Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:22

Διότι λέμε ότι εκείνος που αγγίζει θεραπευτικά τον ασθενή δεν μετέχει ο ίδιος στην αρρώστια, αλλά λέμε ότι χαρίζει στον ασθενή την επιστροφή στην υγεία, χωρίς να μετέχει στην αρρώστια· διότι το πάθος δεν γίνεται δικό του, αλλά αντιθέτως εκείνος επιλαμβάνεται της ασθενείας. Εάν, λοιπόν, αυτός που μέσω της τέχνης ενεργεί κάτι αγαθό στα σώματα δεν ονομάζεται νωθρός και άρρωστος, αλλά φιλάνθρωπος και ευεργέτης και με όσα παρόμοια ονόματα χαρακτηρίζεται, γιατί, διαβάλλοντας την περί ημάς οικονομία ως ταπεινή και άδοξη, προσπαθούν μέσω αυτής να αποδείξουν ότι η ουσία του Υιού έχει αλλοιωθεί προς το χειρότερο, με τον ισχυρισμό ότι η μεν φύση του Πατρός είναι ανώτερη από τα πάθη, ενώ η φύση του Μονογενούς δεν είναι καθαρή από το πάθος; Διότι, εάν ο σκοπός της διά σαρκός οικονομίας δεν είναι το να καταστεί εμπαθής ο Κύριος, αλλά το να επιδειχθεί η φιλανθρωπία του, και εφόσον δεν αμφισβητείται ότι και ο Πατέρας είναι φιλάνθρωπος, επομένως ο Πατέρας ταυτίζεται σε αυτά με τον Υιό, αν κάποιος θελήσει να αποβλέψει στον σκοπό. Εάν πάλι δεν ενήργησε ο ίδιος ο Πατέρας την κατάλυση του θανάτου, μην απορήσεις καθόλου. Διότι έχει παραχωρήσει όλη την κρίση στον Υιό, χωρίς ο ίδιος να κρίνει κανέναν, και πράττει αυτά μέσω του Υιού όχι επειδή δεν δύναται είτε να σώσει αυτόν που χάθηκε είτε να κρίνει αυτόν που αμάρτησε, αλλά επειδή και αυτά τα ενεργεί διά της ιδίας Του δυνάμεως, μέσω της οποίας κατεργάζεται τα πάντα· και δύναμη του Πατρός είναι ο Υιός.

Εφόσον, λοιπόν, αποδείχθηκε από παντού ότι ο Μονογενής Υιός είναι Θεός, πώς αυτός που λέει ότι η αγαθότητα ανήκει στον Θεό αποδεικνύει ότι η θεότητα του Υιού είναι ξένη προς αυτή την προσωνυμία, και μάλιστα όταν ο ίδιος ο Κύριος μαρτυρεί για τον εαυτό Του το αγαθό στην παραβολή για τους μισθωτούς στον αμπελώνα; Διότι εκεί, όταν όσοι είχαν κοπιάσει νωρίτερα δυσφορούσαν για την ίση κατανομή του μισθού και έκριναν ως δική τους ζημιά την ευνοϊκή μεταχείριση των τελευταίων, λέει ο δίκαιος κριτής προς κάποιον από αυτούς που οργίζονταν: «Φίλε, δεν σε αδικώ· δεν συμφώνησα μαζί σου για ένα δηνάριο την ημέρα; Ιδού, πάρε το δικό σου· θέλω όμως να χαρίσω και στον τελευταίο ό,τι ακριβώς και σε σένα. Μήπως δεν έχω εξουσία να κάνω ό,τι θέλω στα δικά μου; Ή μήπως ο οφθαλμός σου είναι πονηρός, επειδή εγώ είμαι αγαθός;». Και βεβαίως κανείς δεν θα φιλονικήσει ως προς τούτο, ότι δηλαδή η διανομή ανάλογα με την αξία είναι ίδιον έργο του κριτή· και όλοι οι μαθητές του Ευαγγελίου συμφωνούν ότι ο Μονογενής Θεός είναι ο κριτής. Διότι, λέει, ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό. Εκείνοι όμως δεν απομακρύνονται από τα γεγραμμένα. Διότι ισχυρίζονται ότι η προσθήκη της λέξης «ένας» αναφέρεται κυρίως στον Πατέρα. Επειδή κανείς, λέει, δεν είναι αγαθός παρά μόνο ένας, ο Θεός. Άραγε, λοιπόν, θα ατονήσει η αλήθεια προκειμένου να υπερασπιστεί τον εαυτό της; Ή μήπως είναι πολύ εύκολο από πολλές πλευρές να ελέγξουμε και να αναιρέσουμε αυτόν τον παραλογισμό της απάτης;

Για το οποίο λέει ο Ιωάννης: Και εσείς έχετε χρίσμα από τον Άγιο. Είναι δε φοβερό, ότι ονομάζεται και κριτής. Διότι λέει: Ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό.

Επομένως, άκουσέ τον πάλι να λέει: Ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό. Αν λοιπόν έχει όλη την κρίση, τίποτε δεν έχει εξαιρεθεί από την απόφασή του· διότι εκείνος που έχει όλη την κρίση, είναι κύριος να τιμωρεί και να στεφανώνει τους πάντες.

Ότι δε κοπίασε περισσότερο από όλους, άκουσέ τον να λέει: «Περισσότερο από όλους αυτούς κοπίασα». Αν όμως κοπίασε περισσότερο από όλους, περισσότερο και στεφανώνεται· διότι «ο καθένας θα λάβει τον δικό του μισθό σύμφωνα με τον δικό του κόπο». Εάν, λοιπόν, λαμβάνει στεφάνι μεγαλύτερο από των αποστόλων (ενώ με τους αποστόλους κανείς δεν στάθηκε ίσος, αυτός όμως αναδείχθηκε ανώτερος και από εκείνους), είναι ολοφάνερο ότι θα απολαύσει την ανώτατη τιμή και πρωτοκαθεδρία. Ποιος, λοιπόν, είναι αυτός που τον στεφανώνει; Άκουσέ τον να λέει: «Τον αγώνα τον καλό αγωνίστηκα, τον δρόμο τελείωσα, την πίστη τήρησα· τώρα πλέον με περιμένει το στεφάνι της δικαιοσύνης, το οποίο θα μου αποδώσει ο Κύριος εκείνη την ημέρα, ο δίκαιος κριτής». Ο Πατήρ δεν κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό. Και τούτο δεν γίνεται φανερό μόνο από αυτό το σημείο, αλλά και από τα εξής: «Όχι μόνο σε εμένα, αλλά και σε όλους όσους έχουν αγαπήσει την επιφάνειά του». Ποιου όμως είναι η επιφάνεια; Άκουσέ τον να λέει: «Επεφάνη η χάρις του Θεού, η σωτήρια για όλους τους ανθρώπους, η οποία μας διαπαιδαγωγεί, ώστε, αφού αρνηθούμε την ασέβεια και τις κοσμικές επιθυμίες, να ζήσουμε με σωφροσύνη, δικαιοσύνη και ευσέβεια στον παρόντα αιώνα, προσμένοντας τη μακάρια ελπίδα και την επιφάνεια της δόξας του μεγάλου Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού».

Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Το χωρίο: «Του έδωσε εξουσία να ασκεί κρίση». Και για ποιο λόγο περιστρέφει διαρκώς τον λόγο στην ανάσταση και την κρίση; Διότι, όπως ακριβώς «ο Πατέρας ανασταίνει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί αυτούς που θέλει»· και πάλι, «Ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό»· και πάλι, «Όπως ο Πατέρας έχει ζωή μέσα Του, έτσι έδωσε και στον Υιό να έχει ζωή μέσα Του»· και πάλι, «Εκείνοι που θα ακούσουν τη φωνή του Υιού του Θεού θα ζήσουν»· και εδώ πάλι λέει: «Του έδωσε εξουσία να ασκεί κρίση». Για ποιο λόγο λοιπόν τα επαναλαμβάνει αυτά συνεχώς, εννοώ την κρίση, τη ζωή και την ανάσταση; Επειδή αυτά περισσότερο από όλα είναι που μπορούν να προσελκύσουν ακόμη και τον πιο ανένδοτο ακροατή. Διότι εκείνος που έχει πειστεί ότι θα αναστηθεί και ότι θα δώσει σε Αυτόν λόγο για τα σφάλματά του, ακόμη και αν δεν είδε κανένα άλλο θαύμα, αποδεχόμενος αυτήν την αλήθεια θα προστρέξει οπωσδήποτε κοντά Του, φροντίζοντας να καταστήσει τον Κριτή ευμενή προς τον εαυτό του. Το ότι «είναι Υιός ανθρώπου, μην απορείτε γι' αυτό». Ο Παύλος ο Σαμοσατέας, βέβαια, δεν το ερμηνεύει έτσι, αλλά πώς; «Του έδωσε εξουσία να ασκεί κρίση, επειδή είναι Υιός ανθρώπου». Αλλά αυτό, διατυπωμένο κατ' αυτόν τον τρόπο, δεν έχει καμία λογική ακολουθία. Διότι δεν έλαβε την εξουσία της κρίσης επειδή είναι άνθρωπος (αφού τότε τι θα εμπόδιζε όλους τους ανθρώπους να είναι κριτές;), αλλά επειδή είναι Υιός εκείνης της ανέκφραστης Ουσίας, γι' αυτό ακριβώς είναι Κριτής.

Και αυτό μπορεί κανείς να δει να το κάνει παντού, διατυπώνοντας δύο ή και τρεις προφητείες, και επιβεβαιώνοντας πάντοτε τα μέλλοντα από τα ήδη γενόμενα. Δ'. Αλλά όμως, παρόλο που και είπε και έπραξε τόσα, επειδή έως τότε ήταν αρκετά αδύναμοι, δεν αρκείται σε αυτά, αλλά και με τα λόγια που προσθέτει καταστέλλει τη φιλονικία τους, λέγοντας: «Εγώ δεν μπορώ να κάνω τίποτα από τον εαυτό μου. Όπως ακούω, κρίνω, και η κρίση η δική μου είναι δίκαιη, διότι δεν ζητώ το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε». Διότι, επειδή φαινόταν να λέει κάποια πράγματα ξένα και διαφορετικά σε σχέση με τους προφήτες (αφού εκείνοι έλεγαν ότι ο Θεός είναι αυτός που κρίνει ολόκληρη τη γη, δηλαδή το ανθρώπινο γένος· και αυτό διακήρυσσε παντού ο Δαβίδ λέγοντας: «Θα κρίνει λαούς με ευθύτητα»· και, «Ο Θεός είναι κριτής δίκαιος και ισχυρός και μακρόθυμος»· το ίδιο και όλοι οι προφήτες και ο Μωυσής· ο Χριστός όμως έλεγε: «Ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό»· και αυτό ήταν ικανό να θορυβήσει τον Ιουδαίο που άκουγε τότε, και να τον κάνει να τον υποπτευθεί πάλι ως αντίθεο), κάνει εδώ μεγάλη συγκατάβαση στον λόγο του, και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό, όσο απαιτούσε η αδυναμία τους, ώστε να ξεριζώσει αυτή την ολέθρια υποψία, και λέει: «Εγώ δεν μπορώ να κάνω τίποτα από τον εαυτό μου»· δηλαδή, τίποτα το ξένο, τίποτα το διαφορετικό, ούτε κάτι που δεν το θέλει ο Πατέρας, δεν θα δείτε να γίνεται από εμένα, ούτε θα ακούσετε να λέγεται.

Είπα, λέει, ότι όπως ο Πατέρας ανασταίνει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει· είπα ότι ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό· είπα ότι πρέπει να τιμάται ο Υιός, όπως ο Πατέρας· είπα ότι όποιος δεν τιμά τον Υιό, δεν τιμά ούτε τον Πατέρα· είπα ότι όποιος ακούει τους λόγους μου και πιστεύει, δεν πρόκειται να δει θάνατο, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή· είπα ότι η φωνή μου θα αναστήσει τους νεκρούς, άλλους τώρα, και άλλους αργότερα· είπα ότι θα ζητήσω από όλους λόγο για τα παραπτώματά τους· είπα ότι θα κρίνω δίκαια και θα ανταμείψω όσους πράττουν το ορθό. Επειδή, λοιπόν, όλα αυτά αποτελούσαν απλές αποφάνσεις, και όσα λέγονταν ήταν μεν σπουδαία, αλλά δεν τους είχε δοθεί ακόμη καμία σαφής απόδειξη παρά μόνο αμυδρή, παραθέτει πρώτα την αντίρρηση, σκοπεύοντας να προχωρήσει στην τεκμηρίωση όσων είπε, λέγοντας περίπου τα εξής, έστω κι αν δεν χρησιμοποίησε αυτά ακριβώς τα λόγια: Ίσως όμως θα πείτε: «Όλα αυτά τα λες εσύ, δεν είσαι όμως αξιόπιστος μάρτυρας εφόσον μαρτυρείς εσύ ο ίδιος για τον εαυτό σου».

