Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 20:17

Ψεύδεται, λοιπόν, ο Παύλος όταν λέει: «Δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό»; Τι είναι, λοιπόν, ο Σωτήρας ως προς εκείνο κατά το οποίο δεν σαρκώθηκε; Έτσι ερμηνεύεται και το: «Πηγαίνω προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας»· διότι αλλιώς είναι δικός του κατά φύση, και αλλιώς δικός μας κατά χάρη και θέσιν· αλλιώς λόγω της δικής του ευδοκίας και της πρόσληψης της κτιστής φύσης, και αλλιώς δικός μας ως δημιουργημάτων. Αν όμως αμφιβάλλεις για αυτά, θα μπορούσε να είχε πει: «Πατέρα ημών και υμών». Για ποιον λόγο διαχώρισε τον εαυτό του, παρά για να μας διδάξει αυτή τη θεοπρεπή έννοια; «Βλέπεις», λέει, «πώς έχει ανάγκη τη βοήθεια του Πατέρα, λέγοντας: "Τώρα η ψυχή μου έχει ταραχθεί. Και τι να πω; Πατέρα, σώσε με από την ώρα τούτη"». Κακώς το αναγιγνώσκεις· διότι είπε: «Τώρα η ψυχή μου έχει ταραχθεί»· και κάνοντας παύση εδώ, πρόσθεσε το: «Τι να πω; Πατέρα, σώσε με από την ώρα τούτη; Αλλά γι' αυτό ήλθα σε τούτη την ώρα». Διότι με το να πει: «Γι' αυτό ήλθα σε τούτη την ώρα», έδειξε ότι δεν απέφευγε τον σωτήριο θάνατο. «Διότι με επιθυμία επιθύμησα να φάω αυτό το πάσχα μαζί σας», λέει. «Αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα το ποτήριο τούτο· όμως ας μη γίνει το δικό μου θέλημα, αλλά το δικό σου».

ΙΓ΄. Διότι, εάν δεν είναι ένας καθ' υπόστασιν, πώς ο Λόγος έγινε σάρκα; Το Άγιο Πνεύμα δηλώνει με αυτό όχι ότι ο Λόγος μετατράπηκε σε σάρκα, αλλά μάλλον ότι ενώθηκε με τη σάρκα καθ' υπόστασιν. Ή πώς, όπως λέγεται, ο μονογενής Υιός, ο οποίος βρίσκεται στους κόλπους του Πατέρα, εκείνος τον φανέρωσε; Διότι ο άνθρωπος που φαινόταν, αυτός τον φανέρωσε· ο οποίος, εάν δεν ήταν και Θεός, πώς θα πιστευθεί ότι βρίσκεται στους κόλπους του Πατέρα; Ή πώς (νοείται το): «Κανείς δεν έχει ανεβεί στον ουρανό, παρά μόνο εκείνος που κατέβηκε από τον ουρανό, ο Υιός του ανθρώπου, ο οποίος βρίσκεται στον ουρανό»; Διότι δεν είχε ανεβεί ακόμη σωματικώς στον ουρανό, εφόσον μάλιστα και μετά την ανάσταση είπε: «Δεν έχω ανεβεί ακόμη προς τον Πατέρα μου».

Γι' αυτό έλεγε: «Ανεβαίνω προς τον πατέρα μου και πατέρα σας». Δεν είπε: πατέρα μας, αλλά «πατέρα μου», κατά φύση προφανώς, και «πατέρα σας» κατά χάρη, και «Θεό μου και Θεό σας». Και δεν είπε Θεό μας, αλλά «Θεό μου», αν διαχωρίσεις με λεπτές νοητικές διακρίσεις το ορώμενο από το νοούμενο, και «Θεό σας» ως δημιουργό και Κύριο.

Ε΄. Ως προς τα ανθρώπινα γνωρίσματα μετά την ανάσταση υπάρχουν διάφοροι τρόποι. Διότι άλλα μεν συμβαίνουν αληθινά, αλλά όχι κατά φύση, παρά κατ' οικονομίαν, προκειμένου να πιστοποιηθεί ότι αναστήθηκε το ίδιο το σώμα που υπέφερε, όπως οι μώλωπες, η βρώση και η πόση μετά την ανάσταση· άλλα συμβαίνουν αληθινά και κατά φύση, όπως το να μεταβαίνει από τόπο σε τόπο χωρίς κόπο και το να εισέρχεται με κλειστές τις θύρες· άλλα γίνονται κατά προσποίηση, όπως το «προσποιήθηκε ότι πορεύεται μακρύτερα»· άλλα αναφέρονται στο συναμφότερο, όπως το «αναβαίνω προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας», και το «θα εισέλθει ο Βασιλιάς της δόξης», και το «κάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης στα ύψη»· και άλλα λέγονται επειδή τοποθετεί τον εαυτό του μαζί με εμάς, με τον τρόπο του διαχωρισμού κατ' απλήν επίνοιαν, όπως το «Θεό μου και Θεό σας».

