Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 20:22

121 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας

καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐνεφύσησε καὶ λέγει αὐτοῖς· λάβετε Πνεῦμα ῞Αγιον·

Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου

Πατερικά χωρία

41–80 από 121

Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Ἐπιστολαὶ ἑορταστικαί
Τί δὲ δὴ πάλιν ἐροῦμεν, ὅτε τοῖς τῶν ἁγίων εὐαγγελιστῶν περιτυχόντες συγγράμμασι, τὸν μὲν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν σωματικῶς εὑρίσκομεν τοῖς ἑαυτοῦ προσφυσῶντα μαθηταῖς, καὶ λέγοντα· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον;» Παῦλος δὲ πάλιν ἐπιστέλλει, λέγων· «Ἡμεῖς δὲ οὐ τὸ πνεῦμα τοῦ κόσμου ἐλάβομεν, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός.» Ἑτέρους δὲ πάλιν ὡς περὶ τῶν Ἰουδαίων· «Ὧν αἱ ἐπαγγελίαι, ὧν οἱ πατέρες, καὶ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς κατὰ σάρκα, ὁ ὢν ἐπὶ πάντων Θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.» Θωμᾶς δὲ τίνα ψηλαφήσας μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀποβίωσιν, τὴν σοφωτάτην ἠφίη φωνὴν, «Ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου;» Ἆρα καὶ τὴν χειρὸς ἁφὴν ὑπομένειν δύνασθαι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς οἰησόμεθα Λόγον; ἀλλ᾽, οἷμαι, ληρεῖν τις ἡμᾶς οὐ μετρίως ἐρεῖ, τοῦτο λέγειν ἀσυνέτως ἀποτολμήσαντας. Τί δ᾽ ἂν εἴη τὸ παρ᾽ ἐκείνου ψηλαφώμενον, οὐδενὶ τῶν ὄντων ἐφικέσθαι δυσθήρατον. Ἀλλ᾽ εἰσίτω πρὸς ἅπασι τούτοις, καὶ ὁ τῶν ἁγίων μαθητῶν ἡγούμενος Πέτρος, ὃς διαπυνθανομένου τοῦ Σωτῆρός ποτε· «Τίνα λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου;» διαῤῥήδην ἀναβοᾷ· «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος.» Οὐκ, Ἐν σοὶ, φησὶν, ὁ Υἱός· ἀλλ᾽ εἰδὼς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν, καὶ πρὸ σαρκὸς, καὶ μετὰ σαρκὸς, «Σὺ, φησὶν, εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος.» Τί οὖν ἆρα τὸ ἐντεῦθεν ἐκβέβηκεν;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Τι θα πούμε λοιπόν πάλι, όταν, συναντώντας τα συγγράμματα των αγίων ευαγγελιστών, βρίσκουμε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό σωματικώς να φυσά πάνω στους μαθητές του και να λέει: «Λάβετε Πνεύμα άγιον;» Ο Παύλος πάλι στέλνει επιστολή, λέγοντας: «Εμείς, όμως, δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου, αλλά το Πνεύμα που προέρχεται από τον Θεό και Πατέρα.» Και σε άλλους πάλι αναφερόμενος στους Ιουδαίους λέει: «Στους οποίους ανήκουν οι επαγγελίες, των οποίων είναι οι πατέρες, και από τους οποίους προέρχεται ο Χριστός κατά σάρκα, ο οποίος είναι πάνω από όλους Θεός ευλογητός στους αιώνες. Αμήν.» Και ο Θωμάς, ποιον ψηλάφησε μετά την ανάσταση από τους νεκρούς, και άφησε την πάνσοφη φωνή, «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου;» Άραγε θα νομίσουμε ότι και ο Λόγος που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα μπορεί να υποστεί την αφή του χεριού; Αλλά, νομίζω, κάποιος θα πει ότι φλυαρούμε υπερβολικά, αν τολμήσουμε ασύνετα να πούμε κάτι τέτοιο. Το τι ήταν όμως αυτό που ψηλαφήθηκε από εκείνον, σε κανέναν απολύτως δεν είναι δυσνόητο. Αλλά ας προστεθεί σε όλα αυτά και ο κορυφαίος των αγίων μαθητών Πέτρος, ο οποίος, όταν ο Σωτήρας ρωτούσε κάποτε: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο Υιός του ανθρώπου;» με σαφήνεια αναφωνεί: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζωντανού.» Δεν λέει «Μέσα σου είναι ο Υιός», αλλά γνωρίζοντας ότι είναι ένας και ο αυτός, και πριν από τη σάρκα και μετά τη σάρκα, λέει «Εσύ είσαι ο Υιός του Θεού του ζωντανού.» Τι συμπεραίνεται λοιπόν από αυτά;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Γλαφυρά εἰς τὴν Πεντάτευχον
Ὁρᾷς ὅτι τῆς ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ περιτομῆς τύπος ὥσπερ τις ἐν σαρκὶ προεδείκνυτο. Πράττεται γὰρ τῇ ὀγδόῃ, καθ᾽ ἣν ἐκ νεκρῶν ἀνεβίω Χριστός. Καὶ καιρὸς ἦν ἤδη τοῦ μεταλαχεῖν ἁγίου Πνεύματος, καὶ τὴν ἐν αὐτῷ δέχεσθαι περιτομὴν, οὐ σάρκα λυποῦντος, ἀλλὰ πνεῦμα καθαίροντος· οὐ σωματικῶν ἀπαλλάττοντος ῥύπων, ἀλλὰ ψυχικῶν ἡμᾶς νοσημάτων ἀπολύοντος. Ὅτε γὰρ ἀνεβίω Χριστὸς, καταλύσας τοῦ θανάτου τὸ κράτος, τότε δὴ, τότε καὶ ἀπαρχὴν ὥσπερ τινὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος τοῖς ἁγίοις ἐνέθηκε μαθηταῖς. Ἐνεφύσησε γὰρ, φησὶν, εἰς αὐτοὺς λέγων· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» Συλλήψεται δὲ τῷ λόγῳ καὶ ὁ σοφώτατος Ἰωάννης, λέγων· «Οὐδέπω γὰρ ἦν Πνεῦμα ἅγιον, ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη.» Δεδόξασται μὲν γὰρ, ἐγηγερμένος ἐκ νεκρῶν, κατὰ τὴν ὀγδόην. Τοιγάρτοι καὶ εἰς ἡμᾶς ἠνέχθη τὸ πνεῦμα, καὶ ἐν αὐτῷ περιτετμήμεθα περιτομῇ ἀχειροποιήτῳ καὶ νοητῇ. Ἁνδάνει γὰρ οὗτος Θεῷ τῆς περιτομῆς ὁ τρόπος. Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος ὧδέ πή φησιν· «Οὐ γὰρ ὁ ἐν τῷ φανερῷ Ἰουδαῖός ἐστιν. οὐδὲ ἡ ἐν τῷ φανερῷ ἐν σαρκὶ περιτομὴ, ἀλλ᾽ ὁ ἐν τῷ κρυπτῷ Ἰουδαῖος, καὶ περιτομὴ καρδίας ἐν πνεύματι, οὐ γράμματι. Οὗ ὁ ἔπαινος οὐκ ἐξ ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ Θεοῦ.» ιʹ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Βλέπεις ότι προδεικνυόταν στη σάρκα ως ένας τύπος της εν πνεύματι και αληθεία περιτομής. Διότι τελείται την όγδοη ημέρα, κατά την οποία αναστήθηκε εκ νεκρών ο Χριστός. Και ήταν πλέον καιρός να μεταλάβουμε το Άγιο Πνεύμα και να δεχθούμε την εν αυτώ περιτομή, η οποία δεν προκαλεί πόνο στη σάρκα, αλλά καθαρίζει το πνεύμα· δεν μας απαλλάσσει από σωματικούς ρύπους, αλλά μας λυτρώνει από τα ψυχικά νοσήματα. Διότι, όταν αναστήθηκε ο Χριστός, καταλύοντας το κράτος του θανάτου, τότε ακριβώς, τότε εμφύσησε στους αγίους μαθητές σαν μια απαρχή του Αγίου Πνεύματος. Διότι εφύσησε σε αυτούς, αναφέρει, λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Σε αυτόν τον λόγο θα συμφωνήσει και ο σοφότατος Ιωάννης, λέγοντας: «Διότι δεν υπήρχε ακόμη Πνεύμα Άγιο, επειδή ο Ιησούς δεν είχε ακόμη δοξαστεί». Διότι δοξάστηκε, εγερθείς εκ νεκρών, κατά την όγδοη ημέρα. Γι' αυτό λοιπόν και σε εμάς χορηγήθηκε το Πνεύμα, και εν αυτώ περιτμηθήκαμε με περιτομή αχειροποίητη και νοητή. Διότι αυτός ο τρόπος περιτομής είναι αρεστός στον Θεό. Και γι' αυτό ο θεσπέσιος Παύλος λέγει κάπου τα εξής: «Διότι Ιουδαίος δεν είναι αυτός που είναι φανερά Ιουδαίος· ούτε περιτομή είναι η φανερή, αυτή που γίνεται στη σάρκα, αλλά Ιουδαίος είναι αυτός που είναι κρυφά, και περιτομή είναι της καρδιάς εν πνεύματι, όχι κατά γράμμα. Του οποίου ο έπαινος δεν προέρχεται από τους ανθρώπους, αλλά από τον Θεό». ι'.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Γλαφυρά εἰς τὴν Πεντάτευχον
Ἐπειδὴ δὲ τέτοκεν ἡ ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησία τὸν νέον τε καὶ ἐν προσθήκαις λαὸν, οἶκον ἴδιον ἑαυτῷ λοιπὸν ὁ Σωτὴρ κατεσκευάζετο. Καὶ τίς δὴ οὗτός ἐστιν; Ἡμεῖς οἱ πιστεύσαντες, περὶ ὧν φησι καὶ διὰ προφήτου φωνῆς· «Διδοὺς νόμους μου εἰς τὴν διάνοιαν αὐτῶν, καὶ ἐπὶ καρδίας αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς. Καὶ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς Θεὸν, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι εἰς λαόν.» Κατοικεῖ ἐν ἡμῖν διὰ τοῦ Πνεύματος, καθάπερ ἀρτίως ἔφην, οὐ κατοικήσας ἐν Ἰσραήλ. Ὅτι γὰρ ἀμέτοχοι τοῦ Πνεύματος, ὡς ἐν τύπῳ λέγω τῷ καθ᾽ ἡμᾶς, οἱ πρὸ τῆς ἐπιδημίας, σαφηνιεῖ λέγων ὁ σοφώτατος Ἰωάννης· «Οὔπω γὰρ ἦν Πνεῦμα, ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη.» Ἐγηγερμένος γὰρ ἐκ νεκρῶν, καὶ εἰς εἰκόνα τὴν θείαν τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἀναμορφῶν, πρώτοις ἐνεφύσησε τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις, λέγων· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» Ἔφη δέ που καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος· «Οὐ γὰρ ἐλάβετε Πνεῦμα δουλείας πάλιν εἰς φόβον, ἀλλ᾽ ἐλάβετε Πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐν ᾧ κράζομεν· Ἀββᾶ, ὁ Πατήρ.» Οὐκοῦν Πνεῦμα μὲν δουλείας ἦν ἐν Ἰσραήλ· ἐν ἡμῖν δὲ τοῖς ἀπὸ Ῥαχὴλ, τουτέστι, τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας, Πνεῦμα Θεοῦ πρὸς υἱοθεσίαν, οἶκον ἡμᾶς ἀποτελοῦν τὸν πνευματικόν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επειδή δε η εξ εθνών Εκκλησία γέννησε τον νέο και προστεθέντα λαό, ο Σωτήρας κατασκεύαζε πλέον δικό Του οίκο για τον εαυτό Του. Και ποιος είναι άραγε αυτός; Εμείς που πιστέψαμε, για τους οποίους λέει και μέσω της φωνής του προφήτη: «Θα δώσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους, και θα τους εγγράψω στις καρδιές τους. Και θα είμαι σε αυτούς Θεός, και αυτοί θα είναι σε εμένα λαός.» Κατοικεί μέσα μας διά του Πνεύματος, όπως μόλις είπα, ενώ δεν κατοίκησε στον Ισραήλ. Διότι το ότι ήταν αμέτοχοι του Πνεύματος, όπως λέω σύμφωνα με τον δικό μας τύπο, εκείνοι που έζησαν πριν από την παρουσία του Κυρίου, το αποσαφηνίζει ο σοφότατος Ιωάννης λέγοντας: «Διότι δεν υπήρχε ακόμη Πνεύμα, επειδή ο Ιησούς δεν είχε ακόμη δοξαστεί.» Διότι, αφού αναστήθηκε εκ νεκρών και αναμόρφωσε την ανθρώπινη φύση προς τη θεία εικόνα, εμφύσησε πρώτα στους αγίους αποστόλους, λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα άγιον.» Είπε δε κάπου και ο θεσπέσιος Παύλος: «Διότι δεν λάβατε πάλι Πνεύμα δουλείας ώστε να φοβάστε, αλλά λάβατε Πνεύμα υιοθεσίας, διά του οποίου κράζουμε: Αββά, ο Πατήρ.» Επομένως, Πνεύμα μεν δουλείας υπήρχε στον Ισραήλ, ενώ σε εμάς που προερχόμαστε από τη Ραχήλ, δηλαδή από την εξ εθνών Εκκλησία, υπάρχει το Πνεύμα του Θεού για υιοθεσία, το οποίο μας καθιστά πνευματικό οίκο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Γλαφυρά εἰς τὴν Πεντάτευχον
Γνώριμος δὲ, ὡς ἔφην, τότε δὴ γέγονε μικροῖς καὶ μεγάλοις, ὅτε καὶ ὁ τῆς ἀφέσεως ἐνέστη καιρός. Ὁ μὲν γὰρ νόμος τοῖς ἀρχαιοτέροις ἐνετέλλετο, λέγων· «Δι᾽ ἑπτὰ ἐτῶν ποιήσεις ἄφεσιν, καὶ οὕτω ποιήσεις αὐτήν. Ἄφες πᾶν χρέος ἴδιον ὃ ὀφείλει σοι ὁ πλησίον.» Καὶ πάλιν· «Ἐὰν κτήσεις παῖδα Ἑβραῖον, ἓξ ἔτη δουλεύσει σοι· τῷ δὲ ἔτει τῷ ἑβδόμῳ ἀφήσεις αὐτὸν ἐλεύθερον ἀπὸ σοῦ.» Ὁ δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐπὶ τέλει τῶν αἰώνων, καὶ μονονουχὶ ἑπτὰ ἐτῶν, ἀφῆκε τὰ ὀφειλήματα, καὶ ἀνῆκεν ἡμαρτηκότας, καὶ χρεωφειλέταις οὖσιν, ἐχαρίσατο, κατὰ τὴν εὐαγγελικὴν παραβολὴν, δούλους ὄντας τῆς ἁμαρτίας, καὶ ὑπεζευγμένους τῷ Σατανᾷ, τῷ τῆς ἐλευθερίας πνεύματι λαμπροὺς ἀπέφηνε καὶ ἠγλαϊσμένους. Ἀνεδείχθη δὲ τῆς ἀφέσεως ὁ καιρὸς, ἐν καιρῷ τῆς Σκηνοπηγίας, ἢ τὸ τῆς ἀναστάσεως ὑποδηλοῖ μυστήριον, ὅτε τὸ ἑκάστου τῶν ἐν γῇ κειμένων διαπήγνυται σκῆνος, ἤ τοι τὸ σῶμα. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκ νεκρῶν ἀνεβίω Χριστὸς, πατήσας τὸν θάνατον, καὶ σκυλεύσας τὸν ᾅδην, καὶ εἰρηκὼς τοῖς ἐν δεσμοῖς· «Ἐξέλθετε, καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, ἀνακαλύφθητε,» τότε τῷ ἁγίῳ ἀνακαλλύνων Πνεύματι τὴν ἀνθρώπου φύσιν, ὡς ἐν ἀπαρχῇ τοῦ γένους, καὶ τῶν ἀνακτιζομένων εἰς ἁγιασμὸν, ἐνεφύσησε τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις λέγων· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» Τότε καὶ ἀνεῴχθησαν οἱ τῆς διανοίας ἡμῶν ὀφθαλμοί.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έγινε δε γνώριμος, όπως είπα, τότε ακριβώς σε μικρούς και μεγάλους, όταν έφτασε και ο καιρός της αφέσεως. Διότι ο μεν νόμος έδινε εντολή στους παλαιότερους λέγοντας: «Κάθε επτά χρόνια θα κάνεις άφεση, και με αυτόν τον τρόπο θα την κάνεις. Χάρισε κάθε χρέος που σου οφείλει ο πλησίον». Και πάλι: «Εάν αποκτήσεις Εβραίο δούλο, έξι χρόνια θα σε δουλέψει· και το έβδομο έτος θα τον αφήσεις ελεύθερο από εσένα». Ο δε Κύριός μας Ιησούς Χριστός, στα τέλη των αιώνων, και σχεδόν σαν μετά από επτά έτη, διέγραψε τα οφειλήματα, και απάλλαξε όσους είχαν αμαρτήσει, και παρότι ήταν χρεοφειλέτες, τους τα χάρισε, σύμφωνα με την ευαγγελική παραβολή, και ενώ ήταν δούλοι της αμαρτίας και υποδουλωμένοι στον Σατανά, τους ανέδειξε λαμπρούς και στολισμένους με το πνεύμα της ελευθερίας. Αναδείχθηκε δε ο καιρός της αφέσεως κατά τον καιρό της Σκηνοπηγίας, η οποία υποδηλώνει το μυστήριο της αναστάσεως, όταν το σκήνωμα καθενός από όσους κείτονται στη γη, δηλαδή το σώμα, συγκροτείται ξανά. Επειδή, αφού ο Χριστός ανέζησε εκ νεκρών, καταπατώντας τον θάνατο και σκυλεύοντας τον άδη, και έχοντας πει σε όσους βρίσκονταν στα δεσμά: «Εξέλθετε, και εσείς που βρίσκεστε στο σκοτάδι, φανερωθείτε», τότε, καλλωπίζοντας με το Άγιο Πνεύμα την ανθρώπινη φύση, ως απαρχή του γένους και εκείνων που αναδημιουργούνται προς αγιασμό, εμφύσησε στους αγίους αποστόλους λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Τότε ανοίχτηκαν και οι οφθαλμοί της διανοίας μας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Λύσεις δογμάτων
εἶτα πῶς ἂν τὸ ἐκ Θεοῦ Πνεῦμα μετέβαλεν εἰς φύσιν ψυχῆς, ἢ καὶ νοῦς ἐγένετο; ἀμήχανον γὰρ τοῦ τρέπεσθαι τὸ Πνεῦμά ἐστιν. εἰ δὲ δοίη τις εἶναι καὶ κατὰ τροπὴν γενέσθαι ψυχὴν ἢ νοῦν· ὅπερ ἐστὶ τῶν ἀμηχάνων· ἀλλ᾽ ἐκεῖνό γε εὐθὺς ἔστιν ἰδεῖν. εἰ γὰρ εἰς ψυχὴν τῷ ἀνθρώπῳ τὸ θεῖον Πνεῦμα γέγονεν, ἔμεινεν ἂν ἡ ψυχὴ καὶ ὁ νοῦς ἀνεπίδεκτος ἁμαρτίας. εἰ δὲ ὑποπέπτωκεν ἁμαρτίαις εἰς ψυχὴν μεταβεβλημένον τὸ ἐκ Θεοῦ Πνεῦμα, διττὸν αὐτῷ τὸ ἔγκλημα παρ᾽ ἡμῶν ἐπάγεται. πρῶτον μὲν, ὅτι τροπὴν ὑπέμεινε τὴν εἰς ὅπερ οὐκ ἦν, εἶτα πρὸς τούτῳ καὶ ἁμαρτίας αὐτό φαμεν γενέσθαι δεκτικόν. οὐκοῦν ἐψυχώθη μὲν τὸ ζῷον ἀῤῥήτῳ δυνάμει Θεοῦ, καὶ ἐν ὁμοιώσει τῇ πρὸς αὐτὸν γέγονε, καθ᾽ ὃ πέφυκεν εἶναι καὶ ἀγαθὸν καὶ δίκαιον καὶ ἀρετῆς ἁπάσης δεκτικόν· ἡγιάσθη δὲ μέτοχον ἀποδεδειγμένον τοῦ θείου Πνεύματος ὃ καὶ ἀποβέβληκεν διὰ τὴν ἁμαρτίαν. ἔφη γάρ που ὁ Θεὸς ὅτι “Οὐ ”μὴ καταμείνῃ τὸ Πνεῦμά μου ἐν τοῖς ἀνθρώποις τούτοις “διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς σάρκας,” τουτέστι, μόνα φρονεῖν τὰ σαρκός. ἐπειδὴ δὲ ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀνακεφαλαιώσασθαι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ, τουτέστιν εἰς τὸ ἀρχαῖον ἀναγαγεῖν, τὸ ἀποπτὰν καὶ ἀποφοιτῆσαν ἡμῶν Ἅγιον Πνεῦμα πάλιν ἡμῖν ἀποκαθιστῶν, τοῦτο ἐνεφύσησε τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις, λέγων “Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον.”