Αυτό είναι το να κρίνει κανείς κατά σάρκα. Εγώ όμως δεν κρίνω κανέναν. Και όμως, λέει η Γραφή, «Ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν». Πώς λοιπόν λέει εδώ: «Αλλά και αν εγώ κρίνω, η δική μου κρίση είναι δίκαιη, διότι δεν είμαι μόνος»; Πάλι μιλάει έχοντας υπόψη τη δική τους αντίληψη· δηλαδή, η δική μου κρίση είναι κρίση του Πατέρα· δεν θα έκρινε διαφορετικά ο Πατέρας εάν έκρινε, παρά όπως εγώ· ούτε και εγώ θα έκρινα διαφορετικά, παρά όπως ο Πατέρας. Για ποιον λόγο όμως μνημόνευσε και τον Πατέρα; Διότι δεν θα θεωρούσαν αξιόπιστο τον Υιό, εάν δεν προσλάμβανε και τη μαρτυρία του Πατέρα· αλλιώς, δεν ευσταθεί ούτε αυτό που ειπώθηκε. Διότι όσον αφορά τους ανθρώπους, όταν δύο πρόσωπα μαρτυρούν για μία ξένη υπόθεση, τότε η μαρτυρία είναι αληθινή· διότι αυτό σημαίνει να μαρτυρούν δύο· εάν όμως πρόκειται κάποιος να μαρτυρήσει για τον εαυτό του, δεν είναι πλέον δύο. Βλέπεις ότι για κανέναν άλλο λόγο δεν το είπε αυτό, παρά μόνο για να δείξει ότι είναι ομοούσιος, και μέσω του εαυτού του πάλι να δείξει ότι δεν έχει ανάγκη από άλλη μαρτυρία, και να καταδείξει ότι σε τίποτα δεν υπολείπεται του Πατέρα; Πρόσεξε, λοιπόν, την αυθεντία του: «Εγώ είμαι εκείνος που μαρτυρώ για τον εαυτό μου, και μαρτυρεί για εμένα ο Πατέρας που με έστειλε». Δεν θα το διατύπωνε αυτό, εάν ήταν κατώτερης ουσίας. Τώρα όμως, για να μη νομίσεις ότι (ο Πατέρας) συμπεριλήφθηκε απλώς χάριν του αριθμού, παρατήρησε ότι η εξουσία του δεν παρουσιάζει καμία απολύτως διαφορά.

Βʹ. Έπειτα, για να μη γίνουν εξαιτίας αυτού πιο ράθυμοι, μαθαίνοντας ότι εκείνος που πιστεύει σώζεται, ενώ εκείνος που απιστεί κολάζεται, δες πώς τοποθέτησε μπροστά τους και ένα φοβερό δικαστήριο, προσθέτοντας και λέγοντας: Εκείνος που με αθετεί και δεν δέχεται τα λόγια μου, έχει αυτόν που τον κρίνει. Αν ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, και εσύ δεν ήλθες για να κρίνεις τον κόσμο, ποιος θα τον κρίνει; Ο λόγος που κήρυξα, εκείνος θα τον κρίνει. Διότι, επειδή έλεγαν ότι δεν προέρχεται από τον Θεό, γι' αυτό μίλησε έτσι· δείχνοντας ότι δεν θα μπορέσουν τότε να τα λένε αυτά, αλλά: Τα λόγια που κήρυξα τώρα, θα σταθούν στη θέση του κατηγόρου, ελέγχοντάς τους και ανακόπτοντας κάθε απολογία. Και ο λόγος που κήρυξα. Ποιος λόγος;

Ε'. Ερωτώ, λοιπόν, τον αιρετικό: αν ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, ενώ ο Υιός κρίνει, πώς κρίνει; Διότι, αν δεν μπορεί να κάνει τίποτα από μόνος Του, εάν δεν βλέπει τον Πατέρα να το κάνει, και ο Πατέρας δεν κρίνει, ενώ Αυτός κρίνει τους πάντες, πώς μπορεί να κάνει αυτό που δεν είδε; Και μην το προσπεράσεις αυτό επιπόλαια· διότι ούτε αυτό είναι μικρό, αλλά αποτελεί δείγμα μέγιστης δύναμης. Σκέψου, δηλαδή, πόσο σπουδαίο είναι, όσους έζησαν από τον Αδάμ μέχρι τη συντέλεια του κόσμου, Έλληνες, Ιουδαίους, αιρετικούς, καθώς και εκείνους που αμάρτησαν ενώ βρίσκονταν στην ορθόδοξη πίστη, να τους φέρει όλους εκείνη την ημέρα, και να βγάλει στο φως τα κρυφά όλων: τις πράξεις, τα λόγια, τους δόλους, τις επιβουλές, τα απόκρυφα της διανοίας, χωρίς να προσκομίζονται μαρτυρίες, χωρίς ελέγχους, χωρίς τεκμήρια, χωρίς αποδείξεις, ούτε κανένα άλλο από όλα αυτά, παρά χρησιμοποιώντας τη δική Του δύναμη για τον έλεγχό τους. Αλλά όμως, ένα τόσο μεγάλο και σπουδαίο κατόρθωμα το επιτελεί ο Ίδιος, χωρίς να έχει δει προηγουμένως τον Πατέρα για να Τον μιμηθεί· διότι ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν. Παρατήρησέ Τον δε και αλλού να τα ενεργεί όλα με εξουσία, και στα θαύματα και στις νομοθεσίες, και σε όλα τα υπόλοιπα.

