Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:14

δ΄. Πού είναι τώρα αυτοί που ζητούν σημεία; Ας ακούσουν ότι χρειάζεται αγαθή προαίρεση· και αν αυτή δεν υπάρχει, κανένα όφελος δεν προκύπτει από τα σημεία. Ιδού λοιπόν, οι μεν Νινευίτες πίστεψαν χωρίς σημεία· αυτοί όμως, έπειτα από τόσα θαύματα, έγιναν χειρότεροι, και κατέστησαν τους εαυτούς τους κατοικητήριο άπειρων δαιμόνων, και επισώρευσαν επάνω τους μύριες συμφορές· και πολύ δικαιολογημένα. Διότι, όταν κάποιος ελευθερωθεί μια φορά από τα δεινά και δεν συνετιστεί, θα πάθει πολύ χειρότερα από τα προηγούμενα. Γι' αυτόν τον λόγο είπε ότι το πονηρό πνεύμα δεν βρίσκει ανάπαυση, για να δείξει ότι οπωσδήποτε και κατ' ανάγκην έναν τέτοιον άνθρωπο θα τον κυριεύσει η επιβουλή των δαιμόνων. Διότι έπρεπε να έχει συνετιστεί από αυτά τα δύο: και από το ότι υπέφερε προηγουμένως, και από το ότι απαλλάχθηκε· μάλλον, προστίθεται και ένα τρίτο, η απειλή ότι θα πάθει χειρότερα. Αλλά παρ' όλα αυτά, με κανένα από αυτά δεν έγιναν καλύτεροι. Αυτά θα ήταν επίκαιρο να λεχθούν όχι μόνο προς εκείνους, αλλά και προς εμάς, όταν, αφού φωτιστούμε και απαλλαγούμε από τις προηγούμενες αμαρτίες, προσκολληθούμε πάλι στην ίδια πονηριά· διότι θα είναι πλέον βαρύτερη η κόλαση για τα αμαρτήματα που διαπράττονται μετά από αυτά. Γι' αυτό και στον παράλυτο έλεγε ο Χριστός: «Ιδού, έχεις γίνει υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μην πάθεις κάτι χειρότερο»· και αυτά τα έλεγε σε έναν άνθρωπο που βρισκόταν στην ασθένεια επί τριάντα οκτώ χρόνια. Και τι χειρότερο από αυτά, ίσως πει κάποιος, επρόκειτο να πάθει; Πολύ χειρότερο και βαρύτερο.

Τι υπήρξε χειρότερο από τον Παύλο; Κι όμως, έγινε απόστολος. Ποιος είχε μεγαλύτερο ζήλο από τον Σίμωνα; Αλλά έγινε και αυτός αθλιότερος όλων. Πόσες άλλες τέτοιες μεταβολές θέλεις να δεις, οι οποίες και κατά το παρελθόν συνέβησαν και τώρα συμβαίνουν καθημερινά; Γι' αυτό ακριβώς λέω, ούτε εκείνος που βρίσκεται στη σκηνή του θεάτρου να απελπίζεται, ούτε εκείνος που βρίσκεται στην Εκκλησία να υπερθαρρεί. Διότι προς τον τελευταίο λέει: «Εκείνος που νομίζει ότι στέκεται, ας προσέχει μήπως πέσει»· προς τον πρώτο δε: «Μήπως αυτός που πέφτει δεν σηκώνεται;» και, «Ανορθώστε τα πεσμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα». Πάλι, προς αυτούς λέει: «Γρηγορείτε»· προς εκείνους δε: «Ξύπνα, εσύ που κοιμάσαι, και ανάστα εκ των νεκρών». Διότι αυτοί μεν έχουν ανάγκη να διαφυλάξουν αυτό που κατέχουν, ενώ εκείνοι να γίνουν αυτό που δεν είναι· αυτοί να διατηρήσουν την υγεία τους, εκείνοι να απαλλαγούν από την αρρώστια· διότι ασθενούν. Αλλά και πολλοί από εκείνους που ασθενούν θεραπεύονται, και από εκείνους που είναι υγιείς, επειδή ραθύμησαν, ασθενούν. Προς εκείνους, λοιπόν, λέει: «Ιδού, έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο»· προς αυτούς δε: «Θέλεις να γίνεις υγιής; Σήκω, πάρε το κρεβάτι σου και πήγαινε στο σπίτι σου». Διότι φοβερή, πραγματικά φοβερή παράλυση είναι η αμαρτία· ή μάλλον δεν είναι μόνο παράλυση, αλλά και κάτι χαλεπότερο. Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος δεν βρίσκεται μόνο σε αδράνεια των αγαθών, αλλά και σε ενέργεια των κακών.