Ας εξετάσουμε, λοιπόν, μήπως τίθεται για πτώση μεν εκείνων που προσεγγίζουν την ορατή κτίση μόνο μέσω των αισθήσεων, καθώς και εκείνων που ακολουθούν μόνο το γράμμα της Αγίας Γραφής, επειδή εξαιτίας της πνευματικής τους αμβλύνοιας δεν μπορούν να μεταβούν στο νέο πνεύμα της χάριτος· για ανάσταση δε, εκείνων που βλέπουν τα κτίσματα του Θεού και ακούν τα λόγια Του με πνευματικό τρόπο, και οι οποίοι με τους πρέποντες τρόπους φροντίζουν μόνο τη θεία εικόνα της ψυχής. ΜΔ΄. Το ότι ο Κύριος κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, εάν ερμηνευθεί μόνο με θετικό (αξιέπαινο) τρόπο, νοείται ως πτώση μεν των παθών και των πονηρών λογισμών που υπάρχουν στον καθένα από τους πιστούς, ανάσταση δε των αρετών και κάθε θεοφιλούς λογισμού. ΜΕ΄. Εκείνος που θεωρεί τον Κύριο δημιουργό μόνο όσων υπόκεινται σε γένεση και φθορά, Τον παρεξηγεί θεωρώντας Τον κηπουρό, όπως έπραξε η Μαρία η Μαγδαληνή. Γι' αυτό, προς ωφέλεια ενός τέτοιου ανθρώπου, ο Δεσπότης αποφεύγει το άγγιγμά του, επειδή κατά την αντίληψη αυτού δεν έχει μπορέσει ακόμη να ανέλθει προς τον Πατέρα, λέγοντας: «Μη μου άπτου» (Μην με αγγίζεις). Διότι γνωρίζει ότι βλάπτεται όποιος Τον πλησιάζει με μια τόσο κατώτερη αντίληψη.

Διότι ρητώς δεν έκανε απολύτως καμία μνεία περί του θελήματος, ούτε στο χωρίο στο οποίο αναλύει αυτά. Εσύ όμως συγκαταρίθμησέ μου, λέγοντας μαζί με αυτά τα λόγια της αγνωμοσύνης, το «Θεός μου και Θεός σας», το «μεγαλύτερος», το «έκτισε», το «αγίασε» και τα εξής. Εάν πάλι, επειδή απλώς τα συμπεριέλαβε μαζί, επιχειρούν τυχόν να ταυτίσουν την άγνοια με το θέλημα, τότε βεβαίως θα προκύψει οπωσδήποτε ότι και το «Θεός μου και Θεός σας» και το «μεγαλύτερος» που λέχθηκε από τον Πατέρα, και το να κτίζει και να αγιάζει, ταυτίζονται κατ' αυτούς με την άγνοια εξαιτίας της σειράς παράθεσής τους, επειδή δηλαδή συνέταξε και αυτά μαζί με την άγνοια. Εάν όμως αυτό συνιστά παραλογισμό της διανοίας, τότε και εκείνο αποτελεί ακόμη μεγαλύτερη εκτροπή για όσους τα συλλογίζονται αυτά, πόσω μάλλον για όσους επιχειρούν να τα πουν ή να τα γράψουν.

Του μοναχού Μαξίμου προς τον Θεόπεμπτο σχολαστικό, ο οποίος ερώτησε περί του κριτή της αδικίας, και περί του «Εάν κάποιος σε ραπίσει στη δεξιά σιαγόνα», και περί του «Μην με αγγίζεις, διότι δεν έχω αναβεί ακόμη προς τον Πατέρα».