Διότι καλεί κατά την ημέρα της κρίσεως και τον Ιωάννη και αυτούς που λένε το «ήταν» και αυτούς που λένε το «δεν ήταν»· γιατί; Επειδή ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει παραδώσει όλη την κρίση στον Υιό, ώστε όλοι να τιμούν τον Υιό καθώς τιμούν τον Πατέρα. Καλεί, λοιπόν, κατά την ημέρα της κρίσεως και εκείνους που λένε το «ήταν» και το «δεν ήταν». Εμφανίζεται το χειρόγραφο του καθενός. Εσύ τι είπες; Διάβασε την ομολογία σου. Εγώ είπα το «ήταν».

Κρίθηκε ο Κριτής, και η ζωή παραδίδεται στον θάνατο· και αυτός που τρέφει, πεινά, και αυτός που ποτίζει, διψά, και αυτός που βρίσκεται σε δόξα, περιπίπτει σε ατιμία, και ο βασιλιάς στέκεται ενώπιον ηγεμόνα, και ο Θεός κατακρίνεται από ανθρώπους. Εκείνος που αληθεύει όταν λέει: «Ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει παραχωρήσει όλη την κρίση στον Υιό»· αυτός που κρίνει τα πάντα, από ποιον έχει κριθεί; Σου αρκούν αυτά, άνθρωπε, ως υπενθύμιση της νηστείας. Διότι πρέπει πρώτα να γνωρίσουμε σε ποια κατάσταση βρισκόμαστε, και έπειτα να διακρίνουμε όσα μας αφορούν.

Διότι έτσι λέει: Εμφανίστηκε άγγελος που τον ενίσχυε. Αυτός που προσκυνείται από τους αγγέλους, και μπροστά στον οποίο κάμπτεται κάθε γόνυ επουρανίων, επιγείων και καταχθονίων, πώς ελάμβανε δύναμη από άγγελο; Δεν ελάμβανε δύναμη, αλλά δοξολογία από άγγελο που έλεγε: Δική σου είναι η βασιλεία και το κράτος, Δέσποτα. Κανείς δεν γνωρίζει την ημέρα εκείνη, ή την ώρα, ούτε οι άγγελοι, ούτε ο Υιός, παρά μόνο ο Πατέρας. Και πώς, λέγει, είναι ίσος με τον Πατέρα αυτός που δεν γνωρίζει την ημέρα εκείνη; Αυτός που τη δημιούργησε, δεν τη γνωρίζει; Και γιατί λοιπόν λέει, «Ούτε ο Υιός»; Δες όμως τη θεώρηση (την πνευματική ερμηνεία): Δύο είδη γνώσης και αντίληψης θα μπορούσε κανείς να βρει στη Γραφή, τη μία κατά πράξη και την άλλη κατά γνώση. Διότι λέγει, «Γνώρισε ο Αδάμ την Εύα, τη γυναίκα του», όχι επειδή προηγουμένως την αγνοούσε· πώς θα μπορούσε άλλωστε, αυτός που είπε: «Αυτό τώρα είναι οστό από τα οστά μου και σάρκα από τη σάρκα μου»; Και γνώρισε ο Αβραάμ τη Σάρρα, τη γυναίκα του, και ο Ιακώβ τη Λεία και τη Ραχήλ. Τις αγνοούσε άραγε αυτός που για χάρη τους δούλεψε δεκατέσσερα χρόνια; Τις ήξερε μεν κατά γνώση, στο τέλος όμως και κατά πράξη. Ο Πατέρας λοιπόν, ο οποίος δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει παραχωρήσει όλη την κρίση στον Υιό, γνωρίζει την ημέρα και κατά γνώση και κατά πράξη· ενώ ο Υιός, ο οποίος ήλθε για να σώσει τον κόσμο και όχι για να κρίνει, τη γνωρίζει κατά γνώση. Επειδή όμως δεν έκρινε ακόμη, αγνοεί την ημέρα, υποδηλώνοντας την κατά πράξη γνώση.

Όπως είναι ο χοϊκός, τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί· και όπως είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι. Ανάστηθι, Θεέ, κρίνε τη γη, διότι εσύ θα κατακληρονομήσεις όλα τα έθνη. Εσύ είσαι ο Χριστός, στον οποίο ο Πατέρας έδωσε εξουσία επί των πάντων, εξουσία να κρίνει τους πάντες. Διότι ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν· αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό, ώστε να τιμούν όλοι τον Υιό, καθώς τιμούν τον Πατέρα. Εσύ θα κατακληρονομήσεις όλα τα έθνη. Διότι σε εσένα είπε ο Πατέρας: Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομία σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Ας αποδώσουμε λοιπόν δόξα στον Θεό εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Το θείο είναι παντελώς άτρεπτο και αναλλοίωτο· διότι με την πρόγνωσή του προόρισε όλα όσα δεν εξαρτώνται από εμάς, το καθένα στον δικό του και κατάλληλο χρόνο και τόπο. Και σύμφωνα με αυτό «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό»· διότι βεβαίως έκρινε ο Πατέρας, όπως και ο Υιός ως Θεός και το Άγιο Πνεύμα, ο ίδιος όμως ο Υιός ως άνθρωπος θα κατέλθει σωματικώς και θα καθίσει σε θρόνο δόξας (διότι η κάθοδος και η καθέδρα ανήκουν σε περιγραπτό σώμα) και θα κρίνει όλη την οικουμένη με δικαιοσύνη.

Του αγίου Μελετίου επισκόπου Αντιοχείας. — Όλοι δε, δίκαιοι και άδικοι, θα οδηγηθούν ενώπιον του Θεού Λόγου. Διότι σε Αυτόν έχει δώσει ο Πατέρας όλη την κρίση, και Αυτός, εκτελώντας το θέλημα του Πατέρα, έρχεται ως κριτής. Τον Οποίο ονομάζουμε Χριστό, Θεό ενανθρωπήσαντα. Διότι δεν είναι κριτές ο Μίνωας ή ο Ραδάμανθυς, όπως πιστεύετε εσείς, Έλληνες, αλλά Εκείνος τον οποίο δόξασε ο Θεός και Πατέρας, για τον οποίο έχουμε μιλήσει λεπτομερέστερα σε άλλες περιπτώσεις προς εκείνους που αναζητούν την αλήθεια. Αυτός, εφαρμόζοντας σε όλους τη δίκαιη κρίση του Πατέρα, ετοίμασε για τον καθένα την οφειλόμενη δίκαιη ανταπόδοση. Όταν παραστούν στην κρίση Του οι άγγελοι, οι άνθρωποι και οι δαίμονες, θα αναφωνήσουν προς Αυτόν με μία φωνή, λέγοντας: «Δίκαιη είναι η κρίση σου». Η ανταπόδοση αυτής της απόφασης επιφέρει το δίκαιο και στις δύο πλευρές: σε εκείνους μεν που έπραξαν το αγαθό και το δίκαιο παρέχει την αιώνια απόλαυση των αγαθών, σε εκείνους δε που εργάστηκαν το κακό απονέμει την αιώνια κόλαση· και για αυτούς το πυρ παραμένει άσβεστο. Και ένα πύρινο σκουλήκι, που δεν πεθαίνει ούτε φθείρει το σώμα, παραμένει, αναβράζοντας από το στόμα με ακατάπαυστη οδύνη.

Πρόσεξε καλά και τον άγιο Μάξιμο που γράφει: «Πώς να μη φρίξει κανείς, και να μην εκπλαγεί, και να μην εκσταθεί η διάνοιά του, από το γεγονός ότι ο μεν Θεός και Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό· και ο Υιός κράζει: “μην κρίνετε για να μην κριθείτε”, και “μην καταδικάζετε για να μην καταδικαστείτε”· και ο απόστολος ομοίως: “μην κρίνετε τίποτα προ του καιρού, έως ότου έλθει ο Κύριος”· και “με το κρίμα που κρίνεις τον άλλον, κατακρίνεις τον εαυτό σου”· οι δε άνθρωποι, αφήνοντας το να κλαίνε για τις δικές τους αμαρτίες, άρπαξαν την κρίση από τον Υιό, και οι ίδιοι, ως αναμάρτητοι, κρίνουν και καταδικάζουν ο ένας τον άλλον; Και ο μεν ουρανός εξέστη γι' αυτό, η δε γη έφριξε, αυτοί όμως δεν ντρέπονται παραμένοντας αναίσθητοι;». Αλλά ο ζήλος σε θλίβει; Ας σε πείσει ο άγιος Ισαάκ που λέει: «Ο ζηλωτής άνθρωπος ποτέ δεν φτάνει στην ειρήνη της διάνοιας· και αυτός που είναι ξένος προς την ειρήνη, είναι ακόμη πιο ξένος προς τη χαρά· διότι, αν η ειρήνη της διάνοιας αποκαλείται τέλεια υγεία, και ο ζήλος είναι αντίθετος προς την ειρήνη, λοιπόν πάσχει από μεγάλη νόσο αυτός που έχει πονηρό ζήλο». Ώ άνθρωπε, εσύ που νομίζεις ότι εκδηλώνεις τον ζήλο σου απέναντι στα νοσήματα των άλλων!

ΝΔ΄. Δεν προκαλεί φρίκη, έκπληξη και έκσταση της διάνοιας το γεγονός ότι ο μεν Θεός και Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό; Και ο Υιός αναφωνεί: «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε· μην καταδικάζετε, για να μην καταδικασθείτε». Και ο Απόστολος παρομοίως: «Μην κρίνετε τίποτε πριν από την ώρα του, έως ότου έλθει ο Κύριος», και: «Με την κρίση που κρίνεις τον άλλο, κατακρίνεις τον εαυτό σου».

Πώς οφείλουμε να κατανοήσουμε ευσεβώς το χωρίο του Ευαγγελίου, ότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει παραδώσει όλη την κρίση στον Υιό», και πώς σε άλλο σημείο λέει ότι «εγώ δεν κρίνω κανέναν, αλλά ο λόγος τον οποίο ελάλησα, εκείνος θα τον κρίνει»;

Ψαλμός οα'. Για τον Σολομώντα, ψαλμός του Δαβίδ. Η επιγραφή αυτού λέει, «για τον Σολομώντα, ψαλμός». Και πού ο Σολομών «συμπαραμένει με τον ήλιο;» πού ο Σολομών υπάρχει «πριν από τη σελήνη σε όλες τις γενεές;» Διότι αυτά και τα παρόμοια με αυτά αρμόζουν στον νοητό Σολομώντα, τον Ιησού Χριστό, καθώς και το όνομα Σολομών ερμηνεύεται ως «αυτός που ειρηνεύει». «Ο Θεός, δώσε την κρίση σου στον βασιλιά και τη δικαιοσύνη σου στον υιό του βασιλιά, για να κρίνει τον λαό σου με δικαιοσύνη και τους φτωχούς σου με ευθυκρισία». Κατά μεν το αισθητό αναφέρεται στον Δαβίδ και τον Σολομώντα, ως τύπους και σύμβολα, κατά δε το νοητό και αληθινό αναφέρεται στον βασιλιά Θεό Πατέρα και στον βασιλιά Υιό και Θεό Ιησού Χριστό, ο οποίος έλεγε ότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό, ώστε να τιμούν τον Υιό, όπως ακριβώς τιμούν τον Πατέρα». «Ας φέρουν τα όρη ειρήνη στον λαό, και οι λόφοι δικαιοσύνη». Εδώ υπαινίχθηκε την καθολική καταλλαγή των ανθρώπων προς τον Θεό μέσω του άρχοντα της ειρήνης, του Χριστού. «Θα κρίνει τους φτωχούς του λαού και θα σώσει τους υιούς των πενήτων». Ως φτωχούς του λαού και υιούς πενήτων πρέπει να εκλάβουμε τους υιούς των Ιουδαίων που πίστεψαν και σώθηκαν· διότι δεν υπάρχει τίποτα φτωχότερο από τους Ιουδαίους ως προς την πίστη. «Και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη και θα συμπαραμείνει με τον ήλιο, και πριν από τη σελήνη σε όλες τις γενεές».

