Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:37

Μόνο μη σταθείς ως τα πρόθυρα του Χριστού, δηλαδή στα ανθρώπινα, αλλά μπες στο εσωτερικό του καταπετάσματος, στα άγια των αγίων της θεότητός του, και μάθε ότι, αν και περιορίστηκε μέσα σε μήτρα ως άνθρωπος, αυτός είναι που φυλάγει τα νήπια μέσα στη μήτρα ως Θεός· και αυτός που γεννήθηκε μικρός κατά τη σάρκα, αυτός αυξάνει τα πάντα ως Θεός· και αυτός που σαρκικά σπαργανώθηκε μέσα στη φάτνη, αυτός τύλιξε με ομίχλη την άβυσσο ως Θεός· και αυτός που, ως βρέφος, θήλασε από μητρικούς μαστούς, αυτός ζωοποιεί τους ανθρώπους κατά θεοπρεπή τρόπο· και αυτός που κοιμόταν στο πλοίο κατά τη σάρκα, αυτός εγείρει τους νεκρούς με θεϊκή εξουσία· και αυτός που κοπίασε ως άνθρωπος, αυτός φωνάζει: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιώντες, και εγώ θα σας αναπαύσω ως Θεός»· και αυτός που φώναξε «Διψώ», αυτός είναι ο Θεός που λέει: «Αν κάποιος διψά, ας έρχεται προς εμένα και ας πίνει· γιατί εγώ είμαι η πηγή της ζωής»· και αυτός που πείνασε εκουσίως ως άνθρωπος, αυτός είναι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει [...]. Στον Χριστό που έκαμψε το γόνυ και προσευχήθηκε τρίτη φορά στο πάθος κατά τρόπο ανθρώπινο, σ’ αυτόν θα κάμψει κάθε γόνυ επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων, ως Θεό· και αυτός που ραπίστηκε εκουσίως ως άνθρωπος, αυτός ραπίζει και αστράφτει και σείει τη γη ως παντοδύναμος Θεός· και σε αυτόν που γυμνώθηκε επάνω στον σταυρό κατά τρόπο ανθρώπινο, στεκόμαστε όλοι γυμνοί και ολοφάνεροι ως μπροστά σε Θεό· και ο Ιησούς που ανακρίθηκε από τον Πιλάτο, αυτός ερευνά καρδιές και νεφρούς κατά την κρίση, επειδή είναι Θεός, ως φοβερός δικαστής· και αυτόν που οι Ιουδαίοι λοιδόρησαν ως άνθρωπο, αυτόν δοξολογούν όλες οι στρατιές των αγγέλων ως φιλάνθρωπο Θεό· και τα πόδια και τα χέρια του Ιησού, που τρυπήθηκαν από τα καρφιά, αυτά θα δέσουν, μέσω αγγέλων, χέρια και πόδια Ιουδαίων και θα τους παραδώσουν στο εξώτερο σκοτάδι· και εκείνο το πρόσωπο, που επάνω στον σταυρό δεν είχε είδος ούτε κάλλος, αυτό θα λάμψει από τον ουρανό, και όλες οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν· και το άγιο σώμα, που δίψασε ανθρώπινα επάνω στον σταυρό, αυτό θα μιλήσει όταν έλθει, και θα ταραχθούν και θα θορυβηθούν και θα σκοτισθούν και θα σαλευθούν όλα τα πέρατα της γης. Διότι του Θεού ήταν το στόμα, του Θεού ο οφθαλμός, του Θεού η γλώσσα, του Θεού το σώμα, του Θεού τα μέλη, του Θεού τα χέρια, του Θεού τα πόδια, του Θεού η πλευρά, του Θεού η σάρκα, και του Θεού όλα όσα ανήκουν στη σάρκα. Αλλά ας μη ριχτεί ο αιρετικός επάνω στις εκφράσεις· γιατί δεν είπα «σώμα της θεότητας», αλλά «το σώμα του Θεού Λόγου»· και γι’ αυτό του Θεού είναι το αίμα, όχι της θεότητας το αίμα· του Θεού η γλώσσα, όχι της θεότητας η γλώσσα· του Θεού το στόμα, όχι της θεότητας το στόμα· του Θεού τα πόδια, όχι της θεότητας τα πόδια· διότι ο Λόγος έγινε σάρκα και έσκηνωσε ανάμεσά μας, δηλαδή ενώθηκε καθ’ υπόστασιν με τη δική του, αγία, τίμια, έμψυχη και λογική ανθρώπινη σάρκα.

Και ο Χριστός αποκάλεσε τη διδασκαλία Του νερό, λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πιει». Παρομοιάζεται με το δέντρο που βρίσκεται κοντά στα νερά, το οποίο παραμένει πάντοτε θαλερό και πάντοτε βρίθει από ωραίους καρπούς. Διότι οι αθλητές της αρετής πρόκειται μεν να αποκομίσουν τους καρπούς των κόπων τους στο μέλλον, ωστόσο, ήδη από τώρα, σαν να βρίσκονται κάτω από κάποιο φύλλωμα, επισκιάζονται από την αγαθή ελπίδα, και με αυτή την πνευματική αναψυχή μετριάζουν το βάρος των κόπων τους. Σε έναν τέτοιο άνθρωπο όλα θα ευοδωθούν.

Και πάλι θα σπεύσω προς την Καινή Διαθήκη —διότι, αφού μίλησα πολλά περί υδάτων, δεν γνωρίζω από πού δίψασα, και κολυμπώντας στα ύδατα του παρόντος, πάλι διψώ— αλλά θα μνημονεύσω τον Σωτήρα μας Ιησού Χριστό, ο οποίος κηρύττει στα Ευαγγέλια και λέει: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πιει· διότι από εκείνον που πιστεύει σε εμένα, καθώς είπε η Γραφή, ποταμοί ζώντος ύδατος θα ρεύσουν από την κοιλία του». Επομένως, ας τρέξουμε προς Αυτόν και ας θεραπεύσουμε τη δίψα μας, ποτιζόμενοι από πνευματικά νάματα και αρδευόμενοι από επουράνια ύδατα. Μήπως άραγε [βρεθώ να περιφέρω μέσα μου ποταμό], και επιζητώντας μόνο ποταμό, βρεθώ να κατέχω ολόκληρη την πηγή; Διότι το αθάνατο κτήμα των ψυχών μας είναι ο Ιησούς Χριστός και η επουράνια πηγή. Αλλά πού να τρέξω; Ποιος είναι ο καθοδηγητής; Ποιος υποδεικνύει το ποτήριο τούτο της ζωής; Καθοδηγήστε με, τον ξένο, στα ύδατα, οδηγήστε με προς την πηγή και τον ποταμό και τα νάματα που αναβλύζουν προς τον ουρανό [αναπηδώντας], που πηγάζουν προς τα άνω και από εκεί αναβρύουν, και τα οποία οδηγούν στη βασιλεία των ουρανών εκείνους που τα πίνουν με πίστη· διότι σφοδρά επιποθούμε να βρούμε τη σωτηρία τέτοιων υδάτων. Έλθε, μακάριε εκ των αποστόλων Ιωάννη· κάλεσέ μας στον Ιορδάνη.

Διότι ο τύπος είναι δήλωση των προσδοκωμένων διά της μιμήσεως, προδεικνύοντας ενδεικτικά το μέλλον. Όπως ο Αδάμ είναι τύπος του μέλλοντος, και η πέτρα είναι τυπικώς ο Χριστός· και το νερό της πέτρας, της ζωτικής δύναμης του Λόγου. «Διότι εάν κάποιος διψά, λέγει, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει». Και το μάννα, του ζώντος άρτου που κατέβηκε από τον ουρανό· και το φίδι που τοποθετήθηκε ως σημείο, του σωτηρίου πάθους που τελέστηκε διά του σταυρού· γι' αυτό και όσοι ατένιζαν σε αυτό διασώζονταν. Έτσι λοιπόν και τα περί της εξόδου του Ισραήλ έχουν εξιστορηθεί ως ένδειξη εκείνων που σώζονται διά του βαπτίσματος. Διότι διασώθηκαν τα πρωτότοκα των Ισραηλιτών, όπως και τα σώματα των βαπτιζομένων, καθώς δίδεται η χάρη σε εκείνους που έχουν σημειωθεί με το αίμα. Διότι το μεν αίμα του προβάτου είναι τύπος του αίματος του Χριστού· τα δε πρωτότοκα, τύπος του πρωτοπλάστου· ο οποίος, επειδή αναγκαίως ενυπάρχει μέσα μας, μεταβιβαζόμενος με την ακολουθία της διαδοχής μέχρι τέλους, γι' αυτό τον λόγο εν τω Αδάμ όλοι πεθαίνουμε, και βασίλευσε ο θάνατος μέχρι την εκπλήρωση του νόμου και την παρουσία του Χριστού. Διαφυλάχθηκαν δε τα πρωτότοκα από τον Θεό, για να μην τα αγγίξει ο εξολοθρευτής, ως ένδειξη του ότι εμείς, που ζωοποιηθήκαμε εν τω Χριστώ, δεν πεθαίνουμε πλέον εν τω Αδάμ.

