Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 14:4

Αλλά από πού είναι φανερό αυτό, ότι ο δεύτερος άνθρωπος έγινε πνεύμα ζωοποιό; Από πού είναι φανερό; Από την ίδια τη σαφήνεια των πραγμάτων. Εξάλλου έχει γραφτεί και αυτό: διότι λέει, «τα λόγια τα οποία εγώ λαλώ είναι πνεύμα και είναι ζωή». Ώστε ζωοποιεί καθιστώντας πνεύμα αυτούς που τα ακούν και πείθονται σε αυτά. Εάν δε ισχύει αυτό, είναι φανερό ότι αυτοί θα έχουν κατά την ανάσταση και πνευματικό σώμα, το οποίο δεν θα μπορεί πλέον να μετατραπεί σε ψυχικό, όπως συμβαίνει κάποιες φορές όσο βρίσκονται ακόμη στη ζωή. «Σπείρεται σώμα ψυχικό.» Σώμα ψυχικό, εάν κάποιος ήθελε να το εκλάβει αυτό σε ακολουθία με τα προηγούμενα, νομίζω ότι εννοείται τώρα απλώς το θνητό σώμα του ανθρώπου· διότι αυτό και «σε ασθένεια» και «σε φθορά» και «σε ατιμία σπείρεται» και θάβεται στη γη. Αυτό λοιπόν το θνητό σώμα είναι ψυχικό, επειδή υπηρέτησε τα ψυχικά πάθη· «διότι κανείς δεν είναι καθαρός από ρύπο, έστω κι αν ο βίος του διαρκεί μία μόνο ημέρα». Διότι όσες πράξεις είναι σωματικές, έχουν την πηγή και τη γένεσή τους από την ψυχή, ώστε το θνητό σώμα του ανθρώπου εύλογα θα μπορούσε να ονομαστεί ψυχικό. «Σπείρεται» λοιπόν «ψυχικό, εγείρεται όμως» αθάνατο, πράγμα που σημαίνει «πνευματικό»· είναι δε πνευματικό, επειδή δεν θα υπηρετήσει πλέον τα ψυχικά πάθη, ούτε τα σώματα των δικαίων, αλλά ούτε και των αμαρτωλών. Μάλλον, μάλιστα, θα αισθανθούν και πολλή μεταμέλεια, αν και ανώφελη, για όσα υπηρέτησαν.

Τι άλλο; «Άνθιζαν σε αυτόν όλα τα γνωρίσματα της αρετής.» Διότι για αυτόν τον λόγο αναχώρησε νωρίτερα προς την αμάραντη πολιτεία του παραδείσου, ώστε τίποτα από όσα κατόρθωσε να μην μαραθεί. Επειδή, αν κανείς δεν είναι καθαρός από ρύπο, έστω κι αν η ζωή του είναι μόνο μία ημέρα, εκείνος που διήλθε γρηγορότερα τον δίαυλο του βίου πρόλαβε να αποφύγει το μεγαλύτερο μέρος του ρύπου. «Ήταν κοινό στήριγμα των ευσεβών.» Τους άφησε καλό κανόνα και πρότυπο, εγκαταλείποντας τη ζωή μέσα στους κόπους υπέρ της ευσέβειας. «Δεν είδε την αποκατάσταση της Εκκλησίας, για την οποία αγωνιζόταν.» Γι' αυτόν τον λόγο λαμβάνει από εκεί ακέραιους τους μισθούς των κόπων του· διότι το να βρει κανείς εδώ χαρά ως ανταπόδοση για τους αγώνες του, μειώνει τις αμοιβές της ουράνιας μακαριότητας. Δεν είδε την αποκατάσταση με τα αισθητά μάτια, αλλά τη βλέπει τώρα με τα νοητά· ίσως μάλιστα, έχοντας βρεθεί εγγύτερα στον Θεό, να επιταχύνει αυτήν και για εκείνους που ζουν ακόμη στον κόσμο των αισθήσεων, εάν βέβαια είναι συμφέρον.

