Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:19

Ιδού πώς, φέρνοντας στο μέσον την ερμηνεία τους, απέδειξα ότι καταρρίπτεται από μόνη της. Εγώ δε, ευχαρίστως θα ρωτούσα και τούτο: ποιος είναι αυτός που προσέλαβε τη δική μας σάρκα και εισήλθε σε παρθενική μήτρα; Ο Πατήρ ή ο Υιός; Πες μου. Δεν είναι άραγε σε όλους φανερό ότι είναι ο μονογενής Υιός του Θεού; Διότι και ο Παύλος έτσι λέει: «Να υπάρχει σε εσάς το ίδιο φρόνημα που υπήρχε και στον Χριστό Ιησού, ο οποίος, αν και υπήρχε σε μορφή Θεού, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά εκένωσε τον εαυτό του παίρνοντας μορφή δούλου». Και αλλού: «Εξαπέστειλε ο Θεός τον μονογενή Υιό του, που γεννήθηκε από γυναίκα και βρέθηκε υπό τον νόμο». Και ολόκληρη η Γραφή, είτε η Παλαιά είτε η Καινή, είναι γεμάτη από αυτές τις μαρτυρίες· και τα ίδια τα πράγματα διαλαλούν ότι ο Μονογενής σαρκώθηκε, και όχι ο Πατήρ. Άραγε, λοιπόν, ο Υιός σαρκώθηκε επειδή είδε τον Πατέρα να σαρκώνεται; [Διότι δεν θα σαρκωνόταν], εάν δεν τον είχε δει. «Διότι δεν δύναται να κάνει τίποτε από μόνος του, εάν δεν βλέπει τον Πατέρα να το κάνει». Πότε θα μπορούσα να δω τον Πατέρα να το έχει πράξει αυτό; Δεν θα είχες τι να απαντήσεις. Και μην νομίσεις πως αυτό που συνέβη είναι κάτι μικρό. Διότι το κεφάλαιο της σωτηρίας μας είναι η σάρκωση του Μονογενούς, η συγκατάβασή Του.

Και πάλι κάπου αλλού αναφέρεται: «Καθώς και ο Χριστός μας αγάπησε, και παρέδωσε τον εαυτό Του για εμάς ως προσφορά και θυσία στον Θεό εις οσμήν ευωδίας». Ο Οποίος και σταυρώθηκε αφ' εαυτού Του, και σφαγιάστηκε αφ' εαυτού Του· γι' αυτό και ο ίδιος έλεγε: «Έχω την εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου, και έχω πάλι την εξουσία να την λάβω πίσω. Κανείς δεν την αφαιρεί από εμένα· εγώ την παραδίδω αφ' εαυτού μου». Τι έχεις να πεις εδώ, ω αιρετικέ, εσύ που παραθέτεις την ευαγγελική ρήση η οποία λέει: «Ο Υιός δεν δύναται να κάνει τίποτα αφ' εαυτού Του»; Ιδού, ο ίδιος λέει: «Εγώ την παραδίδω αφ' εαυτού μου, και την λαμβάνω αφ' εαυτού μου». Και αυτό που ειπώθηκε δεν είναι μικρό, αλλά πάρα πολύ μεγάλο. Διότι και για τον Πατέρα έχει ειπωθεί, ότι έχει εξουσία θανάτου και ζωής.