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έπειτα, πώς θα μπορούσε το Πνεύμα που προέρχεται από τον Θεό να μεταβληθεί σε φύση ψυχής, ή και να γίνει νους; Διότι είναι αδύνατον να υποστεί τροπή το Πνεύμα. Αν όμως κάποιος δεχόταν ότι μέσω τροπής έγινε ψυχή ή νους (πράγμα που ανήκει στα αδύνατα), αμέσως μπορεί να παρατηρήσει το εξής: αν δηλαδή το θείο Πνεύμα έγινε ψυχή για τον άνθρωπο, η ψυχή και ο νους θα παρέμεναν ανεπίδεκτα αμαρτίας. Αν πάλι το προερχόμενο από τον Θεό Πνεύμα, αφού μεταβλήθηκε σε ψυχή, υπέπεσε σε αμαρτίες, διπλή κατηγορία του προσάπτεται από εμάς. Πρώτον μεν, ότι υπέστη τροπή σε κάτι που δεν ήταν, και έπειτα, επιπλέον, λέμε ότι έγινε και δεκτικό αμαρτίας. Επομένως, το ζωντανό ον έλαβε ψυχή με την άρρητη δύναμη του Θεού και πλάστηκε καθ' ομοίωσή Του, κατά το ότι από τη φύση του είναι και αγαθό και δίκαιο και δεκτικό κάθε αρετής· και αγιάστηκε, καθώς αναδείχθηκε μέτοχος του θείου Πνεύματος, το οποίο και απέβαλε εξαιτίας της αμαρτίας. Διότι είπε κάπου ο Θεός: "Δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, επειδή είναι σάρκες", δηλαδή επειδή φρονούν μόνο τα σαρκικά. Επειδή όμως ευδόκησε ο Θεός και Πατέρας να ανακεφαλαιώσει τα πάντα εν Χριστώ, δηλαδή να τα επαναφέρει στην αρχική τους κατάσταση, αποκαθιστώντας και πάλι σε εμάς το Άγιο Πνεύμα που είχε απομακρυνθεί και αποχωρήσει από εμάς, αυτό ακριβώς εμφύσησε στους αγίους αποστόλους, λέγοντας: "Λάβετε Πνεύμα Άγιον".
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Ὅτι εἷς ὁ Χριστός
Χορηγὸς γάρ ἐστιν ἁγιασμοῦ, καὶ τοῦτο δεικνύς, ὡς ἴδιον ἀγαθὸν ὁ ἐνανθρωπήσας Λόγος σωματικῶς ἐνεφύσα τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις λέγων· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται.» Πῶς δὲ τὸν ἡγιασμένον ἐναργέστατα καταδεικνὺς ὁ θεσπέσιος Βαπτιστής, μεμαρτύρηκεν ὅτι Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, μοναδικῶς καὶ ἐνάρθρως; Ἔδει γὰρ ὄντα τῆς ὑφ᾽ ἡλίῳ μυσταγωγόν, εἴπερ ἕτερον ὄντα παρά γε τὸν ἀληθῶς Υἱὸν ἠπίστατο, κατασημῆναι τὸ ἀληθές, λέγοντα σαφῶς· Οὗτός ἐστιν ὁ κατὰ συνάφειαν τὴν πρὸς τὸν φύσει καὶ ἀληθῶς Υἱὸν δόσει τε καὶ χάριτι γεγονὼς Υἱός. Ἀλλ᾽ οὐδὲν μὲν ἔφη τοιοῦτον, ἕνα δὲ καὶ τὸν αὐτὸν ὄντα γινώσκων καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον καὶ ἐκ σπέρματος τοῦ Δαυεὶδ κατὰ σάρκα, ἁγιασθῆναι μέν φησι καθὸ ἄνθρωπος, ἁγιάζειν δὲ αὖ καθὸ νοεῖται Θεός. Ἦν γάρ, ὡς ἔφην, ἐν ταὐτῷ τοῦτο κἀκεῖνο. Εἰ μὲν οὖν οὐ γέγονεν ἄνθρωπος, εἰ μὴ γεγέννηται κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός, ἀποσοβῶμεν αὐτοῦ τὰ ἀνθρώπινα. Εἰ δὲ ἀληθὲς ὅτι καθεὶς ἑαυτὸν εἰς κένωσιν, γέγονε καθ᾽ ἡμᾶς, ἀνθότου τὰ δι᾽ ὧν ἂν νοοῖτο κεκενωμένος ἀφιστᾶσιν αὐτοῦ, τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τὸ εὐτεχνὲς ἀβουλότατα παραλύοντες;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι είναι χορηγός του αγιασμού, και αποδεικνύοντας αυτό ως δικό του αγαθό, ο ενανθρωπήσας Λόγος φύσηξε σωματικά στους αγίους αποστόλους λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα άγιο· αν συγχωρήσετε τις αμαρτίες κάποιων, συγχωρούνται, αν κάποιων τις κρατήσετε, παραμένουν κρατημένες». Πώς όμως ο θεσπέσιος Βαπτιστής, υποδεικνύοντας ολοκάθαρα αυτόν που αγιάστηκε, μαρτύρησε ότι «Αυτός είναι ο Υιός του Θεού», κατά τρόπο μοναδικό και χρησιμοποιώντας άρθρο; Διότι, όντας μυσταγωγός όλης της οικουμένης, έπρεπε, αν βέβαια γνώριζε ότι είναι άλλος από τον αληθινό Υιό, να επισημάνει την αλήθεια, λέγοντας με σαφήνεια: Αυτός είναι εκείνος που, μέσω της συνάφειας με τον κατά φύση και αληθινό Υιό, έγινε Υιός κατά παραχώρηση και κατά χάρη. Αλλά δεν είπε τίποτα τέτοιο· γνωρίζοντας ότι είναι ένας και ο αυτός, και Λόγος εκ του Θεού Πατρός και εκ σπέρματος του Δαβίδ κατά σάρκα, λέει μεν ότι αγιάστηκε καθόσον είναι άνθρωπος, αλλά από την άλλη ότι αγιάζει καθόσον νοείται ως Θεός. Διότι, όπως είπα, ήταν ταυτόχρονα και το ένα και το άλλο. Αν λοιπόν δεν έγινε άνθρωπος, αν δεν γεννήθηκε κατά σάρκα από γυναίκα, ας απομακρύνουμε από αυτόν τα ανθρώπινα γνωρίσματα. Αν όμως είναι αλήθεια ότι, υποβάλλοντας τον εαυτό του σε κένωση, έγινε όμοιος με εμάς, για ποιο λόγο του αφαιρούν εκείνα τα γνωρίσματα μέσω των οποίων νοείται ότι έχει κενωθεί, ακυρώνοντας εντελώς απερίσκεπτα το σοφό σχέδιο της ένσαρκης οικονομίας;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος
ΑΛΛΟ. Μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν ἀνακαινίζων ἐν ἡμῖν ὁ Σωτὴρ τὴν ἀρχαιοτάτην τοῦ Πνεύματος χάριν, ἐνεφύσησε τοῖς μαθηταῖς λέγων· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» Καὶ πάλιν αὐτός πού φησι περὶ τοῦ Πνεύματος· «Ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει.» Ἀλλὰ καὶ Πνεῦμα Χριστοῦ τὸ ἅγιον Πνεῦμα καλεῖται παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς, κατὰ τὸ ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων κείμενον· «Διελθόντες δὲ Ἀσίαν καὶ τὴν Γαλατικὴν χώραν, ἐπείραζον εἰς τὴν Βιθυνίαν ἀπελθεῖν, καὶ οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα Ἰησοῦ.» Εἴπερ οὖν ὡς ἐσόμενός ποτε μείζων Ἰωάννου Χριστὸς, ἐν ἰσότητι τέως τῇ πρὸς αὐτὸν εὑρεθήσεται, ἀνανεούτω κἀκεῖνος ἐν ἡμῖν τὴν τοῦ Πνεύματος χάριν, καὶ χορηγείτω καὶ αὐτὸς, ὥσπερ οὖν ἐποίει Χριστὸς, λεγέσθω δὲ καὶ αὐτοῦ Πνεῦμα τὸ ἐν Θεῷ καὶ Πατρὶ, βοάτω καὶ αὐτὸς περὶ τοῦ Πνεύματος· «Ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει.» Ἀλλὰ τοῦτο καὶ μόνον ἐννοεῖν, ἀσεβές. Οὐκ ἄρα ἴσος ἐστὶ τῷ Χριστῷ, οὐδὲ ὀψὲ παραχωρήσει τὸ μεῖζον, ἀεὶ τὸ ἔλαττον ἔχων, καὶ τοσοῦτον ἡττώμενος, ὅσον ἄνθρωπος Θεοῦ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
ΑΛΛΟ. Μετά την εκ νεκρών ανάσταση, ο Σωτήρας, ανακαινίζοντας μέσα μας την αρχαιότατη χάρη του Πνεύματος, εμφύσησε στους μαθητές λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα Άγιο». Και πάλι ο ίδιος λέει κάπου για το Πνεύμα: «Ότι από το δικό μου παίρνει». Αλλά και το Άγιο Πνεύμα ονομάζεται Πνεύμα Χριστού στις θείες Γραφές, σύμφωνα με το κείμενο των Πράξεων των Αποστόλων: «Αφού διέσχισαν την Ασία και τη χώρα της Γαλατίας, προσπαθούσαν να πάνε στη Βιθυνία, και δεν τους άφησε το Πνεύμα του Ιησού». Αν λοιπόν ο Χριστός, με το σκεπτικό ότι θα γινόταν κάποτε μεγαλύτερος από τον Ιωάννη, βρισκόταν μέχρι τότε σε ισότητα με αυτόν, ας ανανεώνει και εκείνος μέσα μας τη χάρη του Πνεύματος, και ας τη χορηγεί και αυτός, όπως ακριβώς έκανε ο Χριστός, και ας ονομάζεται και δικό του Πνεύμα αυτό που υπάρχει στον Θεό και Πατέρα, και ας φωνάζει και αυτός για το Πνεύμα: «Ότι από το δικό μου παίρνει». Αλλά και μόνο το να το σκέφτεται κανείς αυτό, είναι ασεβές. Επομένως δεν είναι ίσος με τον Χριστό, ούτε θα του παραχωρήσει αργότερα την υπεροχή, έχοντας πάντα την κατώτερη θέση, και υπολειπόμενος τόσο, όσο ένας άνθρωπος υπολείπεται από τον Θεό.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος
Καὶ πάλιν ἀνανεῶν εἰς τὸ κατ᾽ εἰκόνα τὸν ἄνθρωπον ὁ Σωτὴρ, ἐνεφύσησε τοῖς μαθηταῖς λέγων· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» Ὅπερ οὖν ἡ ἀνακαίνησις ἔχει, τοῦτο κεκτῆσθαι πάντως καὶ τὴν ἀρχαιότητα προσήκει νοεῖν. Οὐκοῦν τελείωσιν ἐξεικονισμοῦ πρὸς τὴν θείαν οὐσίαν ἡ τοῦ Πνεύματος μετοχὴ τῷ ἀνθρώπῳ χαρίζεται, οὐχ ἁπλῶς τὸ ἐν μόναις ἐννοίαις Θεοῦ διαπλασθῆναι τοιοῦτον ὁποῖός ἐστιν αὐτός. Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ λαμβάνοντες πρὸς Θεὸν μορφούμεθα, πῶς ἀνόμοιος ἔσται τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς ὁ τὸ μορφοῦσθαι πρὸς ἐκεῖνον καὶ ἡμῖν δι᾽ ἑαυτοῦ δωρούμενος;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και πάλι, ανανεώνοντας τον άνθρωπο σύμφωνα με το «κατ' εικόνα», ο Σωτήρας εμφύσησε στους μαθητές λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Ό,τι λοιπόν έχει η ανακαίνιση, πρέπει να εννοήσουμε ότι το κατείχε οπωσδήποτε και η αρχική κατάσταση. Επομένως, η μετοχή του Πνεύματος χαρίζει στον άνθρωπο την τελείωση της απεικόνισής του ως προς τη θεία ουσία, και όχι απλώς τη διάπλασή του μόνο μέσα από έννοιες του Θεού, ώστε να γίνει τέτοιος όπως είναι Εκείνος. Εάν δε, λαμβάνοντας το Πνεύμα του Υιού, διαμορφωνόμαστε σύμφωνα με τον Θεό, πώς θα είναι ανόμοιος προς τον Πατέρα ο Υιός, ο οποίος δωρίζει και σε εμάς, μέσω του Εαυτού Του, τη διαμόρφωση σύμφωνα με Εκείνον;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος
Ὁ δὲ Υἱὸς, οὐχ οὕτως· ὡς γὰρ ἁγιότητος ὑπάρχων πηγὴ τοὺς μαθητὰς ἁγιάζει, λέγων· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» Τοῦτο δὲ ποιῶν καὶ ὁ Πατὴρ φαίνεται· ὁ δὲ τὴν ἴσην ἔχων τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν τοῦ ἁγιάζειν ἐξουσίαν τε καὶ δύναμιν, πῶς οὐκ ἀληθινὴν ἔχει τὴν πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητα;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ο Υιός όμως δεν ενεργεί έτσι· διότι, εφόσον είναι πηγή αγιότητος, αγιάζει τους μαθητές λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Αυτό όμως φαίνεται να το πράττει και ο Πατέρας· εκείνος λοιπόν που έχει την ίδια εξουσία και δύναμη με τον Πατέρα ως προς το να αγιάζει, πώς δεν έχει αληθινή ομοιότητα προς αυτόν;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος
ΑΛΛΟ. Εἰ αὐτὸς ὢν τοῦ Πνεύματος χορηγὸς, κατὰ τὸ περὶ αὐτοῦ λεγόμενον· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον·» τὸ Πνεῦμα λαμβάνειν λέγεται περὶ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ ἡ δόσις καὶ τὸ λαμβάνειν ὁμοίως.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Άλλο. Αν ο Ίδιος, ενώ είναι χορηγός του Πνεύματος, σύμφωνα με αυτό που λέγεται γι' αυτόν: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον», λέγεται ότι λαμβάνει το Πνεύμα, αυτό αναφέρεται στην ανθρώπινη φύση, και η παροχή και η λήψη νοούνται ομοίως.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος
ΑΛΛΟ. Ὁ Σωτὴρ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς φησί που πάλιν· «Εἰρήνη ὑμῖν· καθὼς ἀπέσταλκέ με ὁ Πατὴρ, κἀγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς. Καὶ τοῦτο εἰπὼν, ἐνεφύσησε, καὶ λέγει αὐτοῖς· Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» Δημιουργικὸν κατὰ φύσιν τὸ Πνεῦμα εἰδὼς καὶ ὁ Ψαλμῳδός, φησὶ πρὸς τὸν ὅλων Δεσπότην Θεὸν καὶ Πατέρα· «Ἐξαποστελεῖς τὸ Πνεῦμά σου, καὶ κτισθήσονται, καὶ ἀνακαινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς.» Ὅτε τοίνυν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον καὶ δημιουργεῖ καὶ ἀνακαινίζει τὰ πάντα, τοιαύτην ἔχον τὴν φύσιν, πῶς ἂν εἴη γενητὸς, ἢ πῶς ἂν κτίσμα νοοῖτο κατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς, ὁ τοῦ κτίζειν ἰσχύοντος Πνεύματος χορηγός;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Άλλο. Ο Σωτήρας λέγει πάλι κάπου προς τους μαθητές του: «Ειρήνη σε εσάς. Όπως με απέστειλε ο Πατέρας, έτσι και εγώ αποστέλλω εσάς». Και αφού είπε αυτό, εμφύσησε και τους λέγει: «Λάβετε Πνεύμα Άγιο». Γνωρίζοντας και ο Ψαλμωδός ότι το Πνεύμα είναι δημιουργικό κατά φύση, λέγει προς τον Δεσπότη των όλων Θεό και Πατέρα: «Θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου, και θα κτισθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης». Εφόσον λοιπόν το Άγιο Πνεύμα και δημιουργεί και ανακαινίζει τα πάντα, έχοντας τέτοια φύση, πώς θα μπορούσε να είναι γενητός, ή πώς θα μπορούσε να νοηθεί κατά φύση ως κτίσμα ο Υιός, ο οποίος είναι ο χορηγός του Πνεύματος που έχει τη δύναμη να κτίζει;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος
Πᾶσα γὰρ ἡ τελειότης τοῖς πεποιημένοις διὰ τοῦ Πνεύματος, ὅθεν καὶ κατ᾽ εἰκόνα Θεοῦ τὸ τεχνηθὲν ἐποιήθη ζῶον, ὡς διὰ τῆς μετουσίας τοῦ Πνεύματος, πρὸς αὐτὸν μεμορφωμένον. Ἀλλ᾽ ὅπερ ὁ μακάριος Μωσῆς ἐμπεφυσῆσθαι παρὰ Θεοῦ τῷ ἀνθρώπῳ διϊσχυρίσατο, τοῦτο Χριστὸς ἀνανεῶν ἐν ἡμῖν μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν, ἐνεφύσησε τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς λέγων· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον,» ἵνα πάλιν ἀναμορφωθέντες εἰς τὴν ἐξ ἀρχῆς εἰκόνα, σύμμορφοι φαινώμεθα τῷ πεποιηκότι διὰ τῆς τοῦ Πνεύματος μετοχῆς. Ὅτε τοίνυν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν ἡμῖν γενόμενον, συμμόρφους ἀποδεικνύει Θεοῦ, πρόεισι δὲ καὶ ἐκ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, πρόδηλον ὅτι τῆς θείας ἐστὶν οὐσίας, οὐσιωδῶς ἐν αὐτῇ καὶ ἐξ αὐτῆς προϊόν. Ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ τὸ ἐξ ἀνθρωπείου στόματος ἐκτρέχον ἐμφύσημα, εἰ καὶ μικρὸν καὶ οὐκ ἄξιον τοῦ λόγου τὸ ὑπόδειγμα· πάντα γὰρ ὑπερέχει Θεός.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι κάθε τελειότητα στα δημιουργήματα προέρχεται δια του Πνεύματος, εξού και το έλλογο ον δημιουργήθηκε κατ' εικόνα Θεού, καθώς δια της μετουσίας του Πνεύματος μορφοποιήθηκε σύμφωνα με Αυτόν. Αλλά αυτό που ο μακάριος Μωυσής βεβαίωσε ότι εμφυσήθηκε από τον Θεό στον άνθρωπο, αυτό ο Χριστός, ανανεώνοντάς το σε εμάς μετά την εκ νεκρών ανάστασή Του, το εμφύσησε στους μαθητές Του λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον», ώστε, αφού αναμορφωθούμε πάλι σύμφωνα με την αρχική εικόνα, να αναδειχθούμε σύμμορφοι με τον Δημιουργό δια της μετοχής του Πνεύματος. Επομένως, όταν το Άγιο Πνεύμα, ενοικώντας μέσα μας, μας καθιστά σύμμορφους με τον Θεό, και συγχρόνως προέρχεται και από τον Πατέρα και από τον Υιό, είναι ολοφάνερο ότι ανήκει στη θεία ουσία, καθώς προέρχεται ουσιωδώς μέσα από αυτήν και εξ αυτής. Όπως ακριβώς βεβαίως συμβαίνει και με το εμφύσημα που εξέρχεται από το ανθρώπινο στόμα, αν και το παράδειγμα είναι μικρό και ανάξιο λόγου, διότι ο Θεός υπερέχει των πάντων.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἁγίας τριάδος (Νόθος)
Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι τὸν Πατέρα οὐ λέγομεν ἔκ τινος, λέγομεν δὲ αὐτὸν τοῦ Υἱοῦ Πατέρα. Τὸν δὲ Υἱὸν οὐ λέγομεν ἀναίτιον, οὐδὲ Πατέρα· λέγομεν δὲ αὐτὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς, καὶ Υἱὸν τοῦ Πατρός. Τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς λέγομεν, καὶ Πνεῦμα Πατρὸς ὀνομάζομεν. Ἐκ τοῦ Υἱοῦ δὲ τὸ Πνεῦμα οὐ λέγομεν, Πνεῦμα δὲ Υἱοῦ ὀνομάζομεν («Εἴ τις γὰρ Πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει,» φησὶν ὁ θεῖος Ἀπόστολος)· καὶ δι᾽ Υἱοῦ πεφανερῶσθαι καὶ μεταδεδόσθαι ἡμῖν ὁμολογοῦμεν. «Ἐνεφύσησε γὰρ, φησὶ, καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὑτοῦ· Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» Ὥσπερ ἐκ τοῦ ἡλίου μὲν, ἥ τε ἀκτὶς καὶ ἡ ἔλλαμψις (αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ πηγὴ τῆς ἀκτῖνος καὶ τῆς ἐλλάμψεως), διὰ δὲ τῆς ἀκτῖνος ἡ ἔλλαμψις ἡμῖν μεταδίδοται, καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ φωτίζουσα ἡμᾶς, καὶ μετεχομένη ὑφ᾽ ἡμῶν. Τὸν δὲ Υἱὸν οὔτε τοῦ Πνεύματος λέγομεν, οὔτε μὴν ἐκ τοῦ Πνεύματος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι τον Πατέρα δεν λέμε ότι προέρχεται από κάποιον, αλλά τον λέμε Πατέρα του Υιού. Τον δε Υιό δεν τον λέμε αναίτιο, ούτε Πατέρα· λέμε όμως ότι προέρχεται εκ του Πατρός, και είναι Υιός του Πατρός. Το δε Άγιο Πνεύμα λέμε ότι προέρχεται εκ του Πατρός, και το ονομάζουμε Πνεύμα του Πατρός. Εκ του Υιού δεν λέμε ότι προέρχεται το Πνεύμα, αλλά το ονομάζουμε Πνεύμα του Υιού («Διότι αν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού», λέει ο θείος Απόστολος)· και ομολογούμε ότι φανερώθηκε και μεταδόθηκε σε εμάς δια του Υιού. «Διότι εμφύσησε», λέει, «και είπε στους μαθητές του: Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Όπως ακριβώς από τον ήλιο προέρχονται και η ακτίνα και η λάμψη (διότι αυτός είναι η πηγή της ακτίνας και της λάμψης), αλλά μέσω της ακτίνας μεταδίδεται σε εμάς η λάμψη, και αυτή είναι που μας φωτίζει και στην οποία εμείς μετέχουμε. Τον δε Υιό ούτε Υιό του Πνεύματος τον λέμε, ούτε βέβαια εκ του Πνεύματος.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ προσκυνήσεως καὶ λατρείας
Τί δέ; οὐχὶ τῇ πέμπτῃ τοῦ Σαββάτου παραδεδόσθαι φαμὲν αὐτὸν, καὶ εἰς ἀρχὰς ὥσπερ ἥκειν τῆς ὅλης οἰκονομίας, δι᾽ ἧς οἱ πάντες ἀνασεσώσμεθα, τὸν σωτήριον ὑπὲρ ἡμῶν ἀνατλάντος σταυρὸν τοῦ δι᾽ ἡμᾶς ἐνηνθρωπηκότος; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Κατήργηκε δὲ τὸν θάνατον, καὶ ἀνεβίω πάλιν, σκυλεύσας τὸν ᾅδην, οὐκ ἐν ὀγδόῃ, τουτέστι, τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων, ΠΑΛΛ. Οὐκ ἀμφίβολον. ΚΥΡ. Καὶ γοῦν ὁ πάλαι νόμος τὴν ἐν σαρκὶ περιτομὴν, ὑποτύπωσίν τινα τῆς ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ, διετύπου πράττεσθαι κατὰ τὴν ὀγδόην. Περιτομὴ δέ γε τῆς ἀρχαίας ἐκείνης ἡ προφερεστέρα, τουτέστιν, ἡ ἐν πνεύματι, Πνεύματός ἐστιν ἁγίου μέθεξις, καὶ χάρις ἡ ἐν ἀρχαῖς, ἢν, ἐπείπερ ἐκ νεκρῶν ἀνεβίω, πάλιν ἀνεκαίνισεν, ἡμῖν ὁ Χριστὸς, λέγων· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» Ἔφη δέ που καὶ ὁ μακάριος Παῦλος, ὅτι «Τὸ Πάσχα ἡμῶν ἐτύθη Χριστός.» Ἡμέρα γε μὴν τῆς σωτηρίου ταύτης καὶ πολυεύκτου σφαγῆς, ἡ κατὰ σελήνην τεσσαρεσκαιδεκάτη.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Τι δε; Δεν λέμε ότι παραδόθηκε την πέμπτη ημέρα της εβδομάδας, και ότι τότε σαν να έφτασε στην αρχή όλης της οικονομίας, μέσω της οποίας σωθήκαμε όλοι, όταν Εκείνος που ενανθρώπησε για εμάς υπέμεινε τον σωτήριο σταυρό υπέρ ημών; ΠΑΛΛ. Βεβαιότατα. ΚΥΡ. Και κατήργησε τον θάνατο και αναστήθηκε πάλι, αφού σκύλευσε τον άδη, όχι άραγε την όγδοη ημέρα, δηλαδή την πρώτη ημέρα της εβδομάδας; ΠΑΛΛ. Δεν υπάρχει αμφιβολία. ΚΥΡ. Γι' αυτό λοιπόν και ο παλαιός νόμος όριζε να τελείται η κατά σάρκα περιτομή, η οποία αποτελούσε έναν τύπο της εν πνεύματι και αληθεία περιτομής, την όγδοη ημέρα. Η περιτομή δε που είναι ανώτερη από εκείνη την παλαιά, δηλαδή η πνευματική, είναι η μέθεξη του Αγίου Πνεύματος και η αρχική χάρη, την οποία, επειδή αναστήθηκε από τους νεκρούς, την ανακαίνισε πάλι σε εμάς ο Χριστός, λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα άγιον». Είπε εξάλλου κάπου και ο μακάριος Παύλος ότι «Το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε». Και ημέρα βέβαια αυτής της σωτήριας και πολυπόθητης σφαγής είναι η δέκατη τέταρτη ημέρα του σεληνιακού μήνα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ προσκυνήσεως καὶ λατρείας
Περιτέμνεται δὲ καὶ ἄνθρωπος ἐν Σαββάτῳ, κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνὴν, οὐκ ἐπιτιμῶντος τοῦ νόμου· παρεγγυᾷ γὰρ ὁ τύπος καὶ μονονουχὶ διαμαρτύρεται σαφῶς, ὅτι πρέποι ἂν καὶ μάλα εἰκότως τοῖς ἐν Χριστῷ σαββατίζουσι, τουτέστι, τοῖς καταλήγουσιν ἁμαρτίας, καὶ ἁγιαζομένοις διὰ πίστεως, ἡ ἐν πνεύματι περιτομὴ πραττομένη κατὰ τὴν ὀγδόην, τουτέστι τὴν ἀναστάσιμον ἡμέραν· ἐγήγερται γὰρ οὕτω Χριστός. Ἐπειδὴ δὲ ἀνεβίω, τὸ τοῦ θανάτου καταλύσας κράτος, κατεσφράγισεν εὐθὺς τῷ ἁγίῳ Πνεύματι τοὺς ἑαυτοῦ γνωρίμους, καὶ τοῦτό ἐστιν ἡ ἐν πνεύματι περιτομή. Ἐνεφύσησε γὰρ λέγων· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» Ἣ οὐχ οὕτω πράττεσθαι τὴν ὡς ἐν νοήσει περιτομὴν καὶ ὁ Παῦλός φησι; Περιτετμῆσθαι γὰρ δεῖν περιτομῇ ἀχειροποιήτῳ, τουτέστι πνεύματι, διισχυρίσατο τοὺς πεπιστευκότας. Προσθείην δ᾽ ἂν ὅτι, τῶν εἰς ἀνδρείαν τὴν πνευματικὴν, καὶ τοῦ συντρίβειν ἐχθροὺς, καὶ νικᾷν ἐν Χριστῷ τοὺς ἀνθεστηκότας, οὐκ ἂν καταλήξαιμεν εἰκότως, νοητῶς σαββατίζοντες· εἰκόνα δέ σοι παροίσω πάλιν τὸν ἀρχαῖον ἐκεῖνον Ἰησοῦν, ὁμοῦ τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ ᾑρηκότα τὴν Ἱεριχὼ κατὰ τὴν ἑβδόμην ἡμέραν, τουτέστιν, ἐν τῷ Σαββάτῳ. ΠΑΛΛ. Ἀργίαν οὖν ἄρα τὸ Σάββατον μόνον ἡμῖν, ὡς ἔοικε, τῶν ἐκ φαυλότητος καὶ ἁμαρτιῶν εἰσκομίσειεν ἂν, τόγε ἧκον εἰς ἀλήθειαν, τὴν ὡς ἐν τύποις ἔτι τοῖς ἀρχαιοτέροις μονονουχὶ σκιαγραφουμένην. ΚΥΡ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Περιτέμνεται δε και ο άνθρωπος το Σάββατο, σύμφωνα με τα λόγια του Σωτήρα, χωρίς ο νόμος να το εμποδίζει· διότι ο τύπος προτρέπει και σχεδόν επιβεβαιώνει σαφώς, ότι θα ταίριαζε και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα σε αυτούς που σαββατίζουν εν Χριστώ, δηλαδή σε εκείνους που σταματούν την αμαρτία και αγιάζονται μέσω της πίστεως, η εν Πνεύματι περιτομή να τελείται κατά την όγδοη ημέρα, δηλαδή την αναστάσιμη· διότι αυτήν την ημέρα αναστήθηκε ο Χριστός. Επειδή δε επανήλθε στη ζωή, έχοντας καταλύσει την κυριαρχία του θανάτου, σφράγισε αμέσως με το Άγιο Πνεύμα τους δικούς Του ανθρώπους, και αυτή είναι η εν Πνεύματι περιτομή. Διότι εμφύσησε λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα άγιον.» Ή μήπως δεν λέει και ο Παύλος ότι έτσι τελείται η νοητή περιτομή; Διότι διαβεβαίωσε ότι εκείνοι που έχουν πιστέψει πρέπει να έχουν περιτμηθεί με περιτομή αχειροποίητη, δηλαδή εν Πνεύματι. Θα ήθελα δε να προσθέσω ότι δεν θα έπρεπε εύλογα να σταματήσουμε τα έργα της πνευματικής ανδρείας, όπως και το να συντρίβουμε τους εχθρούς και να νικούμε εν Χριστώ αυτούς που μας αντιστέκονται, σαββατίζοντας νοητά· και ως παράδειγμα θα σου φέρω πάλι τον αρχαίο εκείνο Ιησού, ο οποίος μαζί με τους Ισραηλίτες κατέλαβε την Ιεριχώ κατά την έβδομη ημέρα, δηλαδή το Σάββατο. ΠΑΛΛ. Άρα λοιπόν το Σάββατο μάς εισάγει, όπως φαίνεται, μόνο στην αποχή από τη φαυλότητα και τις αμαρτίες, όσον αφορά τουλάχιστον την αλήθεια, η οποία σχεδόν σκιαγραφούνταν στους παλαιότερους τύπους. ΚΥΡ.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ προσκυνήσεως καὶ λατρείας
Ταύτῃτοι χαλκῆ καὶ ἐσχάρα καὶ πυρεῖον αὐτῷ, κρεάγραι τε καὶ φιάλαι, καὶ πάντα αὐτοῦ τὰ σκεύη, ὡς ἂν δύναιντο ταῖς κατὰ νόμον θυσίαις, τὴν παρά γε σφῶν αὐτῶν εἰσκομίζοντα χρείαν, ταῖς τοῦ παμφάγου πυρὸς μὴ καταφθείρεσθαι προσβολαῖς. Στεφάνην δὲ καὶ τὰ ἐπὶ ταῖς γωνίαις κέρατα, τῷ τοῦ σχήματος κάλλει προσθήσομεν. Ἄχαρι γὰρ οὐδὲν παρὰ τῷ πανσόφῳ Θεῷ. Πλὴν, ἐκεῖνο πάλιν δὴ φέρε λέγωμεν, ἀκριβῆ τὸν νοῦν ἐπερείδοντες τοῖς ἐφ᾽ ἑκάστῳ τεθεσπισμένοις. Θυσιαστήριον προστέταχε ταῖς κατὰ νόμον θυσίαις ἐοικὸς καὶ πρέπον, ἀλλ᾽ οὐδὲν ἐν αὐτῷ χρυσοῦν, καθάπερ ἀμέλει, καταθεῷτό τις ἂν ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ, λυχνίας τε αὖ καὶ τραπέζης, καὶ τῶν ἀμφ᾽ αὐτήν. ΠΑΛΛ. Τί δὴ οὖν ἄρα καὶ τοῦτό ἐστι; ΚΥΡ. Οὐ γὰρ δὴ τῆς θείας τε καὶ ἀκηράτου φύσεως τὴν κατὰ πάντων ὑπεροχὴν, καὶ ἀσύγκριτον λαμπρότητα, ὡς ἐν νοήσει λέγω, τὸ χρυσίον εὖ μάλα καταδηλοῦν ἐλέγομεν, ὦ Παλλάδιε; ΠΑΛΛ. Ὧδε ἔχει. ΚΥΡ. Ἄθρει δὴ οὖν, ἀχρύσωτον παντελῶς τῆς κατὰ νόμον λατρείας τὸ θυσιαστήριον, αἴνιγμά που τὸ χρῆμα τιθέντος ἡμῖν τοῦ Θεοῦ, καὶ μάλα σαφῶς, ὅτι Πνεύματος ἁγίου πρόξενος ἥκιστα μὲν ὁ νόμος, τετίμηται δὲ οὐχὶ τοιαύτῃ χάριτι τῆς ἐν τύπῳ λατρείας ἡ δύναμις. Πνεῦμα γὰρ ἦν δουλείας ἐπὶ τὸν Ἰσραήλ· ἡμῖν δὲ τὸ δῶρον ἀπενεμήθη διὰ Χριστοῦ μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν. Ἐνεφύσησε γὰρ, λέγων, «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτό ακριβώς η εσχάρα και το πυρείο του, οι κρεάγρες και οι φιάλες, και όλα τα σκεύη του είναι χάλκινα, ώστε να μπορούν, προσφέροντας τη δική τους χρησιμότητα στις κατά νόμον θυσίες, να μην καταστρέφονται από τις προσβολές του παμφάγου πυρός. Τη στεφάνη και τα κέρατα στις γωνίες θα τα προσθέσουμε για την ομορφιά του σχήματος. Διότι τίποτα δεν στερείται χάριτος ενώπιον του πάνσοφου Θεού. Όμως, ας πούμε πάλι τούτο, στηρίζοντας με ακρίβεια τον νου μας σε όσα έχουν θεσπιστεί για το καθένα. Πρόσταξε να γίνει θυσιαστήριο κατάλληλο και πρέπον για τις κατά νόμον θυσίες, αλλά χωρίς τίποτα χρυσό πάνω του, όπως βέβαια θα μπορούσε κανείς να παρατηρήσει στην κιβωτό, στη λυχνία, στην τράπεζα και στα σκεύη γύρω από αυτήν. ΠΑΛΛ. Τι σημαίνει λοιπόν και αυτό; ΚΥΡ. Δεν λέγαμε, ω Παλλάδιε, ότι ο χρυσός φανερώνει με πολύ καλό τρόπο, νοητά μιλώντας, την υπεροχή έναντι όλων και την ασύγκριτη λαμπρότητα της θείας και αμόλυντης φύσης; ΠΑΛΛ. Έτσι είναι. ΚΥΡ. Παρατήρησε λοιπόν ότι το θυσιαστήριο της κατά νόμον λατρείας είναι εντελώς χωρίς χρυσό. Ο Θεός το θέτει αυτό ως αίνιγμα σε εμάς, και μάλιστα πολύ σαφώς, για να δείξει ότι ο νόμος καθόλου δεν είναι χορηγός του Αγίου Πνεύματος, και η δύναμη της τυπικής λατρείας δεν έχει τιμηθεί με τέτοια χάρη. Διότι στον Ισραήλ υπήρχε πνεύμα δουλείας· σε εμάς όμως το δώρο αυτό απονεμήθηκε μέσω του Χριστού μετά την εκ νεκρών ανάστασή Του. Διότι τους εμφύσησε, λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα άγιον».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς τοῦ μονογενοῦς ἐνανθρωπήσεως
Ἐνεφύσησε γὰρ τοῖς ἀποστόλοις εἰπών· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον,» καὶ «οὐκ ἐκ μέτρου δίδωσι τὸ Πνεῦμα,» κατὰ τὴν Ἰωάννου φωνήν, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἐνίησιν ἐξ ἑαυτοῦ καθάπερ ἀμέλει καὶ ὁ Πατήρ. Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ὅλην ἀποστήσας τὴν ἔν γε τούτῳ διαφοράν, ποτὲ μὲν αὐτὸ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ προσνέμων ὁρᾶται, ποτὲ δὲ αὖ τῷ Υἱῷ. Γράφει γὰρ ὧδε· «Ὑμεῖς δὲ οὔκ ἐστε ἐν σαρκί, ἀλλ᾽ ἐν Πνεύματι, εἴπερ Πνεῦμα Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν. Εἰ δέ τις Πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὔκ ἐστιν αὐτοῦ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι εμφύσησε στους αποστόλους λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα άγιο», και «δεν δίνει το Πνεύμα με το μέτρο», σύμφωνα με τη φωνή του Ιωάννη, αλλά ο ίδιος το χορηγεί από τον εαυτό του, όπως ακριβώς βεβαίως και ο Πατέρας. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος, απομακρύνοντας κάθε διαφορά ως προς αυτό, φαίνεται να το αποδίδει άλλοτε στον Θεό και Πατέρα, και άλλοτε πάλι στον Υιό. Διότι γράφει τα εξής: «Εσείς όμως δεν είστε υποταγμένοι στη σάρκα, αλλά στο Πνεύμα, εφόσον το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας. Αν όμως κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε αυτόν.»
