Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:21

Αυτός τι [λέει]; Αυτός είπε το «δεν υπήρχε». Ποιος σε δίδαξε να λες το «δεν υπήρχε»; Ιωάννη· εσύ τον δίδαξες να λέει το «δεν υπήρχε»; Εγώ όχι, Δέσποτα· αλλά τι; «Στην αρχή ήταν ο Λόγος και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό και Θεός ήταν ο Λόγος»· και αυτός ήταν στην αρχή. Παντού υπάρχει το «ήταν» και πουθενά το «δεν υπήρχε»· [αυτό προέρχεται] από ανθρώπινους συλλογισμούς. Τι άλλο ομολόγησες εσύ; Εγώ, λέει, ότι είναι ίσος. Εκείνος τι; Ότι είναι ανόμοιος. Εσύ όμως πού έμαθες ότι είναι ίσος; Ποιος σε δίδαξε; Ο ευαγγελιστής, λέγοντας: «Γι' αυτό», λέει, «καταδίωκαν τον Σωτήρα, επειδή όχι μόνο καταργούσε το Σάββατο, αλλά και αποκαλούσε τον Θεό δικό του Πατέρα, κάνοντας τον εαυτό του ίσο με τον Θεό». Αυτό δίδαξε και ο απόστολος· λέγοντας τι; «Δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά κένωσε τον εαυτό του». Από πού λοιπόν αυτός έμαθε το «ανόμοιος»; Από ανθρώπινους συλλογισμούς. Εσύ πάλι τι ομολόγησες; Εγώ, ότι όπως ακριβώς εργάζεται ο Υιός· ποιος σε δίδαξε; Ο ευαγγελιστής· λέγοντας τι; «Όπως ο Πατέρας εγείρει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί αυτούς που θέλει»· τι ομολόγησες λοιπόν πάλι; Ότι είναι όμοιος σε όλα με τον Πατέρα· ποιος το είπε; Ο ευαγγελιστής· «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα». Εκείνος τι είπε; Ότι ο Υιός είναι κτίσμα. Ποιος σε δίδαξε;

Διότι, όπως ακριβώς προείπα, ο λόγος αφορά τη σάρκα, εκείνην που έχει χείλη, εκείνην που δέχεται τη χάρη, εκείνην που δέχεται την ευλογία. Διότι ο Θεός δεν έχει ανάγκη από ευλογία, ούτε από χάρη· επειδή το Θείο είναι ανενδεές. Διότι λέει: «Όπως ο Πατέρας εγείρει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει». Και πάλι: «Τα έργα που Εκείνος κάνει, αυτά ομοίως κάνει και ο Υιός». Και πάλι: «Καθώς με γνωρίζει ο Πατέρας, έτσι κι εγώ γνωρίζω τον Πατέρα».

Διότι πρέπει να τα έχετε αυτά σταθερά ριζωμένα στη διάνοιά σας, ώστε να μη γίνετε εύκολη λεία στις διαβολικές απάτες, αλλά εάν οι οπαδοί του Αρείου θελήσουν να σας υποσκελίσουν, να γνωρίζετε καλά ότι πρέπει να φράζετε τα αυτιά σας απέναντι σε όσα λέγουν, απαντώντας τους με παρρησία και αποδεικνύοντας ότι ο Υιός είναι όμοιος κατά την ουσία με τον Πατέρα. Επειδή ο Ίδιος είναι που έχει πει: «Όπως ακριβώς ο Πατέρας εγείρει τους νεκρούς και τους ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει», και με όλα αυτά αποδεικνύει ότι κατέχει δύναμη ίση με του Πατέρα. Εάν πάλι, από την άλλη πλευρά, ο Σαβέλλιος θελήσει να διαφθείρει τα υγιή δόγματα συγχέοντας τις υποστάσεις, και σε εκείνον να κλείσεις ερμητικά τα αυτιά σου, αγαπητέ, διδάσκοντας ότι η μεν ουσία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος είναι μία, οι δε υποστάσεις είναι τρεις· διότι ούτε ο Πατέρας θα μπορούσε να ονομαστεί Υιός, ούτε ο Υιός Πατέρας, ούτε το Άγιο Πνεύμα κάτι άλλο εκτός από αυτό, αλλά ο καθένας, παραμένοντας στη δική του υπόσταση, κατέχει την ίδια δύναμη.