Ε'. Ερωτώ, λοιπόν, τον αιρετικό: αν ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, ενώ ο Υιός κρίνει, πώς κρίνει; Διότι, αν δεν μπορεί να κάνει τίποτα από μόνος Του, εάν δεν βλέπει τον Πατέρα να το κάνει, και ο Πατέρας δεν κρίνει, ενώ Αυτός κρίνει τους πάντες, πώς μπορεί να κάνει αυτό που δεν είδε; Και μην το προσπεράσεις αυτό επιπόλαια· διότι ούτε αυτό είναι μικρό, αλλά αποτελεί δείγμα μέγιστης δύναμης. Σκέψου, δηλαδή, πόσο σπουδαίο είναι, όσους έζησαν από τον Αδάμ μέχρι τη συντέλεια του κόσμου, Έλληνες, Ιουδαίους, αιρετικούς, καθώς και εκείνους που αμάρτησαν ενώ βρίσκονταν στην ορθόδοξη πίστη, να τους φέρει όλους εκείνη την ημέρα, και να βγάλει στο φως τα κρυφά όλων: τις πράξεις, τα λόγια, τους δόλους, τις επιβουλές, τα απόκρυφα της διανοίας, χωρίς να προσκομίζονται μαρτυρίες, χωρίς ελέγχους, χωρίς τεκμήρια, χωρίς αποδείξεις, ούτε κανένα άλλο από όλα αυτά, παρά χρησιμοποιώντας τη δική Του δύναμη για τον έλεγχό τους. Αλλά όμως, ένα τόσο μεγάλο και σπουδαίο κατόρθωμα το επιτελεί ο Ίδιος, χωρίς να έχει δει προηγουμένως τον Πατέρα για να Τον μιμηθεί· διότι ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν. Παρατήρησέ Τον δε και αλλού να τα ενεργεί όλα με εξουσία, και στα θαύματα και στις νομοθεσίες, και σε όλα τα υπόλοιπα.

Όταν, λοιπόν, ακούσεις ότι ο Θεός δεν δύναται να αμαρτήσει, ούτε δύναται να ψευσθεί, ούτε δύναται να αρνηθεί τον εαυτό του, μη νομίσεις ότι αποτελεί αδυναμία επειδή λέγεται το «δεν δύναται», αλλά αντίθετα απολύτως μέγιστη δύναμη, διότι η ουσία του είναι ανεπίδεκτη κάθε πονηρίας, άβατη, καθαρή και ανώτερη. Εφόσον, λοιπόν, αυτό έχει διευκρινιστεί, εμπρός ας στρέψουμε την εξέταση του λόγου στο προκείμενο ζήτημα. Ο Υιός δεν δύναται να πράξει τίποτα αφ' εαυτού του. Τι σημαίνει, λοιπόν, το «αφ' εαυτού του»; Διότι, εάν το κατανοήσετε αυτό με ακρίβεια, τότε θα γνωρίσετε τη μεγάλη εγγύτητά του προς εκείνον που τον γέννησε, το απαράλλακτο της ουσίας του, το ότι δηλαδή είναι τέτοιας ουσίας, όπως ακριβώς και ο Πατέρας. Τι σημαίνει, λοιπόν, το «δεν δύναται αφ' εαυτού του»; Δεν δύναται να πράξει κάτι δικό του, διαφορετικό από τον Πατέρα, δεν δύναται να πράξει κάτι ξένο και χωρισμένο από τον Πατέρα, ούτε να πράξει κάτι αλλοτριωμένο, ούτε κάτι άλλο παρά αυτό που πράττει ο Πατέρας· διότι όσα πράττει Εκείνος, τα ίδια πράττει και Αυτός. Επομένως, το «δεν δύναται να πράξει αφ' εαυτού του» δεν αποτελεί αναίρεση της ελευθερίας του, ούτε αφανισμό της εξουσίας του, αλλά απόδειξη ομόνοιας, μαρτυρία συμφωνίας, και σημείο ακριβούς εγγύτητας και απαραλλαξίας.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο έσπευσε να προσθέσει, ώστε κανείς να μην υποπτευθεί τίποτα τέτοιο: Διότι τα έργα τα οποία Εκείνος κάνει, αυτά και ο Υιός ομοίως κάνει. Εάν όμως δεν κάνει τίποτα αφ' εαυτού του, πώς τα κάνει ομοίως; Διότι δεν είναι το σπουδαιότερο απλώς το να πράττει κανείς θαύματα· επειδή αυτό το έκαναν και οι απόστολοι, ανέστησαν νεκρούς, καθάρισαν λεπρούς, αλλά όχι «Ομοίως» όπως Αυτός. Αλλά πώς τα έκαναν εκείνοι; «Τι μας κοιτάζετε με προσοχή, σαν να τον έχουμε κάνει να περπατάει με δική μας δύναμη ή εξουσία;» Πώς όμως τα έκανε ο Ιησούς; «Για να γνωρίζετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία να συγχωρεί αμαρτίες επί της γης»· και πάλι, σχετικά με την ανάσταση των νεκρών: «Όπως ο Πατέρας ανασταίνει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει». Αν και θα αρκούσε το «Ούτως» (έτσι)· εντούτοις, για να ανακόψει εκ περισσού την αναίδεια εκείνων που θέλουν να φιλονικούν, πρόσθεσε και το «Θέλει», καθιστώντας σαφές ότι ενεργεί με απόλυτη εξουσία. Γι' αυτό λέει: «Διότι τα έργα τα οποία Εκείνος κάνει»· δεν είπε, τέτοια κάνει και ο Υιός, αλλά αυτά ακριβώς κάνει ο Υιός. Διότι τα πάντα δημιουργήθηκαν δι' Αυτού, και χωρίς Αυτόν δεν δημιουργήθηκε ούτε ένα. Βλέπεις πώς συνωθεί τον λόγο σε μια ακριβή ενότητα, συνάφεια και εγγύτητα, μη λέγοντας «τέτοια», αλλά λέγοντας «Αυτά» και «Ομοίως», όπως ο Πατέρας; Γι' αυτό ακριβώς, ακόμη και όταν διαμόρφωνε τον λόγο με συγκατάβαση, και εκεί χρησιμοποίησε τη φράση με πολλή ασφάλεια.