Τη λέξη αυτή, το «Ιδού», τη χρησιμοποιούν συνεχώς οι προφήτες, όταν θέλουν να βεβαιώσουν τον ακροατή για όσα λέγονται. Και όχι μόνο εδώ, αλλά και παλαιότερα και εξ αρχής μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι πολλές φορές οι αμαρτίες προηγήθηκαν της σωματικής ασθένειας, όπως στην περίπτωση του Κάιν· διότι, επειδή δεν χρησιμοποίησε ορθά τη δύναμή του, δικαίως παρέλυσε. Έτσι συνέβη και με τον άνθρωπο στην κολυμβήθρα· διότι το ότι η αιτία της παράλυσής του ήταν τα αμαρτήματα, το επιβεβαιώνει ο Χριστός λέγοντας: «Ιδού, έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον».

Βλέπεις πώς η εδώ τιμωρία μάς διασώζει από την εκεί τιμωρία; Και για εκείνον που πόρνευσε λέει: «Παραδώστε τον άνθρωπο αυτόν στον Σατανά για τον όλεθρο της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα κατά την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Αλλά και από την περίπτωση του Λαζάρου είναι αυτό φανερό, ότι δηλαδή, αν έκανε κάποιο κακό, αφού το ξέπλυνε εδώ, αναχώρησε κατ' αυτόν τον τρόπο για την άλλη ζωή καθαρός· και από τον παραλυτικό επίσης είναι αυτό φανερό, ο οποίος, ενώ βρισκόταν τριάντα οκτώ χρόνια στην ασθένεια, εξαιτίας της μακροχρόνιας αρρώστιας απέβαλε και τα αμαρτήματά του. Και το ότι βρισκόταν σε αυτή την κατάσταση εξαιτίας αμαρτημάτων, άκου τι λέει ο Χριστός: «Ιδού, έχεις γίνει καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Ότι, λοιπόν, κάποιοι τιμωρούνται εδώ και αποβάλλουν τα αμαρτήματά τους, είναι φανερό από αυτά.

Διότι δεν τον εγκατέλειψε και έφυγε, αλλά, αφού τον βρήκε στον ναό, του λέει: «Ιδού, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Διότι, εάν επέτρεψε την τιμωρία επειδή τον μισούσε, δεν θα τον είχε απαλλάξει, ούτε θα τον είχε εξασφαλίσει για το μέλλον· το να λέει, όμως, «Για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο», είναι γνώρισμα εκείνου που αποτρέπει εγκαίρως τα μελλοντικά δεινά. Εξάλειψε τη νόσο, αλλά δεν εξάλειψε την αγωνία· απομάκρυνε την ασθένεια, αλλά δεν απομάκρυνε τον φόβο, ώστε να παραμείνει σταθερή η ευεργεσία που του έγινε. Αυτό είναι χαρακτηριστικό ενός στοργικού ιατρού, το να μη θεραπεύει μόνο τα παρόντα, αλλά να προφυλάσσει και για τα μέλλοντα, πράγμα που έκανε και ο Χριστός, στηρίζοντας την ψυχή του με την ανάμνηση των παρελθόντων. Διότι, επειδή όταν παρέρχονται αυτά που μας προκαλούν οδύνη, συχνά φεύγει μαζί τους και η ανάμνησή τους, θέλοντας να παραμείνει αυτή διαρκής, του λέει: «Μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο».

γʹ. Και όχι μόνο από αυτό μπορεί κανείς να διακρίνει την πρόνοια και την επιείκειά του, αλλά και από αυτήν ακόμη που φαίνεται ως επιτίμηση. Διότι δεν διαπόμπευσε τα αμαρτήματά του, αλλά ανέφερε μεν ότι εξαιτίας των αμαρτημάτων έπαθε όσα έπαθε· ποια όμως ήταν τα αμαρτήματα δεν το φανέρωσε, ούτε είπε: «Στο τάδε και στο τάδε αμάρτησες» ούτε «στο τάδε και στο τάδε έσφαλες», αλλά με έναν απλό λόγο το υπέδειξε, λέγοντας: «Μην αμαρτάνεις πλέον». Και λέγοντας τόσα μόνο, όσα αρκούσαν για μια απλή υπενθύμιση, τον κατέστησε πιο προσεκτικό για το μέλλον· και κατέστησε σε εμάς φανερή όλη την υπομονή του, την ανδρεία και τη φιλοσοφία του, φέρνοντάς τον στην ανάγκη να διεκτραγωδήσει όλη του τη συμφορά και να επιδείξει τη δική του προθυμία. Διότι λέει: «Ενώ εγώ έρχομαι, άλλος κατεβαίνει πριν από εμένα». Τα αμαρτήματά του όμως δεν τα διαπόμπευσε.

