Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 3:34

Εκεί όμως δεν ήλθε μέρος από το Πνεύμα, αλλά ολόκληρο το Πνεύμα· γι' αυτό και είπε: «Ο Θεός δεν δίνει το Πνεύμα με το μέτρο». «Σμύρνα και στακτή και κασσία από τα ιμάτιά σου». Άλλος: «Στον ιματισμό σου». Άλλος: «Όλα τα ιμάτιά σου».

Διότι, ερμηνεύοντας ο θείος Χρυσόστομος το χωρίο «δεν δίνει ο Θεός το Πνεύμα με το μέτρο», είπε περίπου τα εξής: «Εδώ λέγοντας Πνεύμα εννοεί την ενέργεια· διότι αυτή είναι που μερίζεται· διότι όλοι εμείς λάβαμε την ενέργεια με το μέτρο, εκείνος όμως έλαβε ολόκληρη όλη την ενέργεια· και αν η ενέργειά του είναι αμέτρητη, πολύ περισσότερο είναι η ουσία»· και αλλού, προβάλλοντας προς εξήγηση εκείνο το ψαλμικό «εξεχύθη χάρις στα χείλη σου», λέει: «διότι όλη η χάρη εξεχύθη σε εκείνον τον ναό· διότι ο Πατέρας δεν δίνει σε εκείνον το Πνεύμα με το μέτρο· εμείς όμως έχουμε κάτι μικρό, σαν μια σταγόνα από εκείνη τη χάρη· διότι από το πλήρωμά του, λέει, εμείς όλοι λάβαμε· σαν να έλεγε κανείς, από αυτό που υπερχειλίζει, από αυτό που περισσεύει»· και μετά από λίγα λέει: «ο Θεός εξέχεε τη δωρεά του· η θεότητα δεν εκχέεται, αλλά η δωρεά· εξεχύθη χάρις στα χείλη σου· η χάρη εκχέεται, όχι αυτός που δωρίζει τη χάρη· και πάλι δεν είπε δίνω το Πνεύμα, αλλά θα εκχέω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα· και η χάρη που δίνεται σε τόσα κλίματα του κόσμου, είναι κάποιο μέρος της δωρεάς και αρραβώνας· διότι λέγοντας “αφού έδωσε τον αρραβώνα του Πνεύματος στις καρδιές μας”, εννοεί το μέρος της ενέργειας· διότι ο Παράκλητος βεβαίως δεν μερίζεται· αυτή την ενέργεια, λοιπόν, έλαβε και εκείνος ο ναός, και την παρείχε στους αξίους σαν από δεξαμενή»· και αλλού λέει: «Έπρεπε να κατανοήσουν οι αιρετικοί, ποια είναι τα ονόματα που δηλώνουν τη φύση του Αγίου Πνεύματος και ποια αυτά που ερμηνεύουν τη χάρη, αυτοί όμως καπηλεύτηκαν την αλήθεια· τα συνέχεαν όλα· παρεκτράπηκαν από την αλήθεια· διότι άλλο είναι το Άγιο Πνεύμα, άλλο το χάρισμα· άλλο ο βασιλιάς, και άλλο το δώρο του βασιλιά».

Αλλά και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής στον Ιορδάνη κήρυττε με παρρησία στους Ιουδαίους λέγοντας: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό, για μετάνοια· εκείνος όμως που έρχεται οπίσω μου είναι ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να βαστάξω τα υποδήματα· αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Και πάλι, «στους ίδιους ο ίδιος μαρτύρησε λέγοντας, ότι έχω δει το Πνεύμα να καταβαίνει σαν περιστέρι από τον ουρανό και να μένει πάνω του· και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό, εκείνος μου είπε: σε όποιον δεις το Πνεύμα να καταβαίνει και να μένει πάνω του, αυτός είναι που βαπτίζει με Πνεύμα Άγιο». Και πάλι, «διότι ο Πατέρας δεν δίνει με το μέτρο το Πνεύμα σε εκείνον, μιλώντας περί του Υιού». Και οι ευαγγελιστές αναφέρουν: «Αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό, και ιδού του ανοίχτηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να καταβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται πάνω του· και τότε ο Ιησούς οδηγήθηκε στην έρημο από το Πνεύμα· και ο Ιησούς πλήρης Πνεύματος Αγίου επέστρεψε από τον Ιορδάνη· και συνέβη, όταν βαπτίστηκε όλος ο λαός και ενώ ο Ιησούς είχε βαπτιστεί και προσευχόταν, να ανοίξει ο ουρανός και να καταβεί το Άγιο Πνεύμα πάνω του με σωματική μορφή σαν περιστέρι». Και αυτό το έλεγε περί του Πνεύματος το οποίο επρόκειτο να λάβουν όσοι πίστευαν σε αυτόν.