Διότι, θα μπορούσε να πει κάποιος, αυτό που ενδέχεται να υποστεί κάτι, ακόμη και αν δεν το έχει υποστεί μέχρι τώρα, όπως καθετί νομίζω που φαίνεται να έχει προστεθεί απ' έξω ή είναι πραγματικά επίκτητο, δεν είναι απαλλαγμένο από την υποψία της απομάκρυνσης, αλλά βρίσκεται υπό τον φόβο της απώλειας. Επειδή δεν έχει στηριχθεί στους νόμους της φύσεως, ούτε έχει ακλόνητη τη βάση του εκείνο που έχει επιβληθεί σε όσους το δέχτηκαν μία φορά ως συμβεβηκός και σαν ένα είδος βαφής. Β. Είναι βέβαιο, λοιπόν, ότι το Πνεύμα είναι ζωή, και μάλιστα εκ φύσεως και όχι κατά μέθεξη. Α. Απολύτως, φίλε μου, και αυτό θα το κατανοήσεις καλά και μέσα από άλλους συλλογισμούς. Διότι θα μπορούσε κανείς να ακούσει τον Θεό να λέει και σχεδόν να απαγγέλλει κατηγορία λιποταξίας σε όσους λάτρευσαν την κτίση: «Έκθαμβος έμεινε ο ουρανός για αυτό, και έφριξε πάρα πολύ, λέει ο Κύριος, διότι δύο πονηρά πράγματα έπραξε ο λαός μου: εγκατέλειψαν εμένα, την πηγή του ζώντος ύδατος, και έσκαψαν για τους εαυτούς τους λάκκους ραγισμένους, οι οποίοι δεν μπορούν να συγκρατήσουν νερό». Και θα βρούμε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό να απευθύνεται στους Ιουδαίους: «Αν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πίνει».

Με πικρία λοιπόν λένε ότι πρόκειται να διδάξει τους Έλληνες, διασύροντάς τον ως κάποιον που παραβαίνει πρόθυμα τον νόμο, και θεωρώντας, από όσα είχε ήδη κάνει την ημέρα του Σαββάτου, ότι το να πράττει τα πάντα απερίσκεπτα, ακόμη και αν αυτά αντιβαίνουν στους θείους νόμους, του ήταν πλέον συνήθεια και δεν υπολόγιζε τίποτα. «Κατά δε την τελευταία, τη μεγάλη ημέρα της εορτής, στάθηκε ο Ιησούς και έκραξε λέγοντας: Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει.» Πρέπει να ερευνήσουμε πολύ καλά και σε αυτό το σημείο, τι άραγε πάλι υπονοεί ο σοφότατος Ευαγγελιστής μας με τόσο μεγάλη προσοχή, ονομάζοντας μεγάλη την τελευταία ημέρα της εορτής, ή τι ήταν αυτό που ώθησε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ωσάν από κάποιον αναγκαίο και ταιριαστό στην περίσταση λόγο, να πει ακριβώς εκείνη την ημέρα προς τους Ιουδαίους: Εάν κάποιος διψά ας έρθει σε μένα και ας πιει. Διότι θα μπορούσε βέβαια να χρησιμοποιήσει και άλλους λόγους, όπως: Εγώ είμαι το φως, εγώ είμαι η αλήθεια. Αλλά μεταστρέφοντας την εξήγηση στον λόγο περί πίστεως, εισήγαγε το «Ας πιει» ως κάτι αναγκαίο και οφειλόμενο στους λόγους σχετικά με την εορτή. Θα προσπαθήσω λοιπόν να αναπτύξω τον σκοπό του προκειμένου ζητήματος με λίγα λόγια.

Και επειδή στο τέλος του ρητού αναφερόταν ότι πρέπει να λαμβάνονται τα πάντα από τον χείμαρρο, εμείς, ευφραινόμενοι πάλι από αυτό, λέγαμε ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έχει παρομοιαστεί με χείμαρρο, στον οποίο βέβαια θα βρούμε όλη την τέρψη και την τρυφή που ελπίζουμε, και σε αυτόν θα ευφρανθούμε θεϊκά και πνευματικά. Και ότι είναι και ονομάζεται πνευματικά χείμαρρος, το επιμαρτυρεί λέγοντας και ο σοφότατος σε εμάς υμνωδός, απευθυνόμενος προς τον Θεό και Πατέρα για εμάς: «Οι δε υιοί των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου». Και ο ίδιος ο Κύριος λέει κάπου μέσω των προφητών: «Ιδού, εγώ στρέφω προς αυτούς σαν ποταμός ειρήνης και σαν χείμαρρος που κατακλύζει». Επειδή λοιπόν ο νόμος ονόμαζε άγια σύναξη και την πρώτη και την έβδομη ημέρα της εορτής, «μεγάλη» την ονόμασε και ο ίδιος ο θεσπέσιος Ευαγγελιστής, χωρίς να περιφρονήσει, όπως φαίνεται, ένα καθιερωμένο έθος των Ιουδαίων. Εφόσον λοιπόν υπήρχε στις διατάξεις περί της εορτής και η μνεία του χειμάρρου, ο Σωτήρας, αποδεικνύοντας ότι είναι ο ίδιος Εκείνος ο χείμαρρος που προαναγγελλόταν στον λόγο του Νόμου, λέει: «Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει». Διότι, δες πώς αποσπά τον νου των Ιουδαίων από τους τύπους του γράμματος, και μεταφέρει επιδέξια τα όσα ήταν σε μορφή συμβόλων, συμβουλεύοντας την αλήθεια.

Διότι έτσι λέει κάπου ο Θεός γι' αυτόν προς τον άγιο Μωυσή: «Προφήτη θα αναστήσω σε αυτούς από τους αδελφούς τους, όμοιον με εσένα, και θα θέσω τα λόγια μου στο στόμα του, και θα τους μιλήσει για όλα όσα του παραγγείλω». Επομένως, από την ποιότητα των λόγων και από το μεγαλείο των ρημάτων, λένε ότι ήδη έχει πλέον εμφανιστεί εκείνος ακριβώς που είχε προκηρυχθεί μέσω του νόμου. Διότι σε ποιον θα ταίριαζε να λέει, «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πιει», και, «Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, καθώς είπε η Γραφή, ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλία του», παρά μόνο στον κατά φύσιν Θεό, και αυτός ήταν ο Χριστός; Και αν οι Ιουδαίοι, έχοντας ταπεινή αντίληψη γι' αυτόν, τον ονομάζουν απλώς προφήτη, αγνοώντας την υπεροχή του Εμμανουήλ πάνω σε όλα, αλλά συγκαταλέγοντάς τον ως έναν από τους πολλούς, εντελώς ασύνετα μάλιστα προσκρούοντας και στις νομικές θεωρήσεις, και σε αυτό πάλι θα ελεγχθούν· διότι νομίζουν ότι άλλος είναι ο Χριστός και άλλος ο προφήτης του νόμου. Και δεν είναι καθόλου αξιοθαύμαστο εάν ο λαός δεν κατέχει την ακρίβεια σε αυτά τα ζητήματα, όταν και αυτή ακόμη η θεομάχος πληθύς των αλαζόνων Φαρισαίων φαίνεται να πάσχει από την ίδια αμάθεια με τους όχλους. Διότι, επικρίνοντας κάποτε τον μακάριο Βαπτιστή, του λένε: «Γιατί λοιπόν βαπτίζεις, εάν εσύ δεν είσαι ο Χριστός ούτε ο Ηλίας ούτε ο προφήτης;»

Ας πει κάποιος, λοιπόν, εάν θυμάται, λένε, εάν ποτέ κανένας από τους αγίους προφήτες αποδείχθηκε να αποκαλεί τον εαυτό του χείμαρρο, ή ποιος αποτόλμησε να πει «Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε εμένα και ας πιει»· και πότε μας είπε ο ίδιος ο μέγας Μωυσής «Αυτός που πιστεύει σε εμένα, [ακόμη και αν πεθάνει, θα ζήσει·] ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλιά του»; Αυτά όμως τον ακούσαμε να τα λέει. Ήταν λοιπόν κατά φύση Θεός αυτός που καυχάται ακίνδυνα με λόγια που ξεπερνούν τα ανθρώπινα μέτρα· το να επιχειρεί όμως κανείς να θηρεύσει, ωσάν να επρόκειτο να υποκύψει σε ανάγκη και βία, αυτόν που είναι πάνω από την κτίση, πώς να μην το πει κάποιος ως κάτι το εξαιρετικά επισφαλές; Ή πώς θα μπορούσε να συλληφθεί από εμάς παρά τη θέλησή του αυτός που βρίσκεται τόσο πολύ πιο πάνω από εμάς, όσο απέχει ο Θεός από τον άνθρωπο; Επομένως, ως ξεκάθαρη απόδειξη του ότι ο Κύριος είναι κατά φύση Θεός, οι υπηρέτες προβάλλουν το «Ποτέ δεν μίλησε άνθρωπος με αυτόν τον τρόπο». Πλήττεται από παντού ο θεομάχος, και με όσα νομίζει ότι κατορθώνει το ποθούμενο, με αυτά τα ίδια, χωρίς να το καταλαβαίνει, θανατώνεται. <Τους αποκρίθηκαν οι Φαρισαίοι: Μήπως έχετε πλανηθεί και εσείς;> Είναι εξαιρετικά πιθανό οι υπηρέτες να ιουδαΐζουν με μεγαλύτερη ένταση, και καθώς πάντοτε υπηρετούν τους Φαρισαίους και συμμερίζονται την ίδια γνώμη με αυτούς, και εμποτίζονται συνεχώς από τα λόγια των ηγετών, να έχουν πεισθεί να φρονούν τα ίδια, επειδή συναναστρέφονται πάντα μαζί τους.

