Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:58

Διότι ο θάνατος ήταν διπλός, και των ψυχών και των σωμάτων· και μάλιστα απομάκρυνε τον φύλακα και φρούραρχο της βασιλείας του, λέγοντας: Απομακρύνσου από εμένα, Ιησού βασιλιά· δεν επιθυμούμε να γνωρίζουμε τις οδούς σου. Και τη σεβάσμια εικόνα του που βρισκόταν στη Χαλκή Πύλη, την πετροβολούσαν και της πετούσαν κοπριές και λάσπες, φτύνοντας στο πρόσωπό του, και την συνέτριψαν ρίχνοντάς την στο έδαφος. Οι Ιουδαίοι βέβαια κάποτε τον λιθοβόλησαν, αποκαλώντας τον Σαμαρείτη και δαιμονισμένο, αλλά αυτός πέρασε ανάμεσά τους και αναχώρησε· αυτοί όμως έπραξαν χειρότερα από εκείνους. Όντως «ο εχθρός ονείδισε τον Κύριο, και λαός άφρων παρόξυνε το όνομά του.» Διότι και ο ίδιος ο Κύριος, κρατώντας στα χέρια του την εικόνα του Καίσαρα Τιβερίου και λέγοντας: «Τίνος είναι αυτή η εικόνα και η επιγραφή;», δεν την ύβρισε, αλλά απέδωσε τα οφειλόμενα στον Καίσαρα και πλήρωσε τον φόρο. Ω λαέ άνομε, μωρέ και ασύνετε, εναντίον ποιου ανοίξατε το στόμα σας και εναντίον ποιου αφήσατε ελεύθερη τη γλώσσα σας; Αλλά πόσα πάσχει και τώρα ο Λόγος, βλασφημούμενος από τους ασεβείς, και εντούτοις ανέχεται την ύβρη· διότι είναι μακρόθυμος· ενώ από τους ευσεβείς δοξάζεται, και παρατείνει τα της μακροθυμίας του, δίνοντας στους μεν ίσως καιρό για μετάνοια, και δοκιμάζοντας τον δικό μας πόθο, εάν δεν αποκάμνουμε στις θλίψεις και στους αγώνες υπέρ της ευσέβειας.

Ο Κύριος, μαρτυρώντας για τον εαυτό του την προαιώνια ύπαρξή του, λέει: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, πριν γεννηθεί ο Αβραάμ, εγώ είμαι», και πάλι: «Και κανείς δεν έχει ανεβεί στον ουρανό, παρά μόνο αυτός που κατέβηκε από τον ουρανό, ο Υιός του Ανθρώπου, ο οποίος είναι στον ουρανό». Πώς αυτός που προέρχεται από το σπέρμα του Δαβίδ, ο υιός του Αβραάμ, υπήρχε πριν γεννηθεί ο Αβραάμ, αν όχι ως Θεός; Και πώς ο ίδιος είναι υιός του Αβραάμ, αν όχι ως εκείνος που έγινε άνθρωπος στους έσχατους καιρούς; «Κανείς δεν έχει ανεβεί στον ουρανό, παρά μόνο αυτός που κατέβηκε από τον ουρανό, ο Υιός του Ανθρώπου, ο οποίος είναι στον ουρανό»; Πώς ο Υιός του Ανθρώπου κατέβηκε από τον ουρανό και βρίσκεται στον ουρανό; Και πώς «αυτός που είναι στον ουρανό» ανεβαίνει στον ουρανό, αν όχι επειδή ο ίδιος, όντας Θεός και άνθρωπος, κατά το ότι είναι Θεός, κατέρχεται συγκαταβατικά και σαρκώνεται και γίνεται άνθρωπος, χωρίς όμως να απομακρύνεται ούτε από τους ουρανούς ούτε από τους πατρικούς κόλπους, ενώ, κατά το ότι έγινε άνθρωπος, «ανεβαίνει εκεί όπου βρισκόταν προηγουμένως» ως Θεός, όπως και πάλι ο ίδιος ο αψευδής, η ενυπόστατη αλήθεια, είπε: «Εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του Ανθρώπου να ανεβαίνει εκεί όπου βρισκόταν προηγουμένως;»

