Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:14

Και τι να πω για τα οικιακά δεινά, όταν ακόμη και αυτό το ίδιο μας το σώμα, το πιο οικείο και αγαπητό από όλα σε εμάς, κάποιες φορές, όταν αμαρτάνουμε, μας πολεμά εκδικούμενο με πυρετούς, με ασθένειες και με πόνους, και το υποτελές σώμα μαστιγώνει την κυρίαρχη ψυχή που αμάρτησε, όχι επειδή το επιθυμεί αυτό, αλλά επειδή λαμβάνει την εντολή να το πράξει; Και μάρτυρας αυτού είναι ο Χριστός, ο οποίος λέει προς τον παραλυτικό που θεραπεύτηκε: «Ιδού, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Μαθαίνοντας λοιπόν, αδελφοί, ότι και οι συγκρούσεις μέσα στους οίκους και μεταξύ συγγενών και μεταξύ δούλων, καθώς και οι ασθένειες του σώματος, τις περισσότερες φορές προκαλούνται από την αμαρτία, ας ανακόψουμε την πηγή των κακών, την αμαρτία, και τότε οι χείμαρροι των παθών δεν θα ρεύσουν, αλλά οι ποταμοί των αγαθών του Θεού θα ευφράνουν την πόλη Του, δηλαδή την ψυχή.

Διότι, όταν προσφέρει τη χάρη, θέλει η χάρη να παραμένει, και όταν θεραπεύει, θέλει η θεραπεία να είναι αδιάπτωτη. Γι' αυτό, άλλωστε, εξασφάλιζε τον παραλυτικό λέγοντας: «Ιδού, έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Και όπως ακριβώς ένας ιατρός, όταν επισκέπτεται τους ασθενείς, θα ρωτούσε πρώτα εάν επιθυμούν να θεραπευτούν, ώστε να μην αποβεί ανώφελη η θεραπεία εάν αυτός δείχνει φροντίδα αλλά εκείνοι δεν το επιθυμούν, φέρνοντας έτσι αντίρρηση οι ασθενείς στην τέχνη του ιατρού· κατά τον ίδιο τρόπο και ο Κύριος ρωτούσε εκείνους που επρόκειτο να θεραπευτούν, και παρείχε τη δωρεά Του σε όσους πίστευαν, ώστε μέσω της πίστεως να μπορέσουν να διατηρήσουν και τη χάρη. Διότι η πίστη είναι γνώρισμα της ελεύθερης προαίρεσης της ψυχής.

«Συγχώρεσέ με που βλασφήμησα εναντίον σου, του Θεού μου», και ομολόγησέ Τον με το στόμα που Τον δυσφήμησε, λέγοντας τρεις φορές την ημέρα: «Δόξα σε Σένα, ο Θεός μου, και ευλογημένος είσαι στους αιώνες. Αμήν.» Και μην επιστρέψεις πάλι σε αυτά, «για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Διότι από τη σκληρότητα της καρδιάς έφτασες στην οργή, και από την οργή στο να απομακρυνθείς από τη θεία κοινωνία. Και αφού κυριεύθηκες εντελώς, έπεσες στον βόθρο της δυσφημίας. Και αν το χέρι του φιλάνθρωπου Θεού και οι προσευχές των αγίων δεν σε προλάβαιναν, η ψυχή σου θα είχε ριχτεί στην απώλεια της απόγνωσης. Λοιπόν, μέσω εμού του ελαχίστου σου λέει ο Θεός: «Αμάρτησες, μην αμαρτήσεις πλέον». Και παρακάλεσε για τα προηγούμενα, διότι ο Θεός είναι ελεήμων, και εφόσον το θέλουμε εμείς, συγχωρεί τις αμαρτίες. Επιπλέον, να θυμάσαι ότι «πολύ ισχύει η θερμή προσευχή του δικαίου». Αν συμφωνείς, εφάρμοσέ τα, εάν όχι, συγχώρεσέ με για όλα.

Όταν ο ίδιος αδελφός ζήτησε συγχώρεση, ο μέγας Γέροντας αποκρίθηκε και πάλι: Ο θάνατος και η ζωή μας βρίσκονται στα χέρια μας. Εάν λοιπόν δεν πράξουμε τα προηγούμενα αμαρτήματά μας, έχουμε ήδη από τον Θεό τη συγχώρεσή τους, αρκεί να μην αμφιβάλλουμε πάλι. Στο εξής αδελφέ μου, πρόσεχε, για να μην εκπληρωθεί και για εσένα το «Ιδού, έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Φύγε μακριά από την απείθειά σου, απομάκρυνε από πάνω σου την απιστία, αποξενώσου από την απελπισία και προσκολλήσου στον Θεό, αγαπώντας, πιστεύοντας, ελπίζοντας, και θα έχεις σε Αυτόν ζωή αιώνια. Αμήν.

Άκουσε τον Σωτήρα που λέει: «Ιδού, έγινες καλά, μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο.» Και μη νομίσεις ότι η σωτηρία κερδίζεται χωρίς κόπο, διότι απαιτεί ιδρώτα, κόπο και βία. Μη χαυνωθείς σωματικά, επειδή το σώμα θα σε καταβάλει. Διότι, πράγματι, ακόμη και οι μεγάλοι, εάν δεν προσέχουν, καταβάλλονται. Δείξε ανδρεία λοιπόν, αδελφέ μου, και φύλαξε τις εντολές μου, ή μάλλον τις εντολές του Θεού, και θα με χαροποιήσεις, και ο Κύριος θα σε φυλάξει από τον πονηρό και θα σε χαροποιήσει στη βασιλεία Του. «Να μελετάς αυτά» διαπαντός, να ποθήσεις να σωθείς, και ο Θεός θα σε σώσει, διότι σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες.

Αλλά, αφού ανακουφιστήκαμε, ας ευχαριστήσουμε τον Θεό για τους κινδύνους από τους οποίους μας γλίτωσε, και ας παραμείνουμε στην προσευχή, ώστε να μην περιπέσουμε στα ίδια πάθη, ούτε σε άλλα. Εάν κάποιος φάει κάποια τροφή και βλαφτεί στο στομάχι του ή στο συκώτι ή στη σπλήνα, και μέσω της φροντίδας και της τέχνης του ιατρού θεραπευθεί, δεν παραμελεί πλέον τον εαυτό του, για να μην περιέλθει σε χειρότερη κατάσταση, ενθυμούμενος εκείνον τον κίνδυνο, όπως ακριβώς είπε και ο Κύριος σε αυτόν που θεραπεύθηκε από Αυτόν: «Ιδού, έγινες καλά, μην αμαρτάνεις πια, για να μην πάθεις κάτι χειρότερο». Αδελφέ, οι άριστοι στρατιώτες, ακόμη και στον καιρό της ειρήνης μελετούν πάντοτε την τέχνη του πολέμου, διότι δεν είναι δυνατόν στον στρατιώτη να μελετήσει με ευκολία τα του πολέμου σε καιρό πολέμου. Έχει δε λεχθεί: «Προετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα». Επομένως, σε καμία περίπτωση να μην αποκτήσεις θάρρος απέναντι στο πάθος από το οποίο πειράχθηκες, ούτε απέναντι σε κάποιο άλλο. Διότι οι Πατέρες έλεγαν για την παρρησία ότι καταστρέφει τους καρπούς του μοναχού. Δεν μπορεί, λοιπόν, ο άνθρωπος να εφησυχάζει απέναντι στον πόλεμο μέχρι την τελευταία του αναπνοή, ώστε να μην πέσει παγιδευμένος από τον πανούργο εχθρό, τον οποίο θα καταργήσει από εμάς ο Κύριος με το πνεύμα του στόματός Του. Να θυμάσαι ότι είπε κάποιος Γέροντας: «Ακόμη κι αν ο άνθρωπος δημιουργήσει νέο ουρανό και νέα γη, δεν μπορεί να εφησυχάσει». Σχετικά δε με τον πονοκέφαλο, οφείλει κανείς να αγωνιστεί για να μην αφήσει τον εαυτό του να χαλαρώσει, και έτσι θα βοηθηθεί.

