόνο γι' αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε όλοι να είναι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, για να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς, ώστε να πιστέψει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες· και εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως και εμείς είμαστε ένα, εγώ μέσα τους και εσύ μέσα σε εμένα, για να είναι τελειωμένοι σε ένα, ώστε να γνωρίζει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες"». Έπειτα, σαν να βρήκαν πρόφαση, προσθέτουν οι δόλιοι τα εξής: «Αν, όπως εμείς γινόμαστε ένα μέσα στον Πατέρα, έτσι και αυτός και ο Πατέρας είναι ένα και έτσι βρίσκεται και αυτός μέσα στον Πατέρα, πώς εσείς, από το γεγονός ότι αυτός λέει "εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα" και "εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα", ισχυρίζεστε ότι αυτός είναι ίδιος και όμοιος με την ουσία του Πατέρα;»

Διότι χωρίς τον Θεό είναι αδύνατον να γίνει αυτό. Και αυτό πάλι μπορεί να το βρει κανείς στα θεία λόγια, όπως το «με τον Θεό θα επιτελέσουμε δυνατά έργα» και «με τον Θεό θα υπερπηδήσω τείχος» και «με εσένα θα κατατροπώσουμε τους εχθρούς μας». Είναι επομένως φανερό, ότι στο όνομα του Πατρός και του Υιού μπορούμε, με το να γίνουμε «ένα», να διατηρούμε σταθερό τον σύνδεσμο της αγάπης. Διότι πάλι, για να επεκτείνουμε το ίδιο νόημα, λέει ο Κύριος: «Και εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς, για να είναι ένα, καθώς εμείς είμαστε ένα». Ορθά και εδώ δεν είπε «για να είναι μέσα σε εσένα όπως είμαι και εγώ», αλλά είπε «καθώς εμείς». Εκείνος όμως που λέει το «καθώς» δεν υποδεικνύει ταύτιση, αλλά εικόνα και παράδειγμα αυτού που λέγεται.

Σύμφωνα με αυτήν την έννοια, θεωρώ ότι έχει λεχθεί και το «Ο Πατέρας μου είναι μεγαλύτερός μου», και το «Δεν ανήκει σε μένα να το δώσω, αλλά σε αυτούς για τους οποίους έχει ετοιμαστεί από τον Πατέρα». Διότι αυτό σημαίνει και το να παραδώσει ο Χριστός τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα, όντας απαρχή και όχι τέλος, σύμφωνα με την υλικότερη, όπως ανέφερα, διδασκαλία, η οποία νοείται ως προς εμάς και όχι ως προς τον ίδιο τον Υιό. Το ότι αυτά έχουν έτσι, φαίνεται πάλι όταν οι μαθητές τον ρώτησαν στις Πράξεις των Αποστόλων: «Πότε θα αποκαταστήσεις τη βασιλεία στον Ισραήλ;», και εκείνος απαντά: «Δεν είναι δικό σας θέμα να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία». Δηλαδή, η γνώση μιας τέτοιας βασιλείας δεν ανήκει σε αυτούς που είναι δεμένοι με σάρκα και αίμα. Διότι αυτή τη θεωρία ο Πατέρας την εναπόθεσε στη δική του εξουσία, ονομάζοντας «εξουσία» εκείνους που εξουσιάζονται, και «δικούς του» (ιδίους) εκείνους στους οποίους δεν ενυπάρχει η άγνοια των κατώτερων πραγμάτων. Τους χρόνους και τους καιρούς να μην τους εννοείς ως αισθητούς, αλλά ως κάποια διαστήματα γνώσης που προκαλούνται από τον νοητό ήλιο. Πρέπει, δηλαδή, να εκπληρωθεί εκείνη η προσευχή του Δεσπότη μας. Διότι ο Ιησούς είναι εκείνος που προσευχήθηκε: «Δώσε τους να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς, όπως εγώ και εσύ, Πατέρα, είμαστε ένα». Διότι ο Θεός, όντας ένας, καθώς εισέρχεται στον καθένα ενώνει τους πάντες, και ο αριθμός καταργείται με την παρουσία της μονάδας. Και εγώ, λοιπόν, με αυτόν τον τρόπο προσέγγισα το ρητό κατά τη δεύτερη Επιχείρηση.

«Και εγώ την δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς, για να είναι ένα, καθώς εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, για να είναι σε απόλυτη ενότητα τέλειοι.» Β. Αν λοιπόν ισχυρίζονταν ότι η ενότητα του Υιού προς τον Πατέρα είναι ίσως τέτοια, όπως ακριβώς θα μπορούσε να νοηθεί και στην δική μας περίπτωση, τι άραγε θα συμπεράνουμε; Διότι είναι γεγραμμένο ότι «Το πλήθος όσων πίστεψαν είχε μία καρδιά και μία ψυχή.» Διότι, ενώ υπήρχαν πάρα πολλές ψυχές συνολικά, είπε ότι όλων έγιναν μία, μη ορίζοντας το όνομα και το πράγμα της ενώσεως με βάση την ίδια την φύση, αλλά αποδίδοντάς το μάλλον στις αδιάσπαστες ροπές των θελημάτων και στο να έχουν μία και την αυτή σκέψη και βούληση. Και επειδή ο Υιός συμφωνεί και είναι ομόφρων σε όλα με τον Πατέρα, για αυτόν τον λόγο είναι και ένα με αυτόν. Διότι αυτά φλυαρούν συνεχώς εκείνοι οι άθλιοι. Α. Αλλά, αφού γέμισαν αμέσως τον δικό τους νου με ηλιθιότητα που έχει φτάσει ήδη στο άκρο και στο ανώτατο σημείο, θα συλληφθούν και σε αυτό πάλι. Διότι κανένα από τα άτοπα νοήματα, όπως φαίνεται, δεν είναι τόσο ανίσχυρο και καταρριμμένο, το οποίο να μην κυριεύει τον νου των ασύνετων, και μάλιστα χωρίς κόπο. «Διότι ο μωρός θα πει μωρίες, και η καρδιά του θα σκεφτεί μάταια πράγματα, για να πει πλάνες εναντίον του Κυρίου,» σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