Το δε «Μή μου ἅπτου» λέχθηκε από τον Κύριο προς τη Μαρία τη Μαγδαληνή, η οποία νόμισε ότι αυτός είναι κηπουρός, πράγμα που φανερώνει και υποδηλώνει το μυστήριο ότι κάθε νοερή ψυχή, η οποία δεν έχει ακόμη ανυψωθεί πάνω από το σύμφυτο σώμα, και γι' αυτό θεωρεί τον Λόγο δημιουργό μόνο των πραγμάτων που βρίσκονται σε γένεση και φθορά —τα οποία δεν διαφέρουν σε τίποτα απολύτως από τα καλλιεργούμενα λαχανικά, διότι και στα δύο είναι ίση η ροή και η απορροή καθώς και ο χρονικός περιορισμός και ο κύκλος— εξαιτίας της προόδου και της συγκατάβασής του γύρω από αυτά και μέχρι αυτά, δεν καθίσταται άξια της κατά πνεύμα επαφής μαζί του, εφόσον τον αναζητά ανάμεσα στους νεκρούς και μάλιστα σε τούτα τα φαινόμενα πράγματα, και τον γνωρίζει μόνον ως Λόγο που έγινε σάρκα για εμάς, αλλά δεν τον γνωρίζει όπως αρμόζει, δηλαδή και ως Θεό που γεννήθηκε από τον Θεό Πατέρα.

Διότι το ρητό «Δεν έχω αναβεί ακόμη προς τον Πατέρα μου» ευλόγως υποβάλλει στη σκέψη τούτο: το ότι [ο Λόγος] δεν έχει ανυψωθεί από μια ψυχή που έχει τέτοια διάθεση, μέσω της άκρας θεολογίας και πίστεως, δια των οποίων οριοθετείται η φύση των ορατών, αλλά [από μια ψυχή] που εξακολουθεί να έχει την ανάγκη, με τρόπο παιδαγωγικό, για μια τελειότερη κατανόηση αυτού, να αναδράμει μέσω της θεωρίας προς την αποκαλυπτική έξη των θείων σαν σε κάποια Γαλιλαία. Επίσης, μαζί με τους λόγους που έχουν προτυπωθεί και προβληθεί από Αυτόν, να Τον περιλάβει ολόκληρο σύμφωνα με την πίστη, όπως είναι θεμιτό, και να περιληφθεί ολόκληρη από Αυτόν κατά χάριν, και να γίνει σε τόσο μεγάλο βαθμό αυτό ακριβώς που ήταν Εκείνος (ο οποίος έγινε αυτό που είμαστε εμείς), στον βαθμό που Εκείνος αποδείχθηκε ότι έγινε αυτό [δηλαδή άνθρωπος] εκτός μόνο από την αμαρτία, ώστε και εμείς [να γίνουμε όμοιοι] με Εκείνον εκτός μόνο από τη φύση. Όταν δε επιτύχουμε αυτή τη δωρεά, την οποία εσύ τώρα προσδοκάς μέσω της ελπίδας, τιμώντας την καταλλήλως με τα αρμόζοντα έργα των εντολών, είθε να την απολαύσεις όσο πίστεψες, και να γευθείς πνευματική τρυφή όσο κοπίασες, μάλλον δε περισσότερο και απειράκις περισσότερο, καθόσον και ο Δοτήρας αυτής [της δωρεάς] υπερέβη υπερουσίως και την κίνηση της φύσης και την κατανόηση κάθε αιώνα.

«Μήπως είδατε αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου;» Γι' αυτό, «όταν τους προσπέρασα για λίγο, βρήκα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου». Διότι μας συνάντησε λέγοντας πρώτος το «χαίρετε». «Τον κράτησα» με την πίστη και την προαίρεση «και δεν τον άφησα». Ήθελα όμως και με παρρησία να τον κρατήσω και να καταφιλήσω τα άγια πόδια του. Εμποδίστηκα όμως, ακούγοντας από αυτόν το «μην με αγγίζεις», «αλλά πήγαινε στους αδελφούς μου και πες τους» τα τάδε και τα τάδε. «Σας όρκισα, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, στις δυνάμεις» των ασωμάτων δυνάμεων, «και στις ισχύες του αγρού», του κόσμου των αγίων του Θεού. «Εάν βρείτε τον αγαπημένο μου, τι να του αναγγείλετε; Ότι είμαι πληγωμένη από την αγάπη». «Τι περισσότερο έχει ο αγαπημένος σου», ρωτούν ανταποδίδοντας οι θυγατέρες της άνω Ιερουσαλήμ, οι ψυχές των αγίων, «τι περισσότερο έχει ο αγαπημένος σου, ω ωραία ανάμεσα στις γυναίκες, που μας όρκισες κατ' αυτόν τον τρόπο;»