Απόκριση: Αδελφέ, θλίψη υπάρχει για όσους αγνοούν πώς έχουν τα πράγματα. Διότι η κόρη της Χαναναίας και ο δούλος του εκατόνταρχου βρίσκονταν σε παραφροσύνη, η μεν εξαιτίας της μανίας, ο δε εξαιτίας του κινδύνου της ασθένειας, και δεν μπορούσαν με την πίστη τους να συνεργήσουν με εκείνους που παρακαλούσαν για αυτούς. Ο παραλυτικός, όμως, συνεισφέροντας την πίστη για την υγεία του σώματος, αξιώθηκε του μεγαλύτερου δώρου, χάρη στη φιλανθρωπία του Δεσπότη. Διότι, στην εποχή του Σωτήρα, για να πιστέψουν οι άνθρωποι ότι ήλθε, τα σημεία γίνονταν εξαρχής χωρίς τη συνέργειά τους, και οι άνθρωποι θεραπεύονταν δωρεάν, ώστε να εκπληρωθεί ο προφητικός λόγος ότι «Αυτός ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας.» Απαλλασσόμενοι λοιπόν οι άνθρωποι από την ευθύνη των αμαρτιών τους, θεραπεύονταν με τη δική Του χάρη χωρίς να απαιτείται συνέργεια, παρά μόνο για να προσέξουν στη συνέχεια, όπως λέει: «Ιδού, έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον, για να μην πάθεις κάτι χειρότερο.» Και γι' αυτόν πάλι ο Ιωάννης λέει: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου.» Μάθε τι λέει: «Όλου του κόσμου», όσοι όμως δεν τον δέχθηκαν δεν έτυχαν θεραπείας και εκπληρώνεται για αυτούς το «Εάν ο άπιστος χωρίζεται, ας χωριστεί», και ότι έδωσε στους Αποστόλους την εξουσία να θεραπεύουν και να συγχωρούν τις αμαρτίες εκείνων που συνεργούν με τη δέησή τους. Ο ίδιος ο Ιάκωβος, ο οποίος έλαβε τέτοια εξουσία, ας σε πείσει λέγοντας: «Πολύ ισχύει η δέηση του δικαίου όταν ενεργείται.»

Ας ευχαριστήσουμε το Άγιο Πνεύμα, το ζωοποιό, που μίλησε μέσω του νόμου και των προφητών και των διδασκάλων, που ανέδειξε τον Πέτρο μετανοημένο και τον πρόσταξε να πάει στον Κορνήλιο, και τον δόξασε και του έδωσε την εξουσία να ανασταίνει νεκρούς, όπως και την Ταβιθά, που πάντοτε προλαμβάνει και συντρίβει τις παγίδες του εχθρού για όσους το επικαλούνται, σύμφωνα με την προφητεία του Δαβίδ που λέει: «Η παγίδα συνετρίβη, και εμείς λυτρωθήκαμε, η βοήθειά μας είναι στο όνομα του Κυρίου, ο οποίος εποίησε τον ουρανό και τη γη». Ιδού, λοιπόν, μας ελέησε και μας θεράπευσε από τόσο μεγάλη αρρώστια. Ας τον ακούσουμε που λέει: «Ιδού, έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον, για να μην πάθεις κάτι χειρότερο». Ας φτάσουμε στα πάντα σε ταπείνωση, διότι ο ταπεινός βρίσκεται χαμηλά στη γη, και αυτός που βρίσκεται στη γη, πού μπορεί να πέσει; Είναι δε φανερό ότι αυτός που βρίσκεται στα ύψη, πέφτει εύκολα. Εάν λοιπόν αποστραφήκαμε την αμαρτία και διορθωθήκαμε, αυτό δεν προέρχεται από εμάς, αλλά είναι δώρο του Θεού. «Διότι ο Κύριος», λέει, «ανορθώνει τους συντριμμένους και κάνει σοφούς τους τυφλούς» και τα εξής.

Αφού, λοιπόν, ελευθερωθήκαμε από αυτόν, ας υπηρετήσουμε «εκείνον που μας κάλεσε με άγια κλήση», «με καινότητα πνεύματος και όχι με την παλαιότητα του γράμματος», και ας γίνουμε άγιοι. Διότι λέγει: «Γίνετε άγιοι, όπως εγώ είμαι άγιος». Εφόσον, λοιπόν, ελευθερωθήκαμε από αυτήν την κατάρα, ας μη γίνουμε πάλι δούλοι της, αλλά ας παραμείνουμε στην ελευθερία. Ακούστε: «Ιδού, γίνατε υγιείς, μην αμαρτάνετε πλέον, για να μη σας συμβεί κάτι χειρότερο». Το δε γνώρισμα εκείνου που έφτασε σε αυτό το μέτρο, είναι το να διαφυλάξει την ελευθερία που έλαβε μέχρι την τελευταία του αναπνοή. Ας χαίρεται εν Κυρίω εκείνος που τα έχει κατορθώσει αυτά, καθώς και εκείνος που πρόκειται και εκείνος που προσδοκά να τα φτάσει.

Ερώτηση ΙΖʹ Εάν κάποιος φέρει στον νου του το φαγητό, και έπειτα κατακρίνει τον εαυτό του, μήπως και αυτός θα κατηγορηθεί ότι μερίμνησε γι' αυτό; Απόκριση Εάν μεν, χωρίς να ενοχλεί η φύση, η ενθύμηση εμφανιστεί πριν από την ώρα της πείνας, είναι καταφανής ο μετεωρισμός της ψυχής, ο οποίος την ελέγχει τόσο για την προσκόλλησή της στα παρόντα όσο και για τη ραθυμία της ως προς τα αρεστά στον Θεό· όμως, ακόμη και έτσι, το έλεος του Θεού είναι έτοιμο. Διότι, όταν κάποιος κατακρίνει τον εαυτό του, με τον λόγο της μετανοίας απαλλάσσεται από την κατηγορία, εφόσον βέβαια προφυλαχθεί στο εξής από το ολίσθημα, έχοντας στον νου του τα λόγια του Κυρίου: «Δες, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Εάν όμως, επειδή αναγκάζει η φύση και κυριεύει η πείνα, η μεν αίσθηση κινεί την ενθύμηση, αλλά ο λογισμός υπερισχύει χάρη στον ζήλο και την ενασχόληση με τα ανώτερα πνευματικά έργα, τότε η ενθύμηση δεν είναι άξια κατακρίσεως, αλλά η νίκη είναι άξια επαίνου.