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἱεροσολύμων Κατηχήσεις πρὸς τοὺς φωτιζομένους
Αὐτοῦ τοῦ μονογενοῦς νῦν ἀνέγνων σοι τὰς φωνάς, ἵνα μὴ προσέχῃς ἀνθρωπίνοις ῥήμασιν. Τούτου τοῦ ἁγίου πνεύματος τὴν κοινωνίαν ἐχαρίσατο τοῖς ἀποστόλοις. γέγραπται γάρ· 〈καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐνεφύσησε, καὶ λέγει αὐτοῖς· λάβετε πνεῦμα ἅγιον. ἐάν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς, ἐάν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται.〉 δεύτερον ἐμφύσημα τοῦτο, ἐπειδὴ τὸ πρῶτον ἠμαυρώθη διὰ τὰς ἑκουσίους ἁμαρτίας. ἵνα πληρωθῇ τὸ γεγραμμένον· ἀνέβη ἐμφυσῶν εἰς πρόσωπόν σου, ἐξαιρούμενός σε ἐκ θλίψεως. τὸ δὲ ἀνέβη πόθεν; ἐκ τοῦ ᾅδου. οὕτω γὰρ διηγήσατο τὸ εὐαγγέλιον, ὅτι μέτα τὴν ἀνάστασιν τότε ἐνεφύσησεν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αυτού του Μονογενούς σου ανέγνωσα τώρα τα λόγια, ώστε να μην δίνεις προσοχή σε ανθρώπινα ρήματα. Την κοινωνία αυτού του Αγίου Πνεύματος χάρισε στους αποστόλους. Διότι έχει γραφεί: «Και αφού είπε αυτό, εμφύσησε και τους λέγει: Λάβετε Πνεύμα Άγιον. Αν τινών συγχωρήσετε τις αμαρτίες, τους συγχωρούνται, αν τινών τις κρατείτε, είναι κρατημένες». Αυτό είναι το δεύτερο εμφύσημα, επειδή το πρώτο αμαυρώθηκε εξαιτίας των εκούσιων αμαρτιών, για να εκπληρωθεί το γεγραμμένο: «Ανέβηκε εμφυσώντας στο πρόσωπό σου, λυτρώνοντάς σε από τη θλίψη». Και το «ανέβηκε» από πού; Από τον Άδη. Διότι έτσι διηγήθηκε το Ευαγγέλιο, ότι μετά την Ανάσταση, τότε εμφύσησε.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἐπιφάνιος Σαλαμῖνος Κύπρου Πανάριον
οὐχί, ἀλλὰ τὴν μονάδα τῆς τριάδος σημαίνων, τελείως παρέχουσαν τῷ λαμβάνοντι τὰ δῶρα ἀξίως. ἵνα δὲ σημάνῃ ὅτι μία ἐστὶν ἡ θεότης, πάλιν ἐν ἄλλῳ τόπῳ οὐκέτι αἰτούμενος δίδωσιν, ἀλλ᾽ αὐθεντίᾳ τὰ ἴδια, ὡς πηγὴ ὢν ἀπὸ πηγῆς καὶ θεὸς ὢν ἐκ θεοῦ· «ἐνεφύσησεν 〈γὰρ〉 εἰς τὸ πρόσωπον αὐτῶν καὶ εἶπε· λάβετε πνεῦμα ἅγιον», καὶ ἄλλοτε «ἐπῇρε τὰς χεῖρας καὶ εἶπε λάβετε πνεῦμα ἅγιον»· καὶ ἔχει ἐν ἑαυτῷ ζωήν, ἵνα ᾧ βούλεται δοῦναι δῷ. «ὡς γὰρ ὁ πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ ὁ υἱὸς ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ». καὶ ὁρᾷς ὅτι ἕνεκεν τιμῆς πρὸς τὸν πατέρα καὶ ἕνεκεν μιᾶς ἑνότητος καὶ μιᾶς δοξολογίας καὶ τοῦ μὴ τοὺς μαθητὰς νομίσαι, μὴ ἀπὸ τοῦ θεοῦ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν παρεκκλίνειν ὁ μονογενὴς ἦλθε τὰς διανοίας τῶν πιστευόντων, τούτου ἕνεκα, θεὸς ὢν καὶ προγινώσκων τὴν τῶν ἀνθρώπων κακοήθειαν, τὸν λόγον ὡς πρὸς τὸν πατέρα πέμπει καὶ τὴν δόξαν ἀναφαίρετον τῷ πατρὶ δίδωσιν, ἵνα Μανιχαῖος καταισχυνθῇ ἀρνούμενος τὸν πατέρα, ἵνα οἱ μαθηταὶ μάθωσιν, ὅτι αὐτή ἐστιν ἡ θεότης ἐν παλαιᾷ καὶ καινῇ διαθήκῃ, ἵνα οἱ Ἰουδαῖοι ἐντραπῶσιν ὅτι οὐκ ἦλθεν ὁ μονογενὴς διδάξαι ἄλλον θεόν, ἀλλὰ ἀποκαλύψαι αὐτοῦ τὴν θεότητα καὶ πατρὸς αὐτοῦ τοῦ ἐπουρανίου. «δὸς οὖν αὐτοῖς ἔχειν ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς,» καίτοι γε αὐτὸς ἐκήρυττε ταύτην τὴν ζωήν. πῶς οὖν τὸν πατέρα ᾔτει, ἵνα δῷ αὐτοῖς ὃ αὐτὸς ἐδίδασκε καὶ ἐδίδου;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Όχι, αλλά για να δηλώσει τη μονάδα της Τριάδος, η οποία χορηγεί τέλεια τα δώρα σε εκείνον που τα λαμβάνει επάξια. Για να δηλώσει δε ότι η Θεότητα είναι μία, πάλι σε άλλο σημείο δεν δίνει πλέον παρακαλώντας, αλλά με τη δική Του εξουσία τα δικά Του δώρα, όντας πηγή από πηγή και Θεός εκ Θεού· «διότι εμφύσησε στο πρόσωπό τους και είπε· λάβετε Πνεύμα Άγιο», και άλλοτε «σήκωσε τα χέρια Του και είπε λάβετε Πνεύμα Άγιο»· και έχει μέσα Του ζωή, ώστε να τη δώσει σε όποιον θέλει. «Διότι όπως ο Πατέρας έχει ζωή μέσα Του, έτσι και ο Υιός έχει ζωή μέσα Του». Και βλέπεις ότι, χάριν τιμής προς τον Πατέρα και χάριν μίας ενότητας και μίας δοξολογίας, και για να μη νομίσουν οι μαθητές ότι ο Μονογενής ήρθε για να απομακρύνει τις διάνοιες των πιστών από τον Θεό του Νόμου και των προφητών, γι' αυτόν τον λόγο, όντας Θεός και προγνωρίζοντας την κακοήθεια των ανθρώπων, απευθύνει τον λόγο προς τον Πατέρα και αποδίδει αναφαίρετη τη δόξα στον Πατέρα, ώστε να καταντροπιαστεί ο Μανιχαίος που αρνείται τον Πατέρα, για να μάθουν οι μαθητές ότι αυτή είναι η ίδια Θεότητα στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη, για να ντραπούν οι Ιουδαίοι, επειδή ο Μονογενής δεν ήρθε για να διδάξει κάποιον άλλον Θεό, αλλά για να αποκαλύψει τη δική Του Θεότητα και του επουράνιου Πατέρα Του. «Δώσε τους, λοιπόν, να έχουν ζωή μέσα τους», μολονότι ο Ίδιος κήρυττε αυτήν τη ζωή. Πώς λοιπόν ζητούσε από τον Πατέρα να τους δώσει αυτό που ο Ίδιος δίδασκε και έδινε;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τὸν Ἠσαΐαν
Εἶθ᾽ ἑξῆς εἴρηται· 〈καὶ ἥξει ἕνεκεν Σιὼν ὁ ῥυόμενος〉, κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον· 〈καὶ ἥξει τῇ Σιὼν ἀγχιστεύων〉, κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν· 〈καὶ ἐλεύσεται τῇ Σιὼν ἀγχιστεύων〉. τοῦτο δὲ καὶ αὐτὸς ὁ σωτὴρ ἐδήλου λέγων· «οὐκ ἦλθον εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οἴκου Ἰσραήλ». ⌜πάλιν δὲ καὶ ἐνταῦθα τὸ θεοσεβὲς πολίτευμα σημαίνεται διὰ τῆς Σιών, ἥτις διαφόρως ἀπεδείκνυτο οὖσα ἡ ἐκκλησία τοῦ θεοῦ. ταύτης οὖν ἕνεκεν τῆς τοῦ θεοῦ πόλεως 〈ἥξειν〉 λέγεται ὁ 〈ῥυόμενος ἢ ὁ ἀγχιστεύων〉. καὶ τί ποιήσει; συγχωρήσει τὰς ἀδικίας τοῖς προσιοῦσιν αὐτῷ.⌝ διὸ λέλεκται· 〈ἀποστρέψει ἀσεβείας ἀπὸ Ἰακώβ〉, δηλονότι τοῖς 〈ἀπὸ τοῦ Ἰακὼβ ἐπιστρέφουσιν〉. εἰ δὲ μὴ ἐπιστρέφοιεν ἑαυτοῖς μέμφονται, ὅτι μὴ τῆς χάριτος ὁμοίως τοῖς ἔθνεσι μετέσχον καίπερ πρῶτοι κεκλημένοι. 〈Καὶ αὕτη αὐτοῖς〉 φησιν ἔσται ἡ 〈παρ᾽ ἐμοῦ διαθήκη〉· ποία δὲ 〈αὕτη〉 ἐπιλέγει ἑξῆς· 〈τὸ πνεῦμα τὸ ἐμόν, ὅ ἐστιν ἐπὶ σοί〉· ⌜τοῦτο γοῦν τὸ 〈πνεῦμα ἡ διαθήκη〉 ἐτύγχανε, διόπερ ὁ σωτὴρ καὶ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς τοῦ θεοῦ τοῖς αὐτοῦ μαθηταῖς ἐδίδου τὸ 〈πνεῦμα〉 λέγων· «λάβετε 〈πνεῦμα〉 ἅγιον. ἐάν τινος ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίεται αὐτῷ». αὕτη τοίνυν ἡ καινὴ 〈διαθήκη〉 καὶ τὸ κεφάλαιον τοῦ μυστηρίου τὸ 〈πνεῦμα〉 τὸ ἅγιον⌝ εἴη ἄν. διὸ λέλεκται· 〈καὶ αὕτη αὐτοῖς ἡ παρ᾽ ἐμοῦ διαθήκη, εἶπε κύριος· τὸ πνεῦμα τὸ ἐμόν, ὅ ἐστιν ἐν σοί〉.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Στη συνέχεια λέγεται: «και θα έλθει για χάρη της Σιών ο ρυόμενος», ενώ σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «και θα έλθει στη Σιών ο αγχιστεύων», και σύμφωνα με τον Ακύλα: «και θα έλθει στη Σιών ο αγχιστεύων». Αυτό άλλωστε και ο ίδιος ο Σωτήρας το δήλωνε λέγοντας: «δεν ήλθα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Και πάλι εδώ, το θεοσεβές πολίτευμα υποδηλώνεται μέσω της Σιών, η οποία με διάφορους τρόπους έχει αποδειχθεί ότι είναι η Εκκλησία του Θεού. Για χάρη λοιπόν αυτής της πόλης του Θεού λέγεται ότι «θα έλθει» ο «ρυόμενος» ή ο «αγχιστεύων». Και τι θα κάνει; Θα συγχωρήσει τις αδικίες σε όσους τον πλησιάζουν. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «θα αποστρέψει τις ασέβειες από τον Ιακώβ», δηλαδή σε όσους «από τον Ιακώβ επιστρέφουν». Εάν όμως δεν επιστρέψουν, ας κατακρίνουν τον εαυτό τους, διότι δεν μετείχαν στη χάρη όπως τα έθνη, αν και ήταν οι πρώτοι που κλήθηκαν. «Και αυτή», λέει, «θα είναι σε αυτούς η από εμένα διαθήκη». Το ποια είναι δε «αυτή», το προσθέτει στη συνέχεια: «το Πνεύμα μου, το οποίο είναι επάνω σου». Αυτό λοιπόν το «Πνεύμα» ήταν η «διαθήκη», γι' αυτό και ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς, ο Χριστός του Θεού, έδινε στους μαθητές του το «Πνεύμα» λέγοντας: «λάβετε Πνεύμα Άγιο. Αν σε κάποιους συγχωρήσετε τις αμαρτίες, τους συγχωρούνται». Αυτή λοιπόν θα ήταν η Καινή «Διαθήκη» και το κεφάλαιο του μυστηρίου, το Άγιο «Πνεύμα». Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «και αυτή είναι σε αυτούς η από εμένα διαθήκη, είπε ο Κύριος: το Πνεύμα το εμόν, το οποίο είναι μέσα σου».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Ἐλάσσονα ἐπιλύματα τῶν πρὸς Μαρίνον ζητημάτων
Πρὸ γὰρ ταύτης τῆς δυνάμεως κηρύττειν αὐτοὺς τοῖς ἔθνεσιν οὐκ ἐβούλετο, ἀλλ᾽ ἐκδέχεσθαι καὶ περιμένειν αὐτὴν ἐξ ὕψους μετασχεῖν. Τοῦτο δὲ καὶ ὁ Ἀπόστολος τὸ χάρισμα ἰδίως ἀφορίζων τῶν λοιπῶν ἐνεργειῶν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐδίδασκε λέγων· «Ἄλλῳ δὲ ἐνεργήματα δυνάμεων.» Καὶ ἡ προφητεία φησί· «Κύριος δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλῇ.» Ἧς δυνάμεως ὅτε μήπω μετεῖχον, ἠρνήσαντο αὐτὸν οἱ πάντες καὶ ἐσκανδαλίσθησαν κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους· ὅτε δὲ μετέσχον αὐτῆς, πάντες ταῖς ὑπὲρ Χριστοῦ μαρτυρίαις τε καὶ ὁμολογίαις διέπρεψαν· ἀνακαινίζων γὰρ τὸν ἄνθρωπον ὁ Κύριος, καὶ ἣν ἀπώλεσε χάριν ἐκ τοῦ ἐμφυσήματος τοῦ Θεοῦ, ταύτην πάλιν ἀποδιδοὺς, ἐνεφύσησεν εἰς τὰ πρόσωπα τῶν μαθητῶν λέγων, «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» ιʹ. Εὐσέβιος δὲ ὁ Παμφίλου ἐν τῇ πρὸς Μαρῖνον ἐπιστολῇ οὕτως ἐξηγεῖται τὸ προτεθὲν, ὅτι διαιρέσεις χαρισμάτων εἰσὶ κατὰ τὸν Ἀπόστολον, τὸ δὲ αὐτὸ Πνεῦμα. Καὶ πάλιν· ἑκάστῳ δίδοται ἡ φανέρωσις πρὸς τὸ συμφέρον· «ᾯ μὲν γὰρ διὰ τοῦ Πνεύματος δίδοται λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως κατὰ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα· ἑτέρῳ δὲ πίστις ἐν τῷ αὐτῷ Πνεύματι, ἄλλῳ δὲ ἐνεργήματα δυνάμεων, ἄλλῳ δὲ προφητεῖαι, ἄλλῳ δὲ διακρίσεις πνευμάτων, ἑτέρῳ δὲ γένη γλωσσῶν· πάντα δὲ ταῦτα ἐνεργεῖ ἒν μὲν καὶ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα, διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ καθὼς βούλεται.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, πριν από αυτήν τη δύναμη, δεν ήθελε να κηρύττουν στα έθνη, αλλά να περιμένουν και να προσδοκούν να μετάσχουν σε αυτήν εξ ύψους. Αυτό το χάρισμα δίδασκε και ο Απόστολος, ξεχωρίζοντάς το ιδιαιτέρως από τις υπόλοιπες ενέργειες του Αγίου Πνεύματος, λέγοντας: «Σε άλλον δε ενεργήματα δυνάμεων». Και η προφητεία αναφέρει: «Ο Κύριος θα δώσει λόγο σε όσους ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη». Όταν ακόμη δεν είχαν μετάσχει σε αυτήν τη δύναμη, όλοι τον αρνήθηκαν και σκανδαλίστηκαν κατά τον καιρό του πάθους· όταν όμως μετέσχαν σε αυτήν, όλοι διέπρεψαν με τα μαρτύρια και τις ομολογίες τους υπέρ του Χριστού. Διότι ο Κύριος, ανακαινίζοντας τον άνθρωπο και αποδίδοντάς του πάλι τη χάρη από το εμφύσημα του Θεού την οποία είχε απολέσει, εμφύσησε στα πρόσωπα των μαθητών λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Ιʹ. Ο δε Ευσέβιος ο Παμφίλου στην προς Μαρίνον επιστολή του εξηγεί το προκείμενο ως εξής: ότι υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων σύμφωνα με τον Απόστολο, αλλά το Πνεύμα είναι το ίδιο. Και πάλι: στον καθένα δίνεται η φανέρωση προς το συμφέρον. «Διότι σε άλλον μεν δίνεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας, σε άλλον δε λόγος γνώσεως σύμφωνα με το ίδιο Πνεύμα· σε άλλον δε πίστη με το ίδιο Πνεύμα, σε άλλον ενεργήματα δυνάμεων, σε άλλον προφητείες, σε άλλον διακρίσεις πνευμάτων, σε άλλον γένη γλωσσών· όλα δε αυτά τα ενεργεί ένα και το αυτό Πνεύμα, το οποίο διανέμει ξεχωριστά στον καθένα, όπως θέλει».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Ἐλάσσονα ἐπιλύματα τῶν πρὸς Μαρίνον ζητημάτων
