Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 6:7

«Διότι λιώνω», λέει, «τους βώλους του χώματος, ξύνοντας τον ιχώρα». Οι σάρκες του γεννούσαν ιχώρες και σκουλήκια, και αυτό γινόταν αδιάκοπα. Βλέπεις πώς ο καθένας μας παραλύει ακούγοντας αυτά; Και αν είναι ανυπόφορο να τα ακούει κανείς, είναι άραγε ανεκτό να τα βλέπει; Και αν το να τα βλέπεις είναι ανυπόφορο, πόσο μάλλον το να τα υπομένεις. Αλλά όμως ο δίκαιος τα υπέφερε, και όχι για δύο ή τρεις ημέρες, αλλά για πολύ καιρό, και δεν αμάρτησε, ούτε καν με τα χείλη του. Ποια παρόμοια ασθένεια έχεις να μου αναφέρεις, που να προκαλεί τόσους πολλούς πόνους; Διότι δεν ήταν αυτό χειρότερο από ακρωτηριασμό; «Διότι νιώθω ως δυσωδία», λέει, «την τροφή μου». Και όχι μόνο αυτό, αλλά ούτε εκείνο που για τους άλλους αποτελεί ανάπαυση, δηλαδή η νύχτα και ο ύπνος, του έφερνε κάποια παρηγοριά, αλλά ήταν σκληρότερο από κάθε βασανιστήριο. Και άκουσέ τον να λέει: «Γιατί με φοβίζεις με ενύπνια, και με τρομοκρατείς με οράματα; Αν γίνει πρωί, λέω: Πότε θα έρθει το βράδυ;» Και πάσχοντας τέτοια δεινά δεν γόγγυσε. Και το φοβερό δεν ήταν μόνο αυτό, αλλά και η κακή γνώμη των πολλών· διότι εξαιτίας αυτών που έπασχε, τον θεωρούσαν πλέον ένοχο για μύρια κακά. Αυτό άλλωστε του έλεγαν και οι φίλοι του: «Δεν τιμωρήθηκες αντάξια για τα όσα αμάρτησες».

Η γεύση είναι απόλαυση. «Εάν όμως», λέει, «υπήρχε κάποιος αληθινός λόγος στα λόγια σου, τίποτα από αυτά δεν θα σε είχε βρει». Γι' αυτό λέει: «Αλλά, όπως φαίνεται, τα λόγια μου είναι φαύλα». 6,7a 〈Διότι δεν μπορεί να ησυχάσει η ψυχή μου.〉 Γιατί; 6,7b 〈Διότι βλέπω ότι τα φαγητά μου βρωμούν σαν τη δυσωδία του λιονταριού.〉 Δεν αρκούσε η πληγή ούτε ο ιχώρ, αλλά ήλθε και άλλη τιμωρία. Από την αρρώστια έπαθε βλάβη σε κάθε του αίσθηση, ώστε ακόμη και αυτή η ίδια η τροφή να του γίνει τιμωρία. Η δυσωδία της σήψης αφαίρεσε το κριτήριο των αισθήσεων. Τι θα μπορούσε να είναι χειρότερο από αυτή την τιμωρία; Ούτε ο ύπνος τον ανέπαυε, ούτε η τροφή τον έτρεφε. «Σαν τη δυσωδία του λιονταριού», λέει. Διότι αυτό το θηρίο είναι υπερβολικά δυσώδες. Επειδή δηλαδή έχει το φυσικό πλεονέκτημα, ο Θεός το έκανε με άλλον τρόπο χειρότερο από τα υπόλοιπα. 6,8a 〈Είθε λοιπόν να δώσει και να εκπληρωθεί το αίτημά μου〉 8b 〈και να δώσει ο Κύριος την ελπίδα μου.〉 6,9a 〈Ας αρχίσει ο Κύριος να με πληγώνει,〉 9b 〈αλλά ας μην με εξολοθρεύσει εντελώς.〉 6,10a 〈Είθε να γίνει η πόλη μου τάφος, πάνω στα τείχη της οποίας εγώ άλλοτε αναπηδούσα.〉 «Μία λύση υπάρχει σε αυτά», λέει, «στα δεινά: ο θάνατος και η ανάπαυση.» Τι σημαίνει το «αναπηδούσα»; «Ήμουν υπερήφανος», λέει, «και γεμάτος πεποίθηση.» 6,10a 〈Δεν πρόκειται να συγκρατηθώ·〉 10b 〈διότι δεν φάνηκα ψεύτης στα λόγια του αγίου Θεού μου.〉 «Δεν πρόκειται να συγκρατηθώ στην αντιλογία μου προς εσάς», λέει· «διότι δεν αναγνωρίζω στον εαυτό μου τίποτα τέτοιο, από όσα εσείς λέτε.»

Νομίζω ότι αυτούς υπονοεί. 6,16α 〈«Όπως το χιόνι»〉 16β 〈«ή ο κρύσταλλος,»〉 λέει, 〈«που έχει παγώσει·»〉 6,17 〈«όπως όταν λιώσει, μόλις έρθει η ζέστη, δεν αναγνωρίζεται πλέον ότι υπήρξε,»〉 6,18α 〈«έτσι κι εγώ εγκαταλείφθηκα από όλους.»〉 18β 〈«Καταστράφηκα και έμεινα άστεγος.»〉 Δηλαδή: «Ούτε ανάμνηση δεν έχει απομείνει ούτε ίχνος από την προηγούμενη ευημερία.» Αυτά είναι πιο βαριά από τη συμφορά. Μακάρι κάποιος να σήκωνε τους πόνους μου όλους μαζί 〈«σε μια ζυγαριά»〉. Και προσπαθεί να τους διηγηθεί: «Διότι σαν δυσωδία βλέπω», λέει, «τα φαγητά μου. Εύχομαι να πεθάνω και δεν πεθαίνω· άνθρωπος είμαι και τα παθαίνω αυτά, όχι πέτρα, άνθρωπος με λίγα χρόνια ζωής. Δεν απολαμβάνω την άνωθεν εύνοια. Άλλοι από τους οικείους μου με προσπερνούν, και άλλοι με καταπατούν. Κανένα ίχνος δεν έχει απομείνει από την προηγούμενη ευημερία.» 6,19α 〈«Δείτε τις οδούς των Θαιμανών»〉 19β 〈«και τα μονοπάτια των Σαβαίων, εσείς που παρατηρείτε,»〉 6,20α 〈«νιώστε ντροπή, εσείς που βλέπετε. Θα λογοδοτήσουν»〉 20β 〈«όσοι έχουν εμπιστοσύνη σε πόλεις και σε χρήματα.»〉 «Κοιτάξτε», λέει, «και δείτε.» Δηλαδή: «Αναλογιστείτε τα δικά σας. Το μέλλον είναι άδηλο και όλοι υποκείμεθα ομοίως σε αυτό. Αυτά να συλλογίζεστε και εσείς για τους εαυτούς σας και να μετριάζετε το φρόνημά σας.» 6,21α 〈«Έτσι, λοιπόν, και εσείς μου επιτεθήκατε ανελέητα.»〉 «Χωρίς συμπόνια», λέει, «ελεγκτικά, κατηγορικά.» 6,21β 〈«Ώστε, βλέποντας το δικό μου τραύμα, να φοβηθείτε.»〉 «Φοβηθείτε, μήπως κληθείτε να λογοδοτήσετε για την αγριότητά σας.»

Αυτή είναι η μέγιστη παιδαγωγία και σοφία του Θεού, το να έχουμε πάντοτε μπροστά στα μάτια μας τις τιμωρίες, ακόμη και τις παρελθούσες. Αυτό, εξάλλου, οικονόμησε ο Ίδιος και με τις χάλκινες λεπίδες, αυτό και με τους Σοδομίτες, αυτό και με το χάλκινο φίδι, αυτό και με τους τόπους που λαμβάνουν την ονομασία τους από τις τιμωρίες, όπως το Εμεκαχώρ. 〈...〉 λέει, «και κατά τις προηγούμενες ημέρες». «Διότι από τον Κύριο», λέει, «συντελέστηκαν αυτά σε εμένα», προβάλλοντας σωστά την εύλογη αιτία της μεταβολής: «Αυτός», λέει, «έπληξε, Αυτός και θα θεραπεύσει». 19,27a 〈Τα οποία εγώ γνωρίζω μέσα μου,〉 27b 〈τα οποία τα μάτια μου είδαν και κανενός άλλου.〉 27c 〈Και όλα έχουν συντελεστεί στα σπλάχνα μου.〉 «Διότι δεν πρόκειται», λέει, «για ανθρώπινη κακοήθεια. Επειδή, από όσα συνέβησαν στο σώμα μου, αναγνωρίζω ότι και όσα βρήκαν τα κοπάδια μου αποτελούν πληγή του Θεού.» Για τον λόγο αυτόν λέει: «τα οποία εγώ γνωρίζω μέσα μου»· «αυτά που μου συνέβησαν, τα έχω ως επαρκή δάσκαλο του ότι η πληγή είναι θεήλατη». Όπως για παράδειγμα όταν λέει: «βλέπω την τροφή μου σαν δυσωδία», αυτά δεν προέρχονται από φυσική ασθένεια, διότι το σώμα θα είχε καταρρεύσει προ πολλού. Και για να μη νομίσουν ότι τα λέει αυτά από πονηρή συνείδηση, 19,27d 〈Εφύλαξα,〉 λέει, 〈την εντολή σου.〉 «Αν όμως δεν πείθεστε», προσθέτει, «αλλά αντιