Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 21:16

Έτσι πρέπει να αγωνίζεται κανείς τον καλό αγώνα, τιμιωτάτη. Αυτόν ακριβώς αγωνίστηκε η καλή σου μητέρα, προσκολλήθηκε στον Θεό και μετέβη αξιέπαινα από τα επίγεια. Ας σπεύσουμε λοιπόν και εμείς, σε παρακαλώ, να ακολουθήσουμε τα δικά της ίχνη. Και να μη νιώσεις ίλιγγο καθώς καλείσαι προς το ύψος της αρετής, αφενός επειδή με τη χάρη του Θεού και εσύ ανυψώνεσαι με τις καλές πνευματικές αναβάσεις, για τις οποίες ακούω ότι τα πηγαίνεις καλά, και αφετέρου διότι, όπου υπάρχει η θέληση, εκεί σιγά-σιγά προστίθεται και η τελείωση, καθώς ο Θεός ενδυναμώνει και αγαπά τη σωτηρία εκείνου που έχει τέτοια προαίρεση. Ίσως όμως θεωρήσεις την προστασία των αδελφών εμπόδιο σε μια τέτοια πρόθεση, νιώθοντας το βάρος της καθοδήγησης. Αλλά σε καμία περίπτωση, κυρία μου. Διότι τίποτα δεν είναι τόσο αγαπητό στον Θεό όσο το να ποιμαίνει και να οδηγεί κανείς εκείνους που τον ακολουθούν. Διότι λέει προς τον μέγα Πέτρο: Αν με αγαπάς, ποίμαινε τα πρόβατά μου. Και πάλι: Εκείνος που αναδεικνύει τον άξιο από τον ανάξιο, θα είναι σαν το στόμα μου. Και πάλι: Εκείνος που θα επιστρέψει τον αμαρτωλό από τον πλανεμένο δρόμο του, θα σώσει την ψυχή του από τον θάνατο και θα καλύψει πλήθος αμαρτιών. Διότι αν κάποιος, σπεύδοντας από φιλαρχία, αρπάξει την ποιμαντική ράβδο, είναι μισητός και αποτρόπαιος στον Θεό, και ούτε σώζει ούτε σώζεται. Αν όμως, έχοντας κληθεί από υπακοή στον Θεό, δεχθεί την ηγεσία, θα αποδειχθεί και φίλος του Θεού, και σώζων και σωζόμενος.

Εσύ δε, αγαπητέ αδελφέ, δεν έπραξες παράλογα, εφόσον έτσι έγιναν τα πράγματα, με το να κατέβεις από την οπή του βράχου και να αναλάβεις την ηγεσία των αδελφών· διότι και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, χρησιμοποιώντας συγκατάβαση, εξετέλεσε το μυστήριο της οικονομίας για τη σωτηρία του σύμπαντος. Παρέμεινε λοιπόν, όπως έκρινες και όπως κρίθηκε από τους αδελφούς, έως την ημέρα της αναδείξεως του ιερού μας αρχιερέως, και τότε θα γίνει ό,τι πρέπει να γίνει με τρόπο πιο νόμιμο και πιο κανονικό· έως ότου όμως έρθει ο επιζητούμενος καιρός, να ηγείσαι των αδελφών και να προοδεύεις εν Κυρίω, ως κάποιος που πρόκειται να δώσει λόγο για τις ψυχές τους, αλλά και ως κάποιος που θα λάβει την ανταμοιβή γι' αυτούς· διότι όσο μεγάλος είναι ο ζυγός της προστασίας, τόσο είναι και πολυαμειβόμενος. Μόνο να έχεις οφθαλμούς για να βλέπεις και ώτα για να ακούς, καρδιά άγρυπνη που να αναζητά τον Θεό, ποιμαντική ικανότητα, διδασκαλικό λόγο, εύρυθμο ήθος, ευπρεπή στάση και βάδισμα, διατηρούμενος και κατευθυνόμενος εξ ολοκλήρου από τον λόγο. Και είσαι μακάριος, επιτελώντας αποστολικό έργο· διότι και ο Κύριος, ως ύψιστη απόδειξη της αγάπης προς Αυτόν, υπέδειξε στον κορυφαίο των αποστόλων Πέτρο την ποιμαντική ράβδο· διότι «εάν με αγαπάς», λέει, «περισσότερο από αυτούς, Πέτρε, ποίμαινε τα πρόβατά μου».