Και σαν να προτρέπει τους αποστόλους να κηρύττουν τον Χριστό, λέει: «Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε, διότι αυτός στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα κλονιστεί», δηλαδή, ο Λόγος του Θεού που δημιούργησε τα πάντα δεν κλονίζεται, ούτε ταράζεται κατά την ομοιότητα κάποιου οικοδόμου. Αλλά με μόνη τη θέλησή του «στερέωσε όλη την οικουμένη»· και αφού στερεώθηκε η οικουμένη, διαθέτει πλέον τη σταθερότητα και το ακλόνητο. Ομοίως και η Εκκλησία του Θεού που έχει ως θεμέλιο τον Χριστό, ο ίδιος δηλαδή επίσης «θα κρίνει λαούς με ευθύτητα. Ας ευφραίνονται οι ουρανοί και ας αγάλλεται η γη, η θάλασσα, οι πεδιάδες και τα δέντρα του δάσους, να ευφραίνεστε ενώπιόν του· διότι έρχεται για να κρίνει τη γη. Θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και τους λαούς με την αλήθειά του», επειδή «αυτός είναι η αλήθεια και η ζωή». Διότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει», λέει, «στον Υιό, για να τιμούν τον Υιό, όπως τιμούν τον Πατέρα».

Λόγος του Νεοφύτου, πρεσβυτέρου, μοναχού και εγκλείστου, για την άχραντη και θεία Γέννηση του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού· και για το «διότι παιδίον γεννήθηκε σε εμάς, Υιός»· και γιατί ονομάζεται «Άγγελος μεγάλης βουλής» και «Θαυμαστός Σύμβουλος»· και γιατί ο Πατέρας έδωσε όλη την κρίση στον Υιό· και γιατί ονομάζεται «Άρχοντας ειρήνης και Πατέρας του μέλλοντος αιώνα»· και για ποιον λόγο έγινε αυτή η απέραντη και απερίγραπτη συγκατάβαση. Ευλόγησε, πατέρα. Διότι όλοι γνωρίζουμε, γνωρίζουμε ότι αυτός ο αισθητός ήλιος ακτινοβολεί παντού σε ολόκληρη την υφήλιο, «και δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να κρυφτεί από τη θερμότητά του» και από την ολόφωτη λαμπρότητά του.

Το δε «πατέρας του μέλλοντος αιώνος» υποδηλώνει τη δημιουργική ιδιότητα και την προάναρχη ύπαρξη του παιδιού που γεννήθηκε. Διότι, όπως ακριβώς κάποιος που έχει γίνει πατέρας πολλών παιδιών καθίσταται ο αίτιος της διάπλασης και της γέννησής τους, έτσι και το παιδί που γεννήθηκε είναι δημιουργός και γεννήτορας «όλων όσων έχουν δημιουργηθεί», άρχοντας, πατέρας και ηγεμόνας των επτά αιώνων που παρέρχονται και του όγδοου που είναι απέραντος· γι' αυτό και ονομάζεται «πατέρας του μέλλοντος αιώνος». Και από εκεί και έπειτα, λοιπόν, όλη η κρίση δόθηκε σε αυτό το παιδί που γεννήθηκε και τον αγαπητό Υιό· γι' αυτό και λέει «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό, ώστε να τιμούν και τον Υιό, όπως ακριβώς τιμούν τον Πατέρα».

Περί του πρώτου μακαρισμού: ότι η πτωχεία τω πνεύματι κατορθώνεται μέσω της προαναφερθείσας μελέτης. Διότι, ευθύς εξαρχής, η πτωχεία τω πνεύματι και «το να μην έχει κανείς υψηλή ιδέα για τον εαυτό του, όπως λέει ο Παύλος, πέρα από όσο πρέπει, αλλά να φρονεί ώστε να σωφρονεί», ποιου άλλου θα μπορούσε να είναι ίδιον παρά εκείνων που γνωρίζουν καλά την πτωχεία του Ιησού; Ο Οποίος, αν και ήταν Δεσπότης, συμμετείχε στη φύση και στον τρόπο ζωής των δούλων, και «έγινε σάρκα», αν και ήταν Θεός· και επέλεξε την πενία Αυτός που πλουτίζει τα πάντα, και υπέμεινε την ατιμία ο Βασιλεύς της δόξης· και περιφερόταν δεμένος Αυτός που ελευθέρωσε το ανθρώπινο γένος, και δέχθηκε κατηγορία από παράνομους Αυτός που ήλθε για να εκπληρώσει τον νόμο· και ανέχθηκε κριτές που ικανοποιούσαν έναν μαινόμενο και φονικό όχλο, Αυτός «στον Οποίο ο Πατέρας έδωσε όλη την κρίση». Αυτά ποια αλαζονεία δεν θα την κατέρριπταν;

Επειδή δε έχουμε διδαχθεί από τον σοφό ότι αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου, και ότι σε κάθε θεωρία και σκέψη περί των θείων πραγμάτων πρέπει να προηγείται σε εμάς ο φόβος, και ο λόγος, ακολουθώντας τον, να μας καθοδηγεί προς το βούλημα του θείου νόμου· και επειδή οι λογισμοί των ανθρώπων είναι δειλοί και οι επινοήσεις τους επισφαλείς, γι' αυτό και έχουμε προσταχθεί να μη μετακινούμε τα αιώνια όρια, τα οποία έθεσαν οι πατέρες μας· ας καταπαύσουμε, λοιπόν, τους δικούς μας λογισμούς, και ας παραδώσουμε και εμείς στον κριτή Λόγο την κρίση του προκείμενου ζητήματος, στον οποίο βεβαίως ο Πατέρας έχει δώσει όλη την κρίση.