Και δεν είναι καθόλου παράξενο, αφού και στην περίπτωση του Μωυσή ο Θεός, παίρνοντας από το Πνεύμα, το μετέδωσε σε άλλους· στον δε Δεσπότη Χριστό είχε αναπαυθεί όλη η χάρη του Πνεύματος. Διότι ο Θεός δεν του δίνει το Πνεύμα με το μέτρο· γι' αυτό και από αυτή τη χάρη μετέδιδε και μέσω αυτής επιτελούσε τα θαύματα· διότι λέει: «Εγώ με το Πνεύμα του Θεού εκβάλλω τα δαιμόνια».

«Λάβετε Πνεύμα Άγιον»· και δεν δίνει το Πνεύμα με το μέτρο, σύμφωνα με τον λόγο του Ιωάννη, αλλά ο ίδιος το χορηγεί από τον εαυτό του, όπως ακριβώς βεβαίως και ο Πατέρας. 75. Και μετά από λίγο: Δεν χορηγεί στους βαπτιζομένους το Πνεύμα ως κάτι ξένο, με τρόπο δουλοπρεπή και υπηρετικό, αλλά, ως Θεός κατά φύση, το χορηγεί με την ανώτατη εξουσία ως κάτι που προέρχεται από αυτόν και είναι δικό του, μέσω του οποίου αποτυπώνεται μέσα μας ο θείος χαρακτήρας.

Και υποδεικνύοντας σε όσους μυούνται τι ακριβώς είναι η τελετή, την ονομάζουν Σφραγίδα πνευματικής δωρεάς· διότι αυτό αναφωνούν σε αυτούς που χρίονται. Ακόμη δε και ο ίδιος ο Δεσπότης Χριστός ονομάζεται έτσι όχι επειδή δέχθηκε μύρο που χύθηκε στο κεφάλι Του, αλλά λόγω του Αγίου Πνεύματος, επειδή, εξαιτίας της σάρκας που προσέλαβε, έγινε θησαυρός κάθε πνευματικής ενέργειας. Και δεν ονομάζεται μόνο Χριστός, αλλά και χρίσμα· «Διότι το όνομά σου», λέει η Γραφή, «είναι μύρο που εκκενώθηκε», το πρώτο εξαρχής, ενώ το δεύτερο αργότερα. Διότι, όσο δεν υπήρχε εκείνο στο οποίο ο Θεός θα μπορούσε να μεταδώσει από τα δικά Του, ήταν μύρο που παρέμενε στον εαυτό του· όταν όμως συγκροτήθηκε η μακάρια σάρκα η οποία δέχθηκε «όλο το πλήρωμα της θεότητας», στην οποία, όπως λέει ο Ιωάννης, «ο Θεός δεν δίνει το Πνεύμα με το μέτρο», αλλά ενέθεσε όλο τον φυσικό Του πλούτο, τότε το μύρο, έχοντας πλέον εκκενωθεί μέσα σε αυτήν, εύλογα και είναι και ονομάζεται χρίσμα. Διότι το να μεταδοθεί, αυτό ακριβώς σήμαινε για αυτό το να γίνει χρίσμα και να εκκενωθεί.

Διότι, λέει, ο Θεός δεν δίδει το Πνεύμα με το μέτρο, αλλά αφενός Εκείνος εκχέει αθρόα ολόκληρο τον θησαυρό σε όλους, αφετέρου δε ο καθένας υποδέχεται από αυτόν αναλόγως της αξίας του, και ο θησαυρός παραμένει πάλι ακέραιος και ολόκληρος, χωρίς να υφίσταται κανέναν μερισμό από τη διανομή. Και έτσι, ούτε εξαιτίας της πρόνοιας υποβιβάζεται το αξίωμα της θείας υπεροχής, ούτε εξαιτίας της υπεροχής αναιρείται η πρόνοια. Διότι κατ' αυτόν τον τρόπο θα αναιρούνταν συγχρόνως —πράγμα που δεν είναι θεμιτό να ειπωθεί— και η θεία χρηστότητα· επειδή ίδιον του αγαθού είναι να μεταδίδει σε όλους όσοι δύνανται να μετάσχουν, και η άσκηση της πρόνοιας ταυτίζεται με την αγαθοεργία. Αυτό δε είναι ανώτερο από το να είναι απλώς κάτι αγαθοειδές· και πρέπει το ανώτερο, δηλαδή η αγαθοεργία, να προσιδιάζει στο μέγιστο και πρώτιστο Αγαθό, εφόσον και στα δευτερεύοντα αγαθά, όπως είναι οι θείοι άγγελοι, προσιδιάζει το δεύτερο χαρακτηριστικό, δηλαδή το να είναι αγαθοειδή.