Πρόσεχε, να προστατεύεις με τους τρόπους και τα λόγια σου τα πρόβατα του Χριστού, και ο μισθός σου θα είναι πολύς από τον Θεό. Διότι Αυτός είπε προς τον κορυφαίο των αποστόλων: Σίμων, γιε του Ιωνά, με αγαπάς περισσότερο από αυτούς; Ποίμαινε τα πρόβατά μου. Ώστε, απόδειξη της αγάπης προς Αυτόν αποτελεί η συνετή ποιμαντική ράβδος.

Ζήτησας δε να μάθεις αν είναι χωρίς ενοχή για την τιμιότητά σου να αποδεσμεύσεις την αδελφή που επιμένει να αποχωριστεί από εσένα. Και πώς, ούσα σοφή και συνετή, δεν αναγνωρίζεις από μόνη σου το πρέπον; Ούτε, λοιπόν, για σένα τη διδάσκαλο ούτε για τη μαθήτρια είναι ακίνδυνος ο χωρισμός, όταν γίνεται εκουσίως. Διότι, για ποιον λόγο και από πού αντλεί τη δικαιολογία του; Αν, βέβαια, η μαθήτρια είναι τέλεια και καταρτισμένη για να καθοδηγεί άλλες αδελφές, και ήδη την αναζητά κάποια αδελφότητα, κάτι τέτοιο συνιστά οικονομία, όπως λέει ο Άγιος Βασίλειος, και όχι χωρισμό, σε καμία περίπτωση· και πράγματι, από το να υποτάσσεται κανείς σωστά, ανέρχεται στο να διοικεί νομίμως, και εξαιτίας αυτού δημιουργείται αγαθός ζήλος στις ομότροπες να προχωρήσουν προς την τελειότητα και να πράξουν τα ίδια θεοπρεπώς, επειδή ο Κύριος και Θεός μας, υποδεικνύοντας στον κορυφαίο των αποστόλων την απόδειξη της προς Αυτόν αγάπης, είπε: «αν με αγαπάς, βόσκε τα αρνία μου»· και πάλι: «ποίμαινε τα πρόβατά μου». Επομένως, εκείνος που με τέτοια πρόθεση προχωρά στο να ποιμαίνει, θα είναι μακάριος, καθώς μιμείται τον Χριστό, τον αληθινό και πρώτο Αρχιποίμενα.