Σαφῶς γὰρ διὰ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ Πνεύματος, πολλὰς εἶναι παρέστησε δυνάμεις, διαφόρων πραγμάτων ἐνεργητικάς. Ὅρα τοίνυν μήπως ἐνταῦθα ἐξουσίαν τινὰ μερικὴν καὶ χάριν πνευματικὴν δέδωκεν αὐτοῖς· οὐχ ὥστε νεκροὺς ἐγείρειν, καὶ δυνάμεις ποιεῖν, ἀλλ᾽ ὥστε ἀφιέναι ἁμαρτήματα· διάφορα γὰρ τὰ χαρίσματα τοῦ Πνεύματος. Διὸ καὶ συνάπτει λέγων, «Ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς,» καὶ τὰ ἑξῆς· δεικνὺς ὅτι τοῦτο τὸ εἶδος τῶν πνευματικῶν χαρισμάτων αὐτοῖς ἐδωρήσατο. Μετὰ δὲ τὴν ἀνάληψιν αὐτὸ τὸ Πνεῦμα κατελθὸν, καὶ τῶν σημείων καὶ παντὸς ἑτέρου χαρίσματος τὰς δυνάμεις δὴ καὶ ἐνεργείας αὐτοῖς ἐχορήγησε. Διὰ τοῦτο ἐνταῦθα μὲν ἄνευ ἄρθρου εἶπε, «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον,» δηλῶν ὅτι μερικήν τινα τοῦ Πνεύματος ἐνέργειαν δίδωσιν αὐτοῖς· περὶ δὲ ἐκείνου φησί· «Λήψεσθε δύναμιν ἐπελθόντος τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐφ᾽ ὑμᾶς.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, σαφώς, μέσω του ενός και του αυτού Πνεύματος κατέδειξε ότι υπάρχουν πολλές δυνάμεις, ικανές να ενεργούν διάφορα πράγματα. Πρόσεξε, λοιπόν, μήπως εδώ τους έδωσε κάποια μερική εξουσία και πνευματική χάρη· όχι για να ανασταίνουν νεκρούς και να επιτελούν θαύματα, αλλά για να συγχωρούν αμαρτίες, διότι διάφορα είναι τα χαρίσματα του Πνεύματος. Γι' αυτό και συνεχίζει προσθέτοντας: «Αν τινών συγχωρήσετε τις αμαρτίες, τους συγχωρούνται», και τα λοιπά· δείχνοντας ότι τους δώρισε αυτό το είδος των πνευματικών χαρισμάτων. Μετά, όμως, την Ανάληψη, όταν κατήλθε το ίδιο το Πνεύμα, τους χορήγησε τις δυνάμεις και τις ενέργειες των θαυμαστών σημείων και κάθε άλλου χαρίσματος. Για τον λόγο αυτόν, εδώ μεν μίλησε χωρίς να χρησιμοποιήσει άρθρο, λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα άγιον», δηλώνοντας ότι τους δίδει κάποια μερική ενέργεια του Πνεύματος· ενώ για εκείνο λέγει: «Θα λάβετε δύναμη, όταν θα επέλθει το άγιο Πνεύμα επάνω σας».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εὐαγγελικὴ ἀπόδειξις
Ἀλλὰ πάλιν ἀφορῶν εἰς τὴν τοῦ λόγου δύναμιν ὡς μυρία πλήθη πέπεικεν, καὶ ὡς συνέστησαν μυρίανδροι ἐκκλησίαι πρὸς αὐτῶν ἐκείνων τῶν εὐτελεστάτων καὶ ἀγροίκων τοῦ Ἰησοῦ μαθητῶν, οὐκ ἐν ἀδήλοις που καὶ ἀφανέσι τόποις, ἀλλ᾽ ἐν ταῖς μάλιστα διαπρεπεστάταις πόλεσιν ἱδρυθεῖσαι, ἐπ᾽ αὐτῆς λέγω τῆς Ῥωμαίων βασιλευούσης, ἐπί τε τῆς Ἀλεξανδρέων καὶ Ἀντιοχέων, καθ᾽ ὅλης τε τῆς Αἰγύπτου καὶ Λιβύης, Εὐρώπης τε καὶ Ἀσίας, ἔν τε κώμαις τε καὶ χώραις καὶ παντοίοις ἔθνεσιν, πάλιν ἐξ ἀνάγκης ἀνατρέχειν ἐκβιάζομαι ἐπὶ τὴν τοῦ αἰτίου ζήτησιν, καὶ συνομολογεῖν μὴ ἄλλως αὐτοὺς κεκρατηκέναι τοῦ τολμήματος ἢ θειοτέρᾳ καὶ ὑπὲρ ἄνθρωπον δυνάμει καὶ συνεργίᾳ τοῦ φήσαντος αὐτοῖς· «μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη ἐν τῷ ὀνόματί μου». τοῦτο δ᾽ οὖν εἰπὼν ἐπισυνῆψεν ἐπαγγελίαν, δι᾽ ἧς ἔμελλον ἐπιθαρρεῖν καὶ προθύμως ἐπιδιδόναι σφᾶς αὐτοὺς τοῖς παρηγγελμένοις. φησὶν γοῦν αὐτοῖς· «καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας, ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος». ἀλλὰ καὶ πνεύματος αὐτοῖς ἐμπνεῦσαι λέγεται θείου, ἀλλὰ καὶ δύναμιν αὐτοῖς ἔνθεον καὶ παραδοξοποιὸν πεποιηκέναι, τοτὲ μὲν φήσας «λάβετε πνεῦμα ἅγιον», τοτὲ δὲ εἰπὼν «ἀσθενοῦντας θεραπεύετε, λεπροὺς καθαρίζετε, δαίμονας ἐκβάλλετε· δωρεὰν ἐλάβετε, δωρεὰν δότε».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά και πάλι, ατενίζοντας τη δύναμη του λόγου, πώς δηλαδή έπεισε αμέτρητα πλήθη, και πώς συγκροτήθηκαν πολυάνθρωπες εκκλησίες από εκείνους ακριβώς τους πλέον ταπεινούς και απλοϊκούς μαθητές του Ιησού, οι οποίες ιδρύθηκαν όχι σε κάποιους άδηλους και αφανείς τόπους, αλλά στις πιο επιφανείς πόλεις —στην ίδια δηλαδή τη βασιλεύουσα των Ρωμαίων, σε αυτή των Αλεξανδρινών και των Αντιοχέων, καθώς και σε ολόκληρη την Αίγυπτο και τη Λιβύη, την Ευρώπη και την Ασία, σε χωριά, σε χώρες και σε κάθε λογής έθνη— πάλι εξ ανάγκης εξαναγκάζομαι να ανατρέξω στην αναζήτηση του αιτίου, και να συνομολογήσω ότι δεν κατόρθωσαν αυτό το τόλμημα με κανέναν άλλον τρόπο, παρά μόνο με τη θεϊκότερη και υπεράνθρωπη δύναμη και συνέργεια Εκείνου που τους είπε: «Μαθητεύσατε πάντα τα έθνη στο όνομά μου». Λέγοντας, λοιπόν, αυτό, πρόσθεσε και μια υπόσχεση, μέσω της οποίας έμελλαν να ενθαρρυνθούν και να αφοσιωθούν πρόθυμα σε όσα τους είχαν παραγγελθεί. Τους λέει, επομένως: «Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες, έως τη συντέλεια του αιώνος». Αλλά λέγεται επίσης ότι τους εμφύσησε θείο πνεύμα και ότι τους χάρισε ένθεη και θαυματουργική δύναμη, πότε λέγοντας «Λάβετε Πνεύμα Άγιον», και πότε λέγοντας «Ασθενείς να θεραπεύετε, λεπρούς να καθαρίζετε, δαίμονες να εκβάλλετε· δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς θεολογίας
εἶτα πειρᾶται τοῦτο κατασκευάζειν ἑξῆς προϊὼν καὶ λέγων εἰ τοίνυν ὁ λόγος φαίνοιτο ἐξ αὐτοῦ τοῦ πατρὸς ἐξελθὼν καὶ πρὸς ἡμᾶς ἐληλυθώς, 〈τὸ δὲ πνεῦμα τὸ ἅγιον〉, ὡς καὶ Ἀστέριος ὡμολόγησεν, 〈παρὰ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεται〉, αὖθίς τε ὁ σωτήρ φησιν περὶ τοῦ πνεύματος ὅτι «οὐκ ἀφ᾽ ἑαυτοῦ λαλήσει, ἀλλ᾽ ὅσα ἀκούσει λαλήσει, καὶ τὰ ἐρχόμενα ἀναγγελεῖ ὑμῖν. ἐκεῖνός με δοξάσει, ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν», οὐ σαφῶς καὶ φανερῶς ἐνταῦθα ἀπορρήτῳ 〈δὲ〉 λόγῳ ἡ μονὰς φαίνεται, πλατυνομένη μὲν εἰς τριάδα, διαιρεῖσθαι δὲ μηδαμῶς ὑπομένουσα; εἰ γὰρ ὁ μὲν λόγος ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεται, τὸ δὲ πνεῦμα καὶ αὐτὸ ὁμολογεῖται ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεσθαι, αὖθίς τε περὶ τοῦ πνεύματος τὸν σωτῆρα λέγειν «ἐκεῖνος ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν», οὐκ ἄρα πρόδηλόν ἐστιν κεκρυμμένον ἀνακαλύπτεσθαί τι μυστήριον; πῶς γάρ, εἰ μὴ ἡ μονὰς ἀδιαίρετος οὖσα εἰς τριάδα πλατύνοιτο, ἐγχωρεῖ αὐτὸν περὶ τοῦ πνεύματος ποτὲ μὲν λέγειν ὅτι ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεται, ποτὲ δὲ λέγειν «ἐκεῖνος ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν», αὖθίς τε ἐμφυσήσαντα τοῖς μαθηταῖς «λάβετε πνεῦμα ἅγιον» εἰρηκέναι; πῶς γὰρ εἰ ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεται παρὰ τοῦ υἱοῦ τὴν διακονίαν ταύτην λαμβάνειν ἐπαγγέλλεται;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έπειτα προσπαθεί να το αποδείξει αυτό προχωρώντας στη συνέχεια και λέγοντας: αν λοιπόν ο Λόγος φαίνεται ότι έχει εξέλθει από τον ίδιο τον Πατέρα και έχει έλθει προς εμάς, και το Άγιο Πνεύμα, όπως ομολόγησε και ο Αστέριος, εκπορεύεται από τον Πατέρα, και πάλι ο Σωτήρας λέει για το Πνεύμα ότι «δεν θα μιλήσει από τον εαυτό του, αλλά θα μιλήσει όσα ακούσει, και θα σας αναγγείλει τα μελλοντικά. Εκείνος θα με δοξάσει, διότι θα λάβει από το δικό μου και θα το αναγγείλει σε εσάς», δεν φαίνεται άραγε σαφώς και ολοφάνερα εδώ ότι, με άρρητο τρόπο, η Μονάδα, ενώ διευρύνεται σε Τριάδα, δεν δέχεται καμία απολύτως διαίρεση; Διότι αν ο Λόγος εκπορεύεται από τον Πατέρα, και το Πνεύμα ομολογείται ότι εκπορεύεται και αυτό από τον Πατέρα, και πάλι ο Σωτήρας λέει για το Πνεύμα ότι «εκείνος θα λάβει από το δικό μου και θα το αναγγείλει σε εσάς», δεν είναι άραγε ολοφάνερο ότι αποκαλύπτεται κάποιο κρυμμένο μυστήριο; Διότι πώς, αν η Μονάδα, ούσα αδιαίρετη, δεν διευρυνόταν σε Τριάδα, θα ήταν δυνατόν να λέει για το Πνεύμα άλλοτε μεν ότι εκπορεύεται από τον Πατέρα, άλλοτε δε ότι «εκείνος θα λάβει από το δικό μου και θα το αναγγείλει σε εσάς», και επιπλέον, αφού εμφύσησε στους μαθητές, να έχει πει «λάβετε Πνεύμα Άγιον»; Διότι πώς, αν εκπορεύεται από τον Πατέρα, αναγγέλλεται ότι λαμβάνει αυτή τη διακονία από τον Υιό;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς θεολογίας
ἀνάγκη γὰρ εἰ 〈δύο διαιρούμενα〉, ὡς Ἀστέριος ἔφη, 〈πρόσωπα〉 εἴη, ἢ τὸ πνεῦμα ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορευόμενον μὴ δεῖσθαι τῆς παρὰ τοῦ υἱοῦ διακονίας (πᾶν γὰρ τὸ ἐκ πατρὸς ἐκπορευόμενον τέλειον εἶναι ἀνάγκη, μηδαμῶς προσδεόμενον τῆς παρ᾽ ἑτέρου βοηθείας), ἤ, εἰ παρὰ τοῦ υἱοῦ λαμβάνοι καὶ ἐκ τῆς ἐκείνου δυνάμεως διακονοίη τὴν χάριν, μηκέτι ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεσθαι. καὶ μεθ᾽ ἕτερα ἐπάγει εἰ δὲ τὸ Εὐαγγέλιον ὅτι ἐμφυσήσας τοῖς μαθηταῖς «λάβετε πνεῦμα ἅγιον» ἔφησεν, δῆλον ὅτι ἐκ τοῦ λόγου τὸ πνεῦμα ἐξῆλθεν. πῶς οὖν, εἰ ἐκ τοῦ λόγου τὸ πνεῦμα προῆλθεν, πάλιν τὸ αὐτὸ ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεται; καὶ προστίθησιν μεθ᾽ ἕτερα οὐκ ὀρθῶς οὖν οὐδὲ προσηκόντως εἴρηκεν 〈τρεῖς ὑποστάσεις εἶναι〉, φήσας οὐχ ἅπαξ ἀλλὰ καὶ δεύτερον. διὰ δὴ τούτων καὶ τῶν τούτοις ὁμοίων ὁ σοφώτατος πειρᾶται κατασκευάζειν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι 〈τὸν〉 πατέρα καὶ τὸν υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα, τριῶν ὀνομάτων κατὰ μιᾶς ὑποστάσεως κειμένων. οὐδὲ γὰρ ἐν τούτοις συνῆκεν ὅπως καὶ ὁ υἱὸς ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεσθαι λέγεται καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα ὁμοίως, οὐδὲ νοῆσαι δεδύνηται πῶς περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος εἶπεν ὁ σωτὴρ τὸ «ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν», οὐδὲ πῶς τοῖς αὐτοῦ μαθηταῖς ἐμφυσήσας ἔφη «λάβετε πνεῦμα ἅγιον».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι είναι ανάγκη, εάν υπάρχουν ⟨δύο διαχωρισμένα⟩, όπως είπε ο Αστέριος, ⟨πρόσωπα⟩, είτε το Πνεύμα που εκπορεύεται από τον Πατέρα να μην έχει ανάγκη από τη διακονία του Υιού (διότι καθετί που εκπορεύεται από τον Πατέρα πρέπει αναγκαστικά να είναι τέλειο, χωρίς να έχει καμία απολύτως ανάγκη από τη βοήθεια άλλου), είτε, εάν λαμβάνει από τον Υιό και χορηγεί τη χάρη από τη δική του δύναμη, να μην εκπορεύεται πλέον από τον Πατέρα. Και μετά από άλλα (επιχειρήματα) προσθέτει: «Εάν όμως το Ευαγγέλιο αναφέρει ότι, αφού εμφύσησε στους μαθητές, είπε: “λάβετε Πνεύμα Άγιον”, είναι φανερό ότι το Πνεύμα εξήλθε από τον Λόγο. Πώς λοιπόν, εάν το Πνεύμα προήλθε από τον Λόγο, το ίδιο εκπορεύεται πάλι από τον Πατέρα;» Και μετά από άλλα προσθέτει: «Ούτε ορθά λοιπόν ούτε όπως αρμόζει είπε ⟨ότι υπάρχουν τρεις υποστάσεις⟩, αναφέροντάς το όχι μόνο μία φορά αλλά και δεύτερη». Μέσω αυτών λοιπόν και των παρόμοιων με αυτά, ο σοφότατος προσπαθεί να αποδείξει ότι ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι ένας και ο αυτός, εφόσον τρία ονόματα αποδίδονται σε μία υπόσταση. Διότι ούτε σε αυτά κατανόησε πώς λέγεται ότι και ο Υιός εκπορεύεται από τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα ομοίως, ούτε μπόρεσε να εννοήσει πώς ο Σωτήρας είπε για το Άγιο Πνεύμα «από τα δικά μου θα λάβει και θα σας τα αναγγείλει», ούτε πώς, εμφυσώντας στους μαθητές του, είπε: «λάβετε Πνεύμα Άγιον».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς θεολογίας