Πρέπει να παρατηρήσουμε πάλι ότι, εφόσον δεν μπορούσαν από πουθενά να κατηγορήσουν τα θαύματα που επιτελούνταν από αυτόν, αν και διακατέχονταν από την πιο ακραία έχθρα, φέρνουν αντίρρηση μόνο για τον τόπο καταγωγής του, επειδή καταγόταν από τη Γαλιλαία, σύμφωνα με την εντύπωση που είχαν. Αν λοιπόν διαλυόταν η υποψία τους που προερχόταν από αυτό το γεγονός, η πίστη δεν θα ήταν πλέον καθόλου αμφίβολη, εάν βέβαια ήταν σοφοί. «Πάλι λοιπόν τους μίλησε ο Ιησούς λέγοντας: Εγώ είμαι το φως του κόσμου». Όπως ακριβώς λέγαμε ότι ο Ιησούς διατύπωσε τον λόγο του σύμφωνα με τα όσα ήταν γραμμένα για την εορτή, όταν κατά την τελευταία ημέρα στάθηκε και φώναζε «Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε εμένα και ας πίνει», επειδή ο λόγος του Μωυσή ανέφερε χείμαρρο· έτσι και τώρα κάνει την εξήγηση εξαιρετικά επίκαιρη και τέτοια που οφειλόταν στη φύση των πραγμάτων. Διότι, επειδή έβλεπε τους διδασκάλους να συμπεριφέρονται ανόητα μαζί με τα πλήθη, και εκείνους που περιγελούσαν να νοσούν με τα ίδια πάθη με εκείνους που περιγελούνταν, βυθισμένους όλοι μαζί σαν σε μία νύχτα αμάθειας, και να επιδιώκουν μεν να ερευνήσουν το δικό του μυστήριο, αλλά να μην ανακαλύπτουν απολύτως τίποτα, φέρνει στο φως την αιτία της απουσίας συνέσεώς τους φωνάζοντας: Εγώ είμαι το φως του κόσμου. Αν και διατρέχετε, λέει, ολόκληρη την Αγία Γραφή, και νομίζετε ότι ερευνάτε σχολαστικά όσα έχουν ειπωθεί για εμένα μέσω των προφητών, πλανάσθε πολύ μακριά από την οδό της ζωής.

Και γνωρίζοντας αυτό ο Μονογενής, στα ευαγγέλια έλεγε: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει». Και ερμηνεύοντας αυτό πολύ σωστά σε εμάς ο πνευματοφόρος Ευαγγελιστής, βεβαίωσε λέγοντας: «Αυτό δε το είπε, λέει, για το Πνεύμα το οποίο επρόκειτο να λάβουν όσοι πιστεύουν σε αυτόν». Και εκτός από αυτό προσευχόταν λέγοντας ο μακάριος Δαβίδ, απευθυνόμενος προς τον Θεό και Πατέρα: «Διότι σε εσένα υπάρχει πηγή ζωής, και θα τους ποτίσεις με τον χείμαρρο της τρυφής σου». Διότι, ποιος άλλος θα μπορούσε να νοηθεί ως πηγή θείας και πνευματικής ζωής και χείμαρρος τρυφής παρά ο Υιός, ο οποίος τρέφει πλουσιοπάροχα και αρδεύει με τη ζωοποιό και ιλαρή χάρη του Πνεύματος τις ψυχές μας, σαν να έχουν τη θέση κλημάτων που είναι προσκολλημένα σε αυτόν μέσω της αγάπης και της πίστης; «Εγώ είμαι η άμπελος, εσείς τα κλήματα· εκείνος που μένει σε εμένα και εγώ σε αυτόν, αυτός φέρει πολύ καρπό· διότι χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα».

Γι' αυτό και ο ίδιος συνομιλούσε με τους Ιουδαίους, και μάλιστα τους καλούσε κοντά του λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει. Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, όπως είπε η Γραφή, ποτάμια ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλιά του.» Απευθύνοντας δε τον λόγο προς τη γυναίκα από τη Σαμάρεια, πάλι λέει τα εξής: «Καθένας που πίνει από αυτό το νερό θα διψάσει ξανά. Όποιος όμως πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, θα γίνει μέσα του πηγή νερού που θα αναβλύζει για την αιώνια ζωή.» Επομένως, εάν κάποιος διψά, λέει, ας προσέλθει στον Χριστό, και μάλιστα ας πιει λαμβάνοντας άφθονη την παρηγορία μέσω του Αγίου Πνεύματος, καθώς και τη χάρη και την πλέον καθαρή μυσταγωγία. Και θα τα λάβει όχι αγοράζοντάς τα με χρήματα, αλλά μάλλον απολαμβάνοντας την πλουσιότατη γενναιοδωρία εκείνου που τον καλεί. Προσερχόμενοι δε, λέει, δηλαδή βαδίζοντας και μεταπηδώντας σαν από έναν τόπο σε έναν άλλο, τουτέστιν από την πλάνη προς την επίγνωση της αλήθειας, αγοράστε και πιείτε χωρίς χρήματα και αντίτιμο. Πώς λοιπόν αγοράζουν, και τα λαμβάνουν δωρεάν και χωρίς χρήματα; Διότι δεχόμαστε τη χάρη από τον Χριστό ως αντάλλαγμα της πίστης, χωρίς να καταθέτουμε τίποτα από τα πρόσκαιρα και φθαρτά («Διότι είπα στον Κύριό μου», λέει, «Εσύ είσαι ο Κύριός μου, διότι δεν έχεις ανάγκη από τα αγαθά μου»), αλλά προσκομίζοντας στον Χριστό την ομολογία της πίστης σε αυτόν στη θέση δώρων και τιμημάτων.

Διότι τι δεν έπραξε Εκείνος από όσα ξεπερνούν κάθε λόγο και θαύμα; Θεραπεύονταν λεπροί και με το άγγιγμα του χεριού και με ένα θεοπρεπές νεύμα, αναστήθηκαν νεκροί από τα μνήματα, τυφλοί δέχονταν το τριπόθητο φως, αναπήδησαν σαν ελάφια οι ανάπηροι στα πόδια. Και μάλιστα σε αυτούς που τα είχαν δει αυτά, έλεγε ο Χριστός: «Αν δεν κάνω τα έργα του Πατέρα μου, μην με πιστεύετε· αν όμως τα κάνω, κι αν δεν πιστεύετε σε εμένα, πιστέψτε στα έργα μου.» —«Είπα», λοιπόν, λέγει, «"Εγώ είμαι", στο έθνος που δεν επικαλέστηκε το όνομά μου»· διότι βρίσκεται άλλοτε μεν να λέει, «Εγώ είμαι το φως του κόσμου», και άλλοτε πάλι, «Αν κάποιος διψά, ας έρθει σε εμένα και ας πιει. Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, όπως είπε η Γραφή, ποτάμια ζωντανού νερού θα ρεύσουν από τα σπλάχνα του»· αλλά δεν ήθελαν να επικαλεστούν το όνομά του, παρόλο που έλεγε ρητά το «Εγώ είμαι» σε πάρα πολλά σημεία. Το ότι δε έγιναν ανεπίδεκτοι νουθεσίας και περίπου ίσοι με αυτούς που δεν έχουν αυτιά, σκληροί και απειθείς, το αποδεικνύει λέγοντας ότι «Άπλωσα τα χέρια μου προς λαό απειθή και αντιλέγοντα»· διότι έχουμε συνηθίσει πάντοτε, όταν απευθυνόμαστε στους ανυπάκουους, να απλώνουμε τα χέρια φωνάζοντας, και να τους απευθύνουμε τη μέγιστη δυνατή επίπληξη· «αλλά δεν πορεύτηκαν», λέγει, «σε αληθινή οδό.»

Όταν σταυρώθηκε ο Χριστός και έδυσε για τους Ιουδαίους, ταυτόχρονα με τον υλικό ήλιο και το αισθητό φως, έδυσε και η νοητή αυγή και ο φωτισμός του Πνεύματος. Διότι στερήθηκαν τον θείο λόγο και την άνωθεν παρηγοριά. Εξέλιπαν ανάμεσά τους οι παρθένες μαζί με τους νεανίσκους, δηλαδή οι καλές και ευδόκιμες ψυχές, των οποίων η μεν αγνότητα συμβολίζεται με την παρθένο, ενώ η ευρωστία και η μέγιστη ανδρεία με τον νεανίσκο. Διότι ποιος είναι άγιος ανάμεσά τους, εφόσον ο νόμος δεν μπορεί να προσφέρει την τελείωση σε τίποτα, ούτε καν τους επαρκεί για την επίτευξη της δικαιοσύνης; Και σε ποιον από αυτούς θα μπορούσε να βρεθεί πνευματική ευρωστία και ισχυρός νους, όταν δεν έχουν γνωρίσει τα λαμπρά κατορθώματα της ευαγγελικής πολιτείας; Ή μήπως δεν είναι όλοι τους νωθροί, βυθισμένοι στις αμαρτίες και παραλυμένοι στον νου; Επομένως, πώς μπορεί αυτό να είναι αμφίβολο; Εξέλιπαν λοιπόν μέσα στη δίψα, και δεν ειπώθηκε σε αυτούς το «Αντλήστε νερό με ευφροσύνη από τις πηγές του σωτηρίου». Απεναντίας μάλιστα, «έδωσε εντολή στα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή πάνω τους», επειδή δεν υπάκουσαν στον ίδιο τον Χριστό, ο οποίος αναφωνούσε και έλεγε «Αν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει». Αλλά τον εγκατέλειψαν, αν και είναι «πηγή ζωής, και έσκαψαν για τον εαυτό τους λάκκους ραγισμένους, οι οποίοι δεν θα μπορέσουν να συγκρατήσουν νερό».