Ιω. 20, 17 «Οὔπω» βέβαια «ἀναβέβηκα», αλλά πάντως προς τα εκεί σπεύδω. Επειδή δε τούτο δεν το λέγω μόνο σε σένα, ούτε απαγορεύω μόνο σε σένα να με πλησιάζεις πλέον ταπεινά και ανθρώπινα όπως προηγουμένως και να επιθυμείς να αγγίζεις τα πόδια μου και να αδειάζεις μύρα και να αλείφεις το κεφάλι και τα πόδια μου και κάθε τι παρόμοιο, αλλά παραγγέλλω αυτό ακριβώς σε όλους, χρησιμοποιώ εσένα ως διάκονο προς τους μαθητές. Διότι, «πήγαινε», λέγει, «και πες» στους αδελφούς μου, ότι «αναβαίνω προς τον πατέρα μου», με την έννοια ότι ούτε κι εκείνοι οφείλουν πλέον να σκέπτονται για μένα τίποτε ταπεινό και ανθρώπινο, όπως προηγουμένως. Διότι ήδη, λέγει, αποδεικνύω και σε σας ότι ανέρχομαι στην πατρική δόξα και τιμή και φανερώνω στον εαυτό μου την πατρική ουσία και εξουσία της θεότητος, εγώ που ουδέποτε απομακρύνθηκα από αυτήν. Επειδή, λοιπόν, σε αυτά αρχίζω να αναφέρω και να φανερώνω τον εαυτό μου, αν και δεν τα αποκάλυψα ακόμη όλα, δεν πρέπει πάντως να με πλησιάζεις ταπεινά και όπως προηγουμένως. Διότι «δεν έχω ακόμη αναβεί προς τον πατέρα», ωστόσο όμως «αναβαίνω». Τη στέλνει δε να τα πει αυτά και στους μαθητές, αφενός παρηγορώντας την μέσω εκείνων ότι δεν την απώθησε να τον αγγίξει επειδή ήταν ανάξια, αλλά επειδή διαφύλασσε το δεσποτικό του αξίωμα και αυτό που επρόκειτο να επιδείξει προς όλους, και αφετέρου για να οδηγήσει πάλι και εκείνους μέσω αυτής σε υψηλότερη αντίληψη.

Προς τον Αμφιλόχιο, μητροπολίτη Κυζίκου. Αυτό που λέει ο Χριστός, ο Θεός μας, στη Μαρία τη Μαγδαληνή όταν τον πλησιάζει: «Μην με αγγίζεις, διότι δεν έχω αναβεί ακόμη προς τον Πατέρα μου», φαίνεται μεν κατά κάποιο τρόπο δυσνόητο (διότι τι συμβαίνει; άραγε μετά την άνοδο προς τον Πατέρα, τότε θα της επιτρέψει περισσότερο να τον αγγίξει;), αλλά το νόημα είναι το εξής: «Δεν σου επιτρέπεται», λέει, «να με αγγίξεις. Γιατί; Διότι νομίζεις ότι δεν έχω αναβεί ακόμη στο πατρικό ύψος και δεν έχω αναλάβει το αξίωμα της υπερφυούς ουσίας, αλλά με πλησιάζεις έχοντας ακόμη ταπεινές σκέψεις για εμένα και τίποτα υψηλότερο από τα ανθρώπινα μέτρα. Και αυτό όχι μόνο δεν σε καθιστά άξια να έρθεις σε επαφή με τη δόξα μου, αλλά και σε κρατάει μακριά». Και πρόσεξε πώς, αφού είπε το «μην με αγγίζεις», προσέθεσε το «διότι δεν έχω ακόμη», δίνοντάς της ελπίδα ότι δεν θα αποδιωχθεί οριστικά από την επιθυμία της, αλλά ότι μετά από λίγο θα επιτύχει αυτά που επιδίωξε. Ωσάν να της λέει: «Με τη νοοτροπία με την οποία με προσεγγίζεις, δεν σου επιτρέπεται να με πλησιάσεις (διότι ούτε θα πετύχαινες τον σκοπό σου), εάν όμως με υψηλότερους και θεοπρεπείς στοχασμούς ανυψώσεις τον εαυτό σου από τα ταπεινά, θα σου επιτραπεί η προσέγγιση και θα αξιωθείς σπουδαιότερα πράγματα από όσα ήλπισες».