«Ναι», λέει, «και έπρεπε λοιπόν να μην αποκαλείται υιός του ανθρώπου, αλλά υιός της παρθένου». Διότι, εάν αποκαλούνταν υιός της παρθένου, οι Ιουδαίοι θα έλεγαν πάλι ότι έχει δαιμόνιο. Επειδή, ποιος γνώρισε ποτέ υιό να λέει ότι έχει μητέρα παρθένο; Διότι ούτε εμφανίστηκε ποτέ παρθένος που να γέννησε υιό, ούτε πάλι φάνηκε νέα γυναίκα που να παρέμεινε παρθένος μετά τον τοκετό. Διότι, όταν τον άκουγαν να λέει, «πριν υπάρξει ο Αβραάμ, εγώ είμαι», πήραν πέτρες για να τον λιθοβολήσουν· «έχει δαιμόνιο», έλεγαν, «και είναι παράφρων· γιατί τον ακούτε;». Εάν δε ονόμαζε τον εαυτό του και υιό παρθένου μπροστά τους, τι δεν θα επιχειρούσαν να κάνουν «οι σκληροτράχηλοι και απερίτμητοι»; Φειδόμενος, λοιπόν, της κακοβουλίας τους, διαρκώς ονομάζει τον εαυτό του υιό του ανθρώπου, προκειμένου να επιβεβαιωθεί στους μεταγενέστερους ότι αληθώς σαρκώθηκε και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους ως υιός ανθρώπου.

Άλλο εκ παραβολής της θεόπνευστης Γραφής. ν'. Συνομιλώντας με τους Ιουδαίους ο Σωτήρας λέει τα εξής: Πριν υπάρξει ο Αβραάμ, εγώ είμαι. Και πάλι ο ευαγγελιστής λέει: Βίβλος γενέσεως Ιησού Χριστού, υιού Δαβίδ, υιού Αβραάμ. Πώς λοιπόν αυτός που υπήρχε πριν από τον Αβραάμ, είναι υιός του Αβραάμ; Ή είναι προφανές ότι θα εκλάβουμε το μεν ότι έχει ειπωθεί θεοπρεπώς, το δε ανθρωποπρεπώς;

Κάποιοι όμως κατανοούν ως εξής το: «Τηρώ τον λόγο του»· δηλαδή, γι' αυτό τον γνωρίζω, επειδή έχω μέσα μου απαράλλακτο τον λόγο της ουσίας του, δηλαδή τον ορισμό· και όποιον λόγο φύσεως έχει ο Πατέρας, τέτοιον λόγο έχω κι εγώ· διότι είναι η ίδια φύση και ο ίδιος λόγος της ουσίας στον Πατέρα και στον Υιό· ώστε γνωρίζω τον Πατέρα, διότι διατηρώ απαράλλακτο τον λόγο της ουσίας του. Αυτό το σχήμα λόγου είναι συνηθισμένο στην Αγία Γραφή, όπως το: «Δώσε μας βοήθεια από τη θλίψη, και μάταιη είναι η σωτηρία που προέρχεται από άνθρωπο». Διότι εδώ το «και» μπαίνει αντί του «διότι»· ώστε αυτό που λέγεται είναι το εξής: «Δώσε μας βοήθεια, διότι είναι μάταιη η ανθρώπινη σωτηρία». Έτσι και εδώ: «Τον γνωρίζω, και τον λόγο του τηρώ»· διότι το «και» μπαίνει αντί του «διότι». «Διότι τον λόγο του», λέει, «τηρώ». «Ο Αβραάμ ο πατέρας σας αγαλλίασε για να δει την ημέρα τη δική μου· και την είδε, και χάρηκε. Είπαν λοιπόν οι Ιουδαίοι προς αυτόν: Πενήντα έτη δεν έχεις ακόμη και έχεις δει τον Αβραάμ; Είπε λοιπόν σε αυτούς: Αμήν, αμήν σας λέω, πριν να υπάρξει ο Αβραάμ, εγώ είμαι. Πήραν λοιπόν πέτρες για να τις ρίξουν πάνω του. Ο Ιησούς όμως κρύφτηκε και εξήλθε από το ιερό, περνώντας ανάμεσά τους, και πέρασε έτσι». Εδώ αποδεικνύει ότι είναι ανώτερος από τον Αβραάμ. Επειδή δηλαδή εκείνοι του πρόβαλαν: «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Αβραάμ;», λέει εδώ ότι Ναι, είμαι ανώτερος. «