Διότι δεν είπε, «εάν δεν διδάσκεται κάτι από τον Πατέρα», για να μην τον παρουσιάσεις ως μαθητευόμενο· ούτε είπε, «εάν δεν λαμβάνει κάποια εντολή», για να μην υποπτευθείς ότι ανήκει στην τάξη των δούλων· αλλά, «Εάν δεν βλέπει τον Πατέρα να κάνει κάτι».

Και αυτό το ίδιο δείχνει μεγάλη εγγύτητα προς τον Πατέρα, έστω και αν ειπώθηκε με αυτόν τον τρόπο. Διότι, αν μπορεί να βλέπει τον Πατέρα να εργάζεται, και να γνωρίζει πώς εργάζεται, είναι της ίδιας ουσίας. Διότι πολλές φορές και προηγουμένως αποδείξαμε ότι κανείς δεν μπορεί να δει την ουσία με ακρίβεια, ούτε να τη γνωρίσει σαφώς, εάν δεν είναι της ίδιας φύσεως. Άγγελο, για παράδειγμα, που εμφανίστηκε με τη γυμνή του ουσία, άνθρωπος δεν μπόρεσε να δει, και μάλιστα ένας άνθρωπος στολισμένος με τόση αρετή, όπως ο Δανιήλ. Γι' αυτό ακριβώς το ανέφερε αυτό ως εξαιρετικό γνώρισμα της φύσεώς του, λέγοντας: «Κανείς δεν έχει δει ποτέ τον Θεό· ο μονογενής Υιός, ο οποίος βρίσκεται στους κόλπους του Πατρός, εκείνος τον φανέρωσε». Και πάλι: «Όχι ότι έχει δει κάποιος τον Πατέρα, παρά μόνο εκείνος που προέρχεται από τον Θεό, αυτός έχει δει τον Πατέρα». Καίτοι πολλοί άλλοι τον είδαν, προφήτες, πατριάρχες, δίκαιοι και άγγελοι· αλλά εδώ εννοεί την ακριβή γνώση. Βέβαια, δεν θα πούμε το εξής, ότι δηλαδή τον βλέπει και τότε ενεργεί· διότι τότε το χωρίο, «Όλα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε απολύτως τίποτα», πώς θα είχε νόημα; Το ίδιο και το χωρίο, «Τα έργα που εκείνος κάνει, αυτά και ο Υιός ομοίως κάνει»; Διότι, αν τα κάνει ομοίως, πώς τα κάνει βλέποντάς τον προηγουμένως; Διότι, σύμφωνα με το σκεπτικό σου, θα είναι ανάγκη και ο Πατέρας, βλέποντας κάποιον άλλον να εργάζεται, να πράττει με τον ίδιο τρόπο· πράγμα που αποτελεί έσχατη παραφροσύνη και ανοησία.