Γιατί, ενώ οι μαθητές του Σωτήρα βάπτιζαν, ο Ιωάννης εξακολουθούσε να βαπτίζει; Επειδή διατηρούσε αμετάβλητο το ίδιο φρόνημα μέχρι τη σφαγή του, για το οποίο και εξ αρχής αναδείχθηκε υπηρέτης του βαπτίσματος· διότι και τότε βάπτιζε για να κηρύττει στο πλήθος αυτών που προσέρχονταν τον κοινό Σωτήρα του γένους, και αργότερα συνέχισε, ώστε να μην ελεγχθεί ότι χαλαρώνει τον ζήλο αυτής της θεοφιλούς μαρτυρίας και αγιοπρεπούς προαίρεσης. Βάπτιζαν λοιπόν οι μαθητές του Σωτήρα κηρύττοντας τον λυτρωτή του γένους, αλλά βάπτιζε και ο Ιωάννης, γινόμενος μεν απαρχή και παράδειγμα της δικής τους ιερής εργασίας, συμπράττοντας δε με αυτούς που αγωνίζονταν και καθιστάμενος συνεργός αυτής της σωτηριώδους και προκαθαρτικής πράξης. Διότι, βεβαίως, φώναζε δυνατά καθώς βάπτιζε, διακηρύσσοντας σε όλους τη θεότητα του Ιησού· επειδή αυτό ακριβώς ήθελε και φρόντιζε να προετοιμάσει ο επουράνιος νυμφίος για αυτόν, ο οποίος είναι κατά πολύ ανώτερος από όλους, και που έχει αποσταλεί από τον Θεό, και που λαλεί τα λόγια του Θεού, και που έλαβε και έχει το Πνεύμα, όχι με μέτρο δωρεάς και με μετοχή ενέργειας, όπως όλοι οι προφήτες, αλλά κατά το δίκαιο της συγγένειας και με το αξίωμα της υπερούσιας ομοουσιότητας.

«Εκείνος που έρχεται από τον ουρανό είναι πάνω από όλους· και αυτό που έχει δει και άκουσε, αυτό μαρτυρεί· και τη μαρτυρία του κανείς δεν τη δέχεται. Εκείνος που δέχθηκε τη μαρτυρία του, επισφράγισε ότι ο Θεός είναι αληθινός. Διότι αυτός που απέστειλε ο Θεός, τα λόγια του Θεού λαλεί. Επειδή ο Θεός δεν δίνει το Πνεύμα με το μέτρο.» Συγκρίνει τον εαυτό του ο Πρόδρομος με τον Χριστό και λέει ότι Εκείνος μεν έρχεται άνωθεν, από τον Πατέρα, και είναι πάνω από όλους, ξεχωριστός από όλους και διατηρώντας την Πατρική υπεροχή· ενώ εγώ, επειδή είμαι από τη γη, λαλώ γήινα, ευτελή και ταπεινά σε σύγκριση με τη διδασκαλία του Χριστού. Βέβαια, και τα λόγια του ίδιου του Προδρόμου ήταν θεία· όμως, όταν συγκρίνονται με τα λόγια του Χριστού, υπολείπονται κατά πολύ. Εκείνος, λέει, ό,τι έχει δει και έχει ακούσει, αυτό λαλεί· δηλαδή, όσα άκουσε από τον Πατέρα και όσα είδε, ήγουν όσα γνωρίζει με ακρίβεια, εκείνα λαλεί και μαρτυρεί. Αλλά τη μαρτυρία του κανείς από εκείνους που δεν στρέφουν την προσοχή τους στην αλήθεια δεν τη λαμβάνει. Όποιος όμως δεχθεί τη μαρτυρία, δηλαδή τη διδασκαλία του, επισφράγισε, δηλαδή απέδειξε, βεβαίωσε, ότι ο Θεός είναι αληθινός.