Ωστόσο, κάποιοι λένε ότι αυτό ελέχθη επειδή το πεντηκοστό έτος τιμούνταν από αυτούς, εννοώ το ιωβηλαίο έτος, κατά το οποίο και δούλους ελευθέρωναν και παραχωρούσαν την ιδιοκτησία των αγορασμένων αγαθών και τελούσαν όλα τα άλλα όσα συνέβαλλαν στην τιμή του Θεού. Ο Κύριος όμως τι λέει; «Πριν γίνει ο Αβραάμ, εγώ είμαι». Πρόσεξε, δεν είπε: Πριν γίνει ο Αβραάμ, ήμουν, αλλά «Είμαι». Διότι αυτή η λέξη, το «Είμαι», είναι πιο κύρια για τον Θεό, καθώς δηλώνει το συνεχές και αιώνιο είναι· όπως ακριβώς και ο Πατέρας Του στην Παλαιά Διαθήκη τη χρησιμοποίησε: «Εγώ είμαι ο ων». Για τον Αβραάμ όμως είπε το «γίνει», ευλόγως, ως φθαρτού. Διότι ό,τι έχει γίνει και φθείρεται· ενώ το «Είμαι» φανερώνει την απουσία κάθε συμμετοχής στη φθορά και τη θεία αϊδιότητα. Γι' αυτό και αυτοί, θεωρώντας τον λόγο βλάσφημο (αφού αρμόζει μόνο στον Θεό), «σήκωσαν πέτρες» εναντίον Του· Εκείνος όμως κρύβεται και πάλι αποσυρόμενος, για να μην πεθάνει προ του καθορισμένου καιρού. Πώς άραγε κρύβεται; Όχι χωμένος σε κάποια γωνία του ιερού, ούτε καταφεύγοντας σε κάποιο οίκημα ή στρίβοντας πίσω από κάποιον τοίχο και στύλο, αλλά καθιστώντας με θεϊκή εξουσία τον εαυτό Του αόρατο σε όσους Τον επιβουλεύονταν, αν και περνούσε ανάμεσά τους. «Και περνούσε έτσι»· δηλαδή διερχόταν απλώς έτσι, χωρίς να ενεργήσει προς το παρόν. Δες όμως πώς ο Ίδιος έχει εκπληρώσει τα πάντα από την πλευρά Του.

Κεφάλαιο Θ'. Περί του εκ γενετής τυφλού. «Και καθώς περνούσε, είδε έναν άνθρωπο τυφλό εκ γενετής, και τον ρώτησαν οι μαθητές του λέγοντας: Ραββί, ποιος αμάρτησε, αυτός ή οι γονείς του, ώστε να γεννηθεί τυφλός;» Εξέρχεται λοιπόν από το ιερό ο Κύριος, επινοώντας κάποια καταπράυνση για τον θυμό των Ιουδαίων· και στρέφεται προς τη θεραπεία του τυφλού, ώστε με το σημείο αυτό να μαλακώσει τη σκληρότητα και την απείθειά τους, έστω κι αν δεν ωφελούνταν καθόλου. Παράλληλα, τους αποδείκνυε ότι δεν είπε μάταια ούτε κομπάζοντας τη φράση: «Πριν να υπάρξει ο Αβραάμ, εγώ είμαι». Διότι, ιδού, επιτελεί θαύμα τέτοιο που κανείς ποτέ προηγουμένως δεν είχε κάνει. Επειδή, αν και κάποιος μπορεί να άνοιξε τα μάτια ενός τυφλού, πάντως δεν άνοιξε τα μάτια τυφλού εκ γενετής· είναι προφανές, λοιπόν, ότι ως Θεός, που υπήρχε πριν από τον Αβραάμ, επιτελεί αυτό το οποίο ποτέ από την αρχή του κόσμου δεν είχε πραγματοποιηθεί.