Αλλά, για να μη μακρηγορούμε ελέγχοντας αυτά τα ασθενή και άτοπα επιχειρήματα, θα πούμε το εξής: επειδή ο λόγος Του απευθυνόταν προς τους Ιουδαίους, οι οποίοι έλεγαν ότι είναι αντίθεος και πολέμιος του νομοθέτη, και συνήγαν αυτό το συμπέρασμα από τα όσα συνέβαιναν, για τον λόγο αυτόν διαμόρφωσε τον λόγο Του με τρόπο πιο ανθρώπινο και απλοϊκό, αφήνοντας στον συνετό ακροατή να κατανοήσει τη θεοπρεπή έννοια, και διορθώνοντας εκείνους που είχαν πιο χονδροειδείς αντιλήψεις. Γι' αυτό και είπε: «Διότι τα έργα που Εκείνος κάνει, αυτά και ο Υιός παρομοίως τα κάνει». Διότι βεβαίως δεν περιμένει να δει τον Πατέρα να εργάζεται για να πράξει τότε και Αυτός, ούτε έχει ανάγκη από μαθητεία· αλλά βλέπει την ουσία Του, και τη γνωρίζει με σαφήνεια. Διότι, «Όπως με γνωρίζει», λέγει, «ο Πατέρας, έτσι κι εγώ γνωρίζω τον Πατέρα»· και εργάζεται τα πάντα και δημιουργεί με την εξουσία που Του αρμόζει, με τη σύνεση και τη σοφία που Του είναι συμφυής, χωρίς να έχει ανάγκη να μαθαίνει, χωρίς να έχει ανάγκη να βλέπει. Πώς θα ήταν άλλωστε δυνατόν, αφού αποτελεί την απολύτως ακριβή εικόνα Εκείνου που Τον γέννησε και πράττει τα πάντα παρομοίως με Εκείνον, και με την ίδια δύναμη; Διότι ακριβώς επειδή ομιλούσε περί δυνάμεως, πρόσθεσε αυτά τα λόγια, λέγοντας: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα».

Διότι, όπως ακριβώς προείπα, ο λόγος αφορά τη σάρκα, εκείνην που έχει χείλη, εκείνην που δέχεται τη χάρη, εκείνην που δέχεται την ευλογία. Διότι ο Θεός δεν έχει ανάγκη από ευλογία, ούτε από χάρη· επειδή το Θείο είναι ανενδεές. Διότι λέει: «Όπως ο Πατέρας εγείρει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει». Και πάλι: «Τα έργα που Εκείνος κάνει, αυτά ομοίως κάνει και ο Υιός». Και πάλι: «Καθώς με γνωρίζει ο Πατέρας, έτσι κι εγώ γνωρίζω τον Πατέρα».

Διότι όσα πράττει εκείνος, αυτά πράττει ομοίως και ο Υιός, και η ταυτότητα της φύσεως αναγνωρίζεται στον καθένα από τους δύο. Διότι γνωρίζουμε μία ενέργεια της Τριάδος.