Διότι και εκείνη ήθελε, όπως ακριβώς και προηγουμένως, να συναναστρέφεται με τον Δεσπότη πιο ανθρώπινα και σύμφωνα με τον τρόπο της θείας οικονομίας· άλλωστε πολλά τέτοια έκανε και σκεφτόταν καθώς καθόταν δίπλα στον τάφο, φέρνοντας μύρα, κλαίγοντας, και νομίζοντας την ανάσταση ως απλή μετατόπιση. Αυτός όμως, απομακρύνοντάς την από αυτή την παρόρμηση και καθαρίζοντάς την από τέτοιες εσφαλμένες αντιλήψεις, και δείχνοντας παράλληλα το άκαιρο και αδύνατο της πράξης της, λέει: «μην με αγγίζεις, γιατί δεν έχω ανεβεί ακόμα προς τον Πατέρα μου»· το οποίο σημαίνει, «δεν αρμόζει να προτιμήσω τη δική σου ικανοποίηση από την κοινή πρόνοια και το συμφέρον της οικουμένης, ούτε η εκπλήρωση του δικού σου πόθου να συνεχίσει να επισκιάζει την πατρική θεότητα που βρίσκεται μέσα μου και να ανέχομαι να με πλησιάζεις ακόμα σαν απλό άνθρωπο· διότι ο καιρός πριν από τον σταυρό ήταν καιρός συγκατάβασης και πιο ταπεινών καταστάσεων, όταν και σε σένα επιτρεπόταν να στηρίζεσαι, κατά κάποιον τρόπο επαναπαυόμενη, σε πιο ταπεινούς λογισμούς και να μην ξεπέσεις και παρασυρθείς στα πάντα, πιεζόμενη ξαφνικά και εξαρχής προς τα ανώτερα».

Επειδή όμως στο μεταξύ είχε εμποδιστεί η γυναίκα να τον αγγίξει, για να μην πέσει σε λύπη και λογισμούς έχοντας αποτύχει στην προσπάθειά της —διότι το φύλο αυτό ρέπει εύκολα προς την ολιγοψυχία και την καχυποψία, σκεπτόμενη: «έχω παραμεληθεί, έχω εξουθενωθεί, αλίμονο, τι θα γίνω πλέον;»— για να μην καταφύγει λοιπόν σε αυτά, την προλαβαίνει ο Σωτήρας, την παρηγορεί και της λέει: «πήγαινε στους αδελφούς μου και πες τους», αποδιώχνοντας με αυτούς τους λόγους την ταραχή των λογισμών με δύο τρόπους και προτρέποντάς την σε ευθυμία: αφενός επειδή την καθιστούσε ευαγγελίστρια της αναστάσεως, και αφετέρου με το ότι έδινε τις ίδιες εντολές και στους μαθητές μέσω της ίδιας. Διότι λέει: «και πες τους, ανεβαίνω προς τον Πατέρα μου», σαν να της έλεγε: «μη σε λυπεί το γεγονός ότι σε εμπόδισα να με αγγίξεις. διότι δεν το έπραξα αυτό από περιφρόνηση ή προσβολή, αλλά η φύση των πραγμάτων και ο άρρητος θεσμός της δικής μου πρόνοιας και οικονομίας θέλει αυτό να ισχύει για όλους, και δεν θα έχεις τίποτα λιγότερο, αν όχι και περισσότερο, παρόλο που η επιθυμία σου δεν εκπληρώθηκε. διότι, ιδού, σε στέλνω και ως κήρυκα της δικής μου αναστάσεως στους μαθητές, και σε εκείνους τα ίδια με εσένα παραγγέλλω, να γνωρίζουν δηλαδή ότι ανεβαίνω προς τον Πατέρα και να μην παρασύρονται πλέον από τις προηγούμενες αντιλήψεις, σχηματίζοντας ταπεινές και ανθρώπινες ιδέες για εμένα, ότι δηλαδή θα συνοδοιπορώ πάλι μαζί τους όπως πριν, θα συμμετέχω σε κόπους και λύπες, και θα βρίσκομαι συνεχώς μαζί τους και θα συντρώγω».

Εσύ όμως πρόσεξέ μου πώς στα λόγια του προς τη γυναίκα ονόμασε τους μαθητές αδελφούς, προετοιμάζοντάς την με κάθε τρόπο να έχει θάρρος και να μην περιμένει τίποτα το λυπηρό. Διότι αυτός που χάρισε στους μαθητές την προσωνυμία των αδελφών, και έπειτα τη συγκατέλεξε μαζί τους και την αξίωσε ισότιμα, απέβαλε κάθε λύπη της και τον θόρυβο της υποψίας. Πολύ σοφά δε και θεοπρεπώς και το «προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας» διατυπώθηκε με διαστολή και διαχωρισμό των λέξεων, καθώς μέσω του συνδέσμου διασαφηνίζεται η διαφορά και η ετερότητα των πραγμάτων. Διότι με το προσωπικό στοιχείο έδειξε τη φύση, ενώ με το κοινό υπέδειξε τη χάρη. Και όσο διαφέρει η φύση από τη χάρη και την υιοθεσία, σε τέτοιο βαθμό υπεροχής η κατά ουσίαν σχέση του Πατέρα προς τον έναν και Μονογενή υπερέχει και βρίσκεται υψηλότερα από τη σχέση προς τους άλλους που πηγάζει από φιλανθρωπία και οίκτο, και συνεπώς προφανώς ο Μονογενής υπερέχει των πολλών υιών, τους οποίους κυοφόρησε η χάρη. Γι' αυτό, λέγοντας «Πατέρα μου» και ξεχωρίζοντας τη γνησιότητα της φύσης με το προσωπικό στοιχείο, πρόσθεσε «και Πατέρα σας», για να παραστήσει την κατά χάριν υιοθεσία και την ένταξη των αποστόλων που προήλθε από θεία δωρεά.