Διότι, όταν λέει: «Πεινασμένο με είδατε, και δεν με θρέψατε· και διψασμένο, και δεν με ποτίσατε», γι' αυτό τα λέει κατά τον παρόντα καιρό, για να μην ακούσουμε αυτά τα λόγια στον μέλλοντα. Απειλεί, διαπομπεύει εδώ, για να μη διαπομπεύσει εκεί· όπως ακριβώς γι' αυτό απείλησε να καταστρέψει την πόλη των Νινευιτών, για να μην την καταστρέψει. Διότι, αν ήθελε να δημοσιοποιήσει τα αμαρτήματά μας, δεν θα προέλεγε ότι θα τα δημοσιοποιήσει· τώρα όμως γι' αυτό τα προλέγει, ώστε, αφού συνετιστούμε από τον φόβο εκείνης της δημοσιοποίησης, αν όχι από τον φόβο της κολάσεως, να τα αποπλύνουμε όλα. Αυτό συμβαίνει και στο βάπτισμα· διότι οδηγεί τον άνθρωπο στην κολυμβήθρα των υδάτων, χωρίς να φανερώσει σε κανέναν τα αμαρτήματά του, αλλά τη μεν δωρεά την καθιστά σε όλους φανερή και γνωστή, ενώ τα αμαρτήματα, εκτός από Εκείνον και από αυτόν που λαμβάνει την άφεση, κανένας άλλος δεν τα γνωρίζει. Αυτό ακριβώς έγινε και στη δική του περίπτωση, και προβαίνει στον έλεγχο χωρίς μάρτυρες, ή μάλλον τα λεγόμενα δεν είναι μόνο έλεγχος, αλλά και απολογία. Σαν να απολογείται για την τόση ταλαιπωρία και του μιλά, αποδεικνύοντας ότι δεν επέτρεψε μάταια ούτε άσκοπα να ταλαιπωρηθεί για τόσο πολύ χρόνο, του υπενθύμισε τα αμαρτήματά του και του είπε την αιτία της ασθένειας. Διότι, αφού τον βρήκε, λέει το Ευαγγέλιο, μέσα στο ιερό, του είπε: «Μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο».

Και σε εκείνον μεν αποκατέστησε το σώμα πριν από την ψυχή· διότι, αφού πρώτα θεράπευσε την παράλυσή του, τότε του λέει: «Ιδού, έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον»· εδώ όμως δεν έπραξε έτσι, αλλά, αφού πρώτα γιάτρεψε την ψυχή του (διότι του λέει: «Έχε θάρρος, τέκνο μου, συγχωρούνται οι αμαρτίες σου»), τότε αποκατέστησε την παράλυσή του.

Αυτή παραλύει τα σώματά μας· αυτή επιφέρει τις ασθένειες. Γι' αυτό και εδώ λέγει: «Έχε θάρρος, τέκνο μου, συγχωρούνται οι αμαρτίες σου»· και εκεί λέγει: «Ιδού, έχεις γίνει καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο», φανερώνοντας και στις δύο περιπτώσεις ότι από τα αμαρτήματα γεννήθηκαν αυτές οι ασθένειες. Και στην αρχή και στα προοίμια της δημιουργίας, εξαιτίας της αμαρτίας η ασθένεια ενέσκηψε στο σώμα του Κάιν. Διότι και εκείνος μετά την αδελφοκτονία, μετά την παρανομία εκείνη, τότε παρέλυσε σωματικά. Επειδή το να τρέμει κανείς δεν είναι τίποτε άλλο παρά παράλυση. Διότι, όταν η δύναμη που κυβερνά το έμβιο ον εξασθενήσει, μη μπορώντας πλέον να συγκρατεί όλα τα μέλη, τα στερεί από τη δική της πρόνοια, και έπειτα αυτά, αφού χαλαρώσουν, τρέμουν και κινούνται ασταθώς.

Η΄. Έχοντας λοιπόν αυτά στον νου σου, πάψε να κατηγορείς τον Δεσπότη, κατανοώντας ότι ο Θεός δεν αφήνει έναν τέτοιον άνθρωπο να υποφέρει επειδή τον εγκαταλείπει, αλλά επειδή επιθυμεί να τον στεφανώσει και να τον αναδείξει λαμπρότερο. Αν πάλι δεις κάποιον αμαρτωλό να τιμωρείται, θυμήσου τον παραλυτικό που βρισκόταν τριάντα οκτώ χρόνια στο κρεβάτι του. Διότι, για να βεβαιωθείς ότι και εκείνος παραδόθηκε τότε σε εκείνη την ασθένεια εξαιτίας των αμαρτιών του, άκουσε τον Χριστό που λέει: «Ιδού, έχεις γίνει καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Διότι, όταν τιμωρούμαστε, είτε εξοφλούμε τις ποινές των αμαρτημάτων μας, είτε λαμβάνουμε αφορμή για στεφάνια δόξας, αν υποφέρουμε ενώ ζούμε με ενάρετα έργα. Επομένως, είτε ζούμε εν δικαιοσύνη είτε εν αμαρτία, η παιδαγωγική τιμωρία μάς είναι χρήσιμη, καθώς άλλοτε μας κάνει πιο λαμπρούς και άλλοτε μας καθιστά πιο συνετούς, ελαφρύνοντας για εμάς τη μέλλουσα τιμωρία. Για να κατανοήσεις, μάλιστα, ότι όποιος τιμωρείται εδώ και το υπομένει με ευγνωμοσύνη είναι δυνατόν να τύχει ηπιότερης τιμωρίας εκεί, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Γι' αυτό υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι, και αρκετοί πεθαίνουν. Εάν όμως κρίναμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν· κρινόμενοι δε από τον Κύριο παιδαγωγούμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο».