ὁ δὲ μονογενὴς υἱὸς τοῦ θεοῦ ἐκ τοῦ πατρὸς ἐξεληλυθέναι ἑαυτὸν διδάσκει διὰ τὸ συνεῖναι αὐτῷ πάντοτε, καὶ τὸ ἅγιον δὲ πνεῦμα ὁμοίως ἕτερον ὑπάρχον παρὰ τὸν υἱόν. ὃ δὴ σαφῶς αὐτὸς ὁ σωτὴρ παρίστησιν λέγων «ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν». ἄντικρυς γὰρ παραστατικὸν ἂν εἴη τοῦτο τοῦ μὴ εἶναι ἓν καὶ ταὐτὸν τὸν υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα· τὸ γὰρ παρ᾽ ἑτέρου λαμβάνον τι ἕτερον παρὰ τὸν διδόντα νοεῖται. καὶ ὅτι γε ἕτερόν ἐστιν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ υἱοῦ διαρρήδην καὶ διαφόρως λευκοτάτοις ῥήμασιν αὐτὸς ὁ σωτὴρ καὶ κύριος ἡμῶν 〈ἐδίδαξεν〉, ἐν οἷς πρὸς τοὺς αὐτοῦ μαθητὰς ἔλεγεν «ἐὰν ἀγαπᾶτε με, τὰς ἐντολὰς τὰς ἐμὰς τηρήσετε. καὶ ἐγὼ ἐρωτήσω τὸν πατέρα καὶ ἄλλον παράκλητον δώσει ὑμῖν ἵνα ᾖ μεθ᾽ ὑμῶν εἰς τὸν αἰῶνα, τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ ὁ κόσμος οὐ δύναται λαβεῖν». ὁρᾷς ὅπως τὸ πνεῦμα τὸ παράκλητον ἕτερον εἶναί φησιν καὶ ἄλλο παρ᾽ ἑαυτόν. εἰ δὲ ἐμφυσήσας τοῖς μαθηταῖς εἶπεν «λάβετε πνεῦμα ἅγιον», οὐ χρὴ ἀγνοεῖν ὡς τὸ μὲν ἐμφύσημα καθαρτικόν πως ἦν τῆς τῶν ἀποστόλων ψυχῆς, ἐπιτηδείους αὐτοὺς παρασκευάζον τῆς τοῦ ἁγίου πνεύματος ὑποδοχῆς.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ο δε μονογενής Υιός του Θεού διδάσκει ότι ο ίδιος έχει εξέλθει από τον Πατέρα, λόγω του ότι βρίσκεται πάντοτε μαζί Του, και ομοίως ότι το Άγιο Πνεύμα υπάρχει ως κάτι το έτερο σε σχέση με τον Υιό. Αυτό ακριβώς αποδεικνύει σαφώς ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «από το δικό μου θα πάρει και θα σας το αναγγείλει». Διότι τούτο αποτελεί προφανή απόδειξη του ότι ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα δεν είναι ένα και το αυτό· επειδή αυτό που λαμβάνει κάτι από κάποιον άλλο, νοείται ως διαφορετικό από εκείνον που το δίνει. Και το ότι το Άγιο Πνεύμα είναι διαφορετικό από τον Υιό, ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριός μας το δίδαξε ρητά και με διάφορους τρόπους, με τα πλέον ξεκάθαρα λόγια, όταν έλεγε προς τους μαθητές του: «εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου. Και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, για να είναι μαζί σας εις τον αιώνα, το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο ο κόσμος δεν μπορεί να λάβει». Βλέπεις πώς λέει ότι το Πνεύμα το Παράκλητο είναι έτερο και διαφορετικό από τον εαυτό του. Εάν δε, αφού εμφύσησε στους μαθητές, είπε «λάβετε Πνεύμα Άγιον», δεν πρέπει να αγνοούμε ότι το μεν εμφύσημα υπήρξε κατά κάποιον τρόπο καθαρτικό για την ψυχή των αποστόλων, προετοιμάζοντάς τους ώστε να καταστούν κατάλληλοι για την υποδοχή του Αγίου Πνεύματος.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς θεολογίας
οὐ γὰρ εἰς τὸ πρόσωπον αὐτῶν ἐμφυσῆσαι λέγεται οὐδ᾽ ὅτι πνοὴν ζωῆς οὐδ᾽ ὅτι πνεῦμα ἅγιον, ὡς ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ ἀναγέγραπται ὅτι «ἐνεφύσησεν ὁ θεὸς εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς», ἀλλ᾽ ἐμφυσῆσαι μὲν εἴρηται πρότερον, ἔπειτα εἰπεῖν «λάβετε πνεῦμα ἅγιον». τὸ δὲ διδόναι αὐτὸν τὸ πνεῦμα πάλιν ἕτερον αὐτὸν παρίστη τοῦ διδομένου· οὐκ ἂν γὰρ ὁ αὐτὸς ἦν ὁ διδοὺς καὶ τὸ διδόμενον, ἀλλ᾽ ὁ μὲν παρέχων ἦν ὁ σωτήρ, τὸ δὲ διδόμενον τὸ ἅγιον πνεῦμα, οἱ δὲ λαμβάνοντες οἱ ἀπόστολοι, τὸ δ᾽ ἐμφύσημα καθαρτικὸν ὡς ἔφην τῶν ἀποστόλων ἢ καὶ ἐνεργητικὸν τῆς μεταδόσεως τοῦ ἁγίου πνεύματος, ἑκατέρως γὰρ νοεῖν δυνατόν. πλὴν ἐκ τούτων δείκνυται ἕτερον ὑπάρχον παρ᾽ αὐτὸν τὸ ἅγιον πνεῦμα, ὡς καὶ διὰ τῶν ἐπιφερομένων, δι᾽ ὧν πάλιν ἀναγέγραπται φήσας «ἐάν τις ἀγαπᾷ με, τὸν λόγον μου τηρήσει, καὶ ὁ πατήρ μου ἀγαπήσει αὐτόν, καὶ πρὸς αὐτὸν ἐλευσόμεθα καὶ μονὴν παρ᾽ αὐτῷ ποιησόμεθα». οἷς ἐπιφέρει «ταῦτα λελάληκα ὑμῖν παρ᾽ ὑμῖν μένων· ὁ δὲ παράκλητος, τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ὃ πέμψει ὁ πατήρ μου ἐν τῷ ὀνόματί μου, ἐκεῖνος ὑμᾶς διδάξει πάντα καὶ ὑπομνήσει ὑμᾶς πάντα ὅσα εἶπον ὑμῖν». ἀκούεις ὅπως πληθυντικῷ κέχρηται τρόπῳ τὸ «ἐλευσόμεθα καὶ μονὴν παρ᾽ αὐτῷ ποιησόμεθα» περὶ αὑτοῦ καὶ τοῦ πατρὸς φήσας, καὶ ὡς περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος διαλαλῶν ὡς περὶ ἑτέρου ἔλεγεν τὸ «ἐκεῖνος ὑμᾶς διδάξει πάντα».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι δεν λέγεται ότι εμφύσησε στο πρόσωπό τους, ούτε ότι εμφύσησε πνοή ζωής ούτε Άγιο Πνεύμα, όπως έχει καταγραφεί για τον Αδάμ ότι «ενεφύσησε ο Θεός στο πρόσωπό του πνοή ζωής», αλλά αναφέρεται ότι πρώτα εμφύσησε και έπειτα είπε: «λάβετε Πνεύμα Άγιον». Το ότι δε ο ίδιος δίδει το Πνεύμα, τον παρουσιάζει και πάλι διαφορετικό από αυτό που δίδεται· διότι δεν θα μπορούσε να είναι ο ίδιος αυτός που δίδει και αυτό που δίδεται, αλλά εκείνος που το παρέχει ήταν ο Σωτήρας, αυτό που δίδεται το Άγιο Πνεύμα, ενώ αυτοί που το λαμβάνουν οι απόστολοι, και το εμφύσημα είχε καθαρτική ενέργεια, όπως είπα, για τους αποστόλους ή και ενεργητική για τη μετάδοση του Αγίου Πνεύματος, διότι είναι δυνατόν να νοηθεί και με τους δύο τρόπους. Όμως εκ τούτων αποδεικνύεται ότι το Άγιο Πνεύμα είναι κάτι διαφορετικό από τον ίδιο, όπως και από τα όσα ακολουθούν, διά των οποίων πάλι έχει καταγραφεί να λέγει: «εάν κάποιος με αγαπά, θα τηρήσει τον λόγο μου, και ο Πατέρας μου θα τον αγαπήσει, και προς αυτόν θα έλθουμε και θα κατοικήσουμε κοντά του». Στα οποία προσθέτει: «αυτά σας τα έχω πει ενώ μένω κοντά σας· ο δε Παράκλητος, το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο θα πέμψει ο Πατέρας μου στο όνομά μου, εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα και θα σας υπενθυμίσει όλα όσα σας είπα». Ακούς πώς χρησιμοποιεί τον πληθυντικό λέγοντας «θα έλθουμε και θα κατοικήσουμε κοντά του» αναφερόμενος στον εαυτό του και στον Πατέρα, και πώς, ομιλώντας για το Άγιο Πνεύμα ως για κάποιον άλλο, έλεγε: «εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς θεολογίας
μεθ᾽ ἣν εἰπὼν τῇ Μαρίᾳ «μή μου ἅπτου, οὔπω γὰρ ἀναβέβηκα πρὸς τὸν πατέρα μου», μετὰ ταῦτα ἅτε δὴ ἀνεληλυθὼς πρὸς τὸν πατέρα τοῖς μαθηταῖς ὤφθη, τοῦ ἁγίου πνεύματος ἀπεσταλμένου καὶ συνόντος αὐτῷ ἑτοίμου τε παρεστῶτος εἰς ἣν τέτακται διακονίαν, ὅτε καὶ ἅψασθαι αὐτοῦ ἐπιτρέπει. τότε γὰρ «αὐτοῖς ἐνεφύσησεν» καὶ τότε μέρος τι χαρίσματος τοῦ ἁγίου πνεύματος αὐτοῖς, τὸ τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτημάτων ποιητικόν, ἐδίδου· «διαιρέσεις» γὰρ «χαρισμάτων εἰσίν», ὧν ἐκ μέρους μὲν αὐτοῖς ἐδωρεῖτο τότε συνὼν καὶ παρὼν αὐτοῖς, μετὰ δὲ ταῦτα μείζονος αὐτοὺς καὶ τελεωτέρας δυνάμεως ἐπλήρου. περὶ ἧς ἐν ταῖς Πράξεσιν τῶν ἀποστόλων πρὸς αὐτοὺς ἔφη «ὑμεῖς δὲ λήψεσθε ἐξ ὕψους δύναμιν ἐπελθόντος τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐφ᾽ ὑμᾶς»· ὅτε καὶ βαπτισθήσεσθαι αὐτοὺς ἐν πνεύματι ἁγίῳ ἐπηγγέλλετο, ὃ δὴ καὶ αὐτὸ ἐπληροῦτο μετὰ τὴν ἀνάληψιν αὐτοῦ, κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς πεντηκοστῆς ἀποσταλέντος αὐτοῖς τοῦ ἁγίου πνεύματος ταῖς αὐτοῦ φωναῖς ἀκολούθως.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ύστερα από αυτήν, αφού είπε στη Μαρία: «Μη με αγγίζεις, διότι ακόμη δεν έχω ανεβεί προς τον Πατέρα μου», κατόπιν, επειδή πλέον είχε ανέβει προς τον Πατέρα, φανερώθηκε στους μαθητές, ενώ το Άγιο Πνεύμα είχε αποσταλεί και ήταν μαζί Του, παρόν και έτοιμο για τη διακονία στην οποία είχε ταχθεί· τότε και επιτρέπει να Τον αγγίξουν. Διότι τότε «τους ενεφύσησε» και τότε τους έδινε κάποιο μέρος του χαρίσματος του Αγίου Πνεύματος, δηλαδή εκείνο που ενεργεί την άφεση των αμαρτημάτων. Διότι υπάρχουν «διαιρέσεις χαρισμάτων»· από αυτά τότε, ενώ ήταν μαζί τους και παρών ανάμεσά τους, τους δωρούσε εν μέρει, ενώ ύστερα από αυτά τους γέμισε με μεγαλύτερη και τελειότερη δύναμη. Γι’ αυτήν είπε προς αυτούς στις Πράξεις των Αποστόλων: «Εσείς όμως θα λάβετε δύναμη εξ ύψους, όταν επέλθει το Άγιο Πνεύμα επάνω σας». Τότε και τους υποσχόταν ότι θα βαπτισθούν εν Αγίω Πνεύματι· πράγμα που και αυτό εκπληρώθηκε μετά την Ανάληψή Του, κατά την ημέρα της Πεντηκοστής, όταν αποστάλθηκε σε αυτούς το Άγιο Πνεύμα, σύμφωνα με τους λόγους Του.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Ζητήματα πρὸς Μαρίνον
Ταῦτα δὲ σωματικώτερα ὄντα, καὶ πολλὴν ἀπιστίαν τῶν ἀποστόλων κατηγοροῦντα, αὐτοῦ τε τοῦ Σωτῆρος συμπεριφορὰν, πείθοντος αὐτοὺς καὶ σαφῶς παριστῶντος ὡς ἄρα αὐτὸς εἴη, τῷ Λουκᾷ ὡς ἂν ὑποδεεστέρῳ γράφειν τὸ Πνεῦμα ὑπέβαλε· τὰ δὲ κρείττονα καὶ δυνάμεως ἐνθέου παραστατικὰ διὰ τοῦ Ἰωάννου παρίστη, γράφοντος καὶ αὐτοῦ ἑξῆς ταῦτα, «Ἐχάρησαν οὖν οἱ μαθηταὶ ἰδόντες τὸν Κύριον·» εἶπεν οὖν αὐτοῖς πάλιν, «Εἰρήνη ὑμῖν· καθὼς ἀπέσταλκέ με ὁ Πατὴρ, κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς· καὶ τοῦτο εἰπὼν ἀνεφύσησε,» καὶ τὰ ἑξῆς. Ἔχοι δ᾽ ἂν ἀκολουθίαν ὁ παρ᾽ ἀμφοτέροις λόγος, εἰ τὰ παρὰ τῷ Λουκᾷ πρῶτα πεπράχθαι λογισαίμεθα, εἶθ᾽ οὕτως μετ᾽ ἐκεῖνα συνάψομεν τὰ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ. Ἔτι μὲν γὰρ ἀπιστούντων αὐτῶν καὶ τροφὴν ᾔτει, καὶ μὴ ἀρκεσθεὶς τῇ βρώσει τοῦ ἰχθύος, καὶ λόγους αὐτοὺς στηρίζει, τῆς προτέρας αὐτοὺς ὑπομιμνήσκων διδασκαλίας κατὰ τὸν Λουκᾶν. Ὅτε δὲ λοιπὸν πεισθέντες ἐπληροφορήθησαν αὐτὸν εἶναι ἀληθῶς, καὶ λοιπὸν χαρᾶς ἦσαν μεστοὶ, τότε δευτέραν αὐτοῖς εἰρήνην ἑτέραν καὶ κρείττονα παρὰ τὴν προτέραν δίδωσι, καὶ παρακελεύεται ἑτοίμους εἶναι εἰς τὴν ἀποστολὴν, μονονουχὶ ὁμοίους αὐτῷ καὶ αὐτοὺς ἔσεσθαι διὰ τοῦ ὁμοίου ἔργου ἐπαγγειλάμενος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αυτά, επειδή είχαν πιο σωματικό χαρακτήρα και καταδείκνυαν την πολλή απιστία των αποστόλων, καθώς και τη συγκατάβαση του ίδιου του Σωτήρα, ο οποίος τους έπειθε και τους αποδείκνυε σαφώς ότι ήταν όντως Αυτός, το Πνεύμα υπαγόρευσε στον Λουκά να τα γράψει, ως υποδεέστερο. Τα ανώτερα όμως, και εκείνα που είναι ενδεικτικά της ένθεης δύναμης, τα παρουσιάζει μέσω του Ιωάννη, ο οποίος γράφει στη συνέχεια τα εξής: «Χάρηκαν λοιπόν οι μαθητές όταν είδαν τον Κύριο». Τους είπε λοιπόν πάλι: «Ειρήνη σε εσάς· καθώς με απέστειλε ο Πατέρας, έτσι κι εγώ στέλνω εσάς· και λέγοντας αυτό, φύσηξε πάνω τους», και τα λοιπά. Θα υπήρχε λογική ακολουθία στη διήγηση και των δύο, αν θεωρήσουμε ότι πρώτα συνέβησαν αυτά που αναφέρει ο Λουκάς, και έπειτα ενώσουμε με αυτά τα όσα αναφέρει ο Ιωάννης. Διότι, ενώ εκείνοι ακόμη απιστούσαν, ζήτησε τροφή, και μη αρκούμενος στη βρώση του ψαριού, τους στηρίζει και με τα λόγια Του, υπενθυμίζοντάς τους την προηγούμενη διδασκαλία, σύμφωνα με τον Λουκά. Όταν όμως πλέον πείστηκαν και βεβαιώθηκαν απόλυτα ότι ήταν αληθινά Αυτός, και ήταν πια γεμάτοι χαρά, τότε τους δίνει μια δεύτερη ειρήνη, διαφορετική και ανώτερη από την προηγούμενη, και τους παραγγέλλει να είναι έτοιμοι για την αποστολή τους, σχεδόν υποσχόμενος ότι και αυτοί θα γίνουν όμοιοί Του μέσω του όμοιου έργου.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Ζητήματα πρὸς Μαρίνον