Γι' αυτό, λοιπόν, και έλεγε προς τον εν ουρανοίς Πατέρα: «Να είναι ένα, καθώς εμείς είμαστε ένα». Διότι παρατήρησε πώς μέσα στον Χριστό και στο Άγιο Πνεύμα όλοι εμείς είμαστε ένα και κατά το σώμα και κατά το πνεύμα. Πρέπει, λοιπόν, να κατηγορηθούν εκείνοι που προτίμησαν να φρονούν διαφορετικά πράγματα, καθώς δεν κατανόησαν ορθώς ούτε καν εκείνα που έχουν γραφτεί για εμάς. Β. Βεβαίως και πρέπει να κατηγορηθούν· διότι μίλησες ορθά. Επειδή, όμως, μου αρέσει να μαθαίνω, δεν θα διστάσω να ρωτήσω: θα παραδεχθούμε ότι ο Υιός έχει ενωθεί με τον Θεό και Πατέρα όπως ακριβώς και εμείς μεταξύ μας, ή θα μπορούσε κάποιος να αποδώσει σε αυτούς μια ένωση ανώτερη από αυτήν; Α. Λέμε ότι ο Υιός έχει ενωθεί με τον Πατέρα και με τον ίδιο τρόπο με εμάς, αλλά ταυτόχρονα και ανώτερα από εμάς. Διότι, βεβαίως, είναι ομολογουμένως απολύτως και ομοούσιος με Εκείνον που τον γέννησε, εφόσον είναι αληθινά Υιός και προέρχεται από Αυτόν. Ενώ, λοιπόν, υπάρχει σε δική του υπόσταση, και πιστεύουμε ακράδαντα ότι έτσι έχουν τα πράγματα, δεν διαχωρίζεται από τον Πατέρα όπως εμείς μεταξύ μας, δηλαδή σύμφωνα με τον νόμο των σωμάτων, έχοντας πλήρη διαίρεση, εννοώ ως προς την ατομική ετερότητα, αλλά έχει την ένωση φυσική και ανέκφραστη, χωρίς να έχουν υποστεί οι υποστάσεις κάποια σύγχυση αναμειγνυόμενες η μία με την άλλη, όπως νομίζουν μερικοί, ώστε να είναι ο Πατέρας και ο Υιός το ίδιο πρόσωπο, αλλά, ενώ και ο καθένας τους υπάρχει και έχει δική του υπόσταση, και λέγεται ότι έχει δική του ύπαρξη, η ταυτότητα της ουσίας εξασφαλίζει την ένωση. Β. Λες, λοιπόν, ότι ο Υιός είναι σε δική του ουσία διαφορετική από εκείνη του Πατέρα; Α.

Όταν λοιπόν ο Μονογενής Λόγος του Θεού, αν και κατά φύσιν Θεός και Κύριος και συνεδρεύων με τον Θεό και Πατέρα, συγκατέβηκε στο μέτρο της ανθρωπότητας, και γι' αυτό τον λόγο συγκαταλέχθηκε ως αδελφός με εκείνους που κλήθηκαν μέσω της πίστεως στην υιοθεσία του Θεού· τότε ακριβώς, τηρώντας άριστα την πάνσοφη τάξη της θείας οικονομίας, έλεγε για εμάς άλλοτε μεν: «Θα αναγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου», και άλλοτε: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Διότι έχουν παραδοθεί σε αυτόν τα πάντα από τον Θεό και Πατέρα, και γίναμε κλήρος του, αν και παλαιότερα ήμασταν «μερίδες αλεπούδων», όπως λέει ο Δαβίδ. Επειδή, οι άθλιοι, ήμασταν υποταγμένοι παρά τη θέλησή μας στις αγέλες των δαιμόνων· όμως ο Χριστός με το δικό του αίμα μας απέκτησε όλους και μας έκανε κληρονομιά του. Και γι' αυτό είπε προς τον Πατέρα και Θεό στους ουρανούς: «Εκείνους που μου έδωσες από τον κόσμο δικοί σου ήταν και τους έδωσες σε εμένα, και εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς». Διότι, αν και είναι Υιός κατά φύσιν, λέει ότι εξαιτίας της ανθρώπινης φύσεως συμμετείχε μαζί με εμάς κατά χάριν σε αυτή τη δόξα, ωστόσο, παραμένοντας αυτό που ήταν, μας έδωσε τη δική του δόξα. Επειδή μας σφράγισε με το δικό του Πνεύμα για υιοθεσία, και εν αυτώ «κράζουμε: Αββά, ο Πατήρ». Επομένως εμείς, που συγκαταλεχθήκαμε στα τέκνα του Θεού, έχουμε γίνει κοινωνοί αίματος και σαρκός, δηλαδή βρισκόμαστε σε αίμα και σάρκα και σε φθαρτά και γήινα σώματα.

Παραθέτοντας δε και εμάς στον Θεό και Πατέρα, λέει πάλι τα εξής: «Δεν παρακαλώ δε μόνο για τούτους, αλλά και για όλους εκείνους που πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς, για να πιστεύει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες. Και εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα όπως και εμείς είμαστε ένα, εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να είναι ολοκληρωμένοι σε ένα».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΒ'. Ότι κατά φύση ο Υιός είναι ένα με τον δικό Του Πατέρα και Θεό, έστω κι αν λέγεται ότι δέχεται ως δωρεά της χάριτος το να είναι ένα με τον Πατέρα. «Και εγώ την δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα καθώς εμείς είμαστε ένα, εγώ σε αυτούς και συ σε μένα, για να είναι τελειωμένοι στο ένα, για να γνωρίζει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες και τους αγάπησες καθώς αγάπησες εμένα». Εμείς, έχοντας ορθό φρόνημα, υποστηρίζουμε ότι ο Μονογενής έχει ουσιώδη και φυσική ένωση με τον δικό Του Πατέρα, εφόσον μάλιστα έχει γεννηθεί κατά τον αληθινό τρόπο της γεννήσεως, και νοείται ότι προέρχεται από Αυτόν και βρίσκεται μέσα σε Αυτόν. Αφενός φαίνεται να ξεχωρίζει και να διακρίνεται ως προς την ετερότητα της ιδιαίτερης υπάρξεώς Του, αφετέρου νοείται ως ένα με τον Πατέρα λόγω της απολύτως συμφυούς ταυτότητας της ουσίας. Επειδή όμως, ένεκα της θείας οικονομίας, της σωτηρίας και της ζωής μας, εγκατέλειψε τρόπον τινά την αρχική Του θέση, εννοώ την ισότητα προς τον Πατέρα και Θεό, και φαίνεται να έχει μετακινηθεί προς την ανάληψη μιας πιο ταπεινής δόξας (διότι αυτό σήμαινε το «εκένωσεν εαυτόν»), Εκείνος που ανέκαθεν και εξ αρχής συνυπάρχει με τον Πατέρα δέχεται αυτό με τη σάρκα, με το γήινο και φθαρτό περίβλημα και την ανθρώπινη μορφή, η οποία, εννοούμενη σύμφωνα με τον φυσικό λόγο, απαιτούσε αναγκαστικά, σαν να επρόκειτο για δωρεά της χάριτος, αυτό που Του ανήκε εκ φύσεως· διότι βρισκόταν και βρίσκεται στη μορφή και την ισότητα του Πατέρα.