ΙΩΑΝΝΗΣ. Δες, έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ. Κανείς ας μην σας απατά με κενά λόγια· διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού πάνω στους υιούς της απείθειας. Ότι εκείνος που παιδαγωγήθηκε για τα πρώτα αμαρτήματα, και αξιώθηκε της αφέσεως, εάν αμαρτήσει πάλι, προετοιμάζει για τον εαυτό του την καταδίκη της οργής χειρότερη από την προηγούμενη.

Κεφάλαιο Β΄. ΙΩΑΝΝΗΣ: Ιδού, έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο. Ότι, όταν κάποιοι υποπίπτουν στην κρίση της οργής του Θεού, πρέπει οι υπόλοιποι, φοβούμενοι, να συνετίζονται.

Διότι δεν οφείλονται όλες οι ασθένειες στη φύση μας, ούτε προέρχονται σε εμάς από κακή διατροφή ή από κάποιες άλλες σωματικές αιτίες, για τις οποίες βλέπουμε ότι ορισμένες φορές χρησιμεύει η ιατρική. Διότι πολλές φορές οι ασθένειες αποτελούν και μάστιγες των αμαρτημάτων, οι οποίες επιβάλλονται για να μας οδηγήσουν σε επιστροφή στον Θεό. Διότι, όπως λέγει η Γραφή, «εκείνον που αγαπά ο Κύριος, τον παιδαγωγεί»· και, «εξαιτίας αυτού υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι, και αρκετοί πεθαίνουν». Διότι, εάν ανακρίναμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν. Όταν όμως κρινόμαστε από τον Κύριο, παιδαγωγούμαστε, ώστε να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο. Αυτοί λοιπόν οφείλουν να παραμένουν ήσυχοι και, αφήνοντας τις ιατρικές μεθόδους, πρέπει να υπομένουν όσα τους επιβάλλονται, όταν αναγνωρίζουμε τα σφάλματά μας, σύμφωνα με εκείνον που είπε: «Θα υπομείνω την οργή του Κυρίου, διότι αμάρτησα απέναντί Του»· και να αποδεικνύουν τη διόρθωσή τους με το να παράγουν καρπούς άξιους της μετανοίας, και να θυμούνται τον Κύριο που είπε: «Ιδού, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Άλλοτε πάλι αυτό συμβαίνει και κατόπιν αιτήματος του πονηρού, όταν ο φιλάνθρωπος Δεσπότης συγκαταβαίνει να τον βάλει στον αγώνα απέναντι σε έναν μεγάλο αγωνιστή, καταρρίπτοντας έτσι την αλαζονεία του μέσω της άκρας υπομονής των δούλων Του· πράγμα το οποίο έχουμε διδαχθεί ότι συνέβη στην περίπτωση του Ιώβ.

Διότι, επειδή δεν επιτρέπεται κατά την ημέρα του Σαββάτου, λέει, να περπατά κάποιος προς το σπίτι του σηκώνοντας το κρεβάτι του, κατασκευάζοντας έτσι εναντίον του θεραπευμένου κατηγορία παρανομίας, αυτός αναγκαστικά τους προβάλλει μια πιο αποφασιστική απολογία, λέγοντας ότι εκείνος που τον διέταξε να περπατήσει ήταν αυτός που αναδείχθηκε και χορηγός της υγείας του, και σχεδόν σαν να τους λέει κάτι τέτοιο: «Θεωρώ απολύτως άξιο να τιμάται, ω άνθρωποι, ακόμη κι αν η εντολή του παραβιάζει τις τιμές του Σαββάτου, εκείνος που διαθέτει τόση δύναμη και χάρη, ώστε να εκδιώξει την ασθένειά μου. Εάν λοιπόν το να διαπρέπει κανείς σε τέτοια έργα δεν ανήκει στον οποιονδήποτε τυχαίο, αλλά μάλλον αρμόζει σε θεοπρεπή ενέργεια και δύναμη, πώς θα μπορούσε να αμαρτήσει, λέει, αυτός που τα εργάζεται αυτά; Ή πώς δεν θα συμβούλευε οπωσδήποτε τα ευάρεστα στον Θεό εκείνος που διαθέτει θεοπρεπή δύναμη;» Επομένως, ο λόγος κρύβει μέσα του μια πικρή επίκριση. <Ποιος είναι ο άνθρωπος που σου είπε· Σήκωσε το κρεβάτι σου και περπάτα; Ο θεραπευμένος όμως δεν ήξερε ποιος είναι, διότι ο Ιησούς είχε απομακρυνθεί, επειδή υπήρχε πλήθος στο μέρος εκείνο. Μετά από αυτά τον βρίσκει ο Ιησούς στο ιερό, και του είπε.> Αχόρταγος για μιαιφονία είναι ο νους των Ιουδαίων. Αναζητούν επισταμένως αυτόν που έδωσε την εντολή, επειδή θέλουν να τον εμπλέξουν στην κατηγορία μαζί με αυτόν που θεραπεύτηκε παραδόξως· διότι, όπως ήταν φυσικό, τους δυσαρεστούσε το ότι κινδύνευε εξαιτίας του Σαββάτου μόνος του αυτός που μόλις είχε διαφύγει από αναπόδραστους βρόχους και παγίδες και είχε τραβηχτεί από τις ίδιες τις πύλες του θανάτου· ήθελαν δε να τους υποδείξει τον ιατρό.

Αν και ρωτούσαν με πολλή επιμονή, εκείνος δεν είχε τι να πει, επειδή ο Χριστός, πολύ σωστά και κατά θεία οικονομία, απέκρυψε τον εαυτό του, ώστε να παρέλθει η άμεση φλόγα της οργής τους. Και δεν καταφεύγει στη φυγή επειδή δήθεν θα μπορούσε κατ' ανάγκην να πάθει κάτι, αν δεν ήθελε ο ίδιος να πάθει, αλλά για να καταστήσει τον εαυτό του και σε αυτό πάλι υπόδειγμα για εμάς. «Ίδε, έχεις γίνει καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Αφού στην αρχή παρέμεινε κρυμμένος κατά θεία οικονομία, εμφανίζεται και πάλι κατά θεία οικονομία, τηρώντας τον κατάλληλο καιρό για κάθε πράγμα. Διότι δεν ήταν δυνατόν να γίνει κάτι από εκείνον που δεν γνωρίζει την αμαρτία, το οποίο να μην εμπεριέχει οπωσδήποτε τον πρέποντα λόγο. Ως αφορμή λοιπόν της συνομιλίας μαζί του χρησιμοποίησε την ψυχωφελή παραγγελία, λέγοντας ότι δεν πρέπει να αμαρτάνει πλέον, για να μη βασανιστεί από δεινά χειρότερα των παρελθόντων. Μέσω αυτών διδάσκει ότι ο Θεός δεν συσσωρεύει τα σφάλματα των ανθρώπων μόνο για τη μέλλουσα κρίση, αλλά τους παιδαγωγεί με ποικίλους τρόπους ενώ βρίσκονται ακόμη εν ζωή μέσα στα σώματά τους, και πριν από τη μεγάλη και επιφανή ημέρα Εκείνου που θα κρίνει τους πάντες.