Δεν ακούς τον προφήτη που λέει για τον Υιό, «Από το στόμα νηπίων και βρεφών που θηλάζουν κατήρτισες αίνο», και τα εξής· ότι δηλαδή, «Θα δω τους ουρανούς, έργα των δακτύλων σου, τη σελήνη και τα άστρα, τα οποία εσύ θεμελίωσες»; Δεν βλέπεις την αυθεντία του Χριστού που λέει: «Ο Πατέρας μου έως τώρα εργάζεται, κι εγώ εργάζομαι»· και, «Όπως ο Πατέρας ανασταίνει τους νεκρούς και τους ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει»· και, «Νεανίσκε, σε σένα λέω, σήκω»· και προς το ακάθαρτο πνεύμα: «Εγώ σε προστάζω, σώπασε και βγες από αυτόν»· και, «Έχε θάρρος, τέκνο μου, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες»;

Ονομάζεσαι βέβαια εσύ υιός, αλλά δεν ονομάζεσαι Μονογενής όπως Εκείνος, ούτε διατρίβεις στους κόλπους του Πατρός, ούτε είσαι απαύγασμα της δόξας, ούτε χαρακτήρας της υποστάσεως, ούτε υπάρχεις με τη μορφή του Θεού. Εάν, λοιπόν, δεν σε πείθει το προηγούμενο, ας σε πείσουν αυτά, καθώς και πολλά άλλα περισσότερα από αυτά, τα οποία μαρτυρούν εκείνη την ευγενή Του καταγωγή. Διότι, όταν μεν θέλει να δείξει το απαράλλακτο της ουσίας Του σε σχέση με Αυτόν που Τον γέννησε, λέει: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα». Όταν πάλι θέλει να δείξει το ιδιάζον της δυνάμεώς Του, λέει: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα»· όταν θέλει να δείξει το εφάμιλλο της εξουσίας Του: «Όπως ακριβώς ο Πατέρας εγείρει τους νεκρούς και τους ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει»· όταν δείχνει την ταυτότητα της λατρείας: «Για να τιμούν όλοι τον Υιό, όπως ακριβώς τιμούν τον Πατέρα»· και όταν δείχνει την αυθεντία Του ως προς τις μεταβολές των νόμων, λέει: «Ο Πατέρας μου εργάζεται, και εγώ εργάζομαι». Αλλά αυτοί, αφού προσπέρασαν όλα αυτά και δεν εξέλαβαν κυριολεκτικά το όνομα «Υιός», επειδή και οι ίδιοι έχουν τιμηθεί με την προσωνυμία των υιών, υποβιβάζουν τον Υιό στην ίδια ευτέλεια λέγοντας: «Εγώ είπα, θεοί είστε, και όλοι υιοί του Υψίστου».

Όπως, για παράδειγμα, το ότι προσεύχεται στον Πατέρα· διότι, αν είναι της ίδιας δυνάμεως και της ίδιας ουσίας, και τα πράττει όλα με δική του εξουσία, για ποιον λόγο προσεύχεται; Γ'. Εγώ όμως δεν θα πω μόνον αυτά, αλλά και όσα άλλα ταπεινά έχουν λεχθεί γι' αυτόν, θα τα παραθέσω όλα με ακρίβεια, λέγοντας προηγουμένως τούτο: ότι εγώ, για όσα ταπεινά έχουν λεχθεί γι' αυτόν, έχω να αναφέρω πολλές και δίκαιες αιτίες, ενώ εσύ, για τα υψηλά και ένδοξα, δεν θα μπορούσες να προβάλεις καμία άλλη εξήγηση, παρά μόνο το ότι επιθυμεί ο ίδιος να μας φανερώσει την υψηλή καταγωγή του. Επειδή, αν δεν είχαν έτσι τα πράγματα, θα υπήρχε σύγκρουση και πόλεμος μέσα στις Γραφές· διότι το να λέει ότι «Όπως ακριβώς ο Πατέρας εγείρει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει», και όσα άλλα ανέφερα, και το να προσεύχεται πάλι, όταν παρίσταται ανάγκη να το πράξει αυτό, αποτελούν αντίφαση. Εάν όμως εξηγήσω τις αιτίες, κάθε αμφισβήτηση πλέον αναιρείται.