Αλλά δεν έζησε για πολύ χρόνο. Και τι διαφέρει, αν περισσότερες ή λιγότερες ημέρες μετρήσουν τη ζωή μας, όταν και το περισσότερο και το λιγότερο μας οδηγεί στις ίδιες πύλες του θανάτου; Κανείς δεν αντλεί ηδονή από τα παρελθόντα· το μέλλον δεν υπάρχει· το παρόν, στο οποίο θα μπορούσε κανείς να τοποθετήσει την ευχαρίστηση, είναι παντελώς ακαριαίο· ώστε και ο μακρύς και ο βραχύς χρόνος του βίου, περικλείοντας την αίσθηση των ευχάριστων μόνο στο παρόν, φέρνει σε ίση και όμοια απόλαυση και εκείνον που προχωρεί σε βαθύ γήρας και εκείνον που βρίσκεται στην ακμή της νεότητάς του, παραπλανώντας την αίσθηση του καθενός με την παρούσα τέρψη, και μην επιτρέποντας σε κανέναν από τους δύο να συμμετέχει σε καμία ηδονή ούτε από τα παρελθόντα ούτε από τα μελλοντικά. Έτσι είναι αδιάφορο το αν θα ζήσει κανείς πολύ ή λίγο χρόνο· ή μάλλον δεν είναι καν αδιάφορο· διότι, αν κανένας άνθρωπος δεν έχει ειπωθεί ότι είναι καθαρός από ρύπο και αυτό επιβεβαιώνεται στην πράξη, έστω κι αν η ζωή του διαρκεί μία μόνο ημέρα, εκείνος που εγκατέλειψε σε λιγότερο χρόνο αυτό το πήλινο σκήνωμα απήλθε έχοντας αποκομίσει λιγότερες σωματικές κηλίδες. Επομένως, εκείνος που πενθεί αυτήν που απήλθε επειδή απαλλάχθηκε γρηγορότερα από τα παρόντα, επειδή συμμετείχε λιγότερο σε όσα μολύνουν, κάνει αυτό το γεγονός αιτία δακρύων, και θεωρεί συμφορά το ότι αυτή θα εμφανιστεί καθαρότερη στον εκεί Νυμφίο.

Αμαρτήσαμε; Και τι είναι σπουδαιότερο για την κάθαρση των αμαρτιών από την φροντίδα προς τους ομοιοπαθείς; Δεν αμαρτήσαμε; Ποιος θα μπορούσε να το πει αυτό; Ή μάλλον πώς δεν κυριευτήκαμε από το μεγαλύτερο των κακών, εάν έστω και μόνο στους λογισμούς μας επιδείξαμε τέτοια τόλμη, πολλώ δε μάλλον εάν την προφέραμε και με τη γλώσσα μας; «Διότι ποιος άνθρωπος είναι καθαρός από ρύπο, ακόμη και αν η ζωή του είναι μόνο μία ημέρα;» Εντούτοις, εκείνος που ισχυρίζεται ότι δεν αμαρτάνει δεν είναι άξιος ούτε να συμπονά τους άλλους· διότι η τόλμη της παράλογης και παρά φύση έπαρσης, αποκόπτοντάς τον εκ των προτέρων από τη δύναμη εκείνων που έχουν τη χάρη να συμπάσχουν, τον αποκλείει παντελώς και από τη συγχώρηση του πλησίον. Εμείς, όμως, έχοντας βρει τον τρόπο με τον οποίο θα εξοφλήσουμε τα χρέη μας και θα εξευμενίσουμε τον Κριτή, ας μην μιμηθούμε επ' ουδενί τη δική τους παραφροσύνη, ούτε ας εκμεταλλευτούμε την ευκαιρία με ραθυμία, αλλά μάλλον ας μην συναπολέσουμε, εξαιτίας αυτών που για τους σώφρονες αποτελούν κέρδος, και όσα κατείχαμε από πριν.

Και πώς ένας απλός άνθρωπος θα μπορούσε να καθαρίσει το ανθρώπινο γένος, εφόσον και ο ίδιος είχε μερίδιο στον ρύπο της αμαρτίας; Διότι «κανείς δεν είναι καθαρός από ρύπο». Ούτε βέβαια ήταν έργο κανενός αγγέλου, ακόμη κι αν του είχε ανατεθεί η σάρκωση, να θριαμβεύσει και να διαπομπεύσει τις αρχές και τις εξουσίες. Και πώς, όντας δούλος, θα μπορούσε να μεταρρυθμίσει και να μεταβάλει τα δεσποτικά και βασιλικά προστάγματα, εννοώ του νόμου, σύμφωνα με την ευαγγελική πολιτεία, μέσω της οποίας επιτυγχάνεται η άνοδός μας στους ουρανούς, όπως ακριβώς έπραξε ο Σωτήρας λέγοντας: «Ειπώθηκε στον νόμο τούτο, εγώ όμως σας λέω εκείνο»; Πώς επίσης, με την προσταγή ενός ομόδουλου, τα δαιμόνια και ο άρχοντάς τους θα αποβάλλονταν στο σκοτάδι, τη στιγμή που ο αρχάγγελος Μιχαήλ, όταν φιλονικούσε με τον διάβολο για το σώμα του Μωυσή, και μάλιστα ενός δικαίου, δεν τόλμησε από μόνος του να επιφέρει εναντίον του βλάσφημη κρίση; Και πώς θα μας ανύψωνε ο ίδιος στην υιοθεσία, όντας δούλος; Ή πώς το δικό μας ανθρώπινο φύραμα θα αναγνωριζόταν ως συγκάθεδρο στον πατρικό θρόνο, όπως ακριβώς συμβαίνει τώρα μέσω του Υιού;