Επομένως, επειδή η σάρκα που προήλθε από γυναίκα, δηλαδή ολόκληρος ο ναός που γεννήθηκε από την Παρθένο, δεν είναι ομοούσια με τον Θεό και Πατέρα ούτε ταυτίζεται ως προς τη φύση με Αυτόν, εφόσον όμως προσλήφθηκε άπαξ ως σώμα του Λόγου, λογίζεται πλέον ως ένα μαζί με Αυτόν. Διότι ένας είναι ο Χριστός και ένας ο Υιός, ακόμη και όταν έγινε άνθρωπος. Για τον λόγο αυτόν νοείται ότι έλαβε την ένωση, έχοντας γίνει δεκτός σε αυτήν και με τη σάρκα του, η οποία δεν έχει από τη φύση της το να είναι ένα με τον Θεό. Και αν πρέπει να το πούμε συντομότερα και σαφέστερα, ο Μονογενής λέει ότι δόθηκε στον Ίδιο εκείνο που δόθηκε στη δική Του σάρκα· το οποίο βεβαίως δόθηκε από τον Πατέρα μέσω Αυτού εν Πνεύματι. Διότι ο τρόπος της ένωσης με τον Θεό δεν έχει άλλη οδό, ακόμη και αν νοηθεί στην περίπτωση του Χριστού, κατά το ότι εμφανίστηκε και υπήρξε άνθρωπος· με την ένωση προς το Πνεύμα, κατά τον άρρητο τρόπο της συνύπαρξης, αφού προφανώς αγιάζεται η σάρκα, και έτσι αυτή ανέρχεται ασυγχύτως προς ένωση με τον Θεό Λόγο, και δι' Αυτού προς τον Πατέρα, προφανώς κατά σχέση και όχι κατά φύση. Αυτήν λοιπόν τη χάρη και τη δόξα που μου έχει δοθεί από εσένα, λέει, ω Πατέρα, δηλαδή προφανώς το να είμαι ένα με εσένα, την έχω δώσει σε αυτούς ώστε να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα.

Διότι εκτός από εκείνα που είπε σχετικά με το ότι πρέπει εμείς να αγιαζόμαστε από τον Πατέρα, πρόσθεσε για εμάς και τα εξής: «Και εγώ την δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα· διότι τους αγάπησες όπως αγάπησες εμένα», και πάλι: «Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες, θέλω όπου είμαι εγώ να είναι και αυτοί μαζί μου». Μετά λοιπόν από αυτά τα λόγια, αποκαλεί αμέσως τον Πατέρα δίκαιο, και πολύ εύλογα, κατά την ευδοκία και το θέλημα του οποίου έγινε άνθρωπος ο Υιός, ώστε να γίνει πρόξενος στην ανθρώπινη φύση και του αγιασμού μέσω του Πνεύματος και της ένωσης με τον Θεό και του να κατοικεί στις άνω μονές, να είναι μαζί Του και να συμβασιλεύει με Αυτόν. Μια φύση η οποία πλάστηκε «για καλά έργα»· διότι στην αρχή ο Θεός δεν έπλασε τον άνθρωπο για την κακία· αλλά παρεκτράπηκε προς την φαυλότητα από τις ανόσιες μηχανουργίες του διαβόλου, και αποσπάστηκε από εκείνη την αρχαία και θεοφιλή διαγωγή σαν από κάποιο δικό της θεμέλιο.

Άλλο που δείχνει ότι το να γίνεται κάτι εν τω Θεώ δεν σημαίνει μεταβολή της φύσης, αλλά ότι γίνεται μέσω αυτού ή από αυτόν. Άλλο, δια του οποίου μαθαίνουμε πώς πρέπει να κατανοούμε το ρητό, δηλαδή: «Για να είναι, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί ένα σε εμάς· εγώ σε αυτούς και εσύ σε εμένα, ώστε να είναι τελειωμένοι σε ένα». Άλλο που αποδεικνύει ακριβώς ότι δεν εγκαταλείπουμε τη δική μας φύση για να μεταβληθούμε στη θεία, όταν λέγεται ότι γινόμαστε ένα με τον Θεό, αλλά ότι ονομαζόμαστε έτσι επειδή γινόμαστε μέτοχοί του.

Και εγώ τη δόξα που μου έχεις δώσει, την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα. Εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, για να είναι τελειοποιημένοι σε ένα· ώστε να γνωρίζει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες.» Επομένως, όπως ακριβώς εμείς που είμαστε άνθρωποι κατά τη φύση γινόμαστε ένα μέσα στον Πατέρα, έτσι και ο ίδιος ο Υιός είναι ένα με τον Πατέρα.

Αντίθεση από την πλευρά των αιρετικών. Ακόμη και αν λέει ο Υιός, ισχυρίζονται, «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», δεν σημαίνει πάντως ότι θα είναι της ίδιας ουσίας με τον Πατέρα, επειδή και εμείς, αν και είμαστε άνθρωποι κατά φύση, γινόμαστε ένα ως προς τον Θεό· και μάρτυρας για αυτό είναι ο ίδιος ο Υιός που λέει: «Θέλω, Πατέρα, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί να είναι ένα μέσα μας».

ΑΛΛΟ. Συνήθεια του Σωτήρα Χριστού είναι να προβάλλει πάντοτε τα αγαθά που του ανήκουν εκ φύσεως και να προστάζει να εξομοιωνόμαστε με αυτά, αναπλάθοντάς μας έτσι σύμφωνα με τη θεία εικόνα, κατά την οποία έχουμε και δημιουργηθεί. Όταν λοιπόν θέλει να διδάξει και εμάς να είμαστε πράοι, λέει: «Μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά». Και όταν μαθαίνοντας από αυτόν γίνουμε πράοι, δεν εξομοιωνόμαστε καθόλου μαζί του ως προς τη φύση, αλλά μόνο ως προς το σχήμα της πραότητας. Επομένως, όταν λέει για εμάς: «Για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα», λαμβάνοντας το παράδειγμα από τον εαυτό του, δεν το λέει αυτό για να γίνουμε ένα ως προς τη φύση σε σχέση με τον Θεό, αλλά για να γίνουμε και εμείς ένα αναμεταξύ μας μέσω της ομοψυχίας και του κοινού φρονήματος, όπως ακριβώς εκείνος είναι ένα κατά φύση με τον Πατέρα, λαμβάνοντας τη φυσική ταυτότητα του Πατέρα προς τον Υιό ως εικόνα της αδιάσπαστης ομόνοιας, η οποία μπορεί να μας κάνει ένα σώμα και μία ψυχή. Διότι έτσι έχει γραφτεί για εκείνους που πίστεψαν, ότι «το πλήθος αυτών που πίστεψαν είχε μία καρδιά και μία ψυχή».