Αν όμως ισχυριστούν ότι οι άγιοι Πατέρες, συζητώντας περί της Αγίας Τριάδος, είπαν: «Όσων η ουσία είναι μία, αυτών είναι μία και η ενέργεια, και όσων η ουσία είναι διαφορετική, αυτών είναι διαφορετική και η ενέργεια», και ότι δεν πρέπει να μεταφέρουμε τα της θεολογίας στην οικονομία, θα απαντήσουμε: Αν αυτό έχει λεχθεί από τους Πατέρες μόνο για τη θεολογία, και μετά τη σάρκωση ο Υιός δεν έχει πλέον την ίδια ενέργεια με τον Πατέρα, τότε δεν θα είναι ούτε της ίδιας ουσίας. Σε ποιον όμως θα αποδώσουμε το «ο Πατέρας μου έως τώρα εργάζεται, κι εγώ εργάζομαι», και «όσα βλέπει τον Πατέρα να κάνει, αυτά παρομοίως κάνει και ο Υιός», και «αν δεν πιστεύετε σε εμένα, πιστέψτε στα έργα μου», και «τα έργα τα οποία εγώ κάνω, αυτά μαρτυρούν για εμένα», και «όπως ο Πατέρας εγείρει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει»; Διότι όλα αυτά αποδεικνύουν ότι, και μετά τη σάρκωση, όχι μόνο είναι ομοούσιος με τον Πατέρα, αλλά έχει και την αυτή ενέργεια.

Και λίγο παρακάτω, κάνοντας σύγκριση του εαυτού του προς εκείνους που είναι θεοί κατά θέσιν και όχι κατά φύσιν, λέει: «Δεν είναι γραμμένο στον νόμο σας: "Εγώ είπα, είστε θεοί και όλοι υιοί του Υψίστου"; Αν αποκάλεσε θεούς εκείνους προς τους οποίους απευθύνθηκε ο λόγος του Θεού, και η Γραφή δεν μπορεί να καταλυθεί, σε εκείνον που ο Πατέρας αγίασε και απέστειλε στον κόσμο, εσείς λέτε ότι "βλασφημείς", επειδή είπα: "Είμαι Υιός του Θεού";» Και αποδεικνύοντας ότι είναι Θεός και ομοούσιος με τον Πατέρα, βάσει της ομοιότητας των έργων λέει: «Αν δεν κάνω τα έργα εκείνου που με έστειλε, μην με πιστεύετε· αν όμως τα κάνω, έστω κι αν δεν πιστεύετε σε εμένα, να πιστεύετε στα έργα μου, για να γνωρίσετε και να πιστέψετε ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα». Όπως και πιο πάνω λέει: «Διότι, όπως ο Πατέρας εγείρει τους νεκρούς και τους ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει», «επειδή είναι Υιός ανθρώπου. Μην απορείτε γι' αυτό, διότι έρχεται ώρα, και είναι τώρα, κατά την οποία οι νεκροί θα ακούσουν τη φωνή του Υιού του Θεού και εκείνοι που θα την ακούσουν θα ζήσουν». Λέγοντας: «Όπως ο Πατέρας εγείρει τους νεκρούς και τους ζωοποιεί», πρόσθεσε: «Έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει», αποδεικνύοντας ότι ο Υιός είναι ζωοποιός αυτεξουσίως και κατά φύσιν, όπως ακριβώς και ο Πατέρας, και όχι κατά χάριν. Έπειτα προσθέτει: Ότι αυτός ο Υιός του Θεού, που είναι ζωοποιός κατά φύσιν, «είναι Υιός ανθρώπου». Δεν είπε: Ονομάζεται Υιός ανθρώπου, αλλά «είναι», και «μην απορείτε γι' αυτό», λέει, ότι δηλαδή «ο Υιός ανθρώπου ζωοποιεί».

Αν όμως, αντίθετα, όταν ακούς γι' Αυτόν μόνο ως Θεό —«Στην αρχή ήταν ο Λόγος, και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό, και Θεός ήταν ο Λόγος»· και «είδαμε τη δόξα του, δόξα ως Μονογενούς από τον Πατέρα»· και: «Όπως ο Πατέρας ανασταίνει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει»· και: «Πατέρα, δόξασε τον Υιό σου, για να σε δοξάσει και ο Υιός σου»· και: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα»· και προς τον εκ γενετής τυφλό λέγεται: «Εσύ πιστεύεις στον Υιό του Θεού;» και όσα είναι παρόμοια με αυτά— αν Τον θεωρείς μόνο Θεό και αποστερημένο από τη δική μας ουσία, τότε οπωσδήποτε θα Τον απάλλασσες και από το σώμα, και θα Του αφαιρούσες όλα τα ανθρώπινα γνωρίσματα, ώστε να μπορείς πλέον να απορρίψεις ξεκάθαρα ολόκληρη τη θεία οικονομία.