Πρόσεξε δε πώς για μεν τον Κύριο είπε απλώς: «Τον Κύριο ανέστησε»· για δε τα δικά μας σώματα πρόσθεσε το «διά της δυνάμεως αυτού», αποστομώνοντας αυτούς που φέρνουν αντιρρήσεις με την αξιοπιστία της ισχύος Εκείνου που τα επιτελεί. Αν, βέβαια, αποδίδει την ανάσταση του Χριστού στον Πατέρα, αυτό ας μην σας θορυβεί καθόλου. Διότι δεν το διατύπωσε αυτό επειδή τάχα ο Υιός στερείται δυνάμεως. Αφού ο Ίδιος είναι που λέει: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Και πάλι: «Έχω την εξουσία να παραδώσω τη ζωή μου, και έχω την εξουσία να την πάρω πάλι». Και ο Λουκάς στις Πράξεις λέει: «Στους οποίους παρουσίασε τον εαυτό του ζωντανό». Για ποιον λόγο, λοιπόν, μιλάει έτσι; Για να κατανοήσεις τούτο: ότι και τα έργα του Υιού αποδίδονται στον Πατέρα, και τα έργα του Πατέρα στον Υιό. Όπως ακριβώς λέει ο ίδιος ο Κύριος: «Όσα δηλαδή κάνει εκείνος, αυτά ομοίως τα κάνει και ο Υιός»· πολύ εύστοχα, μάλιστα, μνημόνευσε εδώ την ανάσταση, καταστέλλοντας με τις ελπίδες εκείνες την τυραννία της αδηφαγίας. «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού;» Έχοντας μεταβεί από τον πόρνο στον πλεονέκτη, επανέρχεται πάλι από τον δεύτερο στον πρώτο· δεν απευθύνεται, λοιπόν, πλέον σε αυτόν, αλλά στους άλλους, οι οποίοι δεν έχουν πορνεύσει, και με αυτόν τον τρόπο τους ασφαλίζει, μήπως και περιπέσουν στα ίδια. «Να πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο. Δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που σμίγει με την πόρνη είναι ένα σώμα με αυτήν; Διότι θα γίνουν, λέει, οι δύο μία σάρκα».

Και όπως λέμε ότι το πυρ φωτίζει και πάλι λέμε ότι το φως του πυρός φωτίζει, έτσι όλα όσα πράττει ο Πατέρας, ομοίως τα πράττει και ο Υιός. Αλλά, ενώ το φως δεν κατέχει δική του υπόσταση ξεχωριστή από το πυρ, ο Υιός είναι τέλεια υπόσταση, αχώριστη από την πατρική υπόσταση, όπως παρουσιάσαμε πιο πάνω. Διότι είναι αδύνατον να βρεθεί μέσα στην κτίση εικόνα, η οποία να φανερώνει απαράλλακτα στον εαυτό της τον τρόπο της Αγίας Τριάδας.

Ο Υιός είναι βούληση και σοφία και δύναμη του Πατρός· διότι δεν πρέπει να αποδίδουμε ποιότητα στον Θεό, για να μην Τον χαρακτηρίσουμε σύνθετο, αποτελούμενο από ουσία και ποιότητα. Ο Υιός προέρχεται εκ του Πατρός και όλα όσα έχει, εξ Αυτού τα έχει. Γι' αυτό δεν δύναται να πράξει τίποτα αφ' εαυτού Του· διότι δεν έχει ξεχωριστή ενέργεια, ανεξάρτητη από τον Πατέρα.