Και το «Θεόν μου» και το «Θεόν υμών» αποβλέπει στο ίδιο νόημα και εξαρτάται από την ίδια άποψη· διότι, μέσω του «Θεόν μου», διακηρύσσεται η συγγένεια και η οικειότητα του ενός, ενώ μέσω του «Θεόν υμών» καταδεικνύεται η δουλική και υπήκοη κατάσταση των πολλών, καθώς και το κοινό τους γνώρισμα ως δημιουργημάτων. Διότι είναι φανερό, είναι σε όλους φανερό, ότι όπως μερικές φορές το κατώτερο και διαφορετικό ή το ανώτερο επισημαίνεται μέσω της έκφρασης «του δικού μου», έτσι πάλι και το ίσο, το συγγενές και το απολύτως γνήσιο χαρακτηρίζεται με την ίδια λέξη. Αλλά αυτά σου τα περιέγραψα ως ένα γενικό περίγραμμα, ίσως κατώτερα από την ουσία του θέματος, όχι όμως ανεπαρκή για τις ανάγκες μιας επιστολής.

Ωδές αγγέλων μελωδούνταν πάνω από τη φάτνη, αλλά και στον τάφο υπήρξαν εκπληκτικές παρουσίες αγγέλων. Και εκεί μεν, υποδηλώνοντας τρόπον τινά τη συγκατάβαση του τεχθέντος, έψαλλαν τη δόξα στον ύψιστο Θεό και την ειρήνη επί της γης και την ευδοκία στους ανθρώπους, ενώ εδώ με διαπεραστική και λαμπρή φωνή και χωρίς κανένα παραπέτασμα ή αίνιγμα διασαλπίζουν την εξουσία του αναστάντος, φωνάζοντας δυνατά και λέγοντας: δεν είναι εδώ, «διότι αναστήθηκε όπως το είχε πει». Και «πείτε στους μαθητές του ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς». Και, «μην τρομάζετε, τον Ιησού ζητάτε τον Ναζωραίο, τον εσταυρωμένο; αναστήθηκε, δεν είναι εδώ· δείτε τον τόπο όπου τον έθεσαν». Και, «γιατί ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς; δεν είναι εδώ, αλλά αναστήθηκε». Έπειτα και ο ίδιος ο Δεσπότης και αυτουργός της αναστάσεως λέει: «γύναι, γιατί κλαις; ποιον ζητάς; πήγαινε στους αδελφούς μου και πες τους, ανεβαίνω προς τον πατέρα μου και πατέρα σας και Θεό μου και Θεό σας». Και, «μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και επί της γης».

Είμαι Θεός, μην με αγγίζεις. Ω σεμνή, ύψωσε το βλέμμα σου και κατανόησε τα επουράνια. Εκεί να με αναζητήσεις, διότι ανεβαίνω προς τον Πατέρα, τον οποίο δεν εγκατέλειψα. Είμαι ομόχρονος, σύνθρονος και ομότιμος με Αυτόν, εγώ που παρέχω την ανάσταση στους πεπτωκότες.

Αφού ανέπτυξες την ανάσταση του Χριστού, μάθε από αυτήν πώς εμφανίστηκε στη Μαρία μετά την έγερσή Του και λέει: «Μη με αγγίζεις, γυναίκα, μην πλησιάζεις τη σάρκα που υπέφερε τον σταυρό· διότι δεν την ανέβασα ακόμη στα ύψιστα· τρέξε, λοιπόν, γρήγορα να κηρύξεις στους μαθητές μου ότι τώρα πλέον πορεύομαι προς τον δικό μου Πατέρα και δικό σας Πατέρα, δικό σας Πατέρα κατά χάριν, δικό μου Πατέρα κατά φύσιν· διότι δεν υπάρχει χρόνος κατά τον οποίο εγώ δεν υπήρχα, αλλά μαζί με τον Πατέρα μου και το Πνεύμα δοξάζομαι εγώ που συνέτριψα τα βέλη του Βελίαρ, τη νίκη του Άδη και το κεντρί του Θανάτου». Παίρνοντας θάρρος από τα λόγια του Παύλου, εκείνοι που σκέπτονται διεστραμμένα και ερμηνεύουν κακόβουλα υποστηρίζουν ότι ο Χριστός προσέλαβε επουράνια σάρκα και όχι από μητέρα: «Διότι, όπως ακριβώς», λέει, «είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και όλοι οι επουράνιοι». Αλλά μάθε, εραστή των κακών, ποιοι έχουν γίνει οι δίκαιοι· για τον προπάτορα Αβραάμ, αιρετικέ, τι γνώμη έχεις, ο οποίος γεννήθηκε από τον Θάρα και δεν κατήλθε από τα ύψιστα;

