Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 34:18

Σχετικά δε με όσα φαίνεται να παρουσιάζουν κάποια αντίφαση, είναι προτιμότερο να κατακρίνει κανείς τον εαυτό του, θεωρώντας ότι δεν έχει φθάσει ακόμη στην κατανόηση του πλούτου της σοφίας και ότι είναι δύσκολο να προσεγγίσει τα ανεξερεύνητα κρίματα του Θεού, παρά να καταστεί υπόδικος στο κρίμα της θρασύτητας και της αυθάδειας, και να ακούσει: «Ασεβής είναι εκείνος που λέει στον βασιλιά, Παρανομείς·» και, «Ποιος θα εγκαλέσει τους εκλεκτούς του Θεού;»

Μετά από αυτά, αναφέρει, αναχώρησε ο Ιησούς πέραν της θάλασσας της Τιβεριάδος. Το μετά από ποια «αυτά», πρέπει να το ερευνήσουμε όχι επιφανειακά. Ο Χριστός, λοιπόν, αναδείχθηκε θαυμαστός ιατρός στα Ιεροσόλυμα. Θεράπευσε άνθρωπο που ήταν «τριάντα οκτώ έτη στην ασθένειά του», όχι επιθέτοντας κάποιο φάρμακο, ούτε επινοώντας κάποιο βοήθημα ικανό να αποτρέψει τα νοσήματα, αλλά μάλλον με τον λόγο, ως Θεός, με παντοδύναμη εξουσία και με θεοπρεπές νεύμα. Διότι «Σήκω», του λέει, «πάρε το κρεβάτι σου και πήγαινε στο σπίτι σου». Επειδή όμως ήταν Σάββατο, εξοργίζονται από αμάθεια οι Ιουδαίοι που νοσούν από την παχύτητα του γράμματος του νόμου, αυτοί που είναι περισσότερο δεσμευμένοι από τις σύμφυτες αλογίες τους από όσο εκείνος, αυτοί που νοσούν από μια αδρανή αργία ως προς όλα τα αγαθά, αυτοί που είναι παράλυτοι στον νου και παραλελυμένοι στην πνευματική τους κατάσταση, προς τους οποίους δικαίως θα μπορούσε να λεχθεί: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλελυμένα». Εξοργίζονται, λοιπόν, λέγοντας ότι η οφειλόμενη τιμή προς το Σάββατο οφείλει να τηρείται και από τον ίδιο τον νομοθέτη. Καταδικάζουν τον Χριστό ως παραβάτη, χωρίς να βάζουν στον νου τους το γεγραμμένο: «Ασεβής είναι αυτός που λέει στον βασιλιά, παρανομείς». Για όλα αυτά, υπήρξαν αυστηροί έλεγχοι από τον Σωτήρα, και αναπτύχθηκε λόγος πολύς και μακρύς, ότι η αργία του Σαββάτου είχε νομοθετηθεί ως τύπος για τους παλαιότερους, και ότι «ο Υιός του Ανθρώπου είναι Κύριος του Σαββάτου».

Επειδή όμως προσέχουν τον Χριστό σαν να είναι ακόμη ένας απλός άνθρωπος, και νομίζουν ότι δικαίως εγκαλούν τον Κύριο του νόμου για παράβαση του νόμου, μη θυμούμενοι αυτόν που λέει: «Ασεβής είναι αυτός που λέει στον βασιλιά: Παρανομείς.» <Ο Ιησούς του αποκρίθηκε: Εγώ με παρρησία μίλησα στον κόσμο· εγώ πάντοτε δίδαξα στη συναγωγή και στο ιερό, όπου όλοι οι Ιουδαίοι συγκεντρώνονται, και στα κρυφά δεν μίλησα καθόλου.> Το να αναζητά κανείς, λέει, αυτό που είναι γνωστό σε όλους σαν να είναι αφανές, θα ήταν μάταιος κόπος, και σε ό,τι είναι αδύνατον να αγνοηθεί, πώς θα μπορούσε πλέον να υπάρχει η υπόνοια ότι παρέμεινε κρυφό; Και ίσως μας φαίνεται ότι ο Χριστός τα λέει αυτά, για να αποσείσει από πάνω του τις κατηγορίες που είχαν ήδη κατασκευαστεί και δόλια προετοιμαστεί από την πονηρία των αρχόντων· νομίζω όμως ότι υποδηλώνει και κάτι άλλο μέσα από αυτά. «Εγώ», λέει, «με παρρησία μίλησα στον κόσμο», δηλαδή, όσα σας έχουν δοθεί ως χρησμός μέσω της μεσιτείας του Μωυσή προσφέρονται μέσα από τύπους και σκιές, και δεν διδάσκουν φανερά το θέλημα του Θεού, αλλά μάλλον πλάθουν επάνω τους την εντύπωση της αλήθειας, και, όντας καλυμμένα με την παχύτητα του γράμματος, δεν προσφέρουν γυμνή τη γνώση των αναγκαίων· εγώ με παρρησία μίλησα στον κόσμο· διότι, χωρίς αινίγματα και σκιές, υπέδειξα την κατόρθωση της ιδέας των αγαθών, και αφού αφαίρεσα κάθε πλάγια οδό, ανέδειξα ευθεία την οδό της ευσέβειας προς τον Θεό.

Δίνοντας ο Χριστός το Πνεύμα είπε: «Αν κάποιων συγχωρήσετε τις αμαρτίες, τους συγχωρούνται· αν κάποιων τις κρατήσετε, είναι κρατημένες», καίτοι μόνο Εκείνος που είναι κατά φύση Θεός μπορεί και έχει την εξουσία να απαλλάσσει από τις αμαρτίες εκείνους που έχουν αμαρτήσει. Διότι, σε ποιον θα άρμοζε να συγχωρεί σε κάποιους τα παραπτώματα στα οποία υπέπεσαν αμαρτάνοντας απέναντι στον θείο νόμο, αν όχι σε εκείνον που όρισε τον νόμο; Ας κατανοήσουμε, αν θέλετε, τη δύναμη του λόγου και από τα δικά μας ανθρώπινα δεδομένα: ποιος αντιτίθεται με εξουσία στα θεσπίσματα των επί γης βασιλέων και επιχειρεί να καταργήσει όσα έχουν καθοριστεί με την απόφαση και τη γνώμη των αρχόντων, παρά μόνο αν κάποιος τυγχάνει να περιβάλλεται από τη βασιλική τιμή και δόξα; Διότι σε εκείνους δεν έχει θέση η κατηγορία της παρανομίας. Γι' αυτό και το σοφό λόγιο αναφέρει: «Ασεβής είναι εκείνος που λέει στον βασιλιά, παρανομείς». Με ποιον τρόπο και για ποιο λόγο, λοιπόν, ο Σωτήρας περιέβαλε τους μαθητές Του με ένα αξίωμα που ταιριάζει αποκλειστικά στη θεία φύση; Ασφαλώς, ο Λόγος που ενυπάρχει στον Πατέρα δεν θα μπορούσε να σφάλει ως προς το πρέπον, αλλά το έπραξε αυτό πολύ ορθά. Διότι θεώρησε ότι έπρεπε, εκείνοι που έχουν ήδη μέσα τους το θείο και δεσποτικό Πνεύμα, να έχουν την κυριότητα να συγχωρούν τις αμαρτίες κάποιων, και όποιων θέλουν να τις κρατούν, εφόσον το Άγιο Πνεύμα που κατοικεί μέσα τους είναι αυτό που συγχωρεί και κρατεί κατά τη δική Του βούληση, έστω κι αν ενδεχομένως το έργο αυτό επιτελείται μέσω ανθρώπων.

Πρέπει, λοιπόν, να προσεγγίσουμε τον ιατρό των πνευμάτων, για να χαρίσει σθένος στον νου· διότι κάθε δύναμη προέρχεται από αυτόν. Ίσως δε ο Δαβίδ, έχοντας προγνωρίσει ότι στον κατάλληλο καιρό θα λάμψει στους ανθρώπους της γης ο Χριστός εξαλείφοντας κάθε αμαρτία του κόσμου, δικαιολογημένα ονομάζει μέγα έλεος αυτή την τόσο λαμπρή χάρη. Διότι έχει γραφτεί ότι: «Κάθε αμαρτία θα κλείσει το στόμα της.» Σύμφωνα δε με τον Απόστολο: «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Και το σφάλμα είναι ανόμημα, διότι εμπεριέχει διπλή παράβαση του νόμου. <Πλύνε με περισσότερο από την ανομία μου, κ.τ.λ.> (A f. 287 b, B f. 197 b, I f. 288, K f. 98 b.) Λέγοντας δε το «Πλύνε με περισσότερο», αποβλέπει και πάλι, όπως είναι φυσικό, στο μυστήριο του Χριστού. Διότι και ο νόμος είχε την κάθαρση διά του ύδατος, την οποία και ο πάνσοφος Παύλος υπενθυμίζει λέγοντας: «Διότι εάν το αίμα των ταύρων και των τράγων, και η στάχτη της δαμάλεως που ραντίζει τους μολυσμένους, τους αγιάζει ως προς την καθαρότητα της σάρκας.» Όμως ο τύπος ήταν ανενεργός στο να ξεπλύνει την αμαρτία, και γινόταν μόνο για την καθαρότητα της σάρκας· ενώ η χάρη και η δύναμη διά του Χριστού και διά του αγίου βαπτίσματος, ξεπερνώντας την κάθαρση του νόμου, ξεπλένει περισσότερο· ή μάλλον, επιτελεί τον ολοκληρωτικό καθαρισμό και αυτής της ίδιας της ψυχής. <Σε σένα μόνο αμάρτησα, κ.τ.λ.> (A f. 288, B f. 198, I f. 288 b, K f. 99.) Ασεβής είναι αυτός που λέει στον βασιλιά: Παρανομείς, ανέφερε κάπου η θεία Γραφή.

Δεν πρέπει να στοχαζόμαστε αυτά μόνο από την κτίση, ούτε από τη δημιουργία, ούτε από την αρχή, αλλά και από την ίδια την ουσία και από τα ίδια τα έργα του. Είναι μισοπόνηρος και φιλάνθρωπος, όχι όμως όπως εμείς· εμείς δεν απέχουμε από την πονηρία από απέχθεια προς τα κακά, αλλά από τον φόβο της μελλοντικής κολάσεως. Από πού προκύπτει αυτό; Επειδή μισεί τα άνομα, και καταστρέφει, λέει, τους πονηρούς. Όντας, λέει, αιώνιος. Και ορθώς έθεσε το «αιώνιος», ώστε να μην απαιτούμε από αυτόν ευθύνες για τα γενόμενα κάθε ημέρα ούτε για κάθε μεμονωμένη πράξη. Πολλές φορές οικoνομεί κάποια θεία οικονομία, της οποίας το τέλος είναι ανάγκη να εκταθεί σε μακρύ χρόνο. Μην προτρέχεις του τέλους ούτε να θελήσεις να κατανοήσεις τη δικαιοκρισία του Θεού προτού να ολοκληρωθεί το παν, διότι τίποτε περισσότερο δεν θα αποκομίσεις παρά μόνο την προπέτεια. Γι' αυτό λέει ότι είναι αιώνιος και δίκαιος. Ολόκληρος ο παρελθών χρόνος το μαρτυρεί αυτό για εκείνον· μήπως τάχα τώρα έχει μεταβληθεί; «Ασεβής», λέει, «είναι εκείνος που λέει στον βασιλιά: παρανομείς». Δηλαδή: ο θρασύς τιμωρείται, και μάλιστα απέναντι σε βασιλιά αυτό δεν είναι ακίνδυνο. Αυτό, κατά τη γνώμη μου, υπαινίσσεται και κάτι άλλο, ότι ο βασιλιάς δεν υπόκειται, αλλά υπέρκειται των νόμων· αυτός ο ίδιος είναι ο δημιουργός των νόμων. Εύλογα, λοιπόν, εγκαλείται εκείνος που λέει σε αυτόν που θεσπίζει τους νόμους: «παρανομείς», όπως ακριβώς αν κάποιος έλεγε στον πλάστη και δημιουργό: «κακώς πλάθεις».