Επειδή δε προσθέτει το «καθώς εμείς είμαστε ένα», είναι φανερό ότι δεν χαρίζει στους πιστούς φυσική μεταβολή, αλλά θέτει αυτό που του ανήκει εκ φύσεως ως εικόνα και υπόδειγμα της δικής μας προαιρετικής ενότητας. Διότι το «καθώς» δεν υποδηλώνει οπωσδήποτε αλήθεια, αλλά κάποια ομοίωση.

Άλλο, δια του οποίου μαθαίνουμε πώς αρμόζει να κατανοούμε το ρητό, δηλαδή, «Για να είναι, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς· εγώ μέσα σε αυτούς, και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να είναι ολοκληρωμένοι σε ένα.» Θέλοντας ο Λόγος του Θεού να προσφέρει κάποια μεγάλη και υπερφυή χάρη στο γένος των ανθρώπων, ελκύει τους πάντες προς την ενότητα με τον εαυτό Του.

Διότι έτσι μαρτυρεί και ο Ιωάννης λέγοντας: «Εκείνο που ήταν απ' αρχής, εκείνο που έχουμε ακούσει και έχουμε δει με τα μάτια μας, και τα χέρια μας ψηλάφησαν», και πάλι στην Αποκάλυψη λέει: «ο Ων απ' αρχής και ο Ερχόμενος Παντοκράτωρ». Πολύ ορθά μίλησε για όλα· διότι, λέγοντας «όλα μου παραδόθηκαν από τον Πατέρα μου», προϋπέθετε με ακρίβεια και [τον Πατέρα]. Όντας λοιπόν Θεός επί πάντων, αλλά έχοντας τον δικό του Πατέρα, [το φανερώνει] όταν λέει: «Απέρχομαι προς τον Πατέρα». Εάν όμως ήταν ο ίδιος Πατέρας, προς ποιον Πατέρα πηγαίνει άραγε, ω ανόητε; 10. Ή πάλι δεν λέει: «για να είναι ένα, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα;» Διότι η Γραφή, προφυλάσσοντας πάντοτε από τις ακραίες πτώσεις των ανθρώπων, συγκεντρώνει από παντού τον νου στη μέση οδό της αλήθειας. Έτσι, προς αυτούς μεν που νομίζουν ότι ο Υιός είναι ξένος προς τον Πατέρα, εννοώ δηλαδή όπως νομίζει ο Άρειος και άλλες αιρέσεις, λέει: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα»· προς αυτούς δε που νομίζουν ότι ο ίδιος είναι Πατέρας και ο ίδιος είναι Υιός εξαιτίας του ρητού «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», λέει: «κάνε τους να είναι ένα, όπως κι εγώ και εσύ είμαστε ένα», ώστε να καταισχύνει τον Νοητό και τη σχολή του, φέρνοντας στο μέσο ως παράδειγμα την ένωση των μαθητών. Διότι πώς ήταν δυνατόν ο Πέτρος και ο Ιωάννης και οι υπόλοιποι να είναι ένα με την έννοια της συναλοιφής (συγχώνευσης);

Η Εκκλησία δεν θα μπορούσε να ονομαστεί «πλησίον του Χριστού», εάν Εκείνος δεν είχε έλθει άνωθεν και δεν την είχε πλησιάσει, μέσω της ομοιοπαθούς σάρκας που έλαβε, ώστε την ανθρωπότητα που Τον πλησίασε, αφού συνάξει κοντά Του όσους έζησαν με υπακοή, να την ονομάσει άγια και άσπιλη νύμφη. Και για τον λόγο αυτόν εδώ ο Λόγος, ο Κύριός μας ο Μονογενής, παρακαλεί τον Πατέρα για τους μαθητές, ώστε να είναι μέσα σε Αυτόν, προκειμένου τη συγγένεια που δημιουργήθηκε με Αυτόν μέσω της σάρκας, με την ευδοκία του Πατέρα αφού αγιαστούν οι μαθητές, να τη συνάψει σε ενότητα ευδοκίας και υιοθεσίας, ώστε να έχουν στον Πρωτότοκο του Πατέρα «την απογραφή των πρωτοτόκων στον ουρανό». Και για να μην νομίσουν κάποιοι ότι ο Υιός αποξενώνεται από τη δόξα του Πατέρα επειδή προσέλαβε σάρκα, κατοχυρώνοντας την πίστη και τη γνώση της αλήθειάς Του, ώστε να μην περιέλθει κάποιος από τους δούλους Του σε κάποια εσφαλμένη υπόνοια και εκπέσει ο άνθρωπος αυτός από την ελπίδα, λέει: «ώστε να είναι, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί να είναι ένα. Διότι εγώ και εσύ είμαστε ένα», επειδή Αυτός είναι Θεός εκ Θεού και ομοούσιος ως προς τη θεότητα. Και το «ένα είμαστε» δεν υποδηλώνει ενικό πρόσωπο. Διότι δεν είπε ότι εγώ είμαι ένας, αλλά εγώ και εσύ· και είπε το «ένα είμαστε», για να ελέγξει τον Σαβέλλιο και τη σχολή του, ο οποίος νομίζει ότι ο Υιός και ο Πατέρας αποτελούν συναλοιφή, και ομοίως ο Πατέρας ως προς το Άγιο Πνεύμα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο λέει, «ένα είμαστε», και δεν είπε, «ένας είμαι».

Αυτό ακριβώς φανέρωσε πάλι ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριός μας, αναπέμποντας τη μεγάλη προσευχή υπέρ των οικείων του «προς τον Θεό και Πατέρα», μέσω της οποίας παρακαλεί λέγοντας: «για να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα μου κι εγώ μέσα σου, για να είναι κι αυτοί ένα μέσα μας, ώστε να πιστεύει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες. Κι εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα τους κι εσύ μέσα μου, για να είναι τελειοποιημένοι στην ενότητα, ώστε να γνωρίζει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες και τους αγάπησες όπως αγάπησες εμένα. Πατέρα, αυτό που μου έδωσες, θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου, για να θεωρούν τη δόξα που μου έδωσες». Αυτή είναι η μεγάλη μεσιτεία του Σωτήρα μας υπέρ ημών, για να είμαστε μαζί του όπου κι αν βρίσκεται αυτός, και για να θεωρούμε τη δόξα του, και για να μας αγαπήσει όπως τον αγάπησε ο Πατέρας του, και ό,τι του δώρισε, αυτό να δώσει και σε εμάς, και τη δόξα που του έδωσε, αυτή να δώσει και σε εμάς· κάνοντάς μας όλους ένα, για να μην είμαστε πια πολλοί αλλά όλοι ένας, ενωμένοι με τη θεότητά του και με τη δόξα της βασιλείας του, όχι κατά συναλοιφή (συγχώνευση) σε μία ουσία, αλλά κατά την τελειοποίηση της ύψιστης αρετής. Διότι αυτό ακριβώς δίδαξε λέγοντας «για να είναι τελειοποιημένοι».