Διότι και ο Λόγος μέσα στον νου (και εννοώ τον ουσιώδη Λόγο), και η σοφία παρομοίως, και η δύναμη μέσα στον δυνατό, και το απαύγασμα μέσα στο φως, εδρεύουν αχώριστα, πηγάζοντας από αυτά. —δ' Όσα πάλι λέγονται με την έννοια ότι ο Πατέρας είναι το αίτιο, όπως το «ο Πατέρας μου είναι μεγαλύτερός μου»· διότι από Αυτόν έχει και το είναι και όλα όσα έχει, το μεν είναι κατά τρόπο γεννητό και όχι δημιουργικό, όπως το «εγώ εξήλθα από τον Πατέρα», «και εγώ ζω διά τον Πατέρα», όλα δε όσα έχει, τα έχει όχι με τρόπο μεταδοτικό ούτε διδακτικό, αλλά ως προερχόμενα από το αίτιο, όπως το «δεν μπορεί ο Υιός να κάνει τίποτα από τον εαυτό του, αν δεν βλέπει τον Πατέρα να το κάνει». Διότι, αν δεν υπάρχει ο Πατέρας, δεν υπάρχει ούτε ο Υιός· επειδή ο Υιός προέρχεται από τον Πατέρα και βρίσκεται μέσα στον Πατέρα και όχι χρονικά μετά τον Πατέρα.

Τα παρόμοια με αυτά πρεσβεύει και ο ουρανοφάντωρ Βασίλειος· διότι λέγει ως εξής: «το μεγαλύτερο λέγεται ότι είναι μεγαλύτερο είτε κατά το μέγεθος, είτε κατά τον χρόνο, είτε κατά το αξίωμα, είτε κατά τη δύναμη, είτε ως αίτιο. Όμως, κατά το μέγεθος ο Πατέρας δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί μεγαλύτερος από τον Υιό, διότι είναι ασώματος· αλλά ούτε και κατά τον χρόνο, διότι ο Υιός είναι ο δημιουργός των χρόνων· αλλά ούτε κατά το αξίωμα, διότι δεν έγινε κάτι που δεν ήταν προηγουμένως· ούτε βέβαια κατά τη δύναμη, διότι όλα όσα πράττει ο Πατέρας, τα πράττει ομοίως και ο Υιός· ούτε ως αίτιος, επειδή θα ήταν εξίσου μεγαλύτερος και από εκείνον και από εμάς, εάν είναι αίτιος και εκείνου και ημών· επομένως, αυτό που λέχθηκε αποτελεί μάλλον έκφραση τιμής του Υιού προς τον Πατέρα, και δεν δεικνύει υποτίμηση εκείνου που το είπε». Επομένως, αφού για τον ομολογούμενο από όλους αίτιο, δηλαδή τον Πατέρα, το να ονομάζεται «μεγαλύτερος» δεν σημαίνει τον αίτιο, αλλά έχει λεχθεί χάριν τιμής του Υιού προς τον Πατέρα και πουθενά δεν υποδεικνύει το αξίωμα, όπως φρονούν οι άγιοι, πολύ δύσκολα στο υπό εξέταση ζήτημα θα μπορούσε να δηλώνει κάτι άλλο, παρά μόνο την τιμή και την ισότητα του Υιού προς το Πνεύμα· λέγει δε και ο Θωμάς στο τριακοστό πέμπτο κεφάλαιο των προς εμάς γραφέντων του, ρητώς ως εξής στη λατινική γλώσσα. ..................................................................