Σχετικά δε με την προαναφερθείσα ευχή, την οποία ο ιεράρχης αναπέμπει υπέρ του κεκοιμημένου, είναι αναγκαίο να εκθέσουμε την παράδοση που έφθασε σε εμάς από τους ένθεους καθοδηγητές μας. Ο θείος ιεράρχης είναι εκφαντορικός, όπως αναφέρουν τα Λόγια, των θεαρχικών δικαιωμάτων. Διότι «είναι άγγελος του Κυρίου του Παντοκράτορος Θεού». Έχει διδαχθεί λοιπόν από τα θεοπαράδοτα Λόγια ότι σε αυτούς που έζησαν οσίως ανταποδίδεται επάξια από τους δικαιότατους ζυγούς η λαμπρότατη και θεία ζωή, καθώς η θεαρχική φιλανθρωπία, από αγαθότητα, παραβλέπει τις κηλίδες που δημιουργήθηκαν σε αυτούς από την ανθρώπινη ασθένεια, επειδή «ουδείς», όπως αναφέρουν τα Λόγια, «είναι καθαρός από ρύπο». Αυτά, λοιπόν, ο ιεράρχης γνωρίζει ότι έχουν εξαγγελθεί από τα αληθινά Λόγια, και αιτείται να πραγματοποιηθούν αυτά και να δωρηθούν οι ιερές ανταποδόσεις σε αυτούς που έζησαν οσίως, αφενός μεν διαμορφώνοντας τον εαυτό του αγαθοπρεπώς προς τη θεομιμησία και εξαιτούμενος τις δωρεές των άλλων ως δικές του χάριτες, αφετέρου δε γνωρίζοντας ότι οι αψευδείς υποσχέσεις πρόκειται να εκπληρωθούν και φανερώνοντας εκφαντορικώς στους παρισταμένους ότι όσα ζητούνται από αυτόν σύμφωνα με τον ιερό θεσμό θα γίνουν οπωσδήποτε πραγματικότητα για όσους έχουν τελειωθεί σύμφωνα με τη θεία ζωή. Διότι ο ιεράρχης, ως υποφήτης της θεαρχικής δικαιώσεως, δεν θα εξαιτείτο ποτέ όσα δεν είναι προσφιλέστατα στον Θεό και δεν έχουν εξαγγελθεί θειωδώς ότι θα δοθούν από Αυτόν.

«Και πώς καθαρίζεις τους ρυπαρούς από αμαρτήματα, εφόσον και εσύ ο ίδιος έχεις ανάγκη από εκείνον που καθαρίζει, και για τον λόγο αυτό», λέει, «βρίσκεσαι μακριά από τη θεϊκή τελειότητα και δεν είσαι αμέτοχος των ανθρώπινων μολυσμών; Διότι κανένας δεν είναι καθαρός από ρύπο, έστω και αν ζήσει μόνο μία ημέρα, και κανένας δεν θα μπορούσε να καυχηθεί ότι έχει αγνή καρδιά, έχοντας κληρονομήσει χοϊκή φύση». — «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό, εσάς που είστε περισσότερο ρυπαροί από εμένα, παρέχοντάς σας ένα μικρό ξέπλυμα μέσω της μετάνοιας και προκαθαρίζοντάς σας, τρόπον τινά, από την άπειρη και δυσέκπλυτη ρυπαρότητα, ανάμεσά σας όμως στέκεται κάποιος που εσείς δεν γνωρίζετε, ο οποίος θα σας βαπτίσει με πυρ και πνεύμα, κατακαίγοντας ολόκληρο το αλώνι των αμαρτημάτων σας και σκορπίζοντας σαν με φύσημα όλο το άχυρο των σφαλμάτων σας. Το λιχνιστήρι του βαστιέται από το θείο χέρι και διακαθαρίζει όλο το αλώνι του, και με αυτό, τον μεν καθαρό σίτο που του προσφέρεται και είναι απαλλαγμένος από τα χείριστα ζιζάνια, τον τοποθετεί στην ουράνια αποθήκη, όπου σκόρος δεν εμφανίζεται και όπου ληστής δεν εισέρχεται, με τον πρώτο να φθείρει κακώς το μυστικό αγαθό και τον δεύτερο να κλέβει σκληρά τον θησαυρό· το δε άχυρο θα το κατακάψει με άσβεστο πυρ, ως ανάξιο των ουράνιων αποθηκών».