Θαυμάζει λοιπόν βαθύτατα ο Προφήτης, και λέγει χαρακτηριστικά: Η γη που παλαιά είχε πολλούς ποταμούς και αφθονότατη χορηγία των θείων ναμάτων, θα γίνει διψασμένη και άνυδρη. Επειδή όμως, λέγει, ω Δέσποτα, σε είδαν οι λαοί να εμφανίζεσαι νοητώς, δηλαδή εκείνοι από τα έθνη που κατανόησαν το μυστήριό σου, συνέλαβαν αμέσως με ωδίνες το αγαθό και έγιναν καρποφόροι. Θα ταίριαζε μάλιστα σε αυτούς να λέγουν: «Εξαιτίας του φόβου σου, Κύριε, συλλάβαμε στη γαστέρα και δοκιμάσαμε ωδίνες και γεννήσαμε. Πνεύμα σωτηρίας σου φέραμε πάνω στη γη.» Διότι εκείνοι που αναγνώρισαν ως Σωτήρα και Λυτρωτή τον Εμμανουήλ, κυοφορούν με ωδίνες τον θείο φόβο, και κάθε κύημα του νου τους θα είναι καρπός αρετής, και η προσπάθειά τους θα καταλήξει σε πνεύμα σωτηρίας. Επομένως, θα σε δουν και θα κυοφορήσουν με ωδίνες οι λαοί, πίνοντας το δικό σου νάμα και όντας μεθυσμένοι πνευματικά με τα ευαγγελικά νάματα. Διότι προσέρχονταν με προθυμία σε αυτόν που έλεγε: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει». Διότι ήσουν, λέγει, τόσο πλουσιόδωρος και αγαθός, ώστε ακόμη και κατά τις οδοιπορίες σου να σκορπάς ύδατα, δηλαδή τον ζωοποιό λόγο της ευαγγελικής διδασκαλίας. Όπως μάλιστα λέγει ο Ματθαίος: «Περιόδευε ο Ιησούς όλες τις πόλεις και τα χωριά, διδάσκοντας στις συναγωγές τους και κηρύσσοντας το ευαγγέλιο της βασιλείας, και θεραπεύοντας κάθε νόσο και κάθε αδυναμία μεταξύ του λαού». Αυτό νομίζω ότι σημαίνει το «σκορπίζοντας ύδατα κατά την πορεία του».

Προλέγει, λοιπόν, την ημέρα της Πεντηκοστής, κατά την οποία οι απόστολοι δέχθηκαν το Πνεύμα στη Σελμών, δηλαδή στην Ιερουσαλήμ, και λαμπρύνθηκαν, στους οποίους μοίρασε τη βασιλεία της οικουμένης, και διέταξε τον μεν να προΐσταται αυτών των εθνών, τον δε εκείνων. [<Όρος του Θεού, όρος εύφορο.> Και εύφορο όρος λέει ότι είναι, αλλά βεβαίως και τετυρωμένο (συμπαγές)· εύφορο μεν, επειδή είναι πολύυδρο και επιπλέον ολάνθιστο, και για τον λόγο αυτό μπορεί να τρέφει πολλά κοπάδια προβάτων. Διότι πάρα πολλά είναι στις Εκκλησίες του Σωτήρος τα θρέμματα που εντρυφούν στα λόγια της θεόπνευστης Γραφής, και πίνουν τον θείο και ουράνιο λόγο. Διότι μέσα σε αυτές βρίσκεται ο Χριστός, ο οποίος λέει: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει σε μένα και ας πιει.» Εύφορο, λοιπόν, όρος, ως νοητώς πολύυδρο και ολάνθιστο· είναι όμως και τετυρωμένο, δηλαδή σταθερό και συμπαγές. Διότι τίποτα το χαλαρό ή υδαρές δεν υπάρχει στην Εκκλησία, αλλά τα πάντα είναι συγκροτημένα προς την ευσέβεια.] <Το άρμα του Θεού είναι μυριοπλάσιο.> (A f. 340, E f. 127 b) Άρμα του Θεού ονομάζει τις ουράνιες και νοητές δυνάμεις, επί των οποίων επιβαίνει ο Θεός.

4. Είναι λοιπόν συνήθεια στη Γραφή να παρομοιάζει με ύδωρ τη γνώση περί του Θεού. Διότι το ότι αυτή είναι ζωοποιός το μαρτύρησε ο Σωτήρας, λέγοντας προς τον επουράνιο Πατέρα: «Αυτή δε είναι η αιώνια ζωή, το να γνωρίζουν εσένα τον μόνο αληθινό Θεό, και εκείνον που απέστειλες, τον Ιησού Χριστό». Μιλούσε δε κάποτε και στη γυναίκα από τη Σαμάρεια λέγοντας: «Εάν γνώριζες τη δωρεά του Θεού, και ποιος είναι αυτός που σου λέει, δώσε μου να πιω, εσύ θα του ζητούσες, και θα σου έδινε ύδωρ ζων». Νομίζω δηλαδή ότι ονομάζει ζωοποιό τον δικό του λόγο και τη διδασκαλία. Προσκαλούσε δε και ο Δεσπότης λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε εμένα και ας πιει». Αλλά και διά της φωνής του προφήτη, κατηγορεί κάποιους που από αμάθεια παρεκτράπηκαν στο να δέχονται άλλους διδασκάλους μετά τη διδασκαλία του νόμου, και οι οποίοι εξέκλιναν σε διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων.

Εάν όμως κάποιος, παρασυρόμενος από τις απάτες των δαιμόνων, εκτρέπεται προς αυτό που του φαίνεται ορθό, θα αναλώσει τον δικό του ζήλο υπέρ εκείνων. Αυτό, νομίζω, σημαίνει αινιγματωδώς το γεγονός ότι οι θυγατέρες του Ιοθόρ άντλησαν μεν το νερό, αλλά οι πλεονέκτες το απέσπασαν με τη βία. Λέμε λοιπόν ότι σε τέτοιες αρρώστιες βρίσκονται οι πλανημένοι, καθώς η έμφυτη γνώση τους εκτρέπεται προς το άσχημο, δηλαδή στην πλάνη και σε ό,τι είναι χρήσιμο στους δαίμονες. Αλλά ο Χριστός προσέφερε τη βοήθειά Του. Διότι αποδίωξε τους αλιτήριους ψευδοποιμένες και τους πότισε με το ζωντανό νερό, δηλαδή με το θείο και ουράνιο κήρυγμά Του. Γι' αυτό άλλωστε και έλεγε: «Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει.» Επομένως, ας εκλάβουμε τον Ιοθόρ ως το πρόσωπο του κόσμου που είναι γεμάτος από υπερβολή και ματαιότητα. Και λέμε ότι οι επτά θυγατέρες είναι τα πλήθη των εθνών παντού, καθώς στο πρόσωπο κάθε θυγατέρας του Ιοθόρ υποδηλώνεται ένα πλήθος.

2. Με το ύδωρ παρομοιάζει τον θείο λόγο η θεόπνευστη Γραφή. Διότι, όπως ακριβώς το αισθητό ύδωρ είναι ζωοποιό για τα σώματα, έτσι και ο θείος λόγος, αν εισχωρήσει στον νου, θα τον ωφελήσει σε μέγιστο βαθμό. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Χριστός, απευθυνόμενος στα πλήθη των Ιουδαίων, αναφωνούσε λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πιει». Και προς τη γυναίκα από τη Σαμάρεια είπε: «Ο καθένας που πίνει από το ύδωρ αυτό, θα διψάσει και πάλι· όποιος όμως πιει από το ύδωρ που εγώ θα του δώσω, δεν πρόκειται να διψάσει στον αιώνα». Μόλις, λοιπόν, οι Ισραηλίτες εγκατέλειψαν τη θεομίσητη λατρεία των Αιγυπτίων, άλλαξαν φρόνημα με σκοπό να εκπληρώνουν όσα επιθυμεί ο Θεός. Αλλά επειδή δεν είχαν ακόμη διαπαιδαγωγηθεί με τους άνωθεν νόμους ούτε είχαν γευθεί τα νοητά ύδατα, είχαν μέσα τους τον νου σχεδόν ξηρό και διψασμένο. Έπειτα, φθάνουν τελικά στη Μερρά· αλλά δεν μπορούσαν να πιουν νερό, επειδή ήταν πικρό.