Είπε ο Κύριος προς τον Πέτρο: «Βόσκε τα αρνία μου· ποίμαινε τα πρόβατά μου». Εάν επιθυμείτε να αποκαλείστε αρνία του Κυρίου και να ονομάζεστε πρόβατα, μη σκιρτάτε σαν τα ερίφια· μην ορμάτε προς τα αγκάθια των παθών, μην κραυγάζετε υπερβολικά· αλλά ήπια και ειρηνικά να οδηγείστε για να τραφείτε στις ζωηφόρες νομές των εντολών, και να κατασκηνώνετε σε τόπο απαθείας, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών· στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Και λοιπόν πρώτος εσύ, τέκνο Βαρσανούφιε, πρόσεξε ώστε τη διακονία που σου παρέδωσα να τη διατηρήσεις άμωμη ενώπιον του Θεού που ζωογονεί τα πάντα· όχι με μεροληψία, ούτε με περιφρόνηση, ούτε με αγανάκτηση, ούτε με παράλογη ταπείνωση, ούτε με έπαρση φρονήματος, αλλά με κάθε τρόπο, συμβουλευτικά, σπλαχνικά, «όπως μια τροφός περιθάλπει τα δικά της τέκνα». Έτσι, με αυτήν την αγάπη, να ευδοκείς να θυσιάζεις ακόμα και την ίδια σου την ψυχή υπέρ των καλών σου αδελφών και δικών μου τέκνων. Μεγάλο πράγμα είναι το να ποιμαίνει κανείς τα πρόβατα του Χριστού. «Αν με αγαπάς» —τι είπε ο Χριστός προς τον άγιο Πέτρο;— «ποίμαινε τα πρόβατά μου». Και εσύ, τέκνο, αν αγαπάς τον Χριστό και εμένα τον αμαρτωλό, ποίμαινε καλά τα τέκνα μου, ή μάλλον τα αρνία του Χριστού. Εάν δε κάποιοι σκιρτούν σαν ερίφια —διότι ακούω και κάτι τέτοιο—, κατάστειλε τα θράση τους, δίδαξέ τους, ότι «τα ερίφια θα σταθούν στα αριστερά» του Χριστού κατά την ημέρα της κρίσεως, στο μέρος των απολλυμένων, στη μερίδα του Σατανά. Με αυτό φόβισε τις καρδιές τους και πάταξέ τους με τον λόγο της απειλής, ώστε να γίνουν και εκείνοι σαν αρνία. Διότι τα αρνία είναι ήμερα, άκακα, πραόμορφα, νομοταγή, εύκολα στην ποίμανση, αθόρυβα, ενώ τα ερίφια είναι θορυβώδη, δυσκολοκυβέρνητα, απείθαρχα, κακότροπα. Αλίμονο σε τέτοιους, διότι τους αναμένει η καταδίκη του αιώνιου πυρός.

Έτσι λοιπόν ας κατευνάζουμε τους λογισμούς, έτσι ας αποκτούμε ψυχική ανδρεία, έτσι ας εκτελούμε με προθυμία τα διακονήματα, τηρώντας την ευταξία στα πάντα, μη προφέροντας λόγο σάπιο, γογγυστικό, υβριστικό, καταλαλητικό, φατριαστικό, θρασύ· έτσι ας συγκεντρωνόμαστε για τις εργασίες, για τις αγρυπνίες, για τις ψαλμωδίες, όντας οι πρώτοι που ανταποκρίνονται, ευκίνητοι, χωρίς προφάσεις, με χαρούμενο πρόσωπο· έτσι ας συνδεόμαστε μεταξύ μας, χωρίς αναιδή οικειότητα, με αγαθές μελέτες, ξένοι προς τα κοσμικά, με το φρόνημα στον ουρανό, λιγόλογοι, χωρίς άκαιρα γέλια, ανεκτικοί, νικώντας μέσω της υποχωρήσεως, προβάλλοντας το «συγχώρεσον» ως το μέγιστο όπλο κατά του διαβόλου· άκακοι, ειρηνικοί. Είπε ο Κύριος προς τον Πέτρο: «Βόσκε τα αρνία μου· ποίμαινε τα πρόβατά μου». Αν αγαπάτε να αποκαλείστε αρνία του Κυρίου και να ονομάζεστε πρόβατα, μην αναπηδάτε σαν ερίφια, μην πηγαίνετε προς τα αγκάθια των παθών, μην κραυγάζετε πολύ, αλλά να φέρεστε με ηπιότητα και ειρήνη, τρεφόμενοι στις ζωηφόρες νομές των εντολών και κατασκηνώνοντας σε τόπο απαθείας, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα νυν και αεί και στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