Ιω. 5, 19-27 Επομένως, αν όσα «ο Πατέρας κάνει, αυτά και ο Υιός κάνει» και μάλιστα «ομοίως», είναι ίσος με αυτόν κατά πάντα. Το δε ότι «ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει» και «θα δείξει» και «έχει δώσει όλη την κρίση», το λέγει, για να τους αποστομώσει, ότι δεν είναι αντίθεος· διότι, λέγει, αν «αγαπά τον Υιό», πώς θα αγαπούσε τον εχθρό; Πώς δε θα του επέτρεπε, και όχι μόνο του επιτρέπει, αλλά «και του δείχνει» να κάνει τα ίδια σαν να ευφραίνεται με τα έργα του; Πώς δε και θα του εμπιστευόταν όλη την «εξουσία»; Εξάλλου δε· όπως όταν λέγει ότι «του έδωσε» όλη την «εξουσία» ή «την κρίση», δεν αποστερεί τον εαυτό του από την εξουσία, αλλά το λέγει αυτό προς τιμήν του Υιού· διότι έτσι συνηθίζουν οι άνθρωποι, να τιμούν περισσότερο αυτόν που έχει την «εξουσία» να τιμωρεί και να σώζει. Όπως λοιπόν έχει πει αυτό προς τιμήν του Υιού σύμφωνα με την ανθρώπινη λογική, έτσι και το «έδωσε» έχει ειπωθεί προς τιμήν του Πατέρα· διότι «τιμούν» και αυτόν που δίνει την «εξουσία». Αν λοιπόν έλεγε ότι ο Υιός έχει «όλη την κρίση», διότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν», θα έδινε την υπόνοια ότι ο ίδιος αποστερήθηκε την εξουσία. Γι' αυτόν τον λόγο θέτει το «έδωσε», ώστε να τιμήσει «ομοίως» και «τον Υιό» και «τον Πατέρα», τον μεν ως δότη, τον δε ως αυτόν που τα έχει λάβει όλα. Πάλι, αν λέγοντας το «έδωσε» δεν πρόσθετε το «όλη», αλλά έλεγε ότι «έδωσε» μερίδιο της εξουσίας, θα υποβίβαζε το αξίωμα του Υιού.

Και δεν γεννάς πλέον καθόλου, εφόσον άπαξ και διά παντός γέννησες, ούτε πηγάζοντας υπέστης κένωση ή μείωση· διότι παραμένεις υπερπλήρης, πέρα από καθετί ανεκλιπής, ολόκληρος μέσα σε όλο τον κόσμο, τον ορατό και τον νοητό, και πάλι έξω από αυτούς, χωρίς να δέχεσαι καμία απολύτως προσθήκη ή έλλειψη· και είσαι ολόκληρος ακίνητος, παραμένοντας πάντοτε έτσι. Ως προς τις ενέργειες όμως, είσαι πάντοτε αεικίνητος· διότι εσύ, ο Πατέρας, έχεις αέναη εργασία· εργάζεται και ο Υιός σου για τη σωτηρία των πάντων και προνοεί και τελειοποιεί και συγκρατεί και τρέφει, ζωοποιεί, ζωογονεί εν Αγίω Πνεύματι· διότι όσα βλέπει ο Υιός τον Πατέρα να κάνει, αυτά παρομοίως και ο ίδιος εκτελεί, όπως είπε· έτσι, όντας ακίνητος και ταυτόχρονα κάπως αεικίνητος, ούτε κινείσαι, ούτε στέκεσαι, ούτε πάλι κάθεσαι, αλλά, ενώ διαρκώς κάθεσαι, διαρκώς στέκεσαι ολόκληρος, και ενώ στέκεσαι, πάλι διαρκώς κινείσαι ολόκληρος, χωρίς ποτέ να μετατοπίζεσαι· διότι πού θα μπορούσες να πας; Αφού γεμίζεις τα πάντα, όπως ειπώθηκε, και βρίσκεσαι πάνω από τα πάντα, σε ποιον άλλον τόπο ή χώρο θα μπορούσες να μεταβείς; Αλλά ούτε και στέκεσαι· διότι υπάρχεις ασώματος, απλός, γεμίζοντας τα σύμπαντα, παντελώς χωρίς σχήμα, άυλος, απερίγραπτος, ολόκληρος ακατάληπτος ήσουν, και πώς μπορούμε να πούμε ότι κάθεσαι, πώς πάλι ότι στέκεσαι; Πώς θα πούμε ότι κάθεσαι, ή σε ποιον θρόνο, εσύ που κρατάς στο χέρι τον ουρανό και τη γη, και συγκρατείς όλα τα καταχθόνια με τη δύναμή σου;

Διότι κατ' ανάγκην συμπεραινόταν ότι είναι και ίσος με τον Θεό. Επειδή, αν δεν ήταν μεγάλο το αξίωμα του Υιού, και δεν εξίσωνε τον εαυτό του με τον Θεό, για ποιο λόγο τον καταδίωκαν; «Αποκρίθηκε λοιπόν ο Ιησούς και τους είπε: Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ο Υιός δεν μπορεί να κάνει τίποτα από μόνος του, αν δεν βλέπει τον Πατέρα να το κάνει. Διότι όσα κάνει εκείνος, αυτά τα κάνει ομοίως και ο Υιός.»

