Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:39

Εκείνος όμως που αναζητά αυτά που βρίσκονται στο βάθος, αν δεν τα αναζητήσει με ακρίβεια και κόπο, ποτέ δεν θα μπορέσει να βρει αυτό που ζητά. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, αφού είπε, «Ερευνάτε τις Γραφές», πρόσθεσε: «Διότι εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή». Δεν είπε, «Έχετε», αλλά, «Νομίζετε», δείχνοντας ότι δεν αποκόμιζαν κανέναν μεγάλο και σπουδαίο καρπό, επειδή προσδοκούσαν να σωθούν μόνο από την ανάγνωση, όντας στερημένοι από την πίστη. Αυτό, λοιπόν, που λέει είναι το εξής: Δεν θαυμάζετε τις Γραφές; Δεν θεωρείτε ότι αυτές είναι η αιτία κάθε ζωής; Σε αυτές στηρίζω και εγώ τώρα τους ισχυρισμούς μου. Διότι αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα, και όμως δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να έχετε αιώνια ζωή. Εύλογα, επομένως, έλεγε το «Νομίζετε», επειδή δεν ήθελαν να πειστούν, αλλά καυχιόνταν μόνο για την απλή ανάγνωση. Έπειτα, για να μην κινήσει σε αυτούς την υποψία της φιλοδοξίας εξαιτίας του μεγάλου του ενδιαφέροντος, και για να μην θεωρηθεί ότι επιδιώκει το δικό του συμφέρον επειδή επιθυμεί να γίνει πιστευτός από αυτούς (διότι και τη φωνή του Ιωάννη τούς υπενθύμισε, και τη μαρτυρία του Θεού, και τα δικά του έργα, και τα έλεγε όλα αυτά ώστε να τους ελκύσει, και τους υποσχέθηκε ζωή)· επειδή, λοιπόν, ήταν επόμενο πολλοί να υποπτευθούν ότι τα έλεγε αυτά από αγάπη για τη δόξα, άκουσε τι προσθέτει: «Δεν λαμβάνω δόξα από ανθρώπους»· δηλαδή, «Δεν την έχω ανάγκη». Δεν είναι τέτοια η φύση μου, λέει, ώστε να έχω ανάγκη τη δόξα που προέρχεται από τους ανθρώπους.

Διότι εκείνες είναι, λέγει, που μαρτυρούν για εμένα· και το, ότι ήλθα στο όνομα του Πατρός μου, και δεν με δέχεστε· και το, πώς μπορείτε να πιστεύετε, όταν λαμβάνετε δόξα ο ένας από τον άλλον; «Καθετί που μου δίδει ο Πατήρ, θα έλθει προς εμένα, και εκείνον που έρχεται προς εμένα, δεν θα τον αποδιώξω». Πρόσεξε πώς τα πράττει όλα για χάρη αυτών που σώζονται. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο το πρόσθεσε αυτό, ώστε να μη φανεί ότι ασχολείται με περιττά πράγματα και ότι τα λέγει αυτά άσκοπα. Και τι είναι αυτό που λέγει; «Καθετί που μου δίδει ο Πατήρ, θα έλθει προς εμένα, και θα τον αναστήσω κατά την εσχάτη ημέρα». Για ποιον λόγο όμως αναφέρει την κοινή ανάσταση, στην οποία συμμετέχουν και οι ασεβείς, ως εξαιρετικό δώρο για εκείνους που πιστεύουν σε αυτόν; Διότι δεν αναφέρεται απλώς στην ανάσταση, αλλά σε αυτού του είδους την ανάσταση.

Εδώ υπονοεί και αυτούς που υπήρξαν πριν από αυτόν, αλλά και όσους πρόκειται να εμφανιστούν μετά από αυτόν· τόσο τον Αντίχριστο όσο και τους ψευδόχριστους· τον Ιούδα και τον Θευδά, καθώς και οποίους άλλους παρόμοιους έχουν υπάρξει. Εύλογα, λοιπόν, ονόμασε τις Γραφές θύρα. Διότι αυτές μας οδηγούν στον Θεό και μας ανοίγουν τον δρόμο για τη θεογνωσία· αυτές μας καθιστούν πρόβατα του ποιμνίου, αυτές μας προφυλάσσουν και δεν αφήνουν τους λύκους να εισβάλουν. Όπως ακριβώς μια ασφαλής θύρα, έτσι και αυτές αποκλείουν την είσοδο στους αιρετικούς, παρέχοντάς μας ασφάλεια σε όλα όσα επιζητούμε και μην επιτρέποντάς μας να πλανηθούμε. Και αν δεν την καταλύσουμε, δεν θα γίνουμε εύκολα υποχείρια των εχθρών. Μέσω αυτής θα αναγνωρίσουμε τους πάντες, και τους αληθινούς ποιμένες και εκείνους που δεν είναι ποιμένες. Τι σημαίνει όμως η φράση «Εις την αυλήν»; Σημαίνει προς τα πρόβατα και τη μέριμνα γι' αυτά. Διότι όποιος δεν χρησιμοποιεί τις Γραφές, αλλά ανεβαίνει από αλλού, δηλαδή, ανοίγει δικό του δρόμο που δεν είναι ο καθιερωμένος, αυτός είναι κλέφτης. Βλέπεις και από αυτό πώς συμφωνεί με τον Πατέρα, αφού προβάλλει τις Γραφές; Γι' αυτόν τον λόγο έλεγε και στους Ιουδαίους: «Ερευνάτε τις Γραφές»· και έφερε στο προσκήνιο τον Μωυσή καλώντας τον ως μάρτυρα, καθώς και όλους τους προφήτες. Διότι όλοι όσοι άκουσαν τους προφήτες, λέει, θα έρθουν σε εμένα· και, «Αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα». Εδώ, βέβαια, εξέφρασε το ίδιο πράγμα μεταφορικά.