ΚΑ΄. Περί της φανερώσεως του Ιησού μετά την ανάσταση στον Πέτρο και σε άλλους που αλίευαν στη θάλασσα της Τιβεριάδας. Περί αυτού που λέχθηκε στον Πέτρο: Βόσκε τα πρόβατά μου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑ΄. Περί της φανερώσεως του Ιησού μετά την ανάσταση στον Πέτρο και σε άλλους που ψάρευαν στη θάλασσα της Τιβεριάδας. Περί αυτού που ειπώθηκε στον Πέτρο: Βόσκε τα πρόβατά μου. «Μετά από αυτά, ο Ιησούς φανέρωσε πάλι τον εαυτό του στη θάλασσα της Τιβεριάδας· και φανερώθηκε ως εξής: Ήταν μαζί ο Σίμων Πέτρος και ο Θωμάς, ο ονομαζόμενος Δίδυμος, και ο Ναθαναήλ από την Κανά της Γαλιλαίας, και οι γιοι του Ζεβεδαίου, και άλλοι δύο από τους μαθητές του. Λέει σε αυτούς ο Σίμων Πέτρος:

Του λέγει: Ναι, Κύριε, εσύ γνωρίζεις ότι σε αγαπώ. Του λέγει: Βόσκε τα αρνία μου. Του λέγει πάλι για δεύτερη φορά: Σίμων του Ιωνά, με αγαπάς; Του λέγει: Ναι, Κύριε, εσύ γνωρίζεις ότι σε αγαπώ. Του λέγει: Ποίμαινε τα πρόβατά μου. Του λέγει για τρίτη φορά:

Από αυτό καθιερώθηκε η συνήθεια να απαιτούνται τρεις ομολογίες από όσους πρόκειται να βαπτιστούν. Αφού ρωτήθηκε, λοιπόν, μία και δεύτερη φορά, επικαλούνταν ως μάρτυρα Εκείνον που γνωρίζει τις καρδιές, χωρίς πλέον να συμπεριφέρεται με αυθάδεια ούτε να μιλάει με προπέτεια, αλλά προσθέτοντας παντού το «Εσύ γνωρίζεις».

Και αν ο πειραζόμενος δεν βρεθεί να διαθέτει άκρα διάκριση, πλανάται. Εκείνος όμως που δεν πλανάται είναι αυτός που σε όλα υπακούει στον Θεό και στους αγίους χωρίς αμφισβήτηση. Και εμείς, αδελφοί, έχοντας κατανοήσει αυτά, ας τηρήσει ο καθένας το δικό του μέτρο, και εκείνος που θεωρεί ότι είναι ποιμένας ψυχών και εκείνος που θεωρεί ότι είναι πρόβατο. Όμως, ας ευχόμαστε όλοι να είμαστε πρόβατα. Διότι κανείς δεν είναι ποιμένας, παρά μόνο αυτός που είπε: «Εγώ είμαι ο καλός ποιμένας». Αλλά επειδή, όπως προείπε ο Δαβίδ, ο Θεός είναι Κύριος και φανερώθηκε σε εμάς, φανερώθηκε μέσω του σώματος ο αόρατος Λόγος και μας έσωσε, χαρίζοντάς μας τη γνώση της Αγίας Τριάδος. Και αφού ο ίδιος όρισε από πριν διαδόχους του τους αποστόλους, ανερχόμενος στον ουρανό είπε στον Πέτρο: «Βόσκε τα αρνία μου και τα πρόβατά μου». Γι' αυτόν τον λόγο και τώρα υπάρχει ανάγκη από εκείνους που βόσκουν και κυβερνούν σε κάθε γενεά τις ψυχές εν Κυρίω, ο οποίος λέει: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας». Γνωρίζουμε δε ότι μετά τους αποστόλους οι επίσκοποι είναι άγιοι πατέρες, αλλά και όλοι όσοι υπακούν στον Χριστό που βρίσκεται μέσα τους είναι τέκνα τους, έστω και αν δεν ανήκουν στον κλήρο και την εκκλησιαστική τάξη.