Διότι ο Πατέρας αγαπά τον Υιό, και του δείχνει όλα όσα ο ίδιος κάνει, και θα του δείξει μεγαλύτερα έργα από αυτά, για να θαυμάζετε εσείς. Διότι όπως ο Πατέρας ανασταίνει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όσους θέλει.» —«Δεν μπορεί ο Υιός να κάνει τίποτα από τον εαυτό του,» εφόσον δεν έχει τίποτα το αλλότριο ούτε ξένο προς τον Πατέρα, αλλά στα πάντα είναι όμοιος με τον Πατέρα· και δεν έχει άλλη ουσία, ώστε να έχει και άλλη δύναμη, και ακολούθως άλλη ενέργεια· αλλά επειδή έχει την ίδια ουσία, έχει και την ίδια δύναμη. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε ενεργεί τα ίδια, και δεν μπορεί να κάνει κάτι άλλο παρά εκείνο που κάνει ο Πατέρας. Διότι δεν έχει άλλη δύναμη, είτε κατώτερη είτε ανώτερη της πατρικής· αλλά υπάρχει μία ουσία, μία δύναμη, μία ενέργεια στον Πατέρα και στον Υιό.

Ναι, λέει, αλλά ο Πατέρας είναι σαν ένας δάσκαλος του Υιού, υποδεικνύοντάς του πώς πρέπει να εργάζεται. Διότι, εάν ο Υιός δεν βλέπει τον Πατέρα να πράττει, δεν πράττει τίποτα. Επομένως ρωτώ τον Άρειο και τον Ευνόμιο, αυτούς που λένε αυτές τις ανοησίες, πώς διδάσκει ο Πατέρας τον Υιό; Με σοφία ή όχι; Οπωσδήποτε με σοφία. Και ποια είναι η σοφία του Θεού; Άραγε δεν είναι ο Υιός; Ναι, οπωσδήποτε. Ο Υιός, επομένως, διδάσκει τον εαυτό του. Ω, της ανοησίας σας! Εσείς που παραδίδετε τον Υιό στον Πατέρα σαν κάποιο παιδί για να μαθητεύσει. Εγώ όμως, μαζί με τη σοφία του Θεού, αποφαίνομαι ότι, εάν κάτι γνωρίζει ο Πατέρας, δεν το γνωρίζει χωρίς τον Υιό, διότι Αυτός είναι η σοφία Του. Εάν κάτι δύναται ο Πατέρας, δεν το δύναται χωρίς τον Υιό, διότι Αυτός είναι η δύναμή Του. Και για το ότι αυτά είναι αληθινά, άκου: «Ό,τι κάνει ο Πατέρας, αυτά και ο Υιός ομοίως τα κάνει». Εάν ο Πατέρας τα κάνει με εξουσία και δύναμη, και ο Υιός ομοίως. Δεν είναι λοιπόν κατώτερος ο Υιός από τον Πατέρα. Εάν δε λέχθηκε με ταπεινό τρόπο το «Του δείχνει τα πάντα» και το «Θα του δείξει μεγαλύτερα από αυτά», δεν πρέπει να απορούμε. Διότι συνομιλεί με ανθρώπους που κραυγάζουν εναντίον του και σπαράσσονται από τον φθόνο. Και αν δεν συνέπλεκε παντού τα ταπεινά με τα υψηλά, τι δεν θα έκαναν, εφόσον, ενώ εκφράζει τα περισσότερα με τόσο ταπεινό τρόπο, αυτοί μαίνονται;