Άραγε, θα πει κάποιος, ο Κύριος διδάσκει ως δόγμα και τώρα σε εμάς λέγοντας αυτά, ότι δηλαδή γι' αυτόν και μόνο τον λόγο υποφέρουν τα σώματα των ανθρώπων, για να φανερωθούν τα έργα του Θεού σε αυτά; Αλλά καθόλου δεν μου φαίνεται έτσι, μάλλον είναι εντελώς παράλογο να σκέφτεται και να φρονεί κανείς με αυτόν τον τρόπο· διότι δεν λέει τέτοια πράγματα δογματίζοντας, όπως ίσως θα νομίσει κανείς. Διότι το ότι έχει συμβεί σε κάποιους να πλήττονται εξαιτίας αμαρτιών, το έχουμε μάθει πολλές φορές από τις ιερές Γραφές. Ο Παύλος, για παράδειγμα, γράφει σαφώς σε εκείνους που τολμούν να προσέρχονται στο θείο θυσιαστήριο σαν με άνιπτα πόδια, και να αγγίζουν τη μυστική ευλογία με βέβηλο και ανόσιο χέρι: «Γι' αυτό υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι, και αρκετοί πεθαίνουν. Διότι, αν κρίναμε τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν· όταν όμως κρινόμαστε, παιδαγωγούμαστε από τον Κύριο, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο». Ώστε, σε εκείνους που αρρώστησαν και πέθαναν, μερικές φορές η πάθηση επέρχεται ως θεία οργή. Αλλά και ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, όταν απάλλαξε τον παραλυτικό από τη μακροχρόνια νόσο και παραδόξως τον ανέδειξε υγιή, είπε: «Ιδού, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Λέει δηλαδή αυτά, επειδή ήταν ενδεχόμενο και πιθανό να βρεθεί σε χειρότερη κατάσταση εξαιτίας της αμαρτίας του, εάν δεν πρόσεχε, εφόσον είχε ήδη διαφύγει τον κίνδυνο και είχε σωθεί μία φορά με τη δική Του χάρη.

Ο Ιησούς, λοιπόν, είναι κατά τους Εβραίους σωτήρας, και κατά την ελληνική γλώσσα, αυτός που θεραπεύει. Επειδή είναι ιατρός [ψυχών] και σωμάτων και θεραπευτής των πνευμάτων. Θεραπευτής των αισθητά τυφλών, αλλά και αυτός που φωτίζει τις διάνοιες. Ιατρός των φανερά χωλών, και αυτός που καθοδηγεί τους αμαρτωλούς στη μετάνοια, λέγοντας στον παραλυτικό: Μην αμαρτάνεις πλέον. και, Σήκωσε το κρεβάτι σου και περπάτα. Επειδή, δηλαδή, το σώμα παρέλυσε εξαιτίας της αμαρτίας της ψυχής, θεράπευσε πρώτα την ψυχή, για να επιφέρει τη θεραπεία και στο σώμα. Αν, λοιπόν, κάποιος πάσχει στην ψυχή μέσα στις αμαρτίες, έχει τον ιατρό. Και αν κάποιος εδώ είναι ολιγόπιστος, ας του πει: Βοήθησέ με στην απιστία μου. Αν κάποιος περιβάλλεται και από σωματικές παθήσεις, ας μην απιστεί, αλλά ας προσέρχεται (διότι θεραπεύει και αυτές) και ας γνωρίζει ότι ο Ιησούς είναι ο Χριστός.

Είδε κάποιον κατάκοιτο και βεβαρημένο με πολύ μεγάλη ασθένεια· διότι είχε μεγάλο φορτίο αμαρτιών και πολυχρόνιο πόνο ασθένειας. Προς αυτόν απευθύνει κατά κάποιον τρόπο μια ερώτηση για αυτό που ποθούσε: «Θέλεις να γίνεις υγιής;» Και δεν είπε τίποτε άλλο, αλλά τον άφησε στο μέσο της ερωτήσεως. Διότι η ερώτηση ήταν διπλή. Επειδή δηλαδή δεν ασθενούσε μόνο το σώμα, αλλά και η ψυχή (σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε αργότερα από Αυτόν: «Ιδού, έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο»), τον ρωτούσε: «Θέλεις να γίνεις υγιής;» Ω, πόσο μεγάλη η δύναμη του ιατρού, που εξαρτά τη βοήθεια από τη θέληση. Επειδή δηλαδή η σωτηρία προέρχεται από την πίστη, για τον λόγο αυτό άκουσε το «θέλεις», ώστε η θέληση να επιφέρει την ενέργεια. Αυτός ο λόγος ανήκει μόνο στον Ιησού· διότι δεν ανήκει στους αισθητούς ιατρούς. Διότι εκείνοι που θεραπεύουν τα αισθητά νοσήματα δεν μπορούν να λένε σε όλους: «Θέλεις να γίνεις υγιής;» Ο Ιησούς όμως και τη θέληση χαρίζει, και την πίστη δέχεται, και προσφέρει τη δωρεά χωρίς αμοιβή.

Δεν γνώριζε ο θεραπευθείς ποιος ήταν αυτός που τον θεράπευσε. Εδώ φανερώνεται έντονα η έλλειψη κενοδοξίας του Σωτήρα μας. Διότι, αφού τον γιάτρεψε, απομακρύνθηκε, για να μην αναγνωριστεί για τη θεραπεία. Εμείς όμως κάνουμε εντελώς το αντίθετο. Εάν τύχει ποτέ να δούμε οράματα, ή να βοηθήσουμε με τα χέρια μας, ή να εκδιώξουμε κάποιον δαίμονα με επίκληση του Θεού, τόσο πολύ απέχουμε από το να κρύψουμε το κατόρθωμα, ώστε καυχιόμαστε ακόμη και χωρίς να μας ρωτήσουν. Ο Ιησούς όμως, διδάσκοντάς μας μέσα από τα έργα Του να μη μιλάμε για τον εαυτό μας, αφού προσέφερε τη θεραπεία, απομακρύνθηκε αμέσως για να μην αναγνωριστεί, αναχωρώντας την κατάλληλη στιγμή και όντας παρών την κατάλληλη στιγμή. Διότι, όταν έπρεπε να αποφευχθεί ο έπαινος του κατορθώματος, τότε αναχωρεί. Όταν όμως αποχώρησαν τα πλήθη, για να επιφέρει μετά τη σωματική θεραπεία και τη θεραπεία της ψυχής, τότε παρουσιάστηκε και του είπε: δες, έγινες καλά, μην αμαρτάνεις πλέον.