Γνωρίζοντας, λοιπόν, και εμείς αυτά, προπάντων ας μη σφάλλουμε· αν όμως τυχόν περιπέσουμε ποτέ σε αμαρτήματα, ας φροντίζουμε να εγειρόμαστε γρήγορα και να μην παλινδρομούμε στα προηγούμενα, για να μην ακούσουμε τα λόγια που ειπώθηκαν στον παραλυτικό: «Ιδού, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Διότι γι' αυτόν τον λόγο μίλησε έτσι, αφενός διδάσκοντας εκείνους που ζουν με αρετή να τη διατηρούν με ασφάλεια, και αφετέρου εκείνους που απαλλάσσονται από τα αμαρτήματα να παραμένουν στην άριστη αυτή μεταβολή, ώστε όλοι από κοινού να επιτύχουν τα επουράνια αγαθά. Είθε όλοι μας να αξιωθούμε να τα απολαύσουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων.

Διότι αυτός μεν έχει ανάγκη να διαφυλάξει αυτό που έχει, εκείνος δε να γίνει αυτό που δεν είναι· αυτός να διατηρήσει την υγεία του, εκείνος να απαλλαγεί από την ασθένεια, διότι καταπονείται. Προς εκείνον, λοιπόν, λέγει: «Ιδού, έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο»· προς τούτον δε: «Θέλεις να γίνεις υγιής; Σήκω, πάρε το κρεβάτι σου και πήγαινε στο σπίτι σου». Διότι, ακόμη και τριάντα οκτώ έτη να έχεις περάσει στην ασθένεια, όπως εκείνος ο παράλυτος, εάν επιδείξεις ζήλο για να γίνεις υγιής, κανείς δεν σε εμποδίζει· αρκεί μόνο να θελήσεις να σηκωθείς· πάτησε μόνο στον δρόμο που οδηγεί εκεί, και θα προχωρήσεις γρήγορα· μην κλείσεις τις θύρες, μη φράξεις την είσοδο.

Γι' αυτόν τον λόγο, ο ίδιος δεν λέει τίποτα, αλλά τους παρέχει την απόδειξη μέσω των ίδιων των έργων, εκπέμποντας παντού μια φωνή σαφέστατη και πιο ηχηρή από κάθε σάλπιγγα. Διότι έτσι η μαρτυρία του ήταν πλέον υπεράνω πάσης υποψίας: «Εκείνος που με θεράπευσε, εκείνος μου είπε: Σήκωσε τον κράβατό σου και πήγαινε». Ο παραλυτικός γίνεται ευαγγελιστής, διδάσκαλος των απίστων, ιατρός και κήρυκας προς καταισχύνη και κατάκρισή τους· ιατρός, όχι με τη φωνή, αλλά με τα έργα, όχι με τα λόγια, αλλά με τα ίδια τα γεγονότα. Διότι έφερε πάνω του την απόδειξη σαφή και αναμφισβήτητη, και αυτό που έλεγε, το αποδείκνυε με το ίδιο του το σώμα. Ύστερα από αυτά, τον βρίσκει ο Ιησούς και του λέει: «Ιδού, έχεις γίνει καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Είδες τη σοφία του ιατρού; Είδες την πρόνοιά του; Δεν τον απάλλαξε μόνο από την παρούσα ασθένεια, αλλά τον εξασφαλίζει και για το μέλλον· και μάλιστα την πλέον κατάλληλη στιγμή.