Εφόσον λοιπόν υπάρχουν πολλοί όσιοι άνδρες και άξιοι του Κυρίου μας, οι οποίοι ανυμνούν με ευσέβεια τον άχραντο Δεσπότη, αξιώθηκα και εγώ, αν και είμαι ανάξιος, να δοξολογήσω μαζί τους με τη χάρη της πίστης τη δύναμη του Δεσπότη Θεού, η οποία επιβλέπει στα ταπεινά· διότι κανείς δεν θα μπορούσε ποτέ να πει ότι η χάρη καθιστά απορριπτέον κάποιον από τους ανθρώπους που θέλουν να σωθούν. Όπως ακριβώς δηλαδή η πηγή, που αναβλύζει ακατάπαυστα τα καθαρά ρεύματα και τα άφθονα νάματα, ποτέ δεν εμποδίζει αυτόν που επιθυμεί να απολαύσει πλουσιοπάροχα τα καθαρά νερά της δωρεάς, έτσι και η θεία χάρη έχει απλωθεί σε όλους, ώστε να την απολαμβάνει ο καθένας όσο επιθυμεί. Διότι, όταν ο Σωτήρας στα Ευαγγέλια με τη θεία του φωνή καλούσε τους πάντες λέγοντας, «αν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει», χωρίς να διαχωρίζει διόλου τον φτωχό από τον πλούσιο ούτε τον αμαρτωλό από τον δίκαιο, γι' αυτό και εγώ, αν και ανάξιος, πήρα το θάρρος και έγινα μέτοχος στο να ανυμνήσω τη χάρη Του και να την ποθήσω ακατάπαυστα με δάκρυα, ώστε να λάβω και εγώ την άφεση των αμαρτιών, όπως ακριβώς εκείνη η αμαρτωλή γυναίκα, η οποία εισήλθε με τόλμη, με θέρμη ψυχής, προς τον γλυκύτατο και αγαθό ιατρό, στον οίκο της συνεστίασης, εκεί όπου βρισκόταν αυτός που συγχωρεί τα χρέη.

Διότι αληθώς κήρυξε «ἐνιαυτόν Κυρίου δεκτόν», δηλαδή έτος στο οποίο δεν υπήρξαν αντιλογίες. Διότι τον πρώτο χρόνο μετά το τριακοστό έτος της ένσαρκης παρουσίας του κήρυττε και όλοι τον αποδέχονταν, και ούτε οι Ιουδαίοι έφερναν αντιρρήσεις ούτε τα έθνη ούτε οι Σαμαρείτες, αλλά όλοι τον άκουγαν με ευχαρίστηση. Κατά το έτος αυτό ανεβαίνει στα Ιεροσόλυμα, μετά τη βάπτισή του και αφού πέρασαν οι σαράντα ημέρες του πειρασμού και οι είκοσι ημέρες που προαναφέραμε μέχρι το πρώτο σημείο, και αφού εξέλεξε τους μαθητές του· επιστρέφοντας από τον πειρασμό στον Ιορδάνη και διασχίζοντας τη θάλασσα της Τιβεριάδας, πορευόμενος προς τη Ναζαρέτ, ανέβηκε προφανώς στην Ιερουσαλήμ και στο μέσο της εορτής έκραξε δυνατά λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει». Και έπειτα αναχώρησε για τη Ναζαρέτ, την Ιουδαία, τη Σαμάρεια και τα μέρη της Τύρου. Και όταν συμπληρώθηκε ο πρώτος χρόνος, ανεβαίνει πάλι στην Ιερουσαλήμ, και τότε ζητούσαν να τον συλλάβουν κατά την εορτή, αλλά φοβήθηκαν· σε αυτήν την εορτή έλεγε: «Δεν ανεβαίνω σε τούτη την εορτή». Διότι δεν έλεγε ψέματα, μη γένοιτο. «Διότι στα μισά της εορτής», λέγει, «ήλθε και ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα», «και έλεγαν: Δεν είναι αυτός που ζητούσαν να πιάσουν; Και ιδού μιλάει με παρρησία· μήπως άραγε κατάλαβαν οι ιερείς ότι αυτός είναι ο Χριστός; Αλλά εμείς γνωρίζουμε από πού είναι αυτός».

Και οι ίδιοι, μεταλαμβάνοντας τη νοερή και καινή τροφή και χλόη που υπάρχει στα ιερά Ευαγγέλια, θα πουν: «Σε τόπο χλόης, εκεί με κατεσκήνωσε». Εκείνος δε που μυείται στον Χριστό, πίνοντας από το νερό, μη όντας όμως ακόμη ικανός να μεταλάβει τον οίνο της αληθινής αμπέλου επειδή είναι ακόμη πρόβατο, αλλά τρεφόμενος προς το παρόν με το σωτήριο νερό, για το οποίο φώναζε ο Σωτήρας λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει»· και πάλι: «Εκείνος που πίνει από το νερό που εγώ θα του δώσω, ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλιά του»· και πάλι: «Εκείνος που πίνει από το νερό που εγώ θα του δώσω, δεν πρόκειται να διψάσει ποτέ»· θα μπορούσε να πει: «Σε νερό αναπαύσεως με έθρεψε». Αλλά και αποθέτοντας κάθε βάρος των παλαιών αμαρτημάτων μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, θα μπορούσε να πει: «Σε νερό αναπαύσεως με έθρεψε». Διότι είναι πραγματικά νερό αναπαύσεως εκείνο, μέσω του οποίου, αφού αποβάλει κανείς το βαρύ και επίμοχθο φορτίο των αμαρτιών που πιέζει την ψυχή, και αφού αποπλύνει κάθε ρύπο και σπίλο και κηλίδα, και ελευθερωθεί από πολύπλοκα δεσμά, έχοντας επίγνωση όλων αυτών θα πει: «Σε νερό αναπαύσεως με έθρεψε». Έπειτα, σαν να βρισκόταν παλαιότερα σε ψυχική εξάντληση, και κατόπιν, αφού συνήλθε μέσω της χλόης που του προσφέρθηκε και του σωτήριου νερού, και σαν να επέστρεψε από τον θάνατο, θα πει: «Επανέφερε την ψυχή μου».

Αυτά λοιπόν τα ελάφια, επειδή η πηγή τα εγκατέλειψε εξαιτίας των ανομιών του λαού, και καθώς ο Θεός είχε αποστραφεί, θρηνούσαν από μόνα τους και χρησιμοποιούσαν ως τροφή τα ίδια τους τα δάκρυα, πενθώντας νύχτα και μέρα για την απώλεια του λαού. Και ομολογούσαν ότι δεν διψούσαν με τα σώματα και τις σάρκες για τις προσφιλείς σε αυτά ηδονές, αλλά ότι η ίδια η ψυχή ποθούσε και λαχταρούσε, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, την πορεία προς τον Θεό. Γι' αυτό έλεγαν: «Έτσι επιποθεί η ψυχή μου προς εσένα, Θεέ μου»· και πάλι: «Δίψασε η ψυχή μου για τον Θεό τον ισχυρό, τον ζωντανό». Διότι γνώριζαν ότι ο Κύριος ζει, σύμφωνα με το ρηθέν, «Αυτός που μόνος έχει αθανασία»· και ότι μόνο Αυτός έχει ζωή στον εαυτό Του, σύμφωνα με το: «Διότι σε εσένα βρίσκεται η πηγή της ζωής». Και ακριβώς αυτό το ζωντανό νερό, όταν κάποτε αργότερα εμφανίστηκε η πηγή σύμφωνα με τις προσευχές των προφητών, ο ίδιος ο Σωτήρας δίδασκε ότι το παρέχει στους ανθρώπους, λέγοντας περίπου τα εξής: «Όποιος πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, θα γίνει μέσα του πηγή ζωντανού νερού που θα αναβλύζει για την αιώνια ζωή». Και πάλι: «Αν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει. Εκείνος που πιστεύει σε μένα, όπως είπε η Γραφή, ποτάμια ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλιά του». Γι' αυτό λοιπόν το ποτό διψούσε ο προφητικός χορός και έλεγε: «Δίψασε η ψυχή μου για τον Θεό τον ισχυρό, τον ζωντανό», και «Πότε θα έρθω και θα εμφανιστώ στο πρόσωπο του Θεού;». Διότι, επειδή έβλεπαν τους εαυτούς τους να βρίσκονται μακριά από την πρόσωπο με πρόσωπο θέαση του Θεού, έλεγαν αυτά τα λόγια.

«Κουράστηκα να φωνάζω, βράχνιασε ο λάρυγγάς μου, θάμπωσαν τα μάτια μου από το να ελπίζω στον Θεό μου.» Και αυτά εκπληρώνονταν στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο· στο οποίο στεκόταν ο Ιησούς και έκραζε λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πιει»· και πάλι αναφέρεται: «Ο Ιησούς φώναζε και έλεγε: Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, δεν πιστεύει σε εμένα, αλλά σε εκείνον που με έστειλε. Και εκείνος που βλέπει εμένα, βλέπει εκείνον που με έστειλε. Εγώ έχω έλθει ως φως στον κόσμο, ώστε καθένας που πιστεύει σε εμένα να μην παραμείνει στο σκοτάδι.» Και στην περίπτωση του Λαζάρου, αφού ύψωσε τα μάτια του στον ουρανό, είπε: «Πατέρα, σε ευχαριστώ που με άκουσες. Εγώ γνώριζα ότι πάντοτε με ακούς. Και αφού είπε αυτά, κραύγασε με μεγάλη φωνή: Λάζαρε, έλα έξω.» Αλλά και κατά τη διάρκεια του ίδιου του Πάθους εξιστορεί ο Ματθαίος λέγοντας: «Από την έκτη ώρα απλώθηκε σκοτάδι σε όλη τη γη έως την ενάτη ώρα. Και περίπου την ενάτη ώρα, ανεβόησε ο Ιησούς με μεγάλη φωνή λέγοντας: Ηλί, Ηλί, λαμά σαβαχθανί.» Τότε λοιπόν, συναναστρεφόμενος με τους ανθρώπους, παρακαλούσε τους πάντες με δυνατή φωνή να προσέλθουν και να σπεύσουν στη διδασκαλία του· και τον επί τέσσερις ημέρες νεκρό τον ανακαλούσε στη ζωή με μεγάλη κραυγή. Αλλά και περί την ενάτη ώρα του πάθους φώναζε με μεγάλη φωνή· και μετά από αυτά πάλι: «Αφού έκραξε με μεγάλη φωνή, παρέδωσε το πνεύμα.»

Κατά την ίδια λοιπόν αυτήν ημέρα του Κυρίου, «θα εξέλθει», λέει, «ύδωρ ζων από την Ιερουσαλήμ». Αυτό δε ήταν το λογικό και πόσιμο, ζωτικό και σωτήριο ποτό της διδασκαλίας του Χριστού, για το οποίο και ο Ίδιος στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, διδάσκοντας τη Σαμαρείτιδα, έλεγε: «αν ήξερες ποιος είναι αυτός που σου λέει, δώσε μου να πιω, εσύ θα του ζητούσες, και θα σου έδινε ύδωρ ζων». Αυτό λοιπόν ακριβώς το σωτήριο ποτό προήλθε από την ίδια την Ιερουσαλήμ· από εκεί άλλωστε ξεκίνησε το Ευαγγέλιό Του, και οι κήρυκές του γέμισαν ολόκληρη την οικουμένη, πράγμα που δηλώνεται με τη φράση ότι το «ζων ύδωρ θα εξέλθει» «προς την πρώτη θάλασσα» και «προς την έσχατη θάλασσα», διά των οποίων φανερώνονται τα πέρατα ολόκληρης της γης, αφενός τα προς τον ανατολικό ωκεανό που ονομάζονται «πρώτη θάλασσα», και αφετέρου αυτά προς τη δύση του ηλίου που υποδηλώνονται διά της «εσχάτης θαλάσσης», τα οποία και έχει γεμίσει το «ζων ύδωρ» της σωτήριας και ευαγγελικής διδασκαλίας, για το οποίο πάλι δίδαξε λέγοντας: «όποιος πιει από το ύδωρ που εγώ θα του δώσω, δεν πρόκειται να διψάσει εις τον αιώνα», και πάλι: «ποταμοί», λέει, «από την κοιλιά του θα ρεύσουν ύδατος ζώντος» «το οποίο θα αναβλύζει εις ζωήν αιώνιον», και πάλι: «εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει».

Βαπτίσθηκε μεν ως άνθρωπος, αλλά έλυσε τις αμαρτίες ως Θεός· όχι επειδή είχε ο ίδιος ανάγκη από καθαρμούς, αλλά για να αγιάσει τα ύδατα. Πειράσθηκε ως άνθρωπος, αλλά νίκησε ως Θεός· αλλά και προτρέπει να έχουμε θάρρος, αφού έχει νικήσει τον κόσμο. Πείνασε, αλλά έθρεψε χιλιάδες, αλλά είναι ο ζωοποιός και ουράνιος άρτος. Δίψασε, αλλά αναφώνησε: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πιει»· αλλά και υποσχέθηκε ότι θα αναβλύζουν όσοι πιστεύουν. Κοπίασε, αλλά είναι η ανάπαυση όσων κοπιάζουν και είναι πεφορτισμένοι. Τον εβάρυνε μεν ο ύπνος, αλλά περπατά ανάλαφρα πάνω στο πέλαγος, αλλά επιτιμά τους ανέμους, αλλά ανυψώνει και διασώζει τον Πέτρο που καταποντιζόταν. Καταβάλλει φόρο, αλλά τον βγάζει από ένα ψάρι, αλλά και βασιλεύει επάνω σε αυτούς που τον απαιτούν.

Διότι είναι ολοφάνερο ότι δεν ευαγγελίζεται τη χαρά σε τόπους άψυχους και αναίσθητους, αλλά μέσω της ερήμου μιλάει αλληγορικά για την αυχμηρή και αστόλιστη ψυχή, όπως ακριβώς και ο Δαβίδ όταν λέει: «Η ψυχή μου ενώπιόν σου είναι σαν γη άνυδρη», και πάλι: «Εδίψησε η ψυχή μου για τον Θεό, τον ισχυρό, τον ζωντανό». Και αλλού στα Ευαγγέλια ο Κύριος λέει: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει», και προς τη Σαμαρείτιδα: «Καθένας που πίνει από το ύδωρ τούτο θα διψήσει και πάλι, όποιος όμως πιει από το ύδωρ το οποίο εγώ θα του δώσω, δεν πρόκειται να διψήσει εις τον αιώνα». Έτσι και η τιμή του Καρμήλου δίδεται στην ψυχή που παρουσιάζει ομοιότητα προς την έρημο, και αυτή είναι η χάρις δια του Πνεύματος. Διότι, επειδή ο μεν Ηλίας κατοικούσε στον Κάρμηλο (και το όρος κατέστη ονομαστό και ένδοξο εξαιτίας της αρετής εκείνου που το κατοικούσε), ο δε Ιωάννης ο Βαπτιστής, ακτινοβολώντας με το πνεύμα του Ηλία, αγίαζε τον Ιορδάνη, για τον λόγο αυτό ο προφήτης προανήγγειλε ότι η τιμή του Καρμήλου πρόκειται να δοθεί στον ποταμό.

Σε αυτούς, αν με κάποιον τρόπο μπορούσε να γίνει αποδεκτό το νερό, θα ήταν θεραπευτικό της πάθησης για τον ασθενή· αλλά φοβούνται κατά κάποιον τρόπο αυτό που προσφέρεται για σωτηρία και αποξενώνονται από τον σώζοντα, κατασκευάζοντας οι ίδιοι για τον εαυτό τους την απώλεια, από τον φόβο μήπως χαθούν. Έτσι και εκείνοι, ενώ η πηγή τούς φωνάζει δυνατά: «Αν κάποιος διψά, ας έρθει προς εμένα και ας πιει», έχοντας τα αισθητήρια της ψυχής κυριευμένα από τη λύσσα της απιστίας, φοβήθηκαν φόβο εκεί όπου δεν υπήρχε φόβος, αποστρεφόμενοι το ποτό της σωτηρίας, μη γνωρίζοντας ότι ο Θεός βρίσκεται σε γενεά δικαίων, Αυτός που δίνει από τη Σιών το σωτήριο στον Ισραήλ και που επιστρέφει πάλι προς τον εαυτό Του την αιχμαλωσία του λαού Του από εκείνον που μας αιχμαλώτισε με πονηριά μέσω της αμαρτίας, οπότε ο αληθινός Ισραηλίτης και ο πνευματικός Ιακώβ βρίσκεται σε ευφροσύνη και αγαλλίαση. Το μεν λοιπόν νόημα της ψαλμωδίας, όπως μπορεί κανείς να διαπιστώσει προχωρώντας μέσα από τις ίδιες τις λέξεις της ψαλμωδίας, είναι τέτοιο. Η δε επιγραφή του ψαλμού συμφωνεί με το νόημα. Διότι η επιγραφή σημαίνει ότι ο λόγος της ψαλμωδίας είναι επινίκιος, ο οποίος τελείται μέσω χορείας με σύνεση· διότι λέει: «Εις το τέλος, υπέρ Μαελέθ, συνέσεως τω Δαβίδ»· και το Μαελέθ ερμηνεύεται ως χορεία. Και αντί για το «Εις το τέλος», άλλοι ερμηνευτές έχουν αποδώσει τον όρο «επινίκιον».

Και πάλι, όταν οι μαθητές τού παρέθεταν γεύμα, απαντώντας ότι «Εγώ έχω τροφή να φάω, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε», επειδή εκείνοι υπέθεσαν ότι μιλούσε για σωματική τροφή, σαν να του είχε προσφερθεί από αλλού, ερμηνεύει τον λόγο του λέγοντας ότι η πρέπουσα και κατάλληλη τροφή για αυτόν είναι η εκπλήρωση του σωτηριώδους θελήματος. Και μύρια τέτοια παραδείγματα μπορεί κανείς να σταχυολογήσει από τις ευαγγελικές ρήσεις, στις οποίες άλλο είναι αυτό που νοείται εκ πρώτης όψεως και άλλο εκείνο στο οποίο αποβλέπει το νόημα των λεγομένων· όπως, για παράδειγμα, το ύδωρ που υποσχέθηκε σε όσους διψούν, μέσω του οποίου οι πιστοί γίνονται πηγές ποταμών, τον άρτο που κατεβαίνει από τους ουρανούς, τον ναό που καταλύεται και μέσα σε τρεις ημέρες εγείρεται, την οδό, τη θύρα, τον λίθο που απορρίφθηκε από τους οικοδόμους και προσαρμόστηκε ως ακρογωνιαίος, τους δύο που βρίσκονται στην ίδια κλίνη, τον μύλο, τις γυναίκες που αλέθουν, αυτήν που παραλαμβάνεται και αυτήν που αφήνεται, το πτώμα, τους αετούς, τη συκιά που βγάζει τρυφερά φύλλα και αναπτύσσει κλάδους. Όλα αυτά και όσα άλλα παρόμοια υπάρχουν, θα μπορούσαν να αποτελέσουν προτροπή για εμάς στο ότι πρέπει να διερευνούμε τα θεία λόγια, να προσέχουμε κατά την ανάγνωση και να ανιχνεύουμε με κάθε τρόπο, μήπως τυχόν βρεθεί κάποιο νόημα υψηλότερο από την πρόχειρη κατανόηση, το οποίο να καθοδηγεί τη διάνοια προς τα θειότερα και ασώματα.