Είναι δε ποικίλος ιατρός, άλλοτε μεν θεραπεύοντας πρώτα την ψυχή και έπειτα το σώμα, άλλοτε δε αντίστροφα. «Μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο», διδάσκοντας πολλούς μέσω του ενός. Διότι ο λόγος δεν απευθύνεται μόνο σε εκείνον, αλλά και σε όλους εμάς. Διότι, αν ποτέ περιπέσουμε σε παθήματα ή λύπες ή ανάγκες, κανείς ας μην τα αποδίδει στον Θεό. Επειδή ο Θεός είναι απείραστος κακών, και ο ίδιος δεν πειράζει κανέναν. Αλλά ο καθένας από εμάς, σφιγγόμενος με τις αλυσίδες των αμαρτιών, μαστιγώνεται.

«Μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Ας ακούει κάθε άνθρωπος αυτό το ρητό, και εκείνος που πριν πόρνευε ας αποβάλει το πάθος, και εκείνος που πριν ήταν πλεονέκτης ας γίνει ελεήμων. Ας ακούσει ο άρπαγας: «μην αμαρτάνεις πλέον». Μεγάλη είναι η αμνησικακία του Θεού και άφθονη η χάρη Του. Όμως, μην παίρνεις το υπέρμετρο της ανεξικακίας Του ως αφορμή για να Τον καταφρονείς, ούτε επειδή ο Θεός είναι μακρόθυμος να αμαρτάνεις γι' αυτόν τον λόγο. Αλλά θεραπεύσου επιτέλους από τα σαρκικά πάθη, και λέγε και εσύ αυτό που επίκαιρα αναγνώστηκε: «διότι, όταν ήμασταν στη σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία διεγείρονταν διά του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας». Όταν όμως ο απόστολος λέει «όταν ήμασταν στη σάρκα», δεν εννοούσε αυτήν τη σάρκα που έχουμε ντυθεί, αλλά τις σαρκικές πράξεις. Διότι, ενώ φορούσε ακόμη σάρκα, έλεγε «όταν ήμασταν στη σάρκα». Αλλά, με τον ίδιο τρόπο που όταν επρόκειτο να επέλθει ο κατακλυσμός ο Θεός έλεγε: «δεν θα παραμείνει το πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, επειδή είναι σάρκες», καθώς το πνεύμα τους είχε μεταβληθεί σε σαρκική προαίρεση, έτσι και εδώ ο απόστολος λέει: «όταν ήμασταν στη σάρκα».

Μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο. Ο λόγος κηρύττεται βέβαια σε όλους, μακάρι όμως να άκουγαν όλα τα αυτιά. Διότι δεν σημαίνει ότι κάθε σαρκική ακοή που δέχεται τον λόγο τον δέχεται ταυτόχρονα και στη διάνοια. Γι' αυτόν τον λόγο ο Σωτήρας έλεγε: όποιος έχει αυτιά για να ακούει ας ακούει, απευθυνόμενος σε αυτούς που έχουν σαρκικά αυτιά.

Ας μην παρασυρθούμε, λοιπόν, από τις ηδονές της σάρκας, ούτε ας διαγάγουμε τον βίο μας χωρίς τον φόβο του Θεού. Αλλά ας αποφύγουμε κάθε νεανική επιθυμία, μήπως και αυτή η επιθυμία μάς οδηγήσει στην προηγούμενη διαγωγή μας, και περιπέσουμε στα ίδια κακά, προετοιμάζοντας για τους εαυτούς μας χειρότερη την καταδίκη της οργής, και αποκοπούμε, παρομοιαζόμενοι με το σαπισμένο μέλος που αποκόπτεται για την ευεργεσία των υπόλοιπων μελών του σώματος. Αφού ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός είπε: «Ιδού, έγινες καλά. μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Ο ίδιος δε ο Κύριος είθε να μας αξιώσει να δείξουμε επιστροφή, για να πράξουμε έργα άξια της μετανοίας, έτσι ώστε, στολισμένοι με το ένδυμα του γάμου, να τον προϋπαντήσουμε μέσα στη δόξα, διότι σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Και εμείς οι ίδιοι υποστηρίζουμε ότι υπάρχει μία μετάνοια και ότι αυτή η σωτηρία συντελείται μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας, αλλά δεν αναιρούμε τη φιλανθρωπία του Θεού, εφόσον γνωρίζουμε το κήρυγμα της αλήθειας και το έλεος του Δεσπότη, καθώς και το ότι η φύση είναι επιδεκτική συγχωρήσεως, το ευμετάβολο της ψυχής, την ασθένεια της σαρκός, και το πώς η αίσθηση όλων των ανθρώπων αναβλύζει πληθώρα παραπτωμάτων, διότι «κανείς δεν είναι αναμάρτητος και καθαρός από ρύπο, έστω κι αν η ζωή του πάνω στη γη διαρκέσει μόνο μία ημέρα». Και η μεν τέλεια μετάνοια λαμβάνει χώρα στο λουτρό· αν όμως κάποιος περιπέσει σε αμάρτημα, η αγία Εκκλησία του Θεού δεν τον αφήνει να απολεστεί. Διότι του παρέχει τη δυνατότητα της επανόδου, και μετά τη μετάνοια, τη μεταμέλεια. Επειδή στον Κάιν είπε ο Θεός: «Αμάρτησες, ησύχασε», και στον παραλυτικό: «Ιδού, έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον», και τον Πέτρο ο Κύριος τον ανακαλεί μετά την άρνηση και, αντί για τις τρεις αρνήσεις, τον προκαλεί τρεις φορές σε ομολογία: «Με αγαπάς, Πέτρε; Με αγαπάς;».

Αυτός, σύμφωνα με την προφητεία που αναφερόταν στο πρόσωπό του, είπε σε όσους βρίσκονταν στα δεσμά να βγουν έξω· άμεσα μεν, όπως στην περίπτωση του Λαζάρου, τον οποίο, ενώ ήταν δεμένος με τα σάβανα και βρισκόταν στο μνήμα για τέσσερις ημέρες, λέγοντάς του «Λάζαρε, δεύρο έξω» («Λάζαρε, έλα έξω»), τον άφησε να φύγει ελεύθερος· κατά μία πνευματική δε έννοια στην περίπτωση της θυγατέρας του Αβραάμ, την οποία είχε δέσει ο Σατανάς για δεκαοχτώ χρόνια, την οποία επίσης, αφού την απάλλαξε από την ασθένεια, την απέλυσε υγιή· γενικότερα δε, όταν σε όλους όσοι ήταν σφιγμένοι με τις αλυσίδες των δικών τους αμαρτιών, παρείχε την άφεση των προηγούμενων αμαρτημάτων τους, εφόσον μόνο αυτός έχει την εξουσία να συγχωρεί αμαρτίες. Σε αυτούς, ακόμη και τώρα, μέσω της διδασκαλίας του, τους παραγγέλλει να βγουν από τα προηγούμενα δεσμά, λέγοντας στον καθένα: «Ιδού, έγινες καλά, μην αμαρτάνεις πλέον». Επιπλέον, ακόμη και τώρα προστάζει σε αυτούς που είναι έως τώρα θαμμένοι στην άγνοια και την πονηρία να αποκαλυφθούν, καθότι είναι ο Λόγος του Θεού, ο οποίος ερευνά καρδιές και νεφρούς, και είναι κριτής των προθέσεων και των σκέψεων της καρδιάς. Και για να προχωρήσουμε όσο το δυνατόν πιο σύντομα, εφαρμόζοντας και τα προηγούμενα σε όσα λέγονται για τον Χριστό, θα τα εξετάσουμε από την αρχή και θα εκθέσουμε και εμείς τη βαθύτερη έννοιά τους.