Κατόρθωσες με τον κόπο σου αυτό που ζητούσες ή δεν τα κατάφερες; Άνοιξες τη θύρα ή παραμένεις ακόμη υπόλογος; Έφτασες ή δεν επέτυχες; Έλαβες κάποια εσωτερική βεβαιότητα ή έχεις την ελπίδα σου αβέβαιη; Έλαβες ελευθερία ή κλονίζεται και αμφιβάλλει ακόμη ο λογισμός σου; Αισθάνθηκες κάποιον φωτισμό στην καρδιά ή παραμένει ακόμη σκοτισμένη και ατιμασμένη; Ακούστηκε μέσα σου κάποια φωνή που να λέει: Δες, έγινες υγιής· ή, Συγχωρούνται οι αμαρτίες σου· ή, Η πίστη σου σε έσωσε; Ή μήπως ακούς ακόμη εκείνη που λέει: Ας αποστραφούν οι αμαρτωλοί στον άδη· και· Δέστε τα χέρια και τα πόδια· και· Ας εξολοθρευτεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου; Τι λες με λίγα λόγια, αδελφέ; Πες μας, σε ικετεύουμε, για να γνωρίζουμε και εμείς σε ποια κατάσταση πρόκειται να βρεθούμε· διότι για εσένα πλέον ο χρόνος έκλεισε, και άλλον δεν πρόκειται να βρεις ποτέ ξανά στον αιώνα. Σε αυτά, άλλοι μεν από εκείνους που κοιμήθηκαν, αποκρίνονταν: Ευλογητός ο Κύριος, ο οποίος δεν απέρριψε την προσευχή μου και το έλεός Του από εμένα. Και άλλοι πάλι: Ευλογητός ο Κύριος, ο οποίος δεν μας παρέδωσε ως θήραμα στα δόντια τους. Άλλοι δε έλεγαν εκείνο με οδύνη: Άραγε θα διαβεί η ψυχή μας το αβάσταχτο ύδωρ των πνευμάτων του αέρα; Μη έχοντας ακόμη θάρρος, αλλά προσμένοντας το τι πρόκειται να συμβεί σε εκείνο το κριτήριο.

Αλλά αυτός μεν δεχόταν τα προσφερόμενα από αγάπη, έλεγε όμως ότι πρέπει να ευχαριστούμε για όλα μόνο τον Θεό, αδελφέ, ο οποίος δύναται να επιτελεί τα θαυμάσιά Του σε όλους όσοι ελπίζουν σε Αυτόν· διότι δικά Του δημιουργήματα είμαστε, και από Αυτόν ήλθαμε από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, πλασμένοι για καλά έργα προς δόξαν της δικής Του αγαθότητας, όντας και εμείς άνθρωποι αμαρτωλοί, όπως βλέπεις, και φέροντας σε όλα την ίδια αδυναμία με εσάς. Και όχι μόνο αυτό, αλλά πρέπει να δείχνουμε σπουδαία επιμέλεια και για τη δική μας ζωή, μήπως τυχόν, είτε εν αγνοία μας είτε και εκουσίως, πράττουμε κάτι από τα μη αρμόζοντα στη θεοσέβεια και ανάξια του θελήματος του Θεού, και εξαιτίας αυτού, δίνοντας τόπο στον βάσκανο και πονηρό δαίμονα εναντίον μας, περιπέσουμε σε τέτοιους πειρασμούς. Πρόσεχε λοιπόν στο εξής, αδελφέ, επειδή έγινες καλά με τη χάρη του Θεού, να μην κυριευθείς πλέον από κακοφροσύνη και αμαρτία, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο από αυτό που πέρασες, όπως λέει ο Θεός και Λόγος με αγαθότητα όχι μόνο στον παραλυτικό, αλλά και σε όλους εμάς.

Και από τώρα και στο εξής άρχισε να ζεις ως χριστιανός και μαθητής του Χριστού· επειδή η αληθινή μετάνοια είναι, όχι μόνο το να εγκαταλείψεις τα κακά, αλλά και το να πράξεις τα καλά, κατά το «απομακρύνσου από το κακό και πράξε το αγαθό». Απεκδύθηκες τον ακάθαρτο χιτώνα της αμαρτίας και ενδύθηκες τον καθαρό της θείας χάριτος· γι' αυτό πρόσεχε πλέον να μην απεκδυθείς αυτόν και ενδυθείς πάλι εκείνον, αλλά να λες τα λόγια από το Άσμα: «Έβγαλα τον χιτώνα μου, πώς να τον ξαναντυθώ; Έπλυνα τα πόδια μου, πώς να τα μολύνω;», φοβούμενος μήπως αμαρτάνοντας γίνεις την ημέρα της κρίσεως καύχημα μεν για τον διάβολο, ονειδισμός δε και ατιμία για τον Χριστό, πράγμα το οποίο είναι βαρύτερο για σένα από κάθε άλλη κόλαση, όπως λέει ο Μέγας Βασίλειος: «Πήγαινε λοιπόν στον δρόμο της ειρήνης· δες, έγινες καλά, μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο».

Ιω. 7, 23 〈Ολόκληρο τον έκανα υγιή,〉 λέει, 〈ολόκληρο,〉 και ψυχή και σώμα· διότι «ιδού», λέει, «έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον». Ιω. 7, 28 〈Και εμένα γνωρίζετε. Με γνωρίζετε,〉 λέει, εάν βέβαια θέλατε να δείχνετε καλή προαίρεση. 〈Από πού〉 όμως μπορούσαν να γνωρίζουν; Από τα σημεία, από τα παράδοξα και θεοπρεπή έργα. Ομοίως και το 〈γνωρίζετε από πού είμαι.〉 Όσο για το 〈τον οποίον εσείς δεν γνωρίζετε,〉 σημαίνει ότι, όντας αγνώμονες, λέει, ούτε εμένα θέλετε να γνωρίζετε ούτε τον Πατέρα που με απέστειλε.