Εἶθ᾽ ἑξῆς καὶ ἀκολούθως ἐμπνεῖ αὐτοῖς τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὡς ἂν δεομένοις τούτου εἰς τὴν ἑξῆς ἐπιφερομένην ἐπαγγελίαν· αὕτη δὲ ἦν τὸ δύνασθαι ἀφιέναι ἁμαρτίας διὰ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος δυνάμεως. Καὶ οὕτως ἐξ ἀμφοτέρων τῶν εὐαγγελιστῶν εἷς κοινωνὸς ἀπαρτισθήσεται λόγος, τῶν μὲν παρὰ τῷ Λουκᾷ λελεγμένων, σιωπηθέντων παρὰ τῷ Ἰωάννῃ· τῶν δὲ ὑπὸ τοῦ Ἰωάννου γραφῇ παραδοθέντων, σιγῇ ταμιευθέντων παρὰ τῷ Λουκᾷ· καὶ πρώτων μὲν τῶν παρὰ τῷ Λουκᾷ λελεγμένων, ἑξῆς δὲ ἐκείνοις συναπτομένων τῶν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ· οὕτω τε ἕνα νοῦν καὶ μίαν διάνοιαν σωζόντων τῶν παρ᾽ ἀμφοτέροις. Ταῦτα μὲν ταύτῃ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έπειτα στη συνέχεια και ακολούθως τους εμφυσά το Άγιο Πνεύμα, επειδή το είχαν ανάγκη για την επαγγελία που επρόκειτο να ακολουθήσει· και αυτή ήταν το να δύνανται να συγχωρούν αμαρτίες διά της δυνάμεως του Αγίου Πνεύματος. Και έτσι, και από τους δύο ευαγγελιστές θα συγκροτηθεί ένας κοινός λόγος, καθώς όσα ειπώθηκαν από τον Λουκά αποσιωπήθηκαν από τον Ιωάννη, ενώ όσα παραδόθηκαν εγγράφως από τον Ιωάννη κρατήθηκαν στη σιωπή από τον Λουκά· και αφού πρώτα τεθούν όσα ειπώθηκαν από τον Λουκά και στη συνέχεια συναφθούν με αυτά όσα παραδόθηκαν από τον Ιωάννη, με αυτόν τον τρόπο διασώζουν ένα κοινό νόημα και μία διάνοια τα όσα αναφέρουν αμφότεροι. Αυτά λοιπόν ως προς αυτό το ζήτημα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Ναζιανζηνός Χριστὸς πάσχων
Καθὼς δ᾽ ὁ Πατὴρ ἐνθάδ᾽ ἀπέσταλκέ με, οὕτως ὑμᾶς πρὸς κόσμον ἐκπέμπω κἀγὼ καὶ Πνεῦμ᾽ ἅγιον ἐμπνέω φίλοις ὑμῖν, ὅπερ λαβόντες παντὶ κηρύξατέ με σὺν Πατρὶ καὶ Πνεύματι τῷ παναγίῳ. Ἄπιτε γοῦν, ἄπιτε, κήρυκες φίλοι, ᾄσατ᾽ ἐπινίκι᾽ ἀνὰ πᾶσαν χθόνα, καὶ βασιλείους ἀμφιδραμόντες δόμους, ἐρεῖτε, Δαυΐδου πόλις πᾶσ᾽ ὡς ἴδῃ σωτήριον τάχιστ᾽ ἀνιὸν ἐκ τάφου.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Καθώς με απέστειλε εδώ ο Πατέρας, έτσι και εγώ αποστέλλω εσάς στον κόσμο και εμφυσώ το Άγιο Πνεύμα σε εσάς τους φίλους μου· αυτό αφού λάβετε, να κηρύξετε εμένα σε όλους, μαζί με τον Πατέρα και το Πανάγιο Πνεύμα. Πηγαίνετε, λοιπόν, πηγαίνετε, φίλοι κήρυκες, ψάλτε επινίκιους ύμνους σε όλη τη γη, και αφού περιτρέξετε τα βασιλικά δώματα να πείτε, ώστε να δει όλη η πόλη του Δαβίδ τη σωτηρία να ανέρχεται τάχιστα από τον τάφο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
τὸ δὲ συνδετικὸν τῆς ἑνότητος ταύτης ἡ δόξα ἐστίν· δόξαν δὲ λέγεσθαι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐκ ἄν τις τῶν ἐπεσκεμμένων ἀντείποι πρὸς αὐτὰς βλέπων τὰς τοῦ κυρίου φωνάς· Τὴν δόξαν γάρ, φησίν, ἣν ἔδωκάς μοι, ἔδωκα αὐτοῖς. ἔδωκε γὰρ ὡς ἀληθῶς τοῖς μαθηταῖς τοιαύτην δόξαν ὁ εἰπὼν πρὸς αὐτούς· Λάβετε πνεῦμα ἅγιον. ἔλαβε δὲ ταύτην τὴν δόξαν ἣν πάντοτε εἶχε πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι ὁ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν περιβαλόμενος, ἧς δοξασθείσης διὰ τοῦ πνεύματος ἐπὶ πᾶν τὸ συγγενὲς ἡ τῆς δόξης τοῦ πνεύματος διάδοσις γίνεται ἀπὸ τῶν μαθητῶν ἀρξαμένη. διὰ τοῦτό φησι· Τὴν δόξαν, ἣν ἔδωκάς μοι, ἔδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν ἕν, καθὼς ἡμεῖς ἕν ἐσμεν· ἐγὼ ἐν αὐτοῖς καὶ σὺ ἐν ἐμοί, ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς τὸ ἕν. ὁ τοίνυν ἐκ μὲν νηπίου πρὸς ἄνδρα τέλειον ἀναδραμὼν διὰ τῆς αὐξήσεως καὶ φθάσας εἰς τὸ μέτρον τῆς νοητῆς ἡλικίας, ἐκ δὲ τῆς δούλης τε καὶ τῆς παλλακίδος τὴν τῆς βασιλείας ἀξίαν μεταλαβών, δεκτικὸς δὲ τῆς τοῦ πνεύματος δόξης γενόμενος δι᾽ ἀπαθείας καὶ καθαρότητος, οὗτός ἐστιν ἡ τελεία περιστερὰ πρὸς ἣν ὁ νυμφίος ὁρᾷ λέγων ὅτι Μία ἐστὶ περιστερά μου, τελεία μου, μία ἐστὶ τῇ μητρὶ αὐτῆς, ἐκλεκτή ἐστι τῇ τεκούσῃ αὐτήν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ο δε σύνδεσμος αυτής της ενότητας είναι η δόξα· και στο ότι ως δόξα ονομάζεται το Άγιο Πνεύμα, κανένας από τους προσεκτικούς μελετητές δεν θα μπορούσε να φέρει αντίρρηση, έχοντας υπ' όψιν του τα ίδια τα λόγια του Κυρίου. Διότι λέγει: «Τη δόξα που μου έδωσες, την έδωσα σε αυτούς». Διότι πράγματι τέτοια δόξα έδωσε στους μαθητές Εκείνος που τους είπε: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Έλαβε δε αυτήν τη δόξα, την οποία πάντοτε είχε πριν από τη δημιουργία του κόσμου, Εκείνος που περιεβλήθη την ανθρώπινη φύση· και αφού αυτή δοξάστηκε δια του Πνεύματος, η μετάδοση της δόξας του Πνεύματος επεκτείνεται σε καθετί το συγγενές, αρχίζοντας από τους μαθητές. Γι' αυτό λέγει: «Τη δόξα που μου έδωσες, την έδωσα σε αυτούς, ώστε να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να είναι τελειωμένοι στο ένα». Εκείνος, λοιπόν, που από νήπιο αναπτύχθηκε σε τέλειο άνδρα μέσω της πνευματικής αύξησης και έφτασε στο μέτρο της νοητής ηλικίας, και ο οποίος από την κατάσταση της δούλης και της παλλακίδας μετέλαβε το αξίωμα της βασιλείας, και έγινε δεκτικός της δόξας του Πνεύματος μέσω της απάθειας και της καθαρότητας, αυτός είναι η τέλεια περιστερά, προς την οποία αποβλέπει ο νυμφίος λέγοντας: «Μία είναι η περιστερά μου, η τέλειά μου, είναι η μοναδική για τη μητέρα της, είναι η εκλεκτή για εκείνη που τη γέννησε».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ἐπιστολαί
Οὐκοῦν καθάπερ αὖθις πνεῦμά ἐστιν ὁ ἐν τριάδι προσκυνούμενος θεός, κατὰ τὴν πρὸς Σαμαρείτιδα τοῦ ἑνὸς τῆς τριάδος φωνήν, ἀλλὰ πνεῦμά φαμεν ἰδίως καὶ τὸ ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορευόμενον, ἔτι δὲ καὶ τὴν τοῦ πνεύματος χάριν, «ἐνεφύσησε γάρ», φησί, «τοῖς μαθηταῖς καὶ εἶπε, λάβετε πνεῦμα ἅγιον», καὶ δύο ἢ καὶ πλειόνων πνευμάτων οὕτω λεγομένων, ἑνὸς οὐδὲν ἧττον ἁπλοῦ καὶ ἀσυνθέτου πνεύματός ἐσμεν προσκυνηταί· καὶ γὰρ ἀδιαίρετά ἐστιν ἀλλήλων εἰ καὶ τῇ σημασίᾳ διενήνοχεν ἀλλήλων τὰ ὀνόματα· οὕτω θεότητα καλεῖν καὶ τὴν θείαν φύσιν καὶ τὴν θεοποιὸν δωρεὰν ὑπὸ τῶν ἁγίων παρελάβομεν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀδιαίρετοί εἰσιν ἀλλήλων αὗται, εἰ καὶ διενηνόχασιν ἀλλήλων κατὰ τὸ σημαινόμενον, ἐν μιᾷ προσκυνοῦμεν ἁπλῇ καὶ ἀσυνθέτῳ θεότητι τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱὸν καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον. Ἄλλως τε, κἂν τὴν φύσιν ὀνομάζῃ τις θεότητα, μία τῶν τριῶν ἡ φύσις, κἂν τὴν ἐποπτικὴν ἢ θεουργικὴν αὐτῶν ἐνέργειαν, μία τῶν τριῶν ἐστιν· ὥστε καὶ οὕτω μία ἡ τῶν τριῶν ὑποστάσεων θεότης, καθάπερ καὶ ὁ μέγας φησὶ Βασίλειος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Λοιπόν, όπως ακριβώς πνεύμα είναι ο προσκυνούμενος εν Τριάδι Θεός, σύμφωνα με τα λόγια του ενός προσώπου της Τριάδος προς τη Σαμαρείτιδα, αλλά ονομάζουμε πνεύμα ιδιαιτέρως και αυτό που εκπορεύεται από τον Πατέρα, καθώς επίσης και τη χάρη του Πνεύματος (διότι «εμφύσησε», λέει, «στους μαθητές και είπε, λάβετε Πνεύμα Άγιο»), και ενώ λέγονται έτσι δύο ή και περισσότερα πνεύματα, εμείς δεν είμαστε λιγότερο προσκυνητές ενός απλού και ασύνθετου Πνεύματος (διότι είναι αδιαίρετα μεταξύ τους, έστω κι αν τα ονόματα διαφέρουν μεταξύ τους ως προς τη σημασία), έτσι παραλάβαμε από τους αγίους να ονομάζουμε θεότητα και τη θεία φύση και τη θεοποιό δωρεά. Αλλά επειδή αυτά είναι αδιαίρετα μεταξύ τους, αν και διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το σημαινόμενο, προσκυνούμε τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα σε μία απλή και ασύνθετη θεότητα. Άλλωστε, είτε ονομάζει κάποιος θεότητα τη φύση, μία είναι η φύση των τριών, είτε την εποπτική ή θεουργική τους ενέργεια, μία είναι των τριών· ώστε και με αυτόν τον τρόπο μία είναι η θεότητα των τριών υποστάσεων, όπως ακριβώς λέει και ο Μέγας Βασίλειος.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Λόγοι ἀντιρρητικοὶ κατὰ Ἀκινδύνου
Ὅτι μὲν οὖν οὐ μόνον ἀνακαινισμός, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῖς ἀξίοις δίδοται, δι’ ἔργου τε καὶ λόγου ὑπέδειξεν ἡμῖν ἐμφυσήσας καὶ εἰπὼν τοῖς μαθηταῖς ὁ κύριος «λάβετε πνεῦμα ἅγιον», καὶ διὰ τοῦ Ἰεζεκιὴλ προκαταγγείλας, «δώσω ὑμῖν καρδίαν καινὴν καὶ πνεῦμα καινόν, καὶ ἀφελῶ τὴν καρδίαν τὴν λιθίνην ἀπὸ τῆς σαρκὸς ὑμῶν, καὶ δώσω ὑμῖν καρδίαν σαρκίνην, καὶ τὸ πνεῦμά μου δώσω ἐν ὑμῖν», καὶ πρὸ τούτου διὰ τοῦ Μωσέως εἰπόντος πρὸς Ἰησοῦν τὸν τοῦ Ναυῆ, «μὴ ζηλοῖς σύ μοι;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ότι, λοιπόν, δεν δίνεται στους άξιους μόνο η ανακαίνιση, αλλά και το ίδιο το Άγιο Πνεύμα, μας το υπέδειξε με έργο και με λόγο ο Κύριος, όταν εμφύσησε και είπε στους μαθητές: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον», και έχοντας προαναγγείλει μέσω του Ιεζεκιήλ: «Θα σας δώσω νέα καρδιά και νέο πνεύμα, και θα αφαιρέσω την πέτρινη καρδιά από τη σάρκα σας, και θα σας δώσω σάρκινη καρδιά, και θα δώσω το Πνεύμα μου μέσα σας», και πριν από αυτό μέσω του Μωυσή, ο οποίος είπε προς τον Ιησού του Ναυή: «Μήπως ζηλεύεις εσύ για χάρη μου;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ομιλίες Α΄–Κ΄
Ἐν περινοίᾳ δὲ ἔτι γενήσῃ τῆς κατὰ τὴν Κυριακὴν πρὸς τὰς ἄλλας ἑορτίους ἡμέρας ὑπεροχῆς κἀντεῦθεν. Πᾶσαν μὲν γὰρ ἄλλην ἡμέραν ἑόρτιον, ὁ ἐνιαυτὸς ἅπας ἅπαξ ἐπάγει περιϊών, τὴν δὲ Κυριακὴν καὶ μηνῶν ἕκαστος τετράκις ἡμῖν ἐπανάγει, διὰ τῆς οὕτω συχνῆς περιόδου τὸν ἐνιαυτὸν ἅπαντα ἐνιαυτὸν ἡμῖν δημιουργοῦσαν τῆς ὄντως ἀφέσεως, καὶ ἐνιαυτὸν Κυρίῳ δεκτόν. Διὸ καὶ ὁ Κύριος ταύτην ἡμῖν ἑορτάζειν ἔργῳ καθ’ ἑκάστην παρελθοῦσαν ἡμερῶν ἑβδομάδα παραδιδούς, ἐπεφάνη μὲν πρῶτον ἐν οἰκίᾳ τοῖς μαθηταῖς, τοῦ Θωμᾶ μὴ παρόντος, καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν ζῶντα καὶ τὴν εἰρήνην παρέσχεν αὐτοῖς καὶ δι’ ἐμφυσήματος τοῦ οἰκείου τὸ κατ’ ἀρχὰς δεδομένον ἀνακαινίσας ἐμφύσημα, τὴν τοῦ θείου Πνεύματος ἐχαρίσατο χάριν, δύναμιν ἐνθεὶς αὐτοῖς θείαν τοῦ δεσμεῖν καὶ λύειν τὰς ἁμαρτίας καὶ συμψήφους αὐτοὺς τῆς ἐν οὐρανῷ δεσποτείας ἀπεργασάμενος, εἰπὼν πρὸς αὐτούς, «λάβετε Πνεῦμα ἅγιον, ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Θα κατανοήσεις ακόμη περισσότερο την υπεροχή της Κυριακής σε σχέση με τις άλλες εορτάσιμες ημέρες και από το εξής: Διότι κάθε άλλη εορτάσιμη ημέρα τη φέρνει ολόκληρος ο χρόνος μία φορά με την ανακύκλησή του, ενώ την Κυριακή την επαναφέρει σε εμάς ο κάθε μήνας τέσσερις φορές, και με αυτή την τόσο συχνή επανάληψη μετατρέπει για εμάς ολόκληρο το έτος σε πραγματικό έτος άφεσης και σε έτος δεκτό από τον Κύριο. Γι' αυτό και ο Κύριος, παραδίδοντάς μας έμπρακτα να εορτάζουμε αυτή την ημέρα μετά την πάροδο κάθε εβδομάδας, εμφανίστηκε πρώτα στο σπίτι στους μαθητές, ενώ απουσίαζε ο Θωμάς, και παρουσίασε τον εαυτό Του ζωντανό και τους έδωσε την ειρήνη, και ανακαινίζοντας με το δικό Του εμφύσημα εκείνο που είχε δοθεί στην αρχή, τους χάρισε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, δίνοντάς τους τη θεία δύναμη να δεσμεύουν και να λύνουν τις αμαρτίες και καθιστώντας τους συμμέτοχους στην ουράνια εξουσία, λέγοντάς τους: «Λάβετε Πνεύμα Άγιο· αν συγχωρήσετε τις αμαρτίες κάποιων, τους συγχωρούνται, αν κρατήσετε τις αμαρτίες κάποιων, κρατούνται».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ομιλίες ΚΑ΄–ΜΒ΄