Και τότε θα γνωρίσεις πόσο πολύ ταιριαστά και ορθά είπε ο άγιος Συμεών να μην κοινωνεί κανείς χωρίς δάκρυα, και ότι αυτό είναι δυνατό και αληθινά εφαρμόσιμο σε όλους. Διότι δεν τα είπε και δεν τα έγραψε αυτά εκείνος, αλλά μέσω εκείνου το Άγιο Πνεύμα. Επειδή, αν κανείς δεν είναι αναμάρτητος, έστω και αν η ζωή του διαρκεί μία μόνο ημέρα, και κανείς δεν μπορεί να έχει αγνή την καρδιά του, είναι ολοφάνερο ότι ούτε χωρίς μετάνοια και δάκρυα οφείλει ο άνθρωπος να περάσει έστω και μία ημέρα σε όλη του τη ζωή, για ό,τι εξαρτάται από τον ίδιο. Διότι, ακόμη και αν δεν έχει δάκρυα, οφείλει τουλάχιστον να τα επιζητεί με όλη του τη δύναμη και την ψυχή.

Διότι ο Θεός μάς καλλώπισε, στην αρχή βέβαια, στον παράδεισο μέσω του αξιώματος του κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν. Και αν και σε μεγάλο βαθμό, εξαιτίας της παρακοής, σκοτεινιάσαμε τους εαυτούς μας και τους ταράξαμε, πάλι μας καλλώπισε με τη χάρη μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαίνισης του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχεε πάνω μας πλουσιοπάροχα μέσω του Ιησού Χριστού του Σωτήρα μας. Αλλά όμως, επειδή και εκεί αχρειωθήκαμε, για τρίτη φορά μάς καλλώπισε με την υπόσχεση της παρθενίας, χαρίζοντάς μας άφεση για όλα τα παραπτώματα και εξαλείφοντας το εναντίον μας χειρόγραφο με τον σταυροφόρο βίο, εξίσου με το βάπτισμα. Επομένως, ας παραμείνει η ψυχή μας στο δικό της κάλλος, ώστε να αξιωθεί να ακούσει: «Είσαι όλη ωραία, αγαπημένη μου, και δεν υπάρχει κανένα ψεγάδι σε σένα». Εάν όμως συμβεί να αποκτήσει ψεγάδι, επειδή είμαστε υποκείμενοι στην τροπή και κανείς δεν είναι καθαρός από ρύπο, ούτε μπορεί κανείς να καυχηθεί ότι έχει αγνή την καρδιά, ας καθαριζόμαστε με τα δάκρυα. Διότι λέει: «Θα με πλύνεις, και θα γίνω λευκότερος από το χιόνι». Και πάλι:

Αν και βεβαίως εξαιτίας της παρακοής σκοτεινιάσαμε τους εαυτούς μας και τους συγχύσαμε, πάλι μας καλλώπισε με τη χάρη «δια του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχυσε σε εμάς πλουσίως δια του Ιησού Χριστού του Σωτήρος μας»· αλλά όμως και εδώ αχρειωθήκαμε. Για τρίτη φορά μας καλλώπισε με την αφιέρωση της παρθενίας, συγχωρώντας μας όλα τα παραπτώματα, «εξαλείφοντας το εναντίον μας χειρόγραφο», με τη σταυροφόρο ζωή εξίσου με το βάπτισμα. Επομένως, ας παραμείνει η ψυχή μας στο δικό της κάλλος, ώστε να αξιωθεί να ακούσει: «Είσαι όλη ωραία, αγαπημένη μου, και δεν υπάρχει ψεγάδι σε εσένα.» Εάν όμως και φτάνει να αποκτά ψεγάδια, επειδή είμαστε υποκείμενοι σε μεταβολή, και κανένας δεν είναι καθαρός από ρύπο, ούτε μπορεί να καυχηθεί κάποιος ότι έχει αγνή την καρδιά του. Όμως, με τα δάκρυα καθαριζόμαστε· «Θα με πλύνεις, λέγει, και θα λευκανθώ περισσότερο από το χιόνι.» Και πάλι: «Λουστείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας.»