«Στείλε τον Λάζαρο, για να στάξει με την άκρη του δαχτύλου του στη γλώσσα μου, διότι κατακαίγομαι.» Και τι του λέει ο Αβραάμ; «Τέκνο μου, απέλαβες τα αγαθά σου στη ζωή σου, και ο Λάζαρος παρομοίως τα δεινά του· και τώρα αυτός εδώ παρηγορείται, ενώ εσύ οδυνάσαι.» Πάλι εδώ δεν είπε: «Έλαβες», αλλά «Απέλαβες». Μεγάλη διαφορά έχει η προσθήκη αυτού του συνδέσμου. Διότι, όπως πολλές φορές έχω πει στην αγάπη σας, οφείλουμε να είμαστε ερευνητές ακόμη και ως προς τις συλλαβές· «Ερευνάτε», λέγει, «τις Γραφές»· διότι ένα ιώτα ή μία κεραία πολλές φορές αναδεικνύει νέο νόημα. Και για να μάθεις ότι ακόμη και η προσθήκη ενός γράμματος δημιουργεί νόημα, αυτός ο πατριάρχης Αβραάμ ονομαζόταν προηγουμένως Άβραμ.

Διότι αυτό είπε και ο Κύριος: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι νομίζετε ότι σε αυτές έχετε ζωή αιώνια». Εκείνος δε που προκόπτει στον παρόντα βίο με την έρευνα των θείων Γραφών, και δεν μοιράζει τη ζωή του στις ηδονές και στα πάθη των αμαρτιών, αλλά ζει εν Πνεύματι και πορεύεται εν Πνεύματι, ερευνώντας τις Γραφές, τότε όντας τέλειος εκζητεί τον Θεό με όλη του την καρδιά. Και επειδή ο ψαλμός αυτός πραγματεύεται με πολλή πυκνότητα τον νόμο, τις εντολές, τα δικαιώματα, τα κρίματα και τα μαρτύρια, είναι χρήσιμο να τα εξετάσουμε αυτά εξυπαρχής.

Πράγματι, οι άνθρωποι αυτοί πλανώνται. Από πού άραγε επήλθε ο ψυχοκτόνος λιμός; Μήπως όχι από το γεγονός ότι δεν ερευνούν τις Γραφές; Ω, από πόσα αγαθά στερήσαμε τους εαυτούς μας, εγκαταλείποντας τις θείες Γραφές! Διότι το πρόσταγμα είναι δεσποτικό. Ερεύνησε με κόπο, ερεύνησε και αναζήτησε, και θα βρεις άφθονο τον ανεκτίμητο πλούτο, και θησαυρό κρυμμένο στον αγρό· θα κατανοήσεις τη θεία Γραφή. Ερεύνησε, και θα βρεις, και αφού βρεις, πούλησε όλα όσα έχεις και αγόρασε εκείνον τον αγρό, την καλή γνώση των αγίων Γραφών, στις οποίες είναι κρυμμένος ο Υιός, η αληθινή Σοφία του Πατρός· τον οποίο αφού βρεις, θα είσαι μακάριος, καθώς είναι γεγραμμένο: «Μακάριος ο άνθρωπος που βρήκε τη σοφία». Ερεύνησε, αγαπητέ, είτε τυγχάνει να είσαι πλούσιος είτε φτωχός, είτε δούλος είτε ελεύθερος, είτε άνδρας είτε γυναίκα. Ερευνάτε τις Γραφές.

Προσέχετε, μήπως σας πλανήσει κανείς· διότι ο καιρός είναι κοντά. Αυτό που εμείς τώρα βλέπουμε με τα μάτια μας, τότε το είπε, ότι δηλαδή «ο καιρός είναι κοντά»· τώρα έχει φτάσει, και όλοι το βλέπουμε. Βλέπεις πόση είναι η μέριμνα του Δεσπότου για τους ψευδοδιδασκάλους και τους αιρετικούς, ώστε να τους αποκαλύψει και να μας δείξει τον κρυμμένο δόλο τους; Γι' αυτό και πριν από τα σημεία, κατά την ερώτηση των μαθητών, αυτούς παρουσίασε πρώτους, ως λύκους της ποίμνης και προδρόμους του Αντιχρίστου· έπειτα προείπε τα ακόλουθα, πολέμους και ακαταστασίες, έθνος εναντίον έθνους και βασίλειο εναντίον βασιλείου· τα οποία, αν και τα βλέπουμε τώρα, δεν τα κατανοούμε, αν και βλέπουμε κατά τόπους πολέμους, και πείνες, και τρομακτικά γεγονότα, και σημεία από τον ουρανό, και τα υπόλοιπα που έχει πει, ενώ βλέπουμε τα περισσότερα, δεν τα κατανοούμε. Τότε, λέει, θα σκανδαλιστούν πολλοί και θα παραδώσουν ο ένας τον άλλον. Και πού δεν υπάρχει τώρα προδοσία; Δεν έχουν στραφεί σχεδόν όλοι εναντίον αλλήλων και δεν μισούν ο ένας τον άλλον; Και αυτό έχει εκπληρωθεί, καθώς βλέπουμε. Δεν έχουν στραφεί όλοι εναντίον αλλήλων, έθνος εναντίον έθνους, βασίλειο εναντίον βασιλείου, άρχοντες εναντίον των ομοίων τους, επίσκοποι εναντίον επισκόπων, πρεσβύτεροι εναντίον πρεσβυτέρων, διάκονοι εναντίον διακόνων, αναγνώστες εναντίον αλλήλων, λαϊκοί εναντίον λαϊκών; Διότι, εξαιτίας του ότι θα πληθυνθεί η ανομία, θα ψυχρανθεί η αγάπη των πολλών. Γι' αυτό προείπε ο Δεσπότης: «Ερευνάτε τις Γραφές», και, «Προσέχετε να μην πλανηθείτε».

Περί Γραφής Ένας είναι ο Θεός που κηρύσσεται τόσο από την Παλαιά όσο και από την Καινή Διαθήκη, ο οποίος υμνείται και δοξάζεται εν Τριάδι, καθώς ο Κύριος είπε: «Δεν ήρθα για να καταργήσω τον νόμο, αλλά για να τον εκπληρώσω» (διότι αυτός κατεργάστηκε τη σωτηρία μας, για την οποία υπάρχει κάθε Γραφή και κάθε μυστήριο), και πάλι: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι αυτές μαρτυρούν για εμένα», και καθώς ο Απόστολος είπε: «Πολυμερώς και πολυτρόπως ο Θεός, αφού τον παλαιό καιρό μίλησε στους πατέρες μας μέσω των προφητών, στις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού». Μέσω του Αγίου Πνεύματος, λοιπόν, μίλησαν και ο νόμος και οι προφήτες, οι ευαγγελιστές και οι απόστολοι και οι ποιμένες και οι διδάσκαλοι. «Κάθε Γραφή, επομένως, είναι θεόπνευστη και πάντοτε ωφέλιμη». Ώστε είναι άριστο και εξαιρετικά ψυχωφελές να ερευνούμε τις θείες Γραφές. Διότι, όπως ακριβώς ένα δέντρο που είναι φυτεμένο κοντά στα τρεχούμενα νερά, έτσι και η ψυχή που ποτίζεται από τη θεία Γραφή τρέφεται και αποδίδει ώριμο καρπό, την ορθόδοξη πίστη, και στολίζεται με αειθαλή φύλλα, εννοώ τις θεάρεστες πράξεις· διότι από τις άγιες Γραφές ρυθμιζόμαστε τόσο προς την ενάρετη πράξη όσο και προς την αθόλωτη θεωρία. Επειδή σε αυτές βρίσκουμε την προτροπή για κάθε αρετή και την αποτροπή από κάθε κακία. Αν, λοιπόν, είμαστε φιλομαθείς, θα γίνουμε και πολυμαθείς· διότι με την επιμέλεια και τον κόπο, καθώς και με τη χάρη Εκείνου που δωρίζει, κατορθώνονται τα πάντα. «

«Στην οδό των μαρτυρίων σου ευφράνθηκα σαν να είχα κάθε λογής πλούτο. Πόσο γλυκά είναι στον λάρυγγά μου τα λόγια σου, ανώτερα από το μέλι στο στόμα μου! Εγώ θα αγαλλιάσω για τα λόγια σου, σαν εκείνον που βρίσκει πολλά λάφυρα. Λύχνος στα πόδια μου είναι ο νόμος, και φως στα μονοπάτια μου.» «Λύχνος είναι η εντολή του νόμου, και φως. Το να γνωρίζει κανείς τον νόμο, είναι γνώρισμα αγαθής διάνοιας.» «Ο σοφός στην καρδιά θα δεχτεί τις εντολές.» «Όλοι οι λόγοι του Θεού είναι δοκιμασμένοι στο πυρ.» «Κάθε διήγηση για τον Θεό να θέλεις να την ακούς, και οι παροιμίες της συνέσεως ας μην σου ξεφύγουν.» —«Να στοχάζεσαι τα προστάγματα του Κυρίου, και να μελετάς διαρκώς τις εντολές του.» «Κάθε συζήτησή σου ας γίνεται σύμφωνα με τον νόμο του Υψίστου.» «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι εσείς νομίζετε ότι μέσω αυτών έχετε ζωή αιώνια· και αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα· και όμως δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να αποκτήσετε ζωή αιώνια.» «Κάθε Γραφή είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη για διδασκαλία, για έλεγχο, για επανόρθωση, για διαπαιδαγώγηση στη δικαιοσύνη, ώστε ο άνθρωπος του Θεού να είναι άρτιος, πλήρως εξοπλισμένος για κάθε έργο.» Όταν ο πνευματικός λόγος αναβλύζει μέσα στην Εκκλησία, και η ευσεβής καρδιά πηγάζει από τα χαρίσματα του Πνεύματος, να δέχεσαι με ευφροσύνη τα λεγόμενα, και με ευγνωμοσύνη να τρυγάς τον καρπό της ωφέλειας.

Τι λέμε λοιπόν εμείς γι' αυτά; Τι άλλο παρά αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο στους Ιουδαίους: «ερευνάτε τις γραφές»; Διότι είναι καλή η έρευνα των γραφών. Αλλά εδώ προσέξτε με σύνεση. Είναι αδύνατον, αγαπητοί μου, να ψευσθεί ο Θεός· διότι ένας είναι ο Θεός, ένας ο νομοδότης της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, αυτός που παλαιότερα μίλησε πολυμερώς και πολυτρόπως στους πατέρες μέσω των προφητών και κατά τους έσχατους καιρούς μέσω του μονογενούς Του Υιού. Προσέξτε λοιπόν με ακρίβεια. Ο λόγος δεν είναι δικός μου. Το Άγιο Πνεύμα αποφάνθηκε μέσω του αγίου αποστόλου Παύλου: «Ο Θεός, αφού μίλησε παλαιότερα πολυμερώς και πολυτρόπως στους πατέρες μέσω των προφητών». Πρόσεξε, ότι πολυμερώς και πολυτρόπως μίλησε ο Θεός.

Του ιδίου Νεοφύτου μοναχού και εγκλείστου, Λόγος ΣΤ' πάλι για τις άγιες εντολές του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Ευλόγησε, πάτερ. «Ο Κύριος θα δώσει λόγο σε αυτούς που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη», λέει ο θείος Δαβίδ. Και όταν ήλθε ο Κύριος, μετά την παρέλευση είκοσι οκτώ γενεών από αυτήν την προφητεία, την εκπλήρωσε στην πράξη, και έδωσε λόγο στους αλιείς που ευαγγελίζονταν με πολλή δύναμη, και κήρυξαν το ευαγγέλιο της βασιλείας Του σε όλα τα πέρατα της γης. Είθε λοιπόν να φωτιστούν από Αυτόν και τα μάτια της δικής μου διάνοιας και να λάβω «λόγο με πολλή δύναμη», καθώς επιθυμώ να εξερευνήσω τις σωτήριες εντολές Του, επειδή και αυτή είναι δική Του εντολή, να ερευνούμε τις Γραφές· «Ερευνάτε», λέει, «τις Γραφές, διότι εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε ζωή αιώνια». Και πράγματι νομίζουμε και πιστεύουμε ότι «έχουμε ζωή αιώνια» από τις θείες Γραφές, μέσω των οποίων γνωρίζουμε τα κτίσματα και τον Κτίστη τους και καθετί καλό. Και γιατί δεν είπε ότι από αυτές έχετε ζωή αιώνια, αλλά ότι «εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε ζωή αιώνια»;

Διότι νομίζω ότι με επικριτικό τρόπο το είπε αυτό τότε στους Ιουδαίους, οι οποίοι και κατείχαν τις θείες Γραφές και τις διάβαζαν, και όμως δεν γνώριζαν το νόημά τους, ούτε ερευνούσαν αυτά που διάβαζαν, ούτε κατανοούσαν τα λεγόμενα. Και, ενώ έβλεπαν με τα ίδια τους τα μάτια εκείνον για τον οποίο είχε μιλήσει ο νόμος και οι προφήτες, τον αποκαλούσαν πλάνο, αποξενωμένο από τον Θεό και καταλυτή του νόμου. «Αυτός ο άνθρωπος», έλεγαν, «δεν είναι από τον Θεό, διότι δεν τηρεί το Σάββατο», αλλά είναι πλάνος και «παραπλανά τον λαό»· «γιατί τον ακούτε;». Και τους λέει: «Ερευνάτε τις Γραφές», και δεν είπε ότι αυτές θα σας διδάξουν για εμένα, αλλά «διότι εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε ζωή αιώνια». Γιατί νομίζετε, τους λέει, ότι διαβάζοντας και μην κατανοώντας, ή μάλλον παρερμηνεύοντας και κατανοώντας διαφορετικά από ό,τι πρέπει να κατανοήσετε, ότι θα αποκτήσετε από εκεί αιώνια ζωή; Το ότι μάλιστα αυτό είναι αληθές, το φανέρωσε μέσα από τα επόμενα λόγια του· διότι, αφού είπε «επειδή εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή», προσθέτει: «Και δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να έχετε αιώνια ζωή».

Και παραπέμποντάς μας στην ωφέλεια που προκύπτει από αυτές, ο Σωτήρας μας έλεγε: «Ερευνάτε τις Γραφές», μην τις διαβάζετε απλώς, αλλά να ερευνάτε και να γνωρίσετε το βαθύτερο νόημα των Γραφών και να καρπωθείτε την ωφέλεια που γεννιέται από αυτό.

Για ποιο λόγο ελέχθησαν αυτά; Ερευνάτε τις Γραφές, έλεγε ο Σωτήρας στον παλαιό λαό των Ιουδαίων· διότι αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα. Ώστε, εάν οι ανόητοι θα ήθελαν και τώρα να πρεσβεύουν τα των Εβραίων και να αποδώσουν σε εκείνους τις προφητικές φωνές, αμέσως θα ακούσουν ότι ήδη τα άγια των Ιουδαίων έχουν ερημωθεί. Διότι δεν ήταν αιώνια, αλλά μάλλον αποτελούσαν σκιά και τύπο των δικών μας και πραγματικά αγίων, και έλαβαν τέλος όταν εισήλθε η αλήθεια. Τα δικά μας όμως παραμένουν στον αιώνα, έχοντας ακλόνητη και σταθερή τη διαμονή· διότι έχουν θεμελιωθεί πάνω στο άσειστο. Ας μας πουν λοιπόν όσοι αντιμάχονται τα λόγια του Πνεύματος, πώς, ενώ τα άγια έχουν τεθεί ανάμεσά μας αιώνια από τον Θεό, είναι δυνατόν να υπάρχει προσκύνηση ακάθαρτων δαιμονίων; Διότι ποια κοινωνία έχει το φως με το σκοτάδι; Ή ποια συμφωνία έχει ο ναός του Θεού με τα είδωλα; Όμως τα έθνη επέγνωσαν αυτόν που αγιάζει· επειδή μετείχαν στη θεία γνώση και στον αγιασμό που προέρχεται από αυτήν, όπως δηλώνουν τα όσα ακολουθούν και έχουν κάπως έτσι: Διότι θα γνωρίσουν τα έθνη ότι εγώ είμαι ο Κύριος που τους αγιάζει. Εκείνοι όμως που στερήθηκαν τον θείο αγιασμό, και γέμισαν τις ψυχές τους με κάθε μίασμα και ακαθαρσία, έχοντας διαστραφεί στον λογισμό τους, και τον Θεό που αγιάζει δυσφήμησαν, και για τους αγιαζόμενους, σύμφωνα με τη δική τους μιαρή γνώμη, ανόητα και ασεβώς διαδίδουν ότι είναι ομοίως μιαροί.

Μία του Ιακώβου, δύο του Πέτρου· έπειτα τρεις του Ιωάννου και μία του Ιούδα. Εκτός από αυτές υπάρχουν δεκατέσσερις Επιστολές του Αποστόλου Παύλου, οι οποίες καταγράφονται με την εξής σειρά: πρώτη προς Ρωμαίους, έπειτα δύο προς Κορινθίους, και μετά από αυτές η προς Γαλάτας και στη συνέχεια η προς Εφεσίους, έπειτα η προς Φιλιππησίους, και η προς Κολοσσαείς και δύο προς Θεσσαλονικείς. Κατόπιν η προς Εβραίους και στη συνέχεια, δύο προς Τιμόθεον, μία προς Τίτον, και τελευταία μία προς Φιλήμονα· και πάλι, η Αποκάλυψη του Ιωάννου. Αυτές είναι οι πηγές της σωτηρίας, ώστε εκείνος που διψά να ξεδιψάσει από τα λόγια τους. Μόνο σε αυτές κηρύσσεται η διδασκαλία της ευσέβειας. Κανείς ας μην προσθέτει σε αυτές, και τίποτα ας μην αφαιρείται από αυτές. Για αυτές ο Κύριος έλεγχε τους Σαδδουκαίους λέγοντας: «Πλανάσθε, επειδή δεν γνωρίζετε τις Γραφές ούτε τις δυνάμεις τους». Στους Ιουδαίους δε προέτρεπε: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα». Αλλά για χάρη μεγαλύτερης ακρίβειας προσθέτω και τούτο, γράφοντάς το ως αναγκαίο, ότι υπάρχουν και άλλα βιβλία εκτός από αυτά, τα οποία μεν δεν περιλαμβάνονται στον Κανόνα, αλλά έχουν οριστεί από τους Πατέρες να αναγιγνώσκονται σε όσους μόλις τώρα προσέρχονται και επιθυμούν να κατηχηθούν στον λόγο της ευσέβειας: η Σοφία Σολομώντος, η Σοφία Σειράχ, η Εσθήρ, η Ιουδίθ, ο Τωβίας, η αποκαλούμενη Διδαχή των Αποστόλων και ο Ποιμήν.

Ερμηνεία στο όραμα του προφήτη Ιεζεκιήλ, στο οποίο πάνω από τα τέσσερα ζώα υπήρχε ομοίωμα θρόνου και πάνω στο ομοίωμα του θρόνου, ομοίωμα που έμοιαζε με μορφή ανθρώπου. Κάθε προφητεία, θεωρία και όραμα ήταν εικόνες της έλευσης του Σωτήρα. Και ολόκληρη η Παλαιά Γραφή έχει την αναφορά της σε αυτήν, σαν στον τελικό της σκοπό. Διότι λέγεται ότι όλη η Γραφή παραδόθηκε για τη σωτηρία των ανθρώπων. Σωτηρία όμως των ανθρώπων είναι μόνον αυτός, ο Χριστός. «Διότι η σωτηρία προέρχεται από τους Ιουδαίους», είπε ο Κύριος, ονομάζοντας τον εαυτό Του σωτηρία. Διότι Αυτός μόνος έσωσε τους πάντες: εκείνους μεν που προηγήθηκαν της παρουσίας Του μέσω του δικού Του τύπου και των εικόνων, και τους νεότερους, όντας ο ίδιος παρών και καθαρίζοντάς τους. «Διότι ούτε άγγελος, ούτε άνθρωπος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος μας έσωσε», είπε κάποιος από αυτούς που έζησαν σύμφωνα με τον παλαιό νόμο. «Και είδαν τα μάτια μου», λέει ο Συμεών, βλέποντας τον Κύριο, «το σωτήριό σου». Και γενικά σε πολλά σημεία της Γραφής, ο Χριστός ονομάζεται «σωτήριον» και «σωτηρία». Επιπλέον, λέει ο Κύριος: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι θεωρείτε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή», ονομάζοντας αιώνια ζωή τη δική Του επίγνωση. «Διότι αυτή είναι η αιώνια ζωή, το να γνωρίζουν εσένα τον μόνο αληθινό Θεό και εκείνον που απέστειλες, τον Ιησού Χριστό», λέει ο Κύριος προς τον δικό Του Πατέρα. Ώστε από αυτά γίνεται φανερό ότι όλη η Γραφή γράφτηκε για την παρουσία του Σωτήρα.

Ιω. 5, 36-39 Ως συνέχεια στα προλεχθέντα θέτει το 〈ούτε τη φωνή του έχετε ακούσει ποτέ ούτε τη μορφή του έχετε δει〉 και τα εξής. Το δε 〈έχετε δει〉, όπως λέει και πιο κάτω: «εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα», πρέπει να εκληφθεί αντί του «δεν έχετε ορθή πίστη και θεοπρεπή αντίληψη για αυτόν, έστω κι αν προσποιείστε ότι τον υπερασπίζεστε». Πώς όμως τίθεται ως συνέχεια; Επειδή είπε ότι ο 〈Πατέρας που με έστειλε, αυτός έχει μαρτυρήσει για εμένα〉 και ότι 〈τα έργα, τα οποία μου έδωσε〉 να κάνω 〈ο Πατέρας,〉 εκείνα 〈μαρτυρούν για εμένα, εσείς〉 όμως ούτε έτσι 〈πιστεύετε,〉 είναι φανερό 〈ότι,〉 όπως φαίνεται, λέει 〈ούτε τη φωνή του έχετε ακούσει,〉 ούτε εκείνη, όταν έλεγε: «αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα», ούτε σκέφτεστε τίποτα το ορθό για τη μακάρια, απαθή και παντοκρατορική του φύση· διότι διαφορετικά, κρίνοντας ορθά ότι 〈τα έργα,〉 τα οποία εγώ 〈κάνω,〉 προέρχονται μόνο από εκείνη την αυθεντία και εξουσία, δεν θα βλασφημούσατε εμένα, τον Υιό του, που πράττει τα ίδια με τον Πατέρα, αποκαλώντας με αντίθεο. Βλέπεις πώς ελέχθη ως συνέχεια. Το ότι δε ποτέ δεν 〈έχετε ακούσει〉 δεν το λέει για τώρα, αλλά ούτε όταν μιλούσε στον Μωυσή· διότι πώς θα μπορούσαν να τον ακούσουν αυτοί που αμέσως κατασκεύασαν τον μόσχο και, αφού μετά από αυτά δέχτηκαν τις νουθεσίες, μύριες φορές εκπορνεύθηκαν στην ειδωλολατρία;

Γι' αυτό, αληθινά, ούτε τότε ούτε τώρα ακούσατε τη φωνή του, ούτε φυλάξατε στην καρδιά σας την ορθή και αδιάστροφη πίστη γι' αυτόν, και για τον λόγο αυτό δεν έχετε να παραμένουν μέσα σας ούτε οι παλαιοί προφητικοί λόγοι που προαναγγέλθηκαν για τον Υιό ούτε η τωρινή μαρτυρία που ειπώθηκε από τον Πατέρα· αλλά αν θέλετε, έστω και αργά, να ατενίσετε την αλήθεια και να μάθετε ότι αυτά έχουν προαναγγελθεί από παλιά για εμένα, ερευνάτε τις Γραφές· διότι μήπως νομίζετε ότι και εδώ λέγοντας αυτά σας λέω πράγματα ασύμφορα; Δεν νομίζετε και εσείς ότι μέσα σε αυτές βρίσκετε ζωή;

ιβ'. Ότι δεν πρέπει κανείς από τους αμύητους, πριν από την εφαρμογή των εντολών και την προκοπή και τελείωση στην αρετή, να ερευνά τα κρυμμένα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών· και ότι κατά τη δεύτερη έλευση του Κυρίου όλοι οι άγιοι θα γνωρίζουν ο ένας τον άλλον. Επομένως, ας αφήσουμε τις μάταιες και ανωφελείς συζητήσεις και ας μη σπεύδουμε να μαθαίνουμε πριν από τον κατάλληλο καιρό τα όσα ανήκουν στον καιρό τους, αλλά μάλλον ας πειθόμαστε στον Δεσπότη που λέει τα εξής: «Ερευνάτε τις Γραφές». Να ερευνάτε και να μην πολυπραγμονείτε. Να ερευνάτε τις Γραφές και να μην κάνετε συζητήσεις έξω από τις άγιες Γραφές. Να ερευνάτε τις γραφές, για να διδάσκεστε περί πίστεως και ελπίδας και αγάπης· περί πίστεως, για να μην παρασύρεστε από κάθε άνεμο σύμφωνα με την πανουργία των αστήρικτων ανθρώπων, αλλά να στερεώνεστε μέσω των ορθών δογμάτων της αποστολικής και καθολικής Εκκλησίας και να «ορθοτομείτε τον λόγο» της. Και όχι μόνο αυτό, αλλά θα διδαχθείτε να αναζητάτε τον καρπό της πίστεως και το όφελος από αυτήν μέσω της εφαρμογής των εντολών και, όταν μπορέσετε να το βρείτε αυτό, τότε θα αποκτήσετε και την ελπίδα ακαταίσχυντη και θα έχετε εντός της την ολοκληρωτική αγάπη προς τον Θεό. Διότι διαφορετικά είναι αδύνατον σε κάθε άνθρωπο να αποκτήσει την τέλεια αγάπη προς τον Θεό, παρά μόνο μέσω ακραιφνούς πίστεως και βέβαιης και αδιστάκτου ελπίδας.