Χθες ήσουν ριγμένος στο κρεβάτι παράλυτος και εξαντλημένος, και δεν είχες άνθρωπο, ώστε, όταν ταραχθεί το νερό, να σε βάλει στην κολυμβήθρα· σήμερα βρήκες άνθρωπο, που είναι ο ίδιος και Θεός, ή μάλλον, Θεό και άνθρωπο. Σηκώθηκες από το κρεβάτι, ή μάλλον σήκωσες το κρεβάτι, και κατέστησες φανερή την ευεργεσία· πρόσεξε να μη ριχτείς πάλι στο κρεβάτι επειδή αμάρτησες, στην κακή ανάπαυση του σώματος που παραλύει από τις ηδονές· αλλά στην κατάσταση που βρίσκεσαι, βάδιζε ενθυμούμενος την εντολή: «Ιδού, έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο», εάν φανείς κακός μετά την ευεργεσία. «Λάζαρε, δεύρο έξω», άκουσες τη μεγάλη φωνή ενώ κειτόσουν στον τάφο (διότι τι είναι πιο μεγαλόφωνο από τον Λόγο;) και βγήκες, όχι ως νεκρός τεσσάρων ημερών, αλλά πολλών ημερών, συναναστημένος με Εκείνον που αναστήθηκε την τρίτη ημέρα, και ελευθερώθηκες από τα δεσμά του ενταφιασμού. Μη νεκρωθείς ξανά και βρεθείς μαζί με εκείνους που κατοικούν στους τάφους, ούτε να κατασφιχτείς από τα δεσμά των δικών σου αμαρτημάτων· διότι είναι άγνωστο αν θα αναστηθείς ξανά από τους τάφους, μέχρι την τελευταία και κοινή ανάσταση, η οποία θα φέρει κάθε δημιούργημα σε κρίση, όχι για να θεραπευθεί, αλλά για να κριθεί, και για να δώσει λόγο για όσα καλά ή κακά θησαύρισε.

Και έτσι δεν άφησε τίποτα από τη φύση μας, το οποίο να μην προσέλαβε Εκείνος που δοκιμάστηκε στα πάντα καθ' ομοιότητα με εμάς, χωρίς αμαρτία. Η δε ψυχή δεν είναι αμαρτία, αλλά έγινε επιδεκτική της αμαρτίας εξαιτίας της αβουλίας· γι' αυτόν τον λόγο την αγιάζει μέσω της ενώσεώς της με τον Εαυτό Του, ώστε μέσω της απαρχής να συναγιάσει ολόκληρο το φύραμα. Για τον λόγο αυτόν και ο άγγελος, αναγγέλλοντας στον Ιωσήφ τον θάνατο των εχθρών του Κυρίου, λέει ότι: «Πέθαναν εκείνοι που ζητούσαν την ψυχή του παιδίου»· και ο Κύριος λέει προς τους Ιουδαίους ότι: «Ζητάτε να με σκοτώσετε, έναν άνθρωπο ο οποίος σας είπε την αλήθεια». Άνθρωπος όμως δεν λέγεται [μόνο] το σώμα του ανθρώπου, αλλά αυτό που συντίθεται και από τα δύο. Και πάλι λέει προς αυτούς ότι: «Οργίζεστε εναντίον μου, επειδή έκανα ολόκληρο τον άνθρωπο υγιή κατά την ημέρα του Σαββάτου;». Φανέρωσε δε το νόημα του «ολόκληρου» στα μεν άλλα Ευαγγέλια, λέγοντας σε εκείνον που καταβιβάστηκε στο μέσον πάνω στο κρεβάτι: «Σου συγχωρούνται οι αμαρτίες», το οποίο αποτελεί ίαση της ψυχής, και το: «Σήκω και περπάτα», το οποίο αναφέρεται στη σάρκα. Στο δε κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, αφού έδωσε την υγεία στο σώμα, ελευθέρωσε και την ψυχή από τη δική της νόσο, λέγοντας ότι: «Έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον»· εξ αυτού *** αυτός που θεραπεύτηκε και ως προς τα δύο, δηλαδή, εννοώ, στην ψυχή και στο σώμα.

Όταν δε τον βρήκε μετά τη θεραπεία, λέει: «Ιδού, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Όπως λοιπόν σε εκείνους η αμαρτία του καθενός απομάκρυνε την υγεία και τους έκανε παράλυτους, έτσι και σε εσάς, η κοινή αμαρτία απομάκρυνε την αγάπη και σας κατέστησε εχθρούς μεταξύ σας. Διότι από πού αλλού χάσατε εσείς τον κοινό δεσμό και προς τον Θεό και μεταξύ σας, δηλαδή την αγάπη, αν όχι από τη φιλαμαρτήμονα διάθεση; «Διότι με το να πληθύνει η αμαρτία, θα ψυχρανθεί η αγάπη των πολλών», λέει ο Κύριος στα Ευαγγέλια· και όταν η αγάπη ψυχρανθεί τελείως, είναι αδύνατον να παραμείνει η χάρη και η προστασία του Θεού.

Βλέπετε σαφώς ότι όχι μόνο ο θάνατος, αλλά και τα νοσήματα και οι αρρώστιες του σώματος είχαν την αρχή τους από την αμαρτία; Αυτό μας το δείχνει και ο Κύριος στο Ευαγγέλιο, ο οποίος, όταν επρόκειτο να θεραπεύσει τον παράλυτο στην Καπερναούμ που τον κατέβαζαν τέσσερις μπροστά του, του λέει: «τέκνο, συγχωρούνται οι αμαρτίες σου», βγάζοντας από πριν, τρόπον τινά, το κεντρί και αποβάλλοντας την αιτία της νόσου, και τότε επιφέροντας τη θεραπεία. Προς εκείνον δε που βρισκόταν κατάκοιτος στην Ιερουσαλήμ κοντά στην προβατική κολυμβήθρα, του λέει μετά τη θεραπεία: «ιδού, έχεις γίνει υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Αυτό γνωρίζοντας και ο Παύλος, ότι δηλαδή τα περισσότερα από τα νοσήματα προέρχονται από την αμαρτία, αφού είπε για εκείνον που προσέρχεται αναξίως στη μυστική τράπεζα, ότι τρώει και πίνει την καταδίκη του, έπειτα λέει: «γι' αυτό υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι, και πεθαίνουν αρκετοί». Αλλά και οι φθορές της θνητής φύσεως, από τις οποίες προέρχεται κάθε νόσημα, είχαν οπωσδήποτε την αρχή τους από την αμαρτία. Είναι δε σπάνιοι εκείνοι που πάσχουν για τη δόξα του Θεού, όπως ο εκ γενετής τυφλός που θεραπεύθηκε από τον Κύριο.

ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ 1569. Η φύση που βασιλεύει στα πάντα απειλεί όσους σφάλλουν με τιμωρίες, ώστε να διατηρούν ακέραιο το κάλλος της ψυχής τους· σε όσους όμως έχουν πέσει απλώνει σωτήρια τη δεξιά της και παρέχει συγχώρηση σε όσους μετανοούν. Στους πρώτους, λοιπόν, διακηρύσσει: «Όποιος νομίζει ότι στέκεται, ας προσέχει μήπως πέσει»· στους άλλους: «Μήπως εκείνος που πέφτει δεν σηκώνεται;»· και σε άλλους: «Δες, έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο».

Όπως ακριβώς λοιπόν και εδώ κάποιος άνθρωπος, διαπράττοντας έναν φόνο σε μια σύντομη χρονική στιγμή, καταδικάζεται στη διαρκή ταλαιπωρία των μεταλλείων. «Αλλά ο Θεός δεν ενεργεί έτσι», ισχυρίζεται κάποιος. Πώς λοιπόν κρατούσε τον παράλυτο σε μια τέτοια τιμωρία επί τριάντα οκτώ έτη; Διότι, το ότι τον τιμώρησε εξαιτίας των αμαρτιών του, άκου τι λέει: Ιδού, έχεις γίνει υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο.

Γιατί, λοιπόν, προέταξε το «θα λούσω»; Για να δείξει ότι τα δάκρυα είναι λουτρό και μέσο καθαρισμού των αμαρτημάτων. Αιτία όλων των κακών είναι τα αμαρτήματα. Εξαιτίας των αμαρτημάτων προέρχονται οι λύπες, εξαιτίας των αμαρτημάτων οι ταραχές, εξαιτίας των αμαρτημάτων οι πόλεμοι, εξαιτίας των αμαρτημάτων οι ασθένειες, και όλα τα δυσίατα πάθη που μας πλήττουν. Όπως ακριβώς, λοιπόν, οι άριστοι από τους ιατρούς δεν εξετάζουν τα φαινόμενα πάθη, αλλά αναζητούν την αιτία όσων φαίνονται, έτσι και ο Σωτήρας, θέλοντας να δείξει ότι η αμαρτία είναι η αιτία όλων των κακών που συμβαίνουν στους ανθρώπους, λέει σε αυτόν που ήταν παράλυτος στο σώμα· επειδή ο Ιατρός των ψυχών είδε ότι είχε παραλύσει πρώτα στην ψυχή και έπειτα στο σώμα, του λέει: «Ιδού, έχεις γίνει καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Επομένως, και της προηγούμενης αρρώστιας η αιτία ήταν η αμαρτία· αυτή είναι η αιτία της ζημιάς, αυτή της λύπης, αυτή γίνεται η αφορμή κάθε συμφοράς. Όμως, θαυμάζω το εξής: πώς ο Θεός, που εξ αρχής έδωσε τη λύπη στον άνθρωπο εξαιτίας της αμαρτίας, με την απόφαση αναιρεί την απόφαση και με την καταδίκη αποβάλλει την καταδίκη. Και άκουσε πώς γίνεται αυτό. Δόθηκε η λύπη εξαιτίας της αμαρτίας, και μέσω της λύπης εξαλείφεται η αμαρτία.

Διότι, για να καταλάβεις ότι τον τιμωρούσε εξαιτίας των αμαρτιών του, άκουσε τι λέει: «Ιδού, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Αλλά όμως, λέει, η τιμωρία του έλαβε τέλος. Όμως τα πράγματα εκεί (στην άλλη ζωή) δεν είναι έτσι· διότι για το ότι εκείνες (οι τιμωρίες) δεν πρόκειται να λάβουν ποτέ τέλος, άκουσέ Τον να λέει: «Ο σκώληξ αυτών δεν θα πεθάνει, και το πυρ δεν θα σβήσει»· και, «Θα πορευθούν αυτοί στην αιώνια ζωή, και τούτοι στην αιώνια κόλαση». Εάν λοιπόν η ζωή είναι αιώνια, και η κόλαση είναι αιώνια. Δεν βλέπεις με πόσα απείλησε τους Ιουδαίους; Άραγε πραγματοποιήθηκαν οι απειλές, ή ήταν απλώς λόγια τα όσα ειπώθηκαν; «Δεν θα μείνει λίθος επί λίθου»· άραγε έμεινε; Και τι συνέβη, όταν είπε: «Θα υπάρξει θλίψη τέτοια που δεν έχει ξαναγίνει»· άραγε δεν έγινε; Διάβασε την ιστορία του Ιωσήπου, και δεν θα μπορέσεις ούτε να ανασάνεις, μόνο και μόνο ακούγοντας αυτά που στην πραγματικότητα έπαθαν εκείνοι. Αυτά τα λέω, όχι για να σας λυπήσω, αλλά για να σας ασφαλίσω, και για να μη σας καθησυχάσω με περιττά λόγια και σας προετοιμάσω έτσι να υπομείνετε χειρότερα δεινά.

Θέλεις να μάθεις και από αλλού πώς υπάρχει και χάρη και παιδαγωγία, πώς ο Χριστός και προσέφερε τη χάρη και παιδαγώγησε; Είδε τον παραλυτικό, στερέωσε τα νεύρα του, αποκατέστησε την ασθένεια της φύσης του, επανέφερε το σώμα στην προηγούμενη υγεία του, και έπειτα, όταν τον είδε αργότερα, του έλεγε: «Ιδού, έχεις γίνει υγιής» —αυτό είναι η χάρη— «μην αμαρτάνεις πλέον», αυτό είναι έργο παιδαγωγίας και διδασκαλίας. Και στους μαθητές εμπιστεύθηκε και τα δύο· διότι, λέγοντας «πορευθείτε και βαπτίζετε όλα τα έθνη στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος», φανέρωσε τη χάρη, δηλαδή την άφεση των παραπτωμάτων· ενώ προσθέτοντας «διδάσκοντάς τους να τηρούν όλα όσα σας παρήγγειλα», υπέδειξε την παιδαγωγία. Αυτά ακριβώς φανερώνοντας και ο Παύλος έλεγε: «Εμφανίστηκε η σωτήρια χάρη του Θεού, η οποία μας παιδαγωγεί».