Τῇ γὰρ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ τῇ μεγάλῃ τῆς ἑορτῆς, ἥτις ἐστὶν ἡ Πεντηκοστή, εἱστήκει ὁ Ἰησοῦς κατὰ τὸν θεολόγον καὶ εὐαγγελιστὴν Ἰωάννην καὶ ἔκραξε λέγων, «εἴ τις διψᾷ, ἐρχέσθω πρός με καὶ πινέτω». Τοῦτο δὲ ἔλεγε, φησί, περὶ τοῦ Πνεύματος, οὗ ἔμελλον λαμβάνειν οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτόν· ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐνεφύσησε τοῖς μαθηταῖς καὶ εἶπε, «λάβετε Πνεῦμα ἅγιον».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι κατά την τελευταία και μεγάλη ημέρα της εορτής, η οποία είναι η Πεντηκοστή, στάθηκε ο Ιησούς, σύμφωνα με τον θεολόγο και ευαγγελιστή Ιωάννη, και φώναξε λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει σε εμένα και ας πιει». Και αυτό το έλεγε, αναφέρει, για το Πνεύμα, το οποίο επρόκειτο να λάβουν όσοι θα πίστευαν σε αυτόν· αλλά και μετά την ανάσταση φύσηξε στους μαθητές και είπε: «Λάβετε Πνεύμα άγιο».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Περὶ τῆς τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐκπορεύσεως λόγοι δύο
Φέρε δὴ προθῶμεν πρότερον τὸ καὶ πρότερον αὐτοῖς δοκοῦν παντάπασιν ἄμαχον, ὡς ὑπὸ τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας εἰρημένον· «ἐνεφύσησεν αὐτοῖς καὶ εἶπε, λάβετε πνεῦμα ἅγιον». Ὁρᾷς, φασί, πῶς σαφῶς καὶ ἐκ τοῦ υἱοῦ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον; Ἆρ’ οὖν ὅτι ἐμφυσήσας εἶπε «λάβετε πνεῦμα ἅγιον», τὸ ἅγιον πνεῦμα τὸ ἐμφύσημα ἦν, ὡς ταὐτὸν εἶναι τῷ διὰ σαρκὸς ἐμφυσήματι τὸ ἐκπόρευμα ἢ τῷ δεδόσθαι δι’ ἐμφυσήματος τεκμηριοῦνται καὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ θεότητος ἐμφύσημα εἶναι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, κἀντεῦθεν παρὰ τοῦ υἱοῦ ἐκπορεύεσθαι συμπεραίνουσιν; Ἀλλ’ ὁπότερον τούτων λέγουσιν, ἐπιστομιζέσθωσαν αὐτόθεν πρῶτον διὰ βραχέων· οὐ γὰρ ἐμφυσήσας εἶπεν ὁ κύριος, ‘λάβετε τὸ πνεῦμα’, ἀλλὰ χωρὶς τοῦ ἄρθρου, ‘λάβετε πνεῦμα ἅγιον’, δηλαδὴ βραχύ τι τοῦ πνεύματος. Σαφὲς οὖν ὡς μερικὴν τοῦ πνεύματος ἐνέργειαν διὰ τοῦ ἐμφυσήματος ἔδωκεν, οὐκ αὐτοῦ τὴν φύσιν ἢ τὴν ὑπόστασιν· ἀμερὴς γὰρ παντάπασιν ἡ τοῦ θείου πνεύματος φύσις τε καὶ ὑπόστασις. Διὰ τί δὲ ἐμφυσήσας ἔδωκεν ὅπερ ἔδωκεν; Ἵνα δείξῃ μίαν οὖσαν ἑαυτοῦ καὶ τοῦ θείου πνεύματος τὴν ἐνέργειαν· κἀντεῦθεν ἀλλήλων, ἑαυτοῦ κἀκείνου, παραστήσῃ τὸ συναφὲς καὶ συμφυὲς καὶ ὁμότιμον. Καθάπερ καὶ ὁ χρυσόστομός φησι θεολόγος γράφων· «τινὲς μέν φασιν ὅτι οὐ τὸ πνεῦμα ἔδωκεν, ἀλλ’ ἐπιτηδείους αὐτοὺς πρὸς ὑποδοχὴν δι’ ἐμφυσήματος κατεσκεύασεν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ας παραθέσουμε λοιπόν πρώτα αυτό που και πρωτύτερα τους φαινόταν εντελώς ακαταμάχητο, επειδή ειπώθηκε από τον Λόγο της αλήθειας: «εμφύσησε σε αυτούς και είπε, λάβετε πνεύμα άγιο». Βλέπεις, λένε, πόσο ξεκάθαρα προέρχεται και από τον Υιό το Άγιο Πνεύμα; Άραγε, λοιπόν, επειδή φυσώντας είπε «λάβετε πνεύμα άγιο», το εμφύσημα ήταν το Άγιο Πνεύμα, σαν να είναι ταυτόσημο το εκπόρευμα με το εμφύσημα μέσω της σάρκας, ή μήπως από το ότι δόθηκε μέσω του εμφυσήματος τεκμηριώνουν ότι το Άγιο Πνεύμα είναι εμφύσημα και της θεότητας του Χριστού, και από αυτό συμπεραίνουν ότι εκπορεύεται από τον Υιό; Όμως, όποιο από τα δύο και αν ισχυρίζονται, ας αποστομωθούν αμέσως πρώτα με λίγα λόγια: διότι ο Κύριος, αφού εμφύσησε, δεν είπε «λάβετε το πνεύμα», αλλά χωρίς το άρθρο, «λάβετε πνεύμα άγιο», δηλαδή ένα μικρό μέρος του Πνεύματος. Είναι σαφές, επομένως, ότι μέσω του εμφυσήματος έδωσε μια μερική ενέργεια του Πνεύματος, και όχι τη φύση ή την υπόστασή του· διότι η φύση και η υπόσταση του θείου Πνεύματος είναι απολύτως αμέριστη. Και γιατί έδωσε αυτό που έδωσε με εμφύσημα; Για να δείξει ότι η ενέργεια του εαυτού Του και του θείου Πνεύματος είναι μία· και έτσι να παραστήσει τη συνάφεια, τη συμφυΐα και την ομοτιμία αναμεταξύ τους, του εαυτού Του και του Πνεύματος. Όπως ακριβώς λέει και ο Χρυσόστομος θεολόγος γράφοντας: «Κάποιοι λένε ότι δεν έδωσε το Πνεύμα, αλλά ότι μέσω του εμφυσήματος τους κατέστησε κατάλληλους για την υποδοχή του.»
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Περὶ τῆς τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐκπορεύσεως λόγοι δύο
Οὗ τί ἂν ἀκουσθείη καινότερον; Μᾶλλον δὲ λόγοι, καὶ θεοῦ λόγοι· τὰ γὰρ ῥήματα, πλῆθος. Ἐπιστῆσαι δὲ κἀνταῦθα δέον, ὡς οὐδὲ νῦν εἶπεν, ὅτι «τὰ ῥήματα ἃ ἐγὼ λαλῶ τὸ πνεῦμά εἰσιν», ἀλλὰ χωρὶς τοῦ ἄρθρου, δηλῶν μὴ τοῦ πνεύματος τὴν ὑπόστασιν εἶναι ταῦτα, τῆς δὲ τοῦ θείου πνεύματος ἐνεργείας εἶναι πεπληρωμένα καὶ τὴν ζωοποιὸν τοῦ πνεύματος δι’ αὐτῶν χορηγεῖσθαι ἐνέργειαν. Καὶ ἡνίκα τοίνυν ἐμφυσήσας εἶπε, ‘λάβετε πνεῦμα ἅγιον’, τοῦτ’ ἄντικρυς ἔφη, ὅτι τὸ ἐμφύσημα τοῦτο τῆς τοῦ λύειν καὶ δεσμεῖν ἐξουσίας τοῦ θείου πνεύματος πεπληρωμένον ἐστί.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Τι πιο καινοφανές από αυτό θα μπορούσε να ακουστεί; Μάλλον πρόκειται για λόγους, και μάλιστα λόγους του Θεού· διότι τα ρήματα αποτελούν πλήθος. Πρέπει δε να προσέξουμε και εδώ, ότι ούτε τώρα είπε πως «τα ρήματα τα οποία εγώ λαλώ είναι το πνεύμα», αλλά μίλησε χωρίς το άρθρο, δηλώνοντας ότι αυτά δεν είναι η υπόσταση του Πνεύματος, αλλά είναι πλήρη από την ενέργεια του θείου Πνεύματος και ότι μέσω αυτών χορηγείται η ζωοποιός ενέργεια του Πνεύματος. Και όταν, λοιπόν, αφού εμφύσησε, είπε «λάβετε πνεύμα άγιον», αυτό ακριβώς δήλωσε ξεκάθαρα, ότι το εμφύσημα αυτό είναι πλήρες από την εξουσία του θείου Πνεύματος να λύνει και να δεσμεύει.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Περὶ τῆς τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐκπορεύσεως λόγοι δύο
Παρ’ οὐδενὸς γὰρ αὕτη λαμβάνεσθαι δύναται. Τὰ δὲ χαρίσματα τοῦ πνεύματος, αἱ φυσικαὶ δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι, μηδαμῶς αὐτοῦ χωριζόμεναι, λαμβάνονται μὲν παρὰ τῶν ἀξίων ἐνεργεῖσθαι παρὰ τοῦ πνεύματος, οἳ διὰ τὸ ἡνῶσθαι τούτῳ καὶ τῇ τούτου ἐνεργείᾳ χρισθῆναι—μόνος γὰρ ὁ μόνος Χριστὸς ὅλῳ ἐχρίσθη τῷ χρίοντι, κατὰ τὸν εἰπόντα, Χριστὸς διὰ τὴν θεότητα, οὐκ ἐνεργείᾳ κατὰ τοὺς ἄλλους χριστοὺς ἁγιάζουσαν, παρουσίᾳ δὲ ὅλου τοῦ χρίοντος—τῷ γοῦν ἡνῶσθαι διὰ τῆς ἐκεῖθεν θείας ἐνεργείας καὶ χρηματίσαι τοῦ πνεύματος ὄργανα καὶ δι’ ἑαυτῶν αὐτὸ φανεροῦν λαβεῖν λέγονται καὶ πρὸς αὐτοὺς δίδοσθαι διὰ τοῦ υἱοῦ, εἰ δὲ βούλει καὶ παρὰ τοῦ υἱοῦ, τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον. Καὶ τοῦτ’ ἔδειξεν ὁ κύριος ἐμφυσήσας καὶ εἰπὼν τοῖς μαθηταῖς, «λάβετε πνεῦμα ἅγιον», ὡς καὶ Δαμασκηνὸς ὁ θεῖος ἡμᾶς ἐδίδαξεν· εἰπὼν γάρ, «ὅτι ἐκ τοῦ υἱοῦ τὸ πνεῦμα οὐ λέγομεν, πνεῦμα δὲ υἱοῦ ὀνομάζομεν καὶ δι’ υἱοῦ πεφανερῶσθαι καὶ μεταδίδοσθαι ἡμῖν ὁμολογοῦμεν», εὐθὺς ἐπήνεγκεν· «ἐνεφύσησε γὰρ καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς, λάβετε πνεῦμα ἅγιον». Ἆρ’ οὐ κατάδηλον, ὡς ὁ δαμασκηνὸς πατὴρ ἀπὸ τοῦ ἐμφυσήματος τούτου μὴ εἶναι καὶ ἐκ τοῦ υἱοῦ, ἀλλὰ φανεροῦσθαι μόνον καὶ μεταδίδοσθαι δι’ αὐτοῦ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐνόησε καὶ ἀπέδειξε;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι αυτή δεν μπορεί να ληφθεί από κανέναν. Τα χαρίσματα όμως του Πνεύματος, οι φυσικές δυνάμεις και ενέργειες, χωρίς καθόλου να χωρίζονται από αυτό, λαμβάνονται από εκείνους που είναι άξιοι να δέχονται την ενέργεια του Πνεύματος, οι οποίοι επειδή ενώθηκαν με αυτό και χρίστηκαν με την ενέργειά του —διότι μόνο ο μοναδικός Χριστός χρίστηκε με ολόκληρο το χρίον, σύμφωνα με αυτόν που είπε ότι ονομάζεται Χριστός λόγω της θεότητας, όχι με αγιάζουσα ενέργεια όπως στους άλλους χριστούς, αλλά με την παρουσία ολόκληρου του χρίοντος— επειδή λοιπόν ενώθηκαν μέσω της θείας ενέργειας που προέρχεται από εκεί και έγιναν όργανα του Πνεύματος και το φανερώνουν μέσω των εαυτών τους, λέγεται ότι λαμβάνουν και ότι δίνεται σε αυτούς μέσω του Υιού, ή αν θέλεις και από τον Υιό, το Άγιο Πνεύμα. Και αυτό το έδειξε ο Κύριος όταν εμφύσησε και είπε στους μαθητές, «λάβετε πνεύμα άγιον», όπως μας δίδαξε και ο θείος Δαμασκηνός. Διότι αφού είπε, «δεν λέμε ότι το Πνεύμα προέρχεται εκ του Υιού, αλλά το ονομάζουμε Πνεύμα του Υιού και ομολογούμε ότι έχει φανερωθεί και μεταδίδεται σε εμάς διά του Υιού», αμέσως πρόσθεσε: «διότι εμφύσησε και είπε στους μαθητές, λάβετε πνεύμα άγιον». Δεν είναι άραγε ολοφάνερο ότι ο πατήρ Δαμασκηνός, από αυτό το εμφύσημα, εννόησε και απέδειξε ότι το Άγιο Πνεύμα δεν προέρχεται εκ του Υιού, αλλά μόνο φανερώνεται και μεταδίδεται διά μέσου αυτού;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Σύντομος ἑρμηνεία
ἀπὸ προσώπου Ὁ αὐτὸς γὰρ τότε καὶ ὁ αὐτὸς νῦν θεωρεῖται. βροχὴν ἑκούσιον Τὴν χάριν (ταραχὴν) τοῦ πνεύματος λέγει, ἥτις ὡς ὑετὸς δροσίζει τὸν ἄνθρωπον· κληρονομία γὰρ Χριστοῦ ὁ ἄνθρωπος. καὶ ἠσθένησεν Ἠσθένησεν ἡ ἀνθρωπότης τῇ εἰδωλολατρείᾳ, ἐλθὼν δὲ ὁ Χριστὸς καὶ ἐπιστρέψας, κατήρτισεν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὸν τῇ χάριτι. τὰ ζῷά σου Οἱ ἄνθρωποι ἐν τῇ γῇ· ζῷα γὰρ οἱ ἄνθρωποι, μᾶλλον δὲ πρὸς ἀλήθειαν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ. ἡτοίμασας Τῷ ἀνθρώπῳ τὴν μυστικὴν τράπεζαν τῷ πτωχεύσαντι, ἵνα τρέφηται ἀεί. κύριος δώσει Τοῖς ἀποστόλοις, ἐμφυσήσας αὐτοῖς καὶ εἰπών· λάβετε πνεῦμα ἅγιον. αὐτοὶ γὰρ τῇ οἰκουμένῃ εὐαγγελίσαντο [τὴν χάριν]. ὁ βασιλεύς Ὁ Χριστός, περὶ οὗ ἐλέχθη· οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. ὡραιότητι Ἐν γὰρ τῇ ἐκκλησίᾳ τὰ σκῦλα τοῦ διαβόλου κατεμερίσθη, ὅ ἐστιν ὁ ἄνθρωπος σκυλευθείς. ἐὰν κοιμηθῆτε Τοῖς ἀποστόλοις λέγει· αὐτοὶ γὰρ ἐκληρώθησαν πάντα τὰ κλήματα τῆς γῆς· ἐάν, φησί, ἐπιμείνητε ἐν μέσῳ (ἀνὰ μέσον) αὐτῶν. πτέρυγες Λέγει τὰς ἀρετὰς τῶν ἀποστόλων, περὶ ὧν Ἠσαίας· καὶ ὡς περιστεραὶ σὺν νεοσσοῖς πέτανται. αὐτοὶ γὰρ ὡς ἄργυρος, τουτέστιν καθαροὶ καὶ ἀστράπτοντες [ἐν] ταῖς ἀρεταῖς, ἐπετάσθησαν εἰς πᾶσαν τὴν γῆν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«από προσώπου»: Διότι ο ίδιος θεωρείται και τότε και τώρα. «βροχήν εκούσιον»: Εννοεί τη χάρη του Πνεύματος, η οποία σαν βροχή δροσίζει τον άνθρωπο· διότι ο άνθρωπος είναι κληρονομία του Χριστού. «και ησθένησεν»: Η ανθρωπότητα ασθένησε με την ειδωλολατρία, αλλά όταν ήρθε ο Χριστός και την επέστρεψε, την κατήρτισε προς τον εαυτό Του με τη χάρη. «τα ζώα σου»: Οι άνθρωποι πάνω στη γη· διότι οι άνθρωποι είναι ζωντανά όντα, ή μάλλον, σύμφωνα με την αλήθεια, βρίσκονται μέσα στην Εκκλησία. «ητοίμασας»: Για τον άνθρωπο που πτώχευσε ετοίμασες τη μυστική τράπεζα, ώστε να τρέφεται παντοτινά. «Κύριος δώσει»: Στους αποστόλους, όταν εμφύσησε σε αυτούς και είπε: Λάβετε Πνεύμα Άγιο. Διότι αυτοί ευαγγελίστηκαν [τη χάρη] στην οικουμένη. «ο βασιλεύς»: Ο Χριστός, για τον οποίο ελέχθη: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα. «ωραιότητι»: Διότι μέσα στην Εκκλησία μοιράστηκαν τα λάφυρα του διαβόλου, δηλαδή ο άνθρωπος που είχε αιχμαλωτιστεί. «εάν κοιμηθήτε»: Απευθύνεται στους αποστόλους· διότι αυτοί έλαβαν ως κλήρο όλα τα κλίματα της γης· εάν, λέει, παραμείνετε ανάμεσά τους. «πτέρυγες»: Εννοεί τις αρετές των αποστόλων, για τους οποίους ο Ησαΐας λέει: και σαν περιστέρια με τα μικρά τους πετούν. Διότι αυτοί σαν το ασήμι, δηλαδή καθαροί και αστράφτοντες στις αρετές, πέταξαν σε όλη τη γη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες