Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 6:4

Διότι τα βέλη σου καρφώθηκαν μέσα μου, και εστήριξες επάνω μου το χέρι σου. Δεν υπάρχει ίαση στη σάρκα μου εξαιτίας της οργής σου. Δεν υπάρχει ειρήνη στα οστά μου εξαιτίας των αμαρτιών μου. Ο μεν μέγας αθλητής Ιώβ, αφού υπέμεινε παντοίους πειρασμούς, δεν αγνοούσε από πού του προήλθε αυτό· γι' αυτό έλεγε: Διότι τα βέλη του Κυρίου βρίσκονται στο σώμα μου, των οποίων ο θυμός πίνει το αίμα μου. Ο δε Δαβίδ, ο οποίος δεν πληγώθηκε στο σώμα όπως ο Ιώβ, αλλά τραυματίστηκε καίρια στην ίδια του την ψυχή, δεν αναφέρει όπως ο Ιώβ: Διότι τα βέλη του Κυρίου βρίσκονται στο σώμα μου· αλλά: Διότι τα βέλη σου καρφώθηκαν μέσα μου, και εστήριξες επάνω μου το χέρι σου. Ο δε Ιώβ μνημονεύει το χέρι του Κυρίου, λέγοντας: Το χέρι του Κυρίου είναι αυτό που με άγγιξε.

Εδώ όμως, επειδή ο Δαβίδ είχε νοσήσει στην ίδια του την ψυχή, υποδηλώνει ότι τον έχουν πλήξει άλλα βέλη, και ότι τον έχει αγγίξει μια άλλη χείρα. Και μου φαίνεται ότι τα βέλη που αναφέρονται εδώ είναι νοητά, ή μάλλον είναι οι ίδιοι οι λόγοι του Θεού, οι οποίοι διαπερνούν και πληγώνουν την ψυχή του, τιμωρώντας και κολάζοντας την ίδια του τη συνείδηση· διότι, ενώ υπήρξε τόσο σπουδαίος άνδρας και είχε αξιωθεί τόσων αγαθών από τον Θεό, παρέδωσε τον εαυτό του σε αισχρή πράξη. Ίσως όμως να υποδηλώνει και τον ίδιο τον διάβολο και τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού, τα εμπαθή και ερωτικά, τα οποία άναψαν την επιθυμία του για τη σύζυγο του Ουρία. Περί αυτών διδάσκει και ο Απόστολος λέγοντας: «Αναλάβετε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού»· διότι, επειδή βρέθηκε ανοχύρωτος, δεν άντεξε απέναντι στα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού και, αφού ευλόγως πληγώθηκε η ψυχή του, αλώθηκε από την επιθυμία. Όπως δε ο Ιώβ τα βέλη του διαβόλου, δηλαδή τα έλκη που του επιβλήθηκαν στο σώμα του, επειδή έγιναν κατά παραχώρηση του Θεού, τα ονόμασε βέλη Κυρίου, λέγοντας: «Διότι τα βέλη του Κυρίου βρίσκονται στο σώμα μου και ο θυμός τους εκπίνει το αίμα μου»· έτσι είναι εύλογο και ο Δαβίδ εδώ να τα ονόμασε βέλη Κυρίου, επειδή ο αντίπαλος εξεστράτευσε εναντίον του κατά παραχώρηση του Κυρίου, προκειμένου να μάθει να μη λέει: «Δεν θα σαλευθώ εις τον αιώνα».

Διότι έτσι και το ρόδο στην αρχή είχε βλαστήσει χωρίς αγκάθι, αλλά μαζί με το κάλλος του άνθους συνδέθηκε το αγκάθι, ώστε κοντά στην τέρψη της απολαύσεως να έχουμε παρακείμενη τη λύπη, ενθυμούμενοι την αμαρτία εξαιτίας της οποίας η γη καταδικάστηκε να αναβλαστάνει για εμάς αγκάθια και τριβόλους. Αλλά η κακία των παθών, διά της αγνωσίας περί του Θεού, εμφυτεύει αδόκιμη γνώση. Διότι ο μεν μέγας αθλητής Ιώβ, έχοντας υπομείνει παντοίους πειρασμούς, δεν αγνοούσε από πού του συνέβη αυτό. Γι' αυτό έλεγε: «Διότι βέλη του Κυρίου βρίσκονται στο σώμα μου, των οποίων ο θυμός εκπίνει το αίμα μου». Ο δε Δαβίδ, επειδή είχε νοσήσει στην ίδια του την ψυχή, τιμωρούσε ο ίδιος τον εαυτό του, υποβάλλοντάς τον σε παντοίες τιμωρίες με τους τρόπους της εξομολογήσεως. «Διότι τα βέλη σου», λέει, «μπήχτηκαν μέσα μου, και στήριξες επάνω μου το χέρι σου. Δεν υπάρχει ίαση στη σάρκα μου εξαιτίας της οργής σου. Δεν υπάρχει ειρήνη στα οστά μου εξαιτίας των αμαρτιών μου». Και μου φαίνεται ότι τα βέλη που αναφέρονται εδώ είναι νοητά· μάλλον δε είναι οι ίδιοι οι λόγοι του Θεού, οι οποίοι κεντούν και πληγώνουν την ψυχή του, τιμωρώντας και κολάζοντας τη συνείδησή του.

Αν και ήταν τόσο σπουδαίος ο άνδρας, και είχε αξιωθεί τόσων δωρεών από τον Θεό, παραδόθηκε σε μια αισχρή πράξη. Διότι, επειδή βρέθηκε ανοχύρωτος, δεν άντεξε απέναντι στα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού, και, αφού ευλόγως τραυματίστηκε στην ψυχή, αλώθηκε από την επιθυμία. Και όπως ακριβώς τα βέλη του διαβόλου, δηλαδή τις πληγές που επιβλήθηκαν στο σώμα του Ιώβ, επειδή έγιναν κατά παραχώρηση του Θεού, τα ονόμασε βέλη Κυρίου, λέγοντας: «Διότι βέλη του Κυρίου βρίσκονται στο σώμα μου, των οποίων ο θυμός πίνει το αίμα μου»· έτσι είναι επόμενο και ο Δαβίδ να αναφέρεται εδώ σε βέλη Κυρίου, επειδή κατά παραχώρηση του Κυρίου εκστράτευσε εναντίον του ο αντίπαλος, ώστε να μάθει να μην λέει: «Δεν θα σαλευθώ στον αιώνα». Διότι, καθώς ενδυναμωνόταν από τη χάρη του Θεού, υπερηφανεύθηκε κάποτε τόσο πολύ για τον εαυτό του, ώστε να αποθρασυνθεί και να πει: «Εγώ δε είπα μέσα στην ευημερία μου· δεν θα σαλευθώ στον αιώνα»· για τον λόγο αυτόν ευλόγως παραδόθηκε στον πειράζοντα, ο οποίος, αφού έπληξε την ψυχή του, τον ζημίωσε περισσότερο από ό,τι τον Ιώβ.

«Διότι τα βέλη σου μπήχτηκαν μέσα μου». Διότι ο μεν αθλητής Ιώβ, έχοντας υπομείνει κάθε είδους πειρασμούς, δεν αγνοούσε από πού του συνέβαιναν αυτά· γι’ αυτό έλεγε: «Διότι τα βέλη του Κυρίου βρίσκονται στο στόμα μου, των οποίων ο θυμός απομυζά το αίμα μου». Ο δε Δαβίδ, μην έχοντας πληγεί στο σώμα όπως ο Ιώβ, αλλά έχοντας τραυματιστεί καίρια στην ίδια του την ψυχή, δεν λέει όπως ο Ιώβ: «Διότι τα βέλη του Κυρίου βρίσκονται στο στόμα μου»· αλλά, «Διότι τα βέλη σου μπήχτηκαν μέσα μου, και στήριξες επάνω μου το χέρι σου». Εκείνος δε μνημονεύει το χέρι του Κυρίου λέγοντας: «Διότι το χέρι του Κυρίου είναι αυτό που με άγγιξε». Και ο διάβολος έλεγε στον Κύριο: «Άπλωσε το χέρι σου και άγγιξε όλα όσα έχει»· και πάλι: «Άπλωσε το χέρι σου και άγγιξε τις σάρκες του και τα οστά του». Αλλά άλλο ήταν το χέρι και άλλα τα βέλη που έπληξαν τις σάρκες του και τα σωματικά του υπάρχοντα. Εδώ όμως, επειδή ο Δαβίδ έχει νοσήσει στην ίδια του την ψυχή, υποδηλώνει ότι τον έπληξαν άλλα βέλη, και ότι τον άγγιξε ένα άλλο χέρι του Θεού, όπως προείπαμε, δηλαδή τα λογικά βέλη, ή μάλλον οι ίδιοι οι λόγοι του Θεού που διαπερνούν την ψυχή του και τιμωρούν την ίδια του τη συνείδηση.

Μήπως άραγε εννοεί και τον ίδιο τον διάβολο και τα πεπυρωμένα βέλη του διαβόλου, τα παθητικά και ερωτικά, τα οποία τον άναψαν σε επιθυμία για τη γυναίκα του Ουρία; Για τα οποία και ο Απόστολος διδάσκει λέγοντας: «Αναλάβετε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού». Και όπως ακριβώς ο Ιώβ τα βέλη του διαβόλου και τις πληγές που του επιβλήθηκαν στο σώμα, επειδή έγιναν κατά παραχώρηση του Θεού, τα ονόμασε βέλη Κυρίου λέγοντας: «Διότι βέλη Κυρίου βρίσκονται στο σώμα μου, των οποίων ο θυμός εκπίνει το αίμα μου»· έτσι είναι επόμενο και ο Δαβίδ εδώ να τα αποκάλεσε βέλη Κυρίου, επειδή κατά παραχώρηση του Κυρίου εκστράτευσε εναντίον του ο αντίπαλος, ώστε να μάθει να μην λέει: «Δεν θα κλονιστώ στον αιώνα». Διότι, επειδή ενδυναμωνόταν από τη χάρη του Θεού, απέκτησε κάποτε μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του, σε σημείο να αυθαδιάσει και να πει: «Εγώ δε είπα στην ευημερία μου: Δεν θα κλονιστώ στον αιώνα»· για τον λόγο αυτόν ευλόγως παραδόθηκε στον πειράζοντα, ο οποίος, πλήττοντας την ψυχή του, του προξένησε μεγαλύτερη ζημία από ό,τι στον Ιώβ. Εάν όμως οι λόγοι του Θεού, οι οποίοι υπενθυμίζουν τη δίκαιη κρίση Του και διδάσκουν την οργή που επικρέμαται σε όσους αμαρτάνουν, είναι οξύτεροι από βέλη, καθώς κεντρίζουν τη συνείδηση, έτσι θα μπορούσες να πεις ότι ο Δαβίδ, κεντριζόμενος από αυτά τα ιερά και θεία βέλη, ευλόγως παρακαλεί να αποφύγει τον έλεγχο εν οργή.

«Το μέγεθος της συμφοράς όχι μόνο δεν λειτουργεί ως υπεράσπιση για εμένα», λέει, «ούτε μόνο δεν με αφήνει να φαίνομαι αξιολύπητος, αλλά το ίδιο με καταδικάζει. Από εκείνα για τα οποία θα έπρεπε να ελεηθώ, από αυτά ακριβώς γίνομαι μισητός και καταδικαστέος. Αλλά δεν μπορώ», λέει, «να βρω έλεος, όσα κι αν πω· διότι αυτό το θεωρείτε απόδειξη ασέβειας». Προς το οποίο είπε εκείνος: «Θυμήσου αν ποτέ κάποιοι αληθινοί και δίκαιοι καταστράφηκαν σύρριζα». Όπως ακριβώς έλεγαν οι βάρβαροι και για τον μακάριο Παύλο, ότι, παρόλο που αυτός διασώθηκε από τη θάλασσα, η θεία δίκη δεν τον άφησε να ζήσει. Διότι οι άνθρωποι, και ιδιαίτερα ο λαϊκός όχλος, κρίνοντας τα γεγονότα επιφανειακά και συμπτωματικά, δεν βγάζουν τις αποφάσεις τους με βάση τις πράξεις του καθενός, αλλά με βάση τις τιμωρίες και τις κολάσεις. Επειδή λοιπόν είπε εκείνος: «Ποιος θνητός είναι καθαρός ενώπιον του Κυρίου;», γι' αυτό λέει: «Δεν μπορώ να ανταπαντήσω ούτε να πω ότι υπέφερα τόσα πολλά και τέτοια δεινά χωρίς να έχω αμαρτήσει καθόλου. Διότι με αντικρούουν οι ίδιες οι τιμωρίες· διαφορετικά θα μπορούσα να ελέγξω», λέει, «τον Ισχυρό;» —δηλαδή, να αντιμιλήσω. 6,3b 〈Αλλά, όπως φαίνεται, τα λόγια μου είναι φαύλα·〉 6,4a 〈διότι τα βέλη του Κυρίου είναι καρφωμένα στο σώμα μου,〉 4b 〈των οποίων ο θυμός καταπίνει το αίμα μου.〉 4c 〈Όταν αρχίσω να μιλώ, με κεντούν.〉 Τι σημαίνει άραγε αυτό; «Δεν με κεντούν», λέει, «μόνο κατ' αυτόν τον τρόπο, με το να έχουν καρφωθεί στη σάρκα μου, αλλά και με το να μου στερούν τη δίκαιη απόφαση».

Γιατί, όταν αρχίζω να μιλώ, με κεντρίζουν, και φαίνεται να δηλώνει το αντίθετο, ότι «όταν με κεντρίζουν, τότε μιλώ»; Σχεδόν απολογείται για τα προηγούμενα, εξαιτίας των οποίων καταράστηκε την ημέρα. «Διότι», λέει, «δεν τα ξεστομίζω αυτά από κακία ούτε μάταια ούτε τυχαία, αλλά επειδή κεντρίζομαι από τον πόνο. Ποιος άλλωστε είναι τόσο άθλιος και ταλαίπωρος, ώστε να επιθυμεί να θρηνεί δίχως λόγο;» —και αυτό το λέει επειδή του είπαν: «τη νουθεσία του Παντοκράτορος μην την αποποιείσαι». Όπως ακριβώς εκείνοι επικαλέστηκαν τα άλογα ζώα λέγοντας: «η δύναμη του λέοντος», έτσι και αυτός: «Τι λοιπόν; Μήπως θα βάλει τις φωνές μάταια», λέει, «ο άγριος όνος, παρά μόνο όταν αναζητά τροφή; Και μήπως θα βγάλει φωνή το βόδι στη φάτνη, όταν έχει μπροστά του φαγητό;» Πολύ σωστά πρόσθεσε το «στη φάτνη»· διότι αλλού βγάζει φωνή. Και πάλι: «Μήπως θα φαγωθεί ο άρτος χωρίς αλάτι; Ή μήπως υπάρχει γεύση στα κενά λόγια;» «Όπως», λέει, «δεν θα επέλεγε να φωνάξει χωρίς λόγο ο όνος ούτε το βόδι στη φάτνη, και όπως κανείς δεν θα επέλεγε να φάει άρτο χωρίς αλάτι ούτε να δώσει προσοχή σε κενά λόγια» —έθεσε ως παράδειγμα τα πλέον αδύνατα—, «έτσι και εγώ δεν θα επέλεγα», λέει, «να θρηνώ κατ' αυτόν τον τρόπο, εάν δεν με κέντριζε η ανάγκη. Διότι, όπως είναι δυσάρεστο να τρώει κανείς άρτο χωρίς αλάτι, έτσι και για εμένα είναι δυσάρεστο να θρηνώ και να οδύρομαι και να ξεστομίζω περιττά λόγια. Ποιος άλλωστε θα επέλεγε απλώς να οδύρεται;» Προχώρησε από το πιο μακρινό στο πιο κοντινό, από τον όνο στον άρτο. «Διότι τι είδους ευχαρίστηση υπάρχει στα κενά λόγια;»