Μετά από αυτά, τον βρίσκει ο Ιησούς στο ναό και του είπε: «Ιδού, έχεις γίνει καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Φοβερό πράγμα είναι η αμαρτία, φοβερό πράγμα και η φθορά της ψυχής. Πολλές φορές, μάλιστα, το κακό, ξεχειλίζοντας από την υπερβολή του, πλήττει και τα σώματα. Επειδή, δηλαδή, τις περισσότερες φορές που η ψυχή μας νοσεί εμείς παραμένουμε απαθείς, ενώ για το σώμα, έστω και αν υποστεί μικρή βλάβη, καταβάλλουμε κάθε προσπάθεια ώστε να το απαλλάξουμε από την αρρώστια, ακριβώς επειδή αισθανόμαστε την αρρώστια· γι' αυτόν τον λόγο και ο Θεός πολλές φορές τιμωρεί αυτό (το σώμα) για τα σφάλματα που έχουν διαπραχθεί σε εκείνην (την ψυχή), ώστε, μέσω της τιμωρίας του κατώτερου, να επιτύχει κάποια θεραπεία και το ανώτερο. Έτσι και στους Κορινθίους, ο Παύλος διόρθωσε αυτόν που πόρνευσε, αναχαιτίζοντας το νόσημα της ψυχής με τη φθορά της σάρκας. Διότι, επιφέροντας την τομή στο σώμα, κατέστειλε με αυτόν τον τρόπο το κακό· όπως ακριβώς ένας άριστος ιατρός καυτηριάζει εξωτερικά την υδρωπικία ή τον σπλήνα, όταν αυτά δεν υποχωρούν στα εσωτερικά φάρμακα. Αυτό ακριβώς έπραξε και ο Χριστός στην περίπτωση του παραλύτου. Και πρόσεξε πώς το φανέρωνε ο ίδιος λέγοντας: «Ιδού, έχεις γίνει καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Τι μαθαίνουμε, λοιπόν, από αυτό;

Πρέπει δε σε κάθε περίπτωση να τηρούμε ένα μόνο πράγμα: να υπομένουμε με ευχαριστία κάθε πλήγμα. Αυτό συμβαίνει και εξαιτίας αμαρτημάτων, όπως ακριβώς και στα βιβλία των Βασιλειών βλέπουμε κάποιον να έχει προσβληθεί από ποδαλγία γι' αυτόν τον λόγο. Συμβαίνει όμως και για την ανάδειξη της αρετής, όπως λέει ο Θεός στον Ιώβ: «Μήπως νομίζεις ότι σου συμπεριφέρθηκα έτσι για άλλον λόγο, παρά για να αναδειχθείς δίκαιος;». Αλλά για ποιον άραγε λόγο ο Χριστός, στην περίπτωση αυτών των παραλυτικών, φέρνει στο προσκήνιο τις αμαρτίες τους; Διότι και σε εκείνον τον κατάκοιτο στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου λέει: «Έχε θάρρος, τέκνο μου, συγχωρούνται οι αμαρτίες σου»· και σε τούτον εδώ: «Ιδού, έχεις γίνει καλά, μην αμαρτάνεις πλέον». Και γνωρίζω βέβαια ότι κάποιοι, διαβάλλοντας αυτόν τον παραλυτικό, ισχυρίζονται ότι έγινε κατήγορος του Χριστού, και ότι γι' αυτόν τον λόγο άκουσε αυτά τα λόγια. Τι θα πούμε, λοιπόν, για εκείνον στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου, ο οποίος άκουσε σχεδόν τα ίδια;

Διότι και σε εκείνον είπε: «Συγχωρούνται οι αμαρτίες σου». Επομένως, είναι φανερό ότι ούτε αυτός άκουσε τα λόγια αυτά εξαιτίας αυτής της αιτίας. Και αυτό είναι δυνατόν να το κατανοήσει κανείς σαφέστερα και από όσα ακολουθούν. Διότι, όπως λέει, μετά από αυτά τον βρίσκει ο Ιησούς στον ναό· πράγμα το οποίο αποτελεί σημείο μεγίστης ευλάβειας. Επειδή δεν κατευθύνθηκε σε αγορές και περιπάτους, ούτε παραδόθηκε στην τρυφή και την άνεση, αλλά διέτριβε στον ναό· μολονότι επρόκειτο να υποστεί τόσο μεγάλη επίθεση και να εκδιωχθεί από εκεί από όλους. Αλλά τίποτα από όλα αυτά δεν τον έπεισε να απομακρυνθεί από τον ναό. Βρίσκοντάς τον, λοιπόν, ο Χριστός, και μάλιστα μετά τη συζήτηση που είχε με τους Ιουδαίους, δεν υπαινίχθηκε τίποτα τέτοιο. Εάν όμως ήθελε να τον επιπλήξει για αυτό, θα του έλεγε: «Πάλι τα ίδια επιχειρείς, και ούτε με τη θεραπεία δεν έγινες καλύτερος;». Αλλά δεν είπε τίποτα από αυτά, παρά μόνο τον προφυλάσσει για το μέλλον.

Διότι δεν είπε: «Ιδού, σε έκανα υγιή», αλλά: «Έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον». Και πάλι δεν είπε: «Για να μην σε τιμωρήσω», αλλά: «Για να μην σου συμβεί κάτι χειρότερο», διατυπώνοντας και τα δύο απρόσωπα, και δείχνοντας ότι η υγεία ήταν μάλλον αποτέλεσμα της χάριτος παρά της αξιοσύνης του. Διότι δεν υποδήλωσε ότι απαλλάχθηκε από την τιμωρία επειδή εξέτισε την ποινή που του άξιζε, αλλά ότι σώθηκε χάρη στη φιλανθρωπία. Επειδή, εάν δεν ίσχυε αυτό, θα του έλεγε: «Ιδού, υπέστης επαρκή τιμωρία για τα αμαρτήματά σου· να φυλάγεσαι λοιπόν». Τώρα όμως δεν μίλησε έτσι, αλλά πώς;

«Καθώς ακούω, κρίνω, και η δική μου κρίση είναι δίκαιη, επειδή δεν ζητώ το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε». Καίτοι είχε δώσει μέχρι τότε όχι μικρή απόδειξη για την ανάσταση, ενδυναμώνοντας τον παράλυτο. Γι' αυτό και δεν μίλησε πρωτύτερα περί αναστάσεως, προτού πράξει εκείνο, το οποίο δεν απείχε πολύ από την ανάσταση. Αλλά και την κρίση υπονόησε τότε, όταν μετά τη θεραπεία του σώματος είπε: «Ιδού, έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο»· εντούτοις, προαναγγέλλει τόσο την ανάσταση του Λαζάρου, όσο και την ανάσταση όλης της οικουμένης. Και επειδή προείπε αυτές τις δύο αναστάσεις, αφενός του Λαζάρου που επρόκειτο να συμβεί πάρα πολύ σύντομα, και αφετέρου της οικουμένης που επρόκειτο να συμβεί ύστερα από πολλά χρόνια, την μεν πρώτη την επιβεβαιώνει από την περίπτωση του παραλύτου και από την εγγύτητα του χρόνου, λέγοντας: «Έρχεται ώρα, και είναι τώρα»· την δε δεύτερη την επιβεβαιώνει από την ανάσταση του Λαζάρου, φέρνοντας προ οφθαλμών εκείνα που δεν έχουν ακόμη γίνει μέσω αυτών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

Από πού, λοιπόν, οδηγήθηκαν σε αυτήν την ερώτηση; Προηγουμένως, όταν θεράπευε τον παραλυτικό, έλεγε: «Ιδού, έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον». Αυτοί, επομένως, έχοντας κατανοήσει ότι εκείνος παραλύθηκε εξαιτίας της αμαρτίας, λένε: «Έστω, εκείνος παραλύθηκε εξαιτίας αμαρτημάτων· για τούτον όμως τι θα μπορούσες να πεις; Αυτός αμάρτησε; Αλλά δεν είναι δυνατόν να ειπωθεί αυτό· διότι είναι εκ γενετής τυφλός».