Πρέπει, λοιπόν, να διακρίνουμε καλά όλους τους λογισμούς που μας έρχονται και να τους αντιπαραβάλλουμε με τις μαρτυρίες από τις θεόπνευστες Γραφές και από τη διδασκαλία των πνευματικών και αγίων πατέρων· και αν μεν τους βρίσκουμε να συμφωνούν με αυτές και να είναι ισοδύναμοι, να τους κρατάμε με κάθε δύναμη και να τους κάνουμε πράξη με θάρρος· αν όμως δεν συμφωνούν με τον λόγο της αλήθειας, να τους αποπέμπουμε από μέσα μας με πολλή οργή, καθώς είναι γραμμένο: «Να οργίζεστε και να μην αμαρτάνετε». Διότι όπως το μίασμα και το κεντρί του θανάτου, έτσι πρέπει να αποφεύγουμε την εισβολή που προέρχεται από τους εμπαθείς λογισμούς. Έχουμε, λοιπόν, ανάγκη από πολλή νήψη, πολλή σπουδή και πολλή έρευνα των θείων Γραφών. Διότι ο Σωτήρας, φανερώνοντάς μας την ωφέλεια που προκύπτει από αυτές, έλεγε: «Ερευνάτε τις Γραφές». Να ερευνάτε και να κατέχετε τα όσα λέγονται με πολλή ακρίβεια και πίστη, ώστε, γνωρίζοντας με ακρίβεια το θέλημα του Θεού από τις θείες Γραφές, να μπορείτε να διακρίνετε αλάνθαστα το καλό από το χειρότερο και να μην υπακούτε σε κάθε πνεύμα, ούτε να συμπαρασύρεστε από τους βλαβερούς λογισμούς. Να είστε βέβαιοι, αδελφοί μου, ότι τίποτα δεν είναι τόσο εύκολο για τη σωτηρία μας όσο το να ακολουθούμε τα θεία προστάγματα του Σωτήρα.

Απολύτως τίποτα. Σκέψου, αδελφέ, ότι αυτά ισχύουν και για τα πνευματικά. Θεώρησε, λοιπόν, ως κιβώτιο το Ευαγγέλιο του Χριστού και τις υπόλοιπες θείες Γραφές, οι οποίες έχουν μέσα τους εσώκλειστη και σφραγισμένη την αιώνια ζωή, και μαζί με αυτήν τα άρρητα και μη ορώμενα με τα αισθητά μάτια αιώνια αγαθά που περιέχονται σε αυτήν, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι σε αυτές βρίσκεται η αιώνια ζωή». Ως τον άνθρωπο, δε, που σηκώνει το κιβώτιο, υπόθεσε ότι είναι αυτός που έχει αποστηθίσει όλες τις Γραφές και τις προφέρει διαρκώς με το στόμα του.

Λόγος 28ος. Αδελφοί και πατέρες, προσέχετε πώς ακούτε. Διότι λέγει ο Χριστός και Θεός: «Ερευνάτε τις Γραφές». Γιατί το λέει αυτό; Για να διδαχθούμε πρώτα την οδό που οδηγεί στη σωτηρία, και έπειτα, αφού βαδίσουμε αμετάστρεπτα μέσω της εφαρμογής των εντολών, να φτάσουμε στην ίδια τη σωτηρία των ψυχών μας. Ποια είναι λοιπόν η σωτηρία μας; Ο Ιησούς Χριστός, όπως ακριβώς έλεγε ο άγγελος που παρουσιάστηκε στους ποιμένες: «Ιδού σας ευαγγελίζομαι μεγάλη χαρά, η οποία θα είναι για όλο τον λαό, διότι γεννήθηκε για εσάς σήμερα Σωτήρας, ο οποίος είναι ο Χριστός ο Κύριος, στην πόλη του Δαβίδ». Ας σπεύσουμε λοιπόν ο καθένας μας, αγαπητοί, ας τρέξουμε με δύναμη, χωρίς να φέρουμε επάνω μας τίποτα το βαρύ ή κοσμικό ή δυσβάστακτο, ώστε, επειδή εξαιτίας αυτού θα αναγκαζόμαστε να βαδίζουμε πιο αργά, να μην μπορέσουμε να φτάσουμε και να εισέλθουμε στην πόλη του Δαβίδ. Σας παρακαλώ, μέσω της χάριτος που ενεργεί μέσα σας, να μην αμελήσετε τη σωτηρία σας, αλλά αφού σηκωθούμε σαν από ύπνο από την πονηρή έπαρση και αμέλεια, να μη σταθούμε ούτε να καθίσουμε, μέχρις ότου βρεθούμε έξω από τον κόσμο και, αφού βρούμε και αντικρίσουμε εκεί τον Σωτήρα και Θεό μας, να τον προσκυνήσουμε και να πέσουμε μπροστά του, και ούτε μέχρι εκεί να σταθούμε, αλλά μέχρις ότου και Εκείνος μας πει: «Εσείς δεν είστε από τον κόσμο, αλλά εγώ σας εξέλεξα από τον κόσμο». Και πώς φτάνει κανείς στο να μην είναι από τον κόσμο;