Διότι έτσι, αφού καταστούμε από αυτόν τέλειοι εν σοφία και φρονήσει και δικαιοσύνη και ευσέβεια και σε κάθε αρετή, θα ενωθούμε με το άρρητο φως της πατρικής θεότητας, αφού γίνουμε και οι ίδιοι φώτα από τη συνάφεια προς αυτόν, και αφού αναδειχθούμε υιοί Θεού κατά μετοχή της κοινωνίας με τον Μονογενή του, μετέχοντας στις μαρμαρυγές της θεότητάς του. Και βέβαια, με αυτόν τον τρόπο όλοι θα γίνουμε ένα με τον Πατέρα και τον Υιό. Διότι, όπως ο ίδιος έλεγε ότι ο εαυτός του και ο Πατέρας είναι ένα, λέγοντας: «εγώ και ο Πατήρ είμαστε ένα», έτσι εύχεται να μετάσχουμε και όλοι εμείς στην ίδια ενότητα, κατά μίμησή του· όχι σύμφωνα με τον Μάρκελλο, ότι τάχα ο Λόγος ενώνεται με τον Θεό και θα συναφθεί με την ουσία του, αλλά καθώς μαρτύρησε η αλήθεια, ο ίδιος ο Σωτήρας όταν είπε: «τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, ώστε να είναι ένα όπως εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να είναι τελειωμένοι στο ένα»· διότι έτσι και τότε θα φτάσει στην εκπλήρωσή του και το αποστολικό λόγιο που λέει: «ώστε να είναι ο Θεός τα πάντα εν πάσι».

Και επειδή ο Μάρκελλος και όσοι σαβελλίζουν με παρόμοιο τρόπο με αυτόν συνηθίζουν να χρησιμοποιούν τρία ρητά, προσπαθώντας να αποδείξουν ότι ο Πατέρας και ο Υιός είναι ένα, άλλοτε μεν επαναλαμβάνοντας διαρκώς το «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», άλλοτε δε το «ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα στον Πατέρα» και το «όποιος έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα», ως απάντηση μεν στο «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» πρέπει να τους παραθέσουμε τα προκείμενα χωρία, με τα οποία προσεύχεται υπέρ των μαθητών του, ώστε να επιτύχουν και όλοι αυτοί την ίδια ένωση. Λέει, λοιπόν: «ώστε να είναι ένα, καθώς εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να φθάσουν στην τελειότητα της ενότητας». Ως απάντηση δε στο «ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα στον Πατέρα», θα παραθέσουμε πάλι τον δικό του λόγο, με τον οποίο, προσευχόμενος υπέρ αυτών, έλεγε: «καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι μέσα σε εμάς, και εγώ την δόξα, την οποία μου έχεις δώσει, την έχω δώσει σε αυτούς». Με αυτά τα λόγια φανερώνει σαφώς ότι ο Πατέρας είναι μέσα σε αυτόν με τον ίδιο τρόπο που επιθυμεί να είναι και μέσα σε εμάς· όχι δηλαδή ότι αυτός και ο Πατέρας είναι ένας αποτελώντας μία υπόσταση, αλλά ότι, εφόσον ο Πατέρας τού μετέδωσε την δική του δόξα, και ο ίδιος ομοίως τη μεταδίδει στους δικούς του, μιμούμενος τον Πατέρα. Γι' αυτό λέει: «και εγώ την δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς, ώστε να είναι ένα καθώς εμείς είμαστε ένα.» «Καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι μέσα σε εμάς.»

Ο δε σύνδεσμος αυτής της ενότητας είναι η δόξα· και στο ότι ως δόξα ονομάζεται το Άγιο Πνεύμα, κανένας από τους προσεκτικούς μελετητές δεν θα μπορούσε να φέρει αντίρρηση, έχοντας υπ' όψιν του τα ίδια τα λόγια του Κυρίου. Διότι λέγει: «Τη δόξα που μου έδωσες, την έδωσα σε αυτούς». Διότι πράγματι τέτοια δόξα έδωσε στους μαθητές Εκείνος που τους είπε: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Έλαβε δε αυτήν τη δόξα, την οποία πάντοτε είχε πριν από τη δημιουργία του κόσμου, Εκείνος που περιεβλήθη την ανθρώπινη φύση· και αφού αυτή δοξάστηκε δια του Πνεύματος, η μετάδοση της δόξας του Πνεύματος επεκτείνεται σε καθετί το συγγενές, αρχίζοντας από τους μαθητές. Γι' αυτό λέγει: «Τη δόξα που μου έδωσες, την έδωσα σε αυτούς, ώστε να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να είναι τελειωμένοι στο ένα». Εκείνος, λοιπόν, που από νήπιο αναπτύχθηκε σε τέλειο άνδρα μέσω της πνευματικής αύξησης και έφτασε στο μέτρο της νοητής ηλικίας, και ο οποίος από την κατάσταση της δούλης και της παλλακίδας μετέλαβε το αξίωμα της βασιλείας, και έγινε δεκτικός της δόξας του Πνεύματος μέσω της απάθειας και της καθαρότητας, αυτός είναι η τέλεια περιστερά, προς την οποία αποβλέπει ο νυμφίος λέγοντας: «Μία είναι η περιστερά μου, η τέλειά μου, είναι η μοναδική για τη μητέρα της, είναι η εκλεκτή για εκείνη που τη γέννησε».

Αλλά και τα επόμενα του ευαγγελίου συμφωνούν με όσα έχουν ειπωθεί: «Τη δόξα που μου έδωσες, την έχω δώσει σε αυτούς»· διότι νομίζω ότι εδώ ονομάζει δόξα το Άγιο Πνεύμα, το οποίο έδωσε στους μαθητές μέσω του εμφυσήματος. Διότι δεν είναι δυνατόν να ενωθούν με άλλον τρόπο εκείνοι που βρίσκονται σε απόσταση μεταξύ τους, εάν δεν συμφύονται με την ενότητα του Πνεύματος: «Διότι εάν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν». Το δε Πνεύμα είναι η δόξα, καθώς λέει αλλού προς τον Πατέρα: «Δόξασέ με με τη δόξα που είχα κοντά σου από την αρχή, προτού να υπάρξει ο κόσμος». Διότι ο Θεός Λόγος, ο οποίος είχε τη δόξα του Πατέρα προ του κόσμου, επειδή κατά τις έσχατες ημέρες έγινε σάρκα, έπρεπε και η σάρκα, μέσω της ανακράσεώς της με τον Λόγο, να γίνει εκείνο ακριβώς που είναι ο Λόγος· και αυτό συμβαίνει με το να λάβει εκείνο που είχε ο Λόγος προ του κόσμου· αυτό δε ήταν το Άγιο Πνεύμα· διότι τίποτε άλλο δεν είναι προαιώνιο παρά μόνο ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα. Γι' αυτόν τον λόγο και εδώ λέει ότι: «Τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, ώστε μέσω αυτής να ενωθούν με εμένα, και μέσω εμού με εσένα».