Λυπήθηκε δε την ψυχή του από τον θάνατο, ώστε να μην πέσει σε πόλεμο. Τον έλεγξε με ασθένεια επί της κλίνης. Θα ανανεώσει δε το σώμα του, σαν επίχρισμα σε τοίχο, και θα γεμίσει τα οστά του με μυελό. Τότε, λέγει, θα μεμφθεί ο ίδιος τον εαυτό του λέγοντας: «Τι πράγματα διέπραξα; Δεν με τιμώρησε σύμφωνα με το πώς άξιζαν τα όσα αμάρτησα». Ακόμη ο Ελιούζ μίλησε προς τον Ιώβ: «Δώσε προσοχή, [Ιώβ], και άκουσέ με· σώπασε, και εγώ θα μιλήσω. Αν έχεις κάτι να πεις, αποκρίσου μου· διότι επιθυμώ να δικαιωθείς». Και προσθέτοντας για τρίτη φορά ο Ελιούζ λέγει: «Ακούστε με, σοφοί, εσείς που γνωρίζετε να δίνετε προσοχή στο καλό· διότι το αυτί δοκιμάζει τους λόγους». Ακόμη είπε ο Ελιούζ: «Ποιος άνδρας είναι σαν τον Ιώβ, που πίνει τον χλευασμό σαν το νερό; Χωρίς να έχει αμαρτήσει, ούτε να έχει ασεβήσει; [Μη γένοιτο σε εμένα] να διαταράξω το δίκαιο και ενώπιον του Παντοκράτορος. Αλλά Εκείνος ανταποδίδει στον άνθρωπο σύμφωνα με ό,τι πράττει ο καθένας. Ασεβής είναι εκείνος που λέγει στον βασιλιά: "Παρανομείς διαπράττοντας ανομίες". Και: "Εκείνος που δεν θα ντραπεί κανένα πρόσωπο ενώπιόν μου". Διότι ο Κύριος επιβλέπει τα πάντα, κατανοώντας πράγματα ανεξιχνίαστα, ένδοξα και εξαίσια, των οποίων δεν υπάρχει αριθμός».

ΤΙΤΛΟΣ ΚΑʹ. —Περί των αρχομένων· ότι οφείλουν να υποτάσσονται στους άρχοντες, να υποχωρούν, να παραχωρούν, να τους τιμούν και να μην αντιλέγουν. «Δεν θα κακολογήσεις τους θεούς, και δεν θα μιλήσεις άσχημα για τον άρχοντα του λαού σου.» «Ασεβής είναι εκείνος που λέει στον βασιλιά, Παρανομείς.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΑ΄. — Περί του βασιλέως· ότι πρέπει να προσευχόμαστε υπέρ αυτού. «Τον Θεό δεν θα κακολογήσεις, και δεν θα μιλήσεις άσχημα για τον άρχοντα του λαού σου.» «Ασεβής είναι εκείνος που λέει στον βασιλιά: Παρανομείς.» «Ούτε στη σκέψη σου μην καταραστείς τον βασιλιά, διότι τα πουλιά του ουρανού θα μεταφέρουν τη φωνή σου.» «Να φοβάσαι τον Θεό, γιε μου, και τον βασιλιά, και σε κανέναν από τους δύο να μην απειθήσεις.» «Όταν είδαν το άστρο οι μάγοι, χάρηκαν, και πρόσφεραν δώρα.» «Σας παρακαλώ, λοιπόν, πριν από όλα να κάνετε δεήσεις, προσευχές, παρακλήσεις υπέρ όλων των ανθρώπων· υπέρ των βασιλέων, και όλων εκείνων που βρίσκονται σε ανώτερα αξιώματα.»