Ιω. 5, 19-27 Επομένως, αν όσα «ο Πατέρας κάνει, αυτά και ο Υιός κάνει» και μάλιστα «ομοίως», είναι ίσος με αυτόν κατά πάντα. Το δε ότι «ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει» και «θα δείξει» και «έχει δώσει όλη την κρίση», το λέγει, για να τους αποστομώσει, ότι δεν είναι αντίθεος· διότι, λέγει, αν «αγαπά τον Υιό», πώς θα αγαπούσε τον εχθρό; Πώς δε θα του επέτρεπε, και όχι μόνο του επιτρέπει, αλλά «και του δείχνει» να κάνει τα ίδια σαν να ευφραίνεται με τα έργα του; Πώς δε και θα του εμπιστευόταν όλη την «εξουσία»; Εξάλλου δε· όπως όταν λέγει ότι «του έδωσε» όλη την «εξουσία» ή «την κρίση», δεν αποστερεί τον εαυτό του από την εξουσία, αλλά το λέγει αυτό προς τιμήν του Υιού· διότι έτσι συνηθίζουν οι άνθρωποι, να τιμούν περισσότερο αυτόν που έχει την «εξουσία» να τιμωρεί και να σώζει. Όπως λοιπόν έχει πει αυτό προς τιμήν του Υιού σύμφωνα με την ανθρώπινη λογική, έτσι και το «έδωσε» έχει ειπωθεί προς τιμήν του Πατέρα· διότι «τιμούν» και αυτόν που δίνει την «εξουσία». Αν λοιπόν έλεγε ότι ο Υιός έχει «όλη την κρίση», διότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν», θα έδινε την υπόνοια ότι ο ίδιος αποστερήθηκε την εξουσία. Γι' αυτόν τον λόγο θέτει το «έδωσε», ώστε να τιμήσει «ομοίως» και «τον Υιό» και «τον Πατέρα», τον μεν ως δότη, τον δε ως αυτόν που τα έχει λάβει όλα. Πάλι, αν λέγοντας το «έδωσε» δεν πρόσθετε το «όλη», αλλά έλεγε ότι «έδωσε» μερίδιο της εξουσίας, θα υποβίβαζε το αξίωμα του Υιού.

Λέγοντας δε το «έδωσε» και προσθέτοντας το «όλη την κρίση» και ότι «ο Πατήρ δεν κρίνει κανέναν», έδειξε λαμπρά την ισοτιμία.

Δεύτερον, ακόμη κι αν πει κανείς ότι το νόημα των όσων ειπώθηκαν αποσκοπεί σε αναβολή και στο να μην επιθυμεί να πει στους μαθητές εκείνα που προς το παρόν δεν τους συνέφερε να μάθουν, ούτε αυτήν τη μέθοδο την απορρίπτει η φιλάνθρωπη πρόνοια· θα μπορούσε, δηλαδή, να μεθοδευτεί κατ' οικονομίαν, προσποιούμενη την άγνοια και προτιμώντας να φανεί ότι δεν γνωρίζει για να μη λυπήσει τους μαθητές, μην αποκαλύπτοντάς τους όσα ζητούσαν να μάθουν, τα οποία όμως Εκείνος γνώριζε. Επειδή, πώς αλλιώς θα είχε λογική το να γνωρίζει μεν όσα προηγούνται της ώρας εκείνης και να τα διδάσκει με πολλή ακρίβεια, αλλά την ίδια την ώρα, που είναι στενά συνδεδεμένη με αυτά και αποτελεί το ελάχιστο μέρος τους, να μην τη γνωρίζει; Και πώς θα μπορούσε κάτι από τα όντα να διαφύγει από τον αλάνθαστο και θείο νου; Ή ποια λογική θα είχε το να κατέχει Εκείνος την αιτία και τη γνώση των δημιουργημάτων, της παραγωγής και της συνοχής τους, αλλά ο χρόνος μόνο να υπερβαίνει τη δική Του αντίληψη; Και η εξουσία της κρίσεως να εξαρτάται από Αυτόν («διότι ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έδωσε όλη την κρίση στον Υιό»), αλλά η γνώση και ο προσδιορισμός της ώρας να διαφεύγουν από τη δική Του σοφία και κυριότητα; Και προς τί τα λέω αυτά; Άραγε, Εκείνος που γνωρίζει τον Πατέρα όπως ο Πατέρας τον Υιό, θα αγνοήσει ημέρα και ώρα, που είναι μικρά και απολύτως περιορισμένα διαστήματα;

Εσύ, όμως, σκέψου και τούτο. Επειδή ο Υιός είναι κριτής ζώντων και νεκρών (διότι, λέει, «όλη την κρίση την έδωσε στον Υιό»), για τον λόγο αυτόν, εκείνος που πρόκειται να κρίνει και να δικάσει αυτούς που έζησαν, αυτός ο ίδιος έπρεπε να εμφανίζεται και ως νομοθέτης και ως εισηγητής αυτών που πρέπει να πράττονται. Και όχι παρακινώντας προς μίμηση με λόγια (γιατί αυτό έγινε μέλημα και επιδίωξη σε πολλούς άλλους, και επιπλέον είναι δύσκολο για το πλήθος να εφαρμόζει τα λόγια στην πράξη), αλλά μέσω των έμπρακτων υποδειγμάτων, των οποίων ο ίδιος θα γινόταν δημιουργός και διδάσκαλος μέσω της ζωής του, έτσι ώστε αυτός που συμβουλεύει να φαίνεται ότι αφαιρεί όλες τις δικαιολογίες για παραστρατήματα και να καθιστά τη μίμηση ευκολότερη. Αλλά και η αγάπη την οποία διατηρεί προς αυτούς που μαθαίνουν και τον μιμούνται γίνεται περισσότερο γνωστή με το να αποδεικνύεται κατ' αυτόν τον τρόπο.

Διότι είναι γνώρισμα του Δημιουργού να γνωρίζει τη φύση, και, εφόσον τη γνωρίζει, να θεσπίζει τους νόμους ανάλογα με αυτούς που τους δέχονται, και είναι γνώρισμα του νομοθέτη να έχει την εξουσία να κρίνει τόσο εκείνους που περιφρόνησαν τους νόμους όσο και όσους έζησαν σύμφωνα με αυτούς. Γι' αυτό και λέει: «Ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό», και πάλι «Ο Πατέρας αγαπά τον Υιό, και έχει παραδώσει τα πάντα στο χέρι του». Αυτός, αναπλάθοντας το πλάσμα μέσω του εαυτού Του, και εκπληρώνοντας πρώτος τους νόμους, προβάλλει τον εαυτό Του σε εμάς ως πρότυπο πολιτείας, την οποία δεν είναι δύσκολο να κατορθώσουμε, όταν αποβλέπουμε στον αρχηγό και καθοδηγητή. Και άριστος νομοθέτης είναι εκείνος που δεν νομοθετεί το τι πρέπει να πράττουμε μόνο με τα λόγια, αλλά πολύ περισσότερο με τα έργα· γι' αυτό και λέει: «Αυτά που άρχισε ο Ιησούς να κάνει και να διδάσκει».

γʹ. Έτσι κάποτε έταξε ο Θεός στα Χερουβίμ που γνώριζαν καλά να φρουρούν αληθινά το ξύλο της ζωής, ώστε να είναι απρόσιτο στους αναξίους· έτσι παρουσιάζει στον Αβραάμ, στέλνοντάς του χορό τριών αγγέλων με μορφή ανδρών, για να μηνύσει τον τρισάγιο θεσμό της Τριάδος· έτσι, πάλι, εμφανίζει δύο από αυτή την αγγελική Τριάδα στα Γόμορρα στον Λωτ, δείχνοντας σχετικά με τις εκεί τιμωρίες ότι ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό, με τη φυσική συνπαρουσία σε Αυτόν και του Αγίου Πνεύματος· έτσι και στον Ιακώβ εμφανίζεται άγγελος ως παλαιστής, ως τύπος του νόμου που παραδόθηκε μέσω αγγέλου· έτσι και στον μέγα Μωυσή εμφανίζεται μέσα σε φλόγα πυρός αγγέλων ο πύρινος ποταμός, που περιφλέγει χωρίς να καταστρέφει τη χλοερή και περιλουσμένη με φωτιά βάτο, προδιαγράφοντας την ασύγχυτη ένωση του Θεού με την ακανθοφόρο από την αμαρτία φύση των θνητών· έτσι μέσω αγγέλων εξολοθρεύονταν τότε με ταχύτατο και αθόρυβο χέρι, χωρίς ξίφος, μέσα στη νύχτα τα πρωτότοκα της γενιάς του Φαραώ, ενώ διατηρούνταν αβλαβές το γένος των Εβραίων· έτσι, καταποντίζονταν μαζί στη Θάλασσα των Σχοίνων, με αγγελικό χέρι στην αλίκτυπη βύθια πηγή, οι άξονες των αρμάτων με τους άξονες, μαζί με τους τριστάτες στρατηγούς· γι' αυτό, βλέποντας οι αλιτήριοι αυτές ακριβώς τις αγγελικές δυνάμεις να τους καταποντίζουν, έλεγαν: «Ας φύγουμε από το πρόσωπο του Ισραήλ, διότι ο Κύριος πολεμά υπέρ αυτών τους Αιγυπτίους».

Όλα αυτά βέβαια οι Αρειανοί τα ερμηνεύουν κατά της δόξας του Υιού, ενώ εμείς οι ορθόδοξοι τα κατανοούμε υπέρ αυτής. «Διότι ούτε ο Πατέρας κρίνει κανέναν, αλλά έχει παραχωρήσει όλη την κρίση στον Υιό· ώστε όλοι να τιμούν τον Υιό, όπως τιμούν τον Πατέρα. Εκείνος που δεν τιμά τον Υιό, δεν τιμά τον Πατέρα που τον έστειλε».

Επειδή όμως δεν τους έκανε να ντραπούν ούτε τους προσέλκυσε στο να τον τιμήσουν, όπως του άξιζε, λέει ότι «Ο Πατέρας έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό», ώστε και ο φόβος της κρίσης να τους πείσει να του δείξουν τιμή. Διότι συνηθίζουμε οι άνθρωποι, και μάλιστα οι πιο παράλογοι, να μαθαίνουμε το σωστό περισσότερο με τον φόβο παρά με τις ευεργεσίες. Το ότι, «Ο Πατέρας έδωσε την κρίση στον Υιό», να το κατανοήσεις έτσι, ότι τον γέννησε κριτή, όπως ακούς και το «Του έδωσε ζωή», και κατανοείς ότι τον γέννησε ζωντανό.

Διότι, βεβαίως, ο Θεός είναι αξιόπιστος μάρτυρας του εαυτού Του. Αλλά και εφόσον πρόκειται να επιστρέψω προς τον αληθινό Θεό, πώς θα μπορούσα να ψευσθώ εγώ που πρόκειται να επιστρέψω προς τον αληθινό; «Εσείς κρίνετε κατά σάρκα, εγώ δεν κρίνω κανέναν. Και εάν όμως κρίνω εγώ, η δική μου κρίση είναι αληθινή, διότι δεν είμαι μόνος, αλλά είμαι εγώ και ο Πατέρας που με έστειλε». Εγώ μεν, λέει, επειδή είμαι Θεός και ήλθα από άνω, δίνω αληθινή μαρτυρία για τον εαυτό μου· εσείς δε, επειδή αποβλέπετε μόνο στο φαινόμενο, και επειδή έχω σάρκα, με θεωρείτε ως απλή σάρκα, και όχι και ως Θεό και προερχόμενο από τον Θεό. «Κρίνετε κατά σάρκα»· δηλαδή εσφαλμένα. Διότι, όπως ακριβώς αυτός που ζει κατά σάρκα, λέγεται ότι ζει φαύλα· έτσι και αυτός που κρίνει κατά σάρκα, θα μπορούσε να λεχθεί ότι κρίνει άδικα. Έπειτα, σαν να ρωτούσε κάποιος: Αν εμείς οι Ιουδαίοι κρίνουμε άδικα, γιατί δεν τιμωρείς, γιατί δεν κατακρίνεις; απαντά ότι δεν ήλθα γι' αυτόν τον σκοπό, για να κρίνω. «Διότι εγώ δεν κρίνω κανέναν τώρα· και εάν όμως κρίνω, η κρίση μου είναι αληθινή». Διότι θα ήσασταν καταδικασμένοι, αν βεβαίως ήθελα να κρίνω. Τώρα όμως αποφεύγετε την κατάκριση, όχι επειδή αδυνατώ να σας κατακρίνω, αλλά επειδή τώρα δεν είναι ο καιρός. Διότι φυλάσσω την κατάκρισή σας για τη Δευτέρα Παρουσία· όπως και αλλού λέει, ότι «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω»· επειδή, για το ότι βεβαίως Αυτός είναι ο κριτής των πάντων, άκουσε το αψευδές στόμα να λέει ότι «Ο Πατέρας έχει παραχωρήσει όλη την κρίση στον Υιό».