Ας εξετάσουμε δε και τα επόμενα που παρατίθενται στο Ευαγγέλιο: «Για να είναι ένα, καθώς εμείς είμαστε ένα· εσύ μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε αυτούς· διότι εγώ και εσύ είμαστε ένα· για να είναι τελειωμένοι στο ένα». Διότι νομίζω ότι αυτά δεν χρειάζονται καμία επεξήγηση για να εναρμονιστούν με το προκείμενο νόημα, καθώς η ίδια η διατύπωση εκθέτει φανερά το δόγμα περί αυτών. «Για να είναι ένα καθώς εμείς είμαστε ένα»· διότι δεν είναι δυνατόν με άλλον τρόπο να γίνουν όλοι ένα «καθώς εμείς είμαστε ένα», εάν δεν αποχωριστούν από όλα όσα τους διαμερίζουν μεταξύ τους και δεν ενωθούν με εμάς που είμαστε ένα, «για να είναι ένα καθώς εμείς είμαστε ένα». Και πώς γίνεται αυτό; Επειδή «Εγώ είμαι μέσα σε αυτούς». Διότι δεν είναι δυνατόν να βρίσκομαι μόνο εγώ μέσα σε αυτούς, αλλά οπωσδήποτε και εσύ, επειδή «Εγώ και εσύ είμαστε ένα». Και έτσι θα καταστούν «τελειωμένοι στο ένα» όσοι έχουν τελειοποιηθεί μέσα σε εμάς· διότι εμείς είμαστε το ένα.

Ο μέγας Παύλος, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς, οι οποίοι είναι βέβαια δικοί σας πρόγονοι, σχετικά με τη φιλαδελφία, λέει: «δεν έχετε ανάγκη να σας γράφω, διότι εσείς οι ίδιοι είστε θεοδίδακτοι στο να αγαπάτε ο ένας τον άλλον». Εφόσον λοιπόν ο Κύριος είπε προς κάποιους: «εάν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ», ας φοβηθούμε κι εμείς αυτόν τον λόγο, μη θεωρώντας ότι λέγεται εδώ για εμάς, αλλά μήπως, ο μη γένοιτο, ειπωθεί κατά τη φρικτή εκείνη ημέρα, τότε που η συγγένεια θα κριθεί μάλλον από την ομοιότητα των πράξεων· τότε που όλοι όσοι αγάπησαν την εν Χριστώ πτωχεία, ή έστω, τουλάχιστον αγάπησαν τους πτωχούς, εκείνοι που περιφρόνησαν τη δόξα, οι εραστές της εγκράτειας, εκείνοι που δεν υπήρξαν μόνο ακροατές των ευαγγελικών προσταγμάτων αλλά και τηρητές τους, σύμφωνα με την ευχή του κατά χάριν κοινού Πατρός, θα γίνουν υπερφυώς ένα· διότι λέει: «δώσε τους να είναι όλοι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα»· τότε που φανερά η πλέον κριτική μάχαιρα του Πνεύματος θα διχάσει τον άνθρωπο εναντίον του πατέρα του και την κόρη εναντίον της μητέρας της, και θα καταστήσει ξένους μεταξύ τους εκείνους που έχουν ανόμοιους τρόπους διαγωγής. Διότι, αν αυτό συμβαίνει εδώ, πόσο μάλλον εκεί, όπου και Αυτός που γνωρίζει τα πάντα δηλώνει σε όσους δεν του έχουν μοιάσει ως προς την αρετή: δεν σας γνωρίζω.

Όταν δε οι ιεροί άνδρες θεωρούν μέσα τους εκείνο το θεοπρεπές φως, και το βλέπουν όταν αξιωθούν της θεουργού κοινωνίας του Πνεύματος κατά την απόρρητη επιφοίτηση των τελεσιουργών ελλάμψεων, βλέπουν το ένδυμα της θεώσεώς τους, καθώς ο νους δοξάζεται και πληρούται από την υπέρκαλη λαμπρότητα υπό της χάριτος του Λόγου, όπως ακριβώς δοξάστηκε με θεοπρεπές φως το συνημμένο σώμα πάνω στο όρος υπό της θεότητος του Λόγου. Διότι «τη δόξα την οποία ο Πατέρας έδωσε σε αυτόν», την έδωσε ο ίδιος σε όσους τον υπακούν, σύμφωνα με τον λόγο στα ευαγγέλια, και «θέλησε να είναι αυτοί μαζί του και να θεωρούν τη δόξα του».

Βεβαίως, δεν έδωσε αυτή τη δόξα, η οποία υπερβαίνει όλα τα όντα, μόνο στο ανθρώπινο φύραμα που ενώθηκε υποστατικά μαζί Του, αλλά και στους μαθητές· διότι λέει: «Εγώ τη δόξα που μου έδωσες, Πατέρα, την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, για να είναι τελειωμένοι σε ένα».

Διότι το ρήμα «είμαστε» δεν λέγεται για έναν, αλλά για δύο. Υπέδειξε δύο πρόσωπα, αλλά μία δύναμη. Ο ίδιος δε το διευκρίνισε αυτό, όταν είπε προς τον Πατέρα σχετικά με τους μαθητές: «Τη δόξα που μου έδωσες, την έδωσα σε αυτούς, για να είναι ένα καθώς εμείς είμαστε ένα, εγώ μέσα σε αυτούς και συ μέσα σε μένα, για να είναι απόλυτα ενωμένοι σε ένα, ώστε να γνωρίζει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες». Τι έχουν να πουν σε αυτά οι Νοητιανοί; Μήπως είναι όλοι ένα σώμα κατά την ουσία; Ή μήπως γινόμαστε ένα με τη δύναμη και τη διάθεση της ομοφροσύνης; Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, ο Υιός που απεστάλη και δεν αναγνωρίστηκε από όσους βρίσκονταν στον κόσμο, ομολόγησε ότι είναι μέσα στον Πατέρα κατά τη δύναμη και τη διάθεση. Διότι ο Υιός είναι ο ένας νους του Πατέρα. Και εμείς που έχουμε τον νου του Πατέρα έτσι πιστεύουμε. Εκείνοι όμως που δεν έχουν τον νου, αρνήθηκαν τον Υιό. Εάν δε θέλουν να πουν ότι και ο Φίλιππος ρωτούσε για τον Πατέρα: «Δείξε μας τον Πατέρα και μας αρκεί», προς τον οποίο αποκρίθηκε ο Κύριος λέγοντας: «Τόσον καιρό είμαι μαζί σας, Φίλιππε, και δεν με έχεις γνωρίσει; Εκείνος που έχει δει εμένα έχει δει τον Πατέρα. Δεν πιστεύεις ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα;», και αν θέλουν να πουν ότι μέσω αυτού ενισχύεται το δόγμα τους, επειδή δήθεν ο ίδιος ομολογεί τον εαυτό του ως Πατέρα, ας γνωρίζουν ότι επιφέρουν στους εαυτούς τους τη μεγαλύτερη αντίφαση, καθώς ελέγχονται από το ίδιο το ρητό. Διότι, ενώ ο Χριστός σε όλα αποκαλούσε και απεδείκνυε τον εαυτό του Υιό, δεν τον αναγνώρισαν. Ούτε μπόρεσαν να κατανοήσουν ή να ατενίσουν τη δύναμή του.