Ιω. 5, 19-27 Επομένως, αν όσα «ο Πατέρας κάνει, αυτά και ο Υιός κάνει» και μάλιστα «ομοίως», είναι ίσος με αυτόν κατά πάντα. Το δε ότι «ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει» και «θα δείξει» και «έχει δώσει όλη την κρίση», το λέγει, για να τους αποστομώσει, ότι δεν είναι αντίθεος· διότι, λέγει, αν «αγαπά τον Υιό», πώς θα αγαπούσε τον εχθρό; Πώς δε θα του επέτρεπε, και όχι μόνο του επιτρέπει, αλλά «και του δείχνει» να κάνει τα ίδια σαν να ευφραίνεται με τα έργα του; Πώς δε και θα του εμπιστευόταν όλη την «εξουσία»; Εξάλλου δε· όπως όταν λέγει ότι «του έδωσε» όλη την «εξουσία» ή «την κρίση», δεν αποστερεί τον εαυτό του από την εξουσία, αλλά το λέγει αυτό προς τιμήν του Υιού· διότι έτσι συνηθίζουν οι άνθρωποι, να τιμούν περισσότερο αυτόν που έχει την «εξουσία» να τιμωρεί και να σώζει. Όπως λοιπόν έχει πει αυτό προς τιμήν του Υιού σύμφωνα με την ανθρώπινη λογική, έτσι και το «έδωσε» έχει ειπωθεί προς τιμήν του Πατέρα· διότι «τιμούν» και αυτόν που δίνει την «εξουσία». Αν λοιπόν έλεγε ότι ο Υιός έχει «όλη την κρίση», διότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν», θα έδινε την υπόνοια ότι ο ίδιος αποστερήθηκε την εξουσία. Γι' αυτόν τον λόγο θέτει το «έδωσε», ώστε να τιμήσει «ομοίως» και «τον Υιό» και «τον Πατέρα», τον μεν ως δότη, τον δε ως αυτόν που τα έχει λάβει όλα. Πάλι, αν λέγοντας το «έδωσε» δεν πρόσθετε το «όλη», αλλά έλεγε ότι «έδωσε» μερίδιο της εξουσίας, θα υποβίβαζε το αξίωμα του Υιού.

Διότι ο Πατέρας αγαπά τον Υιό, και του δείχνει όλα όσα ο ίδιος κάνει, και θα του δείξει μεγαλύτερα έργα από αυτά, για να θαυμάζετε εσείς. Διότι όπως ο Πατέρας ανασταίνει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όσους θέλει.» —«Δεν μπορεί ο Υιός να κάνει τίποτα από τον εαυτό του,» εφόσον δεν έχει τίποτα το αλλότριο ούτε ξένο προς τον Πατέρα, αλλά στα πάντα είναι όμοιος με τον Πατέρα· και δεν έχει άλλη ουσία, ώστε να έχει και άλλη δύναμη, και ακολούθως άλλη ενέργεια· αλλά επειδή έχει την ίδια ουσία, έχει και την ίδια δύναμη. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε ενεργεί τα ίδια, και δεν μπορεί να κάνει κάτι άλλο παρά εκείνο που κάνει ο Πατέρας. Διότι δεν έχει άλλη δύναμη, είτε κατώτερη είτε ανώτερη της πατρικής· αλλά υπάρχει μία ουσία, μία δύναμη, μία ενέργεια στον Πατέρα και στον Υιό.

Και τι σημαίνει το, «Και μεγαλύτερα από αυτά θα του δείξει;» Επειδή θεράπευσε τον παράλυτο, και πρόκειται να αναστήσει και νεκρό, γι' αυτό λέει: Αν θαυμάζετε που έκανα καλά τον παράλυτο, θα δείτε μεγαλύτερα από αυτά. Και ότι το ρήμα «δείχνω», αν και εκφράζει κάτι ταπεινό, το είπε κατ' οικονομίαν, για να θεραπεύσει την ανοησία τους, άκουσε τα παρακάτω. «Διότι, όπως ο Πατέρας», λέει, «ανασταίνει τους νεκρούς, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει.» Ανασταίνει, λοιπόν, ο Υιός, όπως ακριβώς και ο Πατέρας, και μέσω αυτού αποδεικνύει το απαράλλακτο της δύναμής του· ενώ με το «όποιους θέλει», δείχνει την ισότητα της εξουσίας.