Έχουμε, λοιπόν, ανάγκη από πολλή νήψη, πολλή επιμέλεια και πολλή μελέτη των θείων γραφών. Διότι ο Σωτήρας, φανερώνοντάς μας την ωφέλεια που προκύπτει από αυτές, έλεγε: «Ερευνάτε τις γραφές.» Να τις ερευνάτε και να κρατάτε μέσα σας με πολλή ακρίβεια και πίστη τα όσα λέγονται, ώστε, γνωρίζοντας με ακρίβεια το θέλημα του Θεού μέσα από τις θείες γραφές, να μπορείτε να διακρίνετε αλάνθαστα το καλό από το κακό, και να μην υπακούτε στο κάθε πνεύμα, ούτε να παρασύρεστε από βλαβερούς λογισμούς. Να είστε απόλυτα βέβαιοι, αδελφοί μου, ότι τίποτε δεν συντελεί τόσο εύκολα στη σωτηρία μας, όσο το να ακολουθούμε τα θεία προστάγματα του Σωτήρα.

Επομένως, οι νομικοί, οι οποίοι φαινόταν ότι ερμηνεύουν τον νόμο, κατείχαν το κλειδί της γνώσης με κακή πρόθεση, και δεν άνοιγαν τις θύρες του νόμου, ώστε μέσω αυτών να οδηγηθούν στον Χριστό τόσο οι ίδιοι όσο και ο λαός. Και ο νόμος είναι θύρα προς τον Χριστό· όμως η θύρα αυτή παραμένει κλειστή, εάν κάποιος δεν διασαφηνίζει και δεν διανοίγει την ασάφεια του νόμου. Διότι και ο Κύριος είπε: «Εάν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα». Και πάλι: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι αυτές μαρτυρούν για εμένα, και εσείς δεν θέλετε να έρθετε προς εμένα». Για παράδειγμα, για να υποδείξουμε μια περίπτωση, στους Ιουδαίους σφαζόταν αμνός, χρίονταν οι παραστάδες των θυρών και έτρωγαν το κρέας του, και αυτό αποτελούσε γι' αυτούς νίκη κατά του ολοθρευτή.

«Αλλά εσείς», λέει, «ούτε τη φωνή του έχετε ακούσει, του Πατέρα εννοώ, ούτε τη μορφή του έχετε δει, αλλά σας είναι εντελώς άγνωστος· διότι και τον λόγο του δεν τον έχετε να μένει μέσα σας· δηλαδή, τις Γραφές που μαρτυρούν για εμένα δεν τις γνωρίζετε, αν και νομίζετε ότι τις γνωρίζετε, και καυχιέστε, θεωρώντας ότι σας έχουν εμπιστευθεί τα Λόγια του Θεού. Από πού είναι φανερό ότι δεν γνωρίζετε τις Γραφές; «Επειδή σε αυτόν που έστειλε εκείνος, εσείς δεν πιστεύετε». Όπως λοιπόν ούτε τη φωνή του Θεού ακούσατε (διότι ο Θεός δεν έχει αισθητή φωνή), ούτε τη μορφή του είδατε (διότι είναι άμορφος και ασχημάτιστος)· έτσι ούτε τον λόγο του, εννοώ βέβαια τις Γραφές που μαρτυρούν για εμένα, έχετε μέσα σας. «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή· και εκείνες είναι που μαρτυρούν για εμένα, και δεν θέλετε να έρθετε προς εμένα, για να έχετε ζωή. Δόξα από ανθρώπους δεν λαμβάνω, αλλά σας έχω γνωρίσει, ότι την αγάπη του Θεού δεν έχετε μέσα σας». Τους είπε ότι ο λόγος του Θεού, δηλαδή οι Γραφές που μαρτυρούν για εμένα, δεν υπάρχει μέσα σας. Διδάσκοντας λοιπόν πώς θα μπορέσουν να αποκτήσουν τον λόγο του Θεού, λέει: «Ερευνάτε τις Γραφές· διότι σε αυτές εσείς νομίζετε ότι έχετε ζωή».

Δες όμως πώς δεν είπε: Έχετε ζωή, αλλά: «Επειδή νομίζετε»· και είπε το «νομίζετε», για να δείξει ότι στην πραγματικότητα δεν αποκόμιζαν κανέναν καρπό από εκεί, προσδοκώντας να σωθούν μόνο από την ανάγνωση, χωρίς να υπάρχει η πίστη. «Διότι εκείνες είναι που μαρτυρούν για εμένα· αλλά εσείς δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να έχετε ζωή.» Επομένως, και από αυτό μαθαίνουμε ότι ήταν κακοί από δική τους ελεύθερη επιλογή. Διότι δεν είπε ότι: Δεν μπορείτε να έρθετε, αλλά ότι: «Δεν θέλετε να έρθετε.» Ας το ακούσουν οι Μανιχαίοι, ότι το κακό δεν υφίσταται εκ φύσεως, αλλά προέρχεται από την προαίρεση.