Τι σημαίνει το «να μην εγκαταλείπουμε τη σύναξή μας»; Γνωρίζει ότι είναι μεγάλη η δύναμη που προέρχεται από τη συναναστροφή και τη σύναξη. Διότι λέει: «Όπου είναι δύο ή τρεις συγκεντρωμένοι στο όνομά μου, εκεί είμαι κι εγώ ανάμεσά τους»· και πάλι: «Για να είναι ένα, όπως κι εμείς είμαστε ένα»· και πάλι: «Όλων η καρδιά και η ψυχή ήταν μία». Και όχι μόνο γι' αυτό, αλλά επειδή και η αγάπη αυξάνεται μέσω της σύναξης· και όταν η αγάπη αυξάνεται, είναι ανάγκη να ακολουθούν και τα έργα του Θεού. «Και γινόταν», λέει, «θερμή προσευχή από τον λαό». «Όπως συνηθίζουν μερικοί». Εδώ όχι μόνο συμβούλευσε, αλλά και έψεξε. «Και ας φροντίζουμε», λέει, «ώστε να παρακινούμε ο ένας τον άλλον σε αγάπη και καλά έργα». Γνωρίζει ότι και αυτό προέρχεται από τη σύναξή τους. Διότι, όπως ακριβώς ο σίδηρος ακονίζει τον σίδηρο, έτσι και η συναναστροφή αυξάνει την αγάπη. Αν δηλαδή η πέτρα που τρίβεται με πέτρα βγάζει φωτιά, πόσο μάλλον η ψυχή όταν σμίγει με άλλη ψυχή; Πρόσεξε: δεν λέει «για να προκαλέσει ζήλο», αλλά «για παρακίνηση σε αγάπη». Τι σημαίνει «για παρακίνηση σε αγάπη»; Το να αγαπά και να αγαπιέται κανείς περισσότερο. Και προσθέτει: «και σε καλά έργα», ώστε να αποκτήσουν ζήλο· και δικαιολογημένα. Διότι, αν η πράξη, λέει, έχει μεγαλύτερη δύναμη για διδασκαλία από τα λόγια, τότε έχετε κι εσείς ανάμεσά σας πολλούς δασκάλους που διδάσκουν με τα έργα τους. Τι σημαίνει το «ας προσερχόμαστε με αληθινή καρδιά»;

Διότι ούτε αυτό του διέφυγε της προσοχής, αλλά και αυτό το προείπε, και έδειξε ότι προέρχεται από την αμέλεια των ανθρώπων. «Για να πιστέψει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες». Αυτό ακριβώς, λοιπόν, έλεγε και στην αρχή: «Από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν αγαπάτε ο ένας τον άλλον». Και πώς επρόκειτο να πιστέψουν εξαιτίας αυτού; Διότι, λέει, είσαι Θεός της ειρήνης. Εάν, λοιπόν, διατηρήσουν αυτά που έμαθαν, όσοι τους ακούνε θα γνωρίσουν τον διδάσκαλο από τους μαθητές· εάν όμως φιλονικούν μεταξύ τους, δεν θα πουν ότι είναι μαθητές ενός ειρηνικού Θεού· και εφόσον δεν με θεωρήσουν ειρηνικό, δεν θα ομολογήσουν ότι έχω αποσταλεί από εσένα. Βλέπεις πώς μέχρι τέλους οικοδομεί αυτή την ομόνοια προς τον Πατέρα; «Και εγώ τη δόξα, την οποία μου έδωσες, την έδωσα σε αυτούς»· τη δόξα μέσω των σημείων, μέσω των δογμάτων, και το να είναι ομόψυχοι. Διότι αυτή είναι η δόξα, το να είναι ένα, η οποία είναι μεγαλύτερη και από τα σημεία.

«Διότι όπου είναι δύο ή τρεις συγκεντρωμένοι στο όνομά μου, εκεί βρίσκομαι και εγώ ανάμεσά τους.» Και πάλι: «Λάβετε Πνεύμα Άγιο· σε όποιους συγχωρήσετε τις αμαρτίες, τους συγχωρούνται· σε όποιους τις κρατήσετε, παραμένουν κρατημένες.» Και πάλι: «Θα καθίσετε σε δώδεκα θρόνους κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ.» Και ξανά: «Όσα τυχόν δέσετε πάνω στη γη, θα είναι δεμένα στον ουρανό, και όσα τυχόν λύσετε πάνω στη γη, θα είναι λυμένα στον ουρανό.» Και αλλού: «Δεν προσεύχομαι, λέει ο Κύριος, μόνο για τούτους, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους· ώστε όλοι να είναι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα μου και εγώ μέσα σε εσένα. Και εγώ τη δόξα που μου έχεις δώσει την έχω δώσει σε αυτούς, ώστε να έχουν τελειωθεί σε ένα, και για να γνωρίσει ο κόσμος ότι εσύ τους αγάπησες, καθώς αγάπησες εμένα· και ώστε όπου είμαι εγώ, να είναι και εκείνοι μαζί μου, για να θεωρούν τη δική μου δόξα, την οποία μου έδωσες.» Και ο θεσπέσιος απόστολος Πέτρος λέει: «Δίνοντας το Άγιο Πνεύμα σε αυτούς, όπως ακριβώς και σε εμάς», και την ίδια δωρεά έδωσε ο Θεός στα έθνη, καθώς μιλούσαν σε γλώσσες και προφήτευαν.