Και πολύ εύστοχο το ζήτημα που έθεσες, διότι μας υπέδειξε από την ίδια τη θεόλεκτη φωνή ότι με την αθέτηση της εικόνας αθετείται ο ίδιος, και με την αθέτηση του ίδιου του Χριστού αθετείται ο Πατέρας που τον έστειλε. Και έτσι οι εικονομάχοι αποδεικνύονται όχι μόνο αρνητές του Χριστού, αλλά και τριπλά αρνητές. Όσο για το ρήμα «διαβαίνει», η διάβαση καταλήγει στο ίδιο αποτέλεσμα με την ανάβαση. Είπε ο Κύριος: «αναβαίνω προς τον Πατέρα μου»· και ο Μωυσής: «θα διαβώ για να δω». Και στις δύο περιπτώσεις η κίνηση φαίνεται όμοια, και ούτε κυκλική είναι η μία σε σχέση με την άλλη ούτε ελικοειδής, αλλά, αν και διαφορετική, διαφέρει ως προς τη θέση και όχι ως προς τη σχέση. Διότι, όπως λέγεται, επτά είναι οι κινήσεις: η ανάβαση, λοιπόν, για να τη σχεδιάσω κιόλας, είναι αυτό το σχήμα: .|. και η διάβαση είναι αυτό: .—. Και τα δύο λοιπόν, όπως ειπώθηκε, φαίνονται ίδια, διότι φιλοσοφικά η αναπαράστασή τους είναι μια γραμμή. Τη σχέση λοιπόν που έχει το πάνω με το κάτω, την ίδια έχει και το δεξί με το αριστερό. Έτσι, το να αναβαίνει κανείς και το να διαβαίνει καταλήγουν στο ίδιο. Και αν μεν ο λόγος μου είναι σωστός, η χάρη ανήκει στον Θεό και Λόγο· αν πάλι όχι, δίδαξε, ω άριστε, εμένα τον αμαθή.

Επειδή δηλαδή το γυναικείο γένος καταδικάστηκε στη λύπη, ο Κύριος, μέσω της αναστάσεώς του, χάρισε τη χαρά στο γυναικείο γένος και τις ευλόγησε. Γι' αυτό, εκείνες, από τον πολύ σεβασμό και την τιμή προς αυτόν, κρατούν τα πόδια του, μην τολμώντας από ευλάβεια να αγγίξουν άλλο μέρος του σώματος, παρά μόνο τα άκρα του σώματός του. Κάποιοι δε λέγουν ότι σκόπιμα έπιασαν τα πόδια του, για να διαπιστώσουν αν πραγματικά αναστήθηκε και όχι κατά φαντασίαν, και ότι δεν είναι πνεύμα. Διότι υπέθεταν ότι είναι πνεύμα. Τότε λοιπόν αυτές οι δύο Μαρίες άγγιξαν τα πόδια του. Κατά δε τον Ιωάννη, η Μαρία η Μαγδαληνή επιχειρεί μεν να τον αγγίξει, αλλά δεν της επιτρέπεται, διότι ήθελε να είναι πάντοτε μαζί του όπως και πρωτύτερα.