Επειδή, λοιπόν, πρέπει να πλησιάσει το στόμα στο στόμα εκείνος που αντλεί ποτό από την πηγή, και πηγή είναι ο Κύριος που είπε: «Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει», γι' αυτό η διψασμένη ψυχή επιθυμεί να πλησιάσει το δικό της στόμα στο στόμα που αναβλύζει τη ζωή, λέγοντας: «Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του». Και Εκείνος που αναβλύζει τη ζωή στους πάντες και θέλει να σωθούν όλοι, δεν θέλει κανένας από όσους σώζονται να είναι αμέτοχος αυτού του φιλήματος· διότι αυτό το φίλημα είναι καθαρτήριο από κάθε ρύπο. Γι' αυτό μου φαίνεται ότι ο Κύριος απευθύνει επικριτικά αυτό το λόγο στον λεπρό Σίμωνα, λέγοντας: «Δεν μου έδωσες φίλημα». Διότι, διαφορετικά, θα είχε καθαριστεί από το πάθος, αντλώντας με το στόμα του την καθαρότητα. Αλλά εκείνος, εύλογα, ήταν στερημένος από τον θείο έρωτα, έχοντας βυθιστεί στη σαρκικότητα εξαιτίας της νόσου και παραμένοντας ακίνητος προς τη θεία επιθυμία εξαιτίας του πάθους, ενώ η κεκαθαρμένη ψυχή, χωρίς να της στέκεται εμπόδιο καμία σαρκική λέπρα, βλέπει τον θησαυρό των αγαθών. Και το όνομα αυτού του θησαυρού είναι η καρδιά, από την οποία χορηγείται στους μαστούς το θείο γάλα, με το οποίο τρέφεται η ψυχή, αντλώντας τη χάρη ανάλογα με την πίστη της. Γι' αυτό λέει: «Είναι αγαθοί οι μαστοί σου περισσότερο από τον οίνο», υποδηλώνοντας την καρδιά μέσω των μαστών λόγω της ανατομικής τους θέσης. Οπωσδήποτε δε, όποιος εννοήσει ως καρδιά την κρυμμένη και απόρρητη δύναμη της θεότητας, δεν θα σφάλει.

Αφού λοιπόν διακρίναμε αυτά τα ζητήματα με αυτόν τον τρόπο, θα ήταν καιρός να παραθέσουμε τη θεωρία των θείων λογίων: «Έλα από τον Λίβανο, νύμφη, έλα από τον Λίβανο· θα έλθεις και θα διέλθεις από την αρχή της πίστεως, από την κορυφή του Σανίρ και του Ερμών, από τις μάνδρες των λεόντων, από τα όρη των παρδάλεων». Τι, επομένως, αντιλαμβανόμαστε με αυτά; Πάντοτε η πηγή των αγαθών ελκύει προς τον εαυτό της εκείνους που διψούν, όπως ακριβώς λέει η πηγή στο Ευαγγέλιο: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει»· διότι με αυτά τα λόγια δεν έθεσε κανένα όριο ούτε στη δίψα ούτε στην ορμή προς αυτόν ούτε στην απόλαυση κατά την πόση, αλλά με τον παρατατικό χαρακτήρα της προσταγής απευθύνει στο διηνεκές την προτροπή και να διψούν και να πίνουν και να κατευθύνουν την ορμή τους προς αυτόν. Σε εκείνους όμως που έχουν ήδη γευθεί και έχουν μάθει εκ πείρας ότι ο Κύριος είναι αγαθός, η γεύση γίνεται τρόπον τινά μια προτροπή για τη μετοχή σε κάτι περισσότερο. Γι' αυτόν τον λόγο, ποτέ δεν εκλείπει από εκείνον που αναβαίνει η προτροπή που του απευθύνεται, η οποία πάντοτε τον ελκύει προς το υψηλότερο· διότι ας θυμηθούμε την παρόρμηση που έχει ήδη απευθυνθεί πολλές φορές στα προηγούμενα από τον Λόγο προς τη νύμφη.

Έπειτα, ο Λόγος ανάγει τη νύμφη στο ύψιστο σημείο μέσω των επαίνων, ονομάζοντάς την φρέαρ ζωντανού νερού που ρέει ορμητικά από τον Λίβανο. Διότι, αυτά που έχουμε μάθει για τη ζωοποιό φύση από την Αγία Γραφή, άλλοτε με την προφητεία να λέει εκ μέρους του Θεού ότι «Εμένα εγκατέλειψαν, την πηγή του ζωντανού νερού», και άλλοτε με τον Κύριο να λέει προς τη Σαμαρείτιδα: «Αν ήξερες τη δωρεά του Θεού, και ποιος είναι αυτός που σου λέει: δώσε μου να πιω, εσύ θα του ζητούσες, και θα σου έδινε ζωντανό νερό»· και «Αν κάποιος διψά, ας έρθει σε εμένα και ας πιει· διότι αυτός που πιστεύει σε εμένα, όπως είπε η Γραφή, ποτάμια ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλιά του». Αυτό δε το έλεγε για το Πνεύμα, το οποίο επρόκειτο να λάβουν όσοι πιστεύουν σε αυτόν. Εφόσον, λοιπόν, παντού η θεία φύση κατανοείται μέσω του ζωντανού νερού, εδώ η αψευδής μαρτυρία του Λόγου βεβαιώνει ότι η νύμφη είναι φρέαρ ζωντανού νερού, του οποίου η ροή προέρχεται από τον Λίβανο. Και αυτό είναι το πιο παράδοξο από όλα: διότι, ενώ όλα τα φρέατα κρατούν το νερό στάσιμο και συγκεντρωμένο μέσα τους, μόνη η νύμφη έχει μέσα της το νερό να ρέει προς τα έξω, έτσι ώστε να διαθέτει αφενός το βάθος του φρέατος, αφετέρου δε την αέναη κίνηση του ποταμού. Ποιος θα μπορούσε να συλλάβει επαξίως τα υποδεικνυόμενα θαύματα, μέσω της παρομοίωσης που της έχει τώρα αποδοθεί;

Τέτοιος ποταμός ήταν ο Παύλος, που υψωνόταν πάνω από τον ουρανό με τα κύματα των νοημάτων του έως τον τρίτο ουρανό, έως τον παράδεισο, έως τα άρρητα και ανεκλάλητα ρήματα· και σχηματίζοντας πέλαγος με τον λόγο του μέσα από όλη αυτή τη μεγαληγορία, αποδεικνύει πάλι ότι ο λόγος του είναι μια δροσερή σταγόνα σε σύγκριση με τον όντως Λόγο, με τα όσα λέει: «Εκ μέρους γνωρίζουμε και εκ μέρους προφητεύουμε»· και: «Εάν κάποιος νομίζει ότι έχει γνωρίσει κάτι, δεν το γνώρισε ακόμη όπως πρέπει να το γνωρίζει»· και: «Εγώ δεν θεωρώ τον εαυτό μου ότι το έχει κατανοήσει». Αν, λοιπόν, η ικμάδα της δρόσου και η σταγόνα από τους βοστρύχους φαντάζουν ποταμοί, πελάγη και κύματα, όταν συγκρίνονται με τη δική μας δύναμη, τι πρέπει να αναλογιστούμε για την πηγή εκείνη που είπε: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει σε μένα και ας πίνει»; Ο κάθε ακροατής ας στοχαστεί ο ίδιος το θαύμα, κατ' αναλογίαν των όσων ειπώθηκαν. Διότι, εάν η σταγόνα επαρκούσε για τη γένεση ποταμών, πώς μπορεί κανείς να αναλογιστεί τον ίδιο τον ποταμό του Θεού μέσα από αυτή τη σταγόνα;

Κεφάλαιο ΙΘ'. Προς εκείνους που ισχυρίζονται ότι η απόλαυση των προσδοκώμενων αγαθών θα συνίσταται πάλι σε βρώση και πόση, επειδή έχει γραφεί ότι εξαρχής στον παράδεισο ο άνθρωπος ζούσε με αυτά. Αλλά ίσως κάποιος ισχυριστεί ότι ο άνθρωπος δεν πρόκειται να επανέλθει στο ίδιο είδος ζωής, εάν βέβαια προηγουμένως ζούσαμε με το να τρώμε, ενώ μελλοντικά θα απαλλαγούμε από μια τέτοια λειτουργία. Εγώ όμως, ακούγοντας την Αγία Γραφή, δεν κατανοώ μόνο τη σωματική βρώση, ούτε την ευφροσύνη που επιτυγχάνεται μέσω της σάρκας, αλλά γνωρίζω και κάποια άλλη τροφή, η οποία έχει κάποια αναλογία με εκείνη του σώματος, και της οποίας η απόλαυση αφορά αποκλειστικά την ψυχή. «Φάγετε από τους άρτους μου», προτρέπει η Σοφία όσους πεινούν· και ο Κύριος μακαρίζει εκείνους που πεινούν για μια τέτοια τροφή. «Και εάν κάποιος διψά, λέει, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει». Και ο μέγας Ησαΐας προτρέπει εκείνους που δύνανται να αντιληφθούν το μεγαλείο του: «Πιείτε ευφροσύνη». Υπάρχει δε και μία προφητική απειλή εναντίον όσων είναι άξιοι τιμωρίας, ότι θα τιμωρηθούν με πείνα· η πείνα όμως αυτή δεν είναι κάποια έλλειψη άρτου και ύδατος, αλλά απουσία του λόγου. Διότι δεν κάνει λόγο για πείνα άρτου, ούτε για δίψα ύδατος, αλλά για πείνα του να ακούσουν τους λόγους του Κυρίου.

Διότι κατά την τελευταία και μεγάλη ημέρα της εορτής, η οποία είναι η Πεντηκοστή, στάθηκε ο Ιησούς, σύμφωνα με τον θεολόγο και ευαγγελιστή Ιωάννη, και φώναξε λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει σε εμένα και ας πιει». Και αυτό το έλεγε, αναφέρει, για το Πνεύμα, το οποίο επρόκειτο να λάβουν όσοι θα πίστευαν σε αυτόν· αλλά και μετά την ανάσταση φύσηξε στους μαθητές και είπε: «Λάβετε Πνεύμα άγιο».

Για ποιες πράξεις; Επειδή πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιω· γυμνός ήμουν, και με ντύσατε· στη φυλακή ήμουν, και ήρθατε σε εμένα· ασθενής ήμουν, και με επισκεφθήκατε· ξένος ήμουν, και με φιλοξενήσατε. Έπειτα εκείνοι που διακόνησαν καλά στον κατάλληλο καιρό, αποβλέποντας στη δική τους αδυναμία και στο μεγαλείο Εκείνου που δανείστηκε, λένε: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς, και σε θρέψαμε; Ή να διψάς, και σου δώσαμε να πιεις; Εσένα, στον οποίο τα μάτια όλων ελπίζουν, και εσύ τους δίνεις την τροφή τους με αφθονία; Ω, τι μεγάλη αγαθότητα! Κρύβει το μεγαλείο του από φιλανθρωπία: Διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω. Ω, της πολλής αγαθότητος, ω, της άμετρης χρηστότητος! Αυτός που δίνει τροφή σε κάθε σάρκα, που ανοίγει τα χέρια του και χορταίνει κάθε ζωντανό με ευδοκία, πεινούσα, λέει, και μου δώσατε να φάω. Όχι επειδή μειώνεται το μεγαλείο του, αλλά επειδή η φιλανθρωπία του μπαίνει εγγυητής για τους φτωχούς. Δίψασα, και μου δώσατε να πιω. Ποιος τα λέει αυτά; Αυτός που χύνει τη φύση των υδάτων σε λίμνες και ποταμούς και πηγές· αυτός που λέει μέσα από τα Ευαγγέλια ότι: Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, όπως είπε η Γραφή, ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλιά του· αυτός που είπε: Αν κάποιος διψά, ας έρθει σε εμένα, και ας πιει. Αλλά, γυμνός ήμουν, λέει, και με ντύσατε. Ντύσαμε αυτόν που ντύνει τον ουρανό με σύννεφα, αυτόν που ντύνει ολόκληρη την Εκκλησία και την οικουμένη.

Ελάτε όλοι· βαρύς επίκειται ο χειμώνας της αμαρτίας· έχω το λιμάνι της κολυμβήθρας, το οποίο σώζει τους ανθρώπους, ενώ πνίγει τον διάβολο. Ω, τι κλήση που απογυμνώνει την αμαρτία! ω, τι φωνή που αρπάζει όλη την ουσία του δαίμονα! ω, τι φάρμακο που προχωρεί προς τον καθένα από τους ασθενείς! ω, τι δωρεά που ρέει ανεμπόδιστα προς όσους την επιθυμούν! ω, τι πηγή που επείγεται να ποτίσει όλους όσους διψούν για ζωή! Διότι λέγει: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πιει»· εάν κάποιος διψά τα νάματα της σωτηρίας, εάν κάποιος επιθυμεί το ζων ύδωρ, εάν κάποιος επιδιώκει την αληθινή γνώση, εάν κάποιος διψά τη δίψα της ευσέβειας. Διότι δίψασε και ο Ιούδας τη δίψα της προδοσίας· δίψασε και ο Ηρώδης τον όλεθρο των νηπίων, δίψασε η Συναγωγή τους φόνους των προφητών, δίψασε η Ιεζάβελ τον αμπελώνα του Ναβουθαί, δίψασε η Δαλιδά την αδυναμία του Σαμψών, δίψασε η Ηρωδιάδα το αίμα του Προδρόμου, δίψασαν τον Σωτήρα οι Ιουδαίοι· αλλά δίψασαν δίψα πρόξενο απώλειας, δίψασαν δίψα που προκαλεί πυρετό, δίψασαν δίψα που αποτελεί αιτία της κολάσεως.

Ο Ιωάννης ο Θεολόγος στην καθολική του Επιστολή λέει: «Προσέχετε τους εαυτούς σας». Ο δε Παύλος τι λέει; «Προσέχετε πώς πορεύεστε». Και ο Κύριος: «Εγώ μίλησα με παρρησία στον κόσμο, και στα κρυφά δεν μίλησα καθόλου». Και αλλού ο Ευαγγελιστής αναφέρει γι' αυτόν, ότι στάθηκε και αναφώνησε λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει σε εμένα και ας πιει». Βλέπεις πόσος αγώνας, πόση σπουδή, πώς κράζει με παρρησία, και κανείς δεν κατανοεί; Και πάλι ο μακάριος Παύλος λέει: «Προσέχετε τους σκύλους, προσέχετε τους κακούς εργάτες, προσέχετε την κατατομή».

Με τον ίδιο τρόπο και εσείς, αγαπητοί, διψώντας για τον λόγο της αλήθειας, προσέρχεστε με προθυμία στην αληθινή πηγή, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Διότι αυτός είναι που λέει: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πιει»· και πάλι ο ίδιος λέει: «Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν την δικαιοσύνη». Αναζητώντας με πόθο αυτήν την πηγή, ο μακάριος Δαβίδ έψαλλε λέγοντας: «Όπως επιποθεί το ελάφι τις πηγές των υδάτων, έτσι επιποθεί η ψυχή μου προς εσένα, Θεέ». Αλλά, για να μη φανεί ότι εξαιτίας αυτών των προοιμίων μένουμε έξω από τις Γραφές, εμπρός ας καταπιαστούμε με τα λόγια τους· διότι έτσι ο λόγος θα μας αποδειχθεί πιο λαμπρός, και η Εκκλησία θα παρουσιαστεί σε εμάς φωτεινή. Ας επανέλθουμε όμως στο προκείμενο θέμα. Τι ήταν λοιπόν αυτό που μόλις ακούσαμε να λέει ο μακάριος Δαβίδ: «Υπομένοντας υπέμεινα τον Κύριο, και έστρεψε την προσοχή του σε εμένα και εισάκουσε τη δέησή μου»; Μέγα τρόπαιο αναδείχθηκε για εμάς η υπομονή· διότι βρίσκουμε όλους τους αγίους στεφανωμένους με την υπομονή. Και έχοντας αυτήν ως διδάσκαλο, μπορούμε να κατανοήσουμε βαθιά τον μακάριο Αβραάμ, ο οποίος έφτασε στα εκατό του χρόνια και δεν είχε ακόμη τεκνοποιήσει, αλλά χάρη στην υπομονή του, ο καρπός είχε ήδη τρυγηθεί μπροστά στα μάτια του. Το δέντρο έχασε τα φύλλα του, όμως η ρίζα ήταν βαρυφορτωμένη από ζωή· γέρασε η σάρκα, αλλά το φρόνημά του βρισκόταν σε ακμή· και έτσι, με την υπομονή, καρπώθηκε τον Ισαάκ.

«Όσοι όμως τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού, σε αυτούς που πιστεύουν στο όνομά του.» «Διότι τόσο αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε έδωσε τον Υιό του τον μονογενή, για να μη χαθεί καθένας που πιστεύει σε αυτόν, αλλά να έχει ζωή αιώνια. Διότι δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό του στον κόσμο για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού. Αυτός που πιστεύει σε αυτόν δεν κρίνεται· αυτός όμως που δεν πιστεύει έχει ήδη κριθεί, διότι δεν έχει πιστέψει στο όνομα του μονογενούς Υιού του Θεού», και τα εξής. «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής. Εκείνος που έρχεται σε εμένα δεν πρόκειται να πεινάσει· και εκείνος που πιστεύει σε εμένα δεν πρόκειται να διψάσει ποτέ.» «Εάν κάποιος διψά, ας έρχεται προς εμένα και ας πίνει.»