«Και εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως και εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα»· εγώ μέσα σε αυτούς ως άνθρωπος για χάρη τους, για να είναι ένα, όπως και εμείς είμαστε ένα κατά την ουσία, και εσύ μέσα σε εμένα ως Θεός μαζί με τον Θεό Λόγο και Υιό, «για να είναι» μέσω της πίστης και της αγαθοεργίας «τελειοποιημένοι σε ένα». «Και δεν παρακαλώ μόνο για αυτούς», δηλαδή τους αποστόλους, «αλλά και για όλους όσοι πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, για να είναι όλοι ένα μέσα σε εμάς, για να βλέπουν τη δική μου δόξα, την οποία μου έδωσες».

Και τι από το φρικτό μυστήριο της Θείας Οικονομίας που έχει επιτελεσθεί δεν έχει αγιασθεί; Ας πέσει ο φθόνος που πάντοτε εχθρεύεται τα καλά· ας πέσει ο ζήλος του παλαιού αποστάτη και τα νοσήματα του δράκοντα. Και ας έλθει ο ζήλος από το ίδιο το καλό και τίποτε απολύτως δεν θα σταθεί εμπόδιο στο να υποταχθούν όλοι εξίσου, φέρνοντας χαρά και ειρήνη στα τέκνα του Πνεύματος, σε κάθε πιστότατο άνθρωπο που τώρα μεν κατευθύνεται προς την αρετή, τώρα δε φθάνει στην τελειότητα. Και όπως ο Θεός ήταν, είναι και θα είναι, έτσι και οι δωρεές και τα χαρίσματά Του θα είναι αμετάκλητα· διότι η μεγαλειότητά Του είναι μία, η οποία ενεργείται πάντοτε, και στο παρελθόν και στο παρόν. Διότι, εάν ο Χριστός είναι Θεός και Άγιος, τότε και όσοι Τον φέρουν μέσα τους είναι άγιοι. Επειδή λέγει: Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε εσείς ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου, και εσείς μέσα σε εμένα, και εγώ μέσα σε εσάς. Θα είμαι λοιπόν αληθινός, εάν διατηρώντας την εικόνα την διαφυλάξω. Διότι λέγει: Δεν παρακαλώ μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύσουν σε εμένα μέσω του κηρύγματός τους, ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς. Για ποιον λόγο και γιατί; Διότι εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα, εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να είναι τέλεια ενωμένοι. Και πάλι: Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες, θέλω όπου είμαι εγώ να είναι και εκείνοι μαζί μου, για να θεωρούν τη δόξα τη δική μου, την οποία μου έδωσες.

Διότι ο Χριστός, όντας Θεός και εκ φύσεως απεριόριστος, δεν θα περιοριστεί. Αλλά εκεί όπου βρίσκεται, καθήμενος εκ δεξιών του Θεού και Πατρός, εκεί θα βρεθούν και όλοι όσοι έχουν μέσα τους τον Χριστό να ζει και να λαλεί διά του Πνεύματος, καθώς και ο ίδιος ο Θεός Λόγος λέει προς τον Πατέρα: «Πάτερ, αυτούς που μου έδωσες, θέλω να είναι μαζί μου εκεί όπου είμαι εγώ, για να θεωρούν τη δική μου δόξα, την οποία μου έδωσες. Διότι τη δόξα, που μου έδωσες, την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα. Και δεν παρακαλώ μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστέψουν σε εμένα μέσω του λόγου τους.» Εάν όμως, άνθρωπε, σου είναι μάλλον πιο προσφιλής η απόλαυση του παραδείσου, σε λυπάμαι για τη δυστυχία σου.

Ιω. 17, 21-23 Αξιώνει να γίνουν οι μαθητές ένα. Πρώτον με βάση την μεταξύ τους ομόνοια· διότι «για να είναι», λέει, «όλοι ένα». Έπειτα με βάση την ίδια πίστη· διότι λέει «για να είναι και αυτοί σε εμάς ένα». Και τρίτον με βάση τη δύναμη των σημείων· διότι «έδωσα σε αυτούς», λέει, «τη δόξα, για να είναι ένα». Το δε «καθώς εμείς» είμαστε ένα, σημαίνει, λέει, ότι «καθώς εμείς» από το ότι τελούμε αυτεξουσίως τα σημεία και τα τέρατα γνωριζόμαστε σε όσους επιθυμούν να κρίνουν ορθά ότι είμαστε ένα κατά την ουσία και της αυτής φύσεως, έτσι και οι μαθητές, από το ότι λαμβάνουν από εμάς την ενέργεια των σημείων και τα επιτελούν δι' επικλήσεώς μας, να επιγνωσθούν από τον κόσμο μέσω αυτών ότι είναι απόστολοι και μαθητές ενός και του αυτού Θεού και ότι είναι ένα κατά τον λόγο της ομόνοιας και του κηρύγματος και της επιδείξεως των σημείων. Πώς δε γίνεται αυτό εκ του να κατοικήσει σε αυτούς ο Υιός και μέσω του Υιού ο Πατέρας; Διότι ο Υιός πάντοτε συνεφέλκει τον Πατέρα, όπως και αντίστροφα ο Πατέρας τον Υιό. Τι δε προκύπτει από το να γίνουν έτσι οι μαθητές τετελειωμένοι; Μάλλον, λέει, ο κόσμος θα επιστραφεί και θα γνωρίσει ότι από εσένα έχω σταλεί και δεν είμαι, όπως βλασφημούσαν μερικοί, αντίθεος.

Ερμηνεύοντας αυτό και ο ιερός Κύριλλος λέει: «Διότι η σάρκα, λέει, είναι σάρκα και όχι θεότητα, έστω κι αν έγινε σάρκα του Θεού· διότι, λέει, βρίσκω την κατ' ουσίαν διαφορά, έστω κι αν ομολογώ το μοναδικό της υιότητας». Και στα Ευαγγέλια, όταν ο Κύριος λέει: «Για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα, και εγώ μέσα σε αυτούς, και εσύ μέσα σε εμένα», φανέρωσε το ομοούσιο καθεμιάς από τις δύο φύσεις· διότι ένα είναι ως προς τη θεϊκή ουσία μέσα στον Πατέρα ο ένας Θεός Λόγος, και ένα πάλι μέσα σε αυτούς, δηλαδή ως προς τη δική μας ουσία. Συμφωνώντας δε με τα προειρημένα, ο Κύριλλος έτσι ερμηνεύει και ο ίδιος το ρητό: «Όπως, λέει, εγώ είμαι μέσα σε αυτούς επειδή φόρεσα την ίδια σάρκα με αυτούς, και εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα λόγω του ότι είμαι της δικής σου ουσίας, έτσι θέλω ώστε και αυτοί, συναγμένοι σε κάποια ενότητα, να ενωθούν μεταξύ τους και, αφού γίνουν σαν ένα σώμα, να είναι όλοι μέσα σε εμένα, ο οποίος τους φορώ όλους μέσω του ενός ναού που προσέλαβα».