Της λέει ο Ιησούς: «Μαρία». Εκείνη, αφού στράφηκε, του λέει: «Ραββουνί», που σημαίνει διδάσκαλε. Της λέει ο Ιησούς: «Μην με αγγίζεις, διότι δεν έχω αναβεί ακόμη προς τον Πατέρα μου. Πήγαινε όμως προς τους αδελφούς μου και πες τους: Αναβαίνω προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας». Έρχεται η Μαρία η Μαγδαληνή και αναγγέλλει στους μαθητές ότι είδε τον Κύριο και ότι της είπε αυτά. Για ποιον λόγο στράφηκε προς τα πίσω η Μαρία; Διότι, ενώ μιλούσε στους αγγέλους, τι της συνέβη ώστε να στραφεί προς τα πίσω; Φαίνεται, λοιπόν, ότι την ώρα που αυτή μιλούσε στους αγγέλους, ο Ιησούς, αφού στάθηκε πίσω της, τους κατέπληξε, και εκείνοι βλέποντας τον Δεσπότη, φανέρωσαν αμέσως, και με τη στάση και με την κίνηση και με το βλέμμα τους, ότι είδαν τον Κύριο, και η γυναίκα, βλέποντάς το αυτό, στράφηκε προς τα πίσω. Στους αγγέλους, λοιπόν, εμφανίστηκε ίσως με μορφή που προκαλούσε έκπληξη, στη Μαρία όμως όχι έτσι, αλλά με ταπεινή και συνηθισμένη μορφή. Γι' αυτό και νόμισε ότι ήταν ο κηπουρός, εκείνου δηλαδή του κήπου μέσα στον οποίο βρισκόταν το μνημείο. Γι' αυτό και λέει: «Κύριε, αν εσύ τον σήκωσες», δηλαδή, αν εσύ τον έκλεψες· και δεν λέει «τον Ιησού», αλλά «αυτόν», απευθύνοντας τον λόγο της σε κάποιον που θεωρεί ότι γνωρίζει. «Αν, λοιπόν, εσύ τον σήκωσες», δηλαδή τον πήρες και τον έκλεψες από εδώ, «πες μου πού τον έβαλες, και εγώ θα τον πάρω», και θα τον μεταφέρω σε άλλο τόπο, όπου θα ταφεί με μεγαλοπρέπεια.

Συνομιλούσε μαζί του και έλεγε: «Πες μου, πού τον έβαλες;». Και τώρα ο ευαγγελιστής λέει ότι «στράφηκε». Φαίνεται λοιπόν, ότι αφού είπε το «Πού τον έβαλες;», στράφηκε προς τους αγγέλους, ίσως για να τους ρωτήσει γιατί εξεπλάγησαν. Έπειτα, ο Χριστός την κάλεσε, την κατέπληξε με τη φωνή του και την έκανε να στραφεί από εκείνους προς τον ίδιο. Και έτσι, αφού τον αναγνώρισε, είπε: «Ραββουνί», και ήθελε να τον πλησιάσει και να είναι μαζί του όπως και πρωτύτερα, και ίσως να τον αγκαλιάσει από πόθο για αυτόν. Εκείνος όμως, ανυψώνοντας τη διάνοιά της, ώστε να κατανοήσει κάτι ανώτερο γι' αυτόν και να τον προσεγγίσει με μεγαλύτερο σεβασμό, της είπε: «Μη μου άπτου»· δηλαδή: Τα πράγματα δεν βρίσκονται πλέον στην ίδια κατάσταση που ήταν πρώτα, ούτε πρόκειται να είμαι μαζί σας με τον ίδιο τρόπο. Διότι, αν και δεν το είπε αυτό με αυτές τις λέξεις, ωστόσο αυτό εννοείται.

Δες όμως, πόσο βαθύ νόημα εξέφρασε με συντομία ο ευαγγελιστής. Διότι είπε: «Μην με αγγίζεις»· έπειτα, σαν να ρώτησε κάποιος: «Γιατί;» «Διότι», λέει, «το σώμα μου δεν θα είναι πλέον τέτοιο, ώστε να αρμόζει στην επίγεια ζωή, αλλά στον ουρανό και στα άνω». Έπειτα πάλι σαν να έφερε κάποιος αντίρρηση: «Και για ποιο λόγο λοιπόν περπατάς στη γη έχοντας τέτοιο σώμα;» «Διότι δεν έχω αναβεί ακόμη, λέει, προς τον Πατέρα μου», αλλά πρόκειται να αναβώ. Διότι αυτό το φανερώνει στα επόμενα, λέγοντας: «Πήγαινε προς τους αδελφούς μου και πες τους: Αναβαίνω προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας». Αν και δεν επρόκειτο να αναληφθεί αμέσως, αλλά μετά από σαράντα ημέρες. Πώς λοιπόν το λέει αυτό; Επειδή ήθελε να εξυψώσει τη σκέψη της και να την πείσει ότι αναχωρεί για τους ουρανούς, και μέσω αυτού να την παρηγορήσει. Αφού είπε «αδελφούς», προσθέτει και το «Πατέρα σας». Διότι ο Θεός είναι Πατέρας και δικός μας, αλλά κατά χάριν· ενώ του Κυρίου είναι Πατέρας κατά φύσιν. Όπως ακριβώς, αντίστροφα, δικός μας Θεός είναι κατά φύσιν, ενώ του Κυρίου είναι ως προς την ανθρώπινη φύση Του. Διότι έγινε Θεός Του, εφόσον Εκείνος προσέλαβε την ανθρώπινη φύση.