Από τις εγκαταλείψεις, λοιπόν, η μεν πρώτη γίνεται εξαιτίας κάποιας κρυμμένης αρετής, προκειμένου αυτή να φανερωθεί, όπως η εγκατάλειψη του Ιώβ, στον οποίο ο Θεός μίλησε λέγοντας: «Μην απορρίπτεις την κρίση μου, και μην νομίζεις ότι σου συμπεριφέρθηκα διαφορετικά, παρά μόνο για να αναδειχθείς δίκαιος. Διότι σε εμένα, που βλέπω τα κρυφά, ήσουν μεν γνωστός, αλλά επειδή ήσουν άγνωστος στους ανθρώπους, οι οποίοι υποπτεύονταν ότι με λατρεύεις εξαιτίας του πλούτου σου, επέφερα αυτή τη δοκιμασία, θέρισα τον πλούτο σου, για να τους δείξω την γεμάτη ευγνωμοσύνη καρτερία σου». Η δεύτερη γίνεται για την αποτροπή της υπερηφάνειας, όπως στην περίπτωση του Παύλου. Διότι εγκαταλείφθηκε και ο μακάριος Παύλος, υποβαλλόμενος σε περιστάσεις, ραπίσματα και διάφορες θλίψεις, γι' αυτό και έλεγε: «Μου δόθηκε σκόλοπας στη σάρκα, άγγελος Σατανά, για να με ραπίζει, ώστε να μην υπερηφανεύομαι», μήπως δηλαδή, μαζί με τα θαύματα, η άνεση, η ευημερία και η τιμή που του αποδίδονταν, τον κάνουν να χαλαρώσει και τον ρίξουν σε διαβολική αλαζονεία. Εγκαταλείφθηκε επίσης και ο παράλυτος εξαιτίας των αμαρτιών του, στον οποίο ο Χριστός λέει: «Ιδού, έγινες καλά, μην αμαρτάνεις πλέον». Εγκαταλείφθηκε και ο Ιούδας, ο οποίος προτίμησε το αργύριο από τον Λόγο του Θεού, γι' αυτό και απαγχονίστηκε. Εγκαταλείφθηκε και ο Ησαύ, ο οποίος περιέπεσε σε ακολασία και προτίμησε μια φαύλη ακαθαρσία αντί της πατρικής ευλογίας.

Έτσι έκανε με τον Ζακχαίο, έτσι με την πόρνη, έτσι με τον Ματθαίο από το τελωνείο, έτσι με τον Πέτρο που Τον αρνήθηκε τρεις φορές, έτσι και με τον παραλυτικό, τον οποίο, αφού θεράπευσε και βρήκε αργότερα, του είπε: «Ιδού, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο»· λέγοντας δε αυτό, έδειξε ότι εξαιτίας της αμαρτίας έπεσε σε εκείνη την ασθένεια, και απαλλασσόμενος από αυτήν έλαβε και την άφεση των αμαρτιών του. Κανένας από αυτούς δεν χρειάστηκε πολλά χρόνια, ούτε νηστεία, ούτε χαμευνία, παρά μόνο επιστροφή και αδίστακτη πίστη και αποκοπή του κακού και αληθινή μετάνοια και πολλά δάκρυα, όπως η πόρνη και ο Πέτρος που «έκλαψε πικρά». Από εδώ ξεκινά η αρχή αυτού του μεγάλου δώρου που αρμόζει μόνο στον Θεό και το οποίο μόνο Αυτός κατείχε. Έπειτα, αφήνει αυτό το χάρισμα στους μαθητές αντί για Εκείνον, καθώς επρόκειτο να αναληφθεί προς τον ουρανό. Ας εξετάσουμε, λοιπόν, πώς τους παρέδωσε αυτό το αξίωμα και την εξουσία, και σε ποιους και σε πόσους: στους έντεκα εκλεκτούς, «ενώ οι θύρες ήταν κλειστές», και ενώ ήταν όλοι μαζί συγκεντρωμένοι μέσα, διότι, αφού εισήλθε και «στάθηκε στο μέσο τους, εμφύσησε» και λέει: «Λάβετε Πνεύμα Άγιο· αν συγχωρήσετε τις αμαρτίες κάποιων, τους συγχωρούνται, αν τις κρατήσετε, κρατούνται», και προς το παρόν δεν τους δίνει καμία εντολή σχετικά με επιτίμια, επειδή επρόκειτο να διδαχθούν από το Άγιο Πνεύμα.

Αν, λοιπόν, εκεί ισχύει αυτό, πολύ περισσότερο βεβαίως στα ζητήματα της ψυχής, αναλογικά, όλα και θεωρούνται και οφείλουν να γίνονται με τον ίδιο τρόπο, και όποιος τα εμποδίσει θα θεωρηθεί ως κάποιος καταστροφέας και κοινός εχθρός του γένους, ως συνεργός του ανθρωποκτόνου από την αρχή. «Όχι», λέει, «δεν είναι τέτοιο το δικό μας ζήτημα, αλλά ρωτώ το εξής: αν ο Κύριος τη μετάνοια, η οποία συνιστά παρέκκλιση από την ακρίβεια του δικαίου, χάριν του αγαθού δεν τόλμησε να τη δωρίσει προτού καταβάλει ο Ίδιος ολόκληρη τη δίκαιη τιμωρία που οφειλόταν στα μέτρα και τα σταθμά της δικαιοσύνης, ποιος είναι τόσο τολμηρός και υπερήφανος, ώστε να επιτρέψει στον εαυτό του να καθαρίσει μέσω της μετάνοιας αυτούς που αρνήθηκαν τα υπέρ ημών πάθη του Σωτήρος μας Χριστού, χωρίς προηγουμένως να αποδώσει όλη την έκτιση της ποινής στην απαράβατη αυστηρότητα της δικαιοσύνης;» Αλίμονο στο τολμηρό και ασύνετο αυτό ερώτημα. Πότε εθεάθη ο Χριστός να ευαγγελίζεται τη μετάνοια; Πότε είπε στον παραλυτικό, «έχε θάρρος, τέκνο μου, συγχωρούνται οι αμαρτίες σου»; Πότε δόθηκε η ίδια συγχώρηση στην πόρνη που έβρεχε με τα δάκρυά της τους θείους πόδες, επιπλήττοντας τον Σίμωνα που παρέθετε το γεύμα; Πότε ειπώθηκε σε εκείνον που βρισκόταν κατάκοιτος σε ασθένεια επί τριάντα οκτώ έτη, «ίδε, έγινες καλά, μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο», δείχνοντας δηλαδή ότι η ασθένεια τον είχε πλήξει εξαιτίας της αμαρτίας; Και άλλα έργα θεϊκών σημείων, τα οποία δεν είναι εύκαιρο τώρα να αναπτύξουμε και να υποδείξουμε, πότε συνέβησαν; Πριν από το πάθος ή μετά το πάθος;

Φλυαρείτε και παραλογίζεστε, όταν με προτρέπετε να μην υπακούω σε εκείνον που με απάλλαξε από μια τόσο μακροχρόνια και βαριά ασθένεια. Οι Ιουδαίοι όμως δεν τον ρωτούν: «Ποιος είναι αυτός που σε θεράπευσε;» αλλά: «Ποιος είναι αυτός που σου είπε: Σήκωσε το κρεβάτι σου;» Έτσι, λοιπόν, απέναντι στο καλό εθελούσια τυφλώνονταν, ενώ την υποτιθέμενη παράβαση του Σαββάτου την πρόβαλλαν συνεχώς. Ο δε Ιησούς απομακρύνθηκε αθόρυβα, πρώτον μεν, για να γίνει ανύποπτη η μαρτυρία περί της θεραπείας εν απουσία του, και να μη φανεί ότι ο άνθρωπος του κάνει χάρη, αλλά ότι προσμαρτυρεί την αλήθεια· έπειτα, για να μην εξάψει περισσότερο τον θυμό των Ιουδαίων. Επειδή γνωρίζει ότι και μόνο η θέα εκείνου που φθονείται, ανάβει όχι μικρό σπινθήρα φθόνου σε αυτούς που φθονούν· για αυτόν τον λόγο αφήνει το έργο να εξεταστεί από μόνο του. Διότι οι Ιουδαίοι, διατυπώνοντας κατηγορίες και θέτοντας το γεγονός υπό εξέταση και συζήτηση, το κάνουν να ακουστεί ευρύτερα. «Μετά από αυτά, ο Ιησούς τον βρίσκει στο ιερό και του είπε: Ίδε, έχεις γίνει καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο. Ο άνθρωπος απήλθε και ανήγγειλε στους Ιουδαίους ότι ο Ιησούς είναι αυτός που τον θεράπευσε. Και για αυτόν τον λόγο καταδίωκαν οι Ιουδαίοι τον Ιησού, και ζητούσαν να τον σκοτώσουν, επειδή τα έκανε αυτά σε ημέρα Σαββάτου.» Από το γεγονός ότι ο Κύριος είπε στον παραλυτικό, «Ίδε, έχεις γίνει καλά· μην αμαρτάνεις πλέον,» μαθαίνουμε πρώτον μεν ότι η ασθένεια προήλθε από τις αμαρτίες.

Και για ποιον λόγο, λέει, δεν τιμωρούνται όλοι κατ' αυτόν τον τρόπο; Διότι βλέπουμε πολλούς από τους φαύλους να έχουν γερό σώμα, να σφύζουν από υγεία και να ευημερούν. Αλλά το ότι δεν παθαίνουν τίποτα εδώ, γίνεται εφόδιο για μεγαλύτερη τιμωρία εκεί. Και δηλώνοντας αυτό ο Παύλος έλεγε: «Όταν κρινόμαστε από τον Κύριο», εδώ δηλαδή, «παιδαγωγούμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο», εκεί δηλαδή. Διότι τα μεν παθήματα εδώ είναι για νουθεσία, ενώ τα εκεί για τιμωρία. Τι λοιπόν; Όλες οι ασθένειες προέρχονται από αμαρτήματα; Όχι όλες, αλλά οι περισσότερες. Διότι κάποιες συμβαίνουν εξαιτίας αμαρτημάτων, όπως ακριβώς και αυτού του παραλύτου, και στα βιβλία των Βασιλειών βλέπουμε κάποιον να παθαίνει ποδάγρα εξαιτίας αμαρτίας· άλλες πάλι γίνονται για ευδοκίμηση και ανάδειξη, όπως στην περίπτωση του Ιώβ, για να φανερωθεί η αρετή του· συμβαίνουν επίσης κάποιες και από αμέλεια, όπως από λαιμαργία και μέθη. Μερικοί, πάλι, στοχαζόμενοι πάνω στο ότι ο Κύριος είπε: «Μην αμαρτάνεις πλέον», αποφαίνονται ότι ο Κύριος γνώριζε πως αυτός ο παράλυτος επρόκειτο να τον υποδείξει και να τον καταμηνύσει στους Ιουδαίους, αφού τον βρήκε στον ναό, και γι' αυτό του λέει: «Μην αμαρτάνεις πλέον». Αλλά δεν συμβαίνει αυτό. Διότι ο άνθρωπος φαίνεται πως είναι ευλαβής: «Τον βρίσκει, λέει, ο Ιησούς μέσα στον ναό».

Πώς θα μπορούσε δηλαδή να έχει αμαρτήσει αυτός πριν γεννηθεί; Διότι, βεβαίως, οι απόστολοι δεν είχαν αποδεχθεί τις ελληνικές φλυαρίες, ότι δήθεν η ψυχή, ζώντας πριν από το σώμα σε άλλον κόσμο, αμαρτάνει, και έπειτα εξοφλεί με την κάθοδό της στο σώμα κάποιου είδους τιμωρία. Αφού ήταν ψαράδες, δεν θα είχαν καν ακούσει κάτι τέτοιο, επειδή αυτά είναι δόγματα των φιλοσόφων. Φαίνεται, λοιπόν, ανόητη η ερώτηση, αλλά όχι για εκείνον που προσέχει. Μάθε λοιπόν το εξής: οι απόστολοι, ακούγοντας τον Χριστό να λέει στον παράλυτο, «Ιδού, έχεις γίνει καλά, μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο», όταν είδαν τον τυφλό, απορούν και λένε περίπου τα εξής: Έστω ότι εκείνος παρέλυσε εξαιτίας αμαρτημάτων· για τούτον εδώ τι θα μπορούσες να πεις; Ο ίδιος αμάρτησε; Αλλά δεν μπορεί να ειπωθεί αυτό· διότι είναι εκ γενετής τυφλός. Αλλά μήπως οι γονείς του; Αλλά ούτε και αυτό ισχύει· διότι το παιδί δεν τιμωρείται για λογαριασμό του πατέρα. Επομένως, δεν λένε αυτά τα λόγια τόσο για να ρωτήσουν, όσο επειδή βρίσκονται σε μεγάλη απορία. Ο Κύριος λοιπόν, λύνοντας την απορία τους, λέει: «Ούτε αυτός αμάρτησε», (πώς θα μπορούσε άλλωστε πριν γεννηθεί;) «ούτε οι γονείς του». Δεν το λέει όμως αυτό για να τους απαλλάξει γενικά από τα αμαρτήματα. Διότι δεν είπε απλώς ότι δεν αμάρτησαν οι γονείς του, αλλά πρόσθεσε: «ώστε να γεννηθεί τυφλός». Διότι, βεβαίως, οι γονείς του αμάρτησαν, αλλά δεν προήλθε από εκεί η αναπηρία αυτού του ανθρώπου. Επειδή δεν είναι δίκαιο οι αμαρτίες των πατέρων να επιβάλλονται στα παιδιά που δεν έχουν φταίξει σε τίποτα.

Γι' αυτό, με κάθε προσοχή σπεύσε να προφυλάξεις τον εαυτό σου από αυτά, για να μην πάθεις κάτι χειρότερο.» Βλέποντας και ακούγοντας αυτά ο Παχώμιος, πρόσθετε ακόμη περισσότερο κόπους στους κόπους και ταλαιπωρίες στις ταλαιπωρίες, ώστε να θαυμάζει ο θείος Παλάμων την εντατική του άσκηση και την ακρίβειά του στις θείες γραφές, επειδή δεν τις μελετούσε τυχαία, αλλά κατέβαλλε κάθε προσπάθεια για να φθάσει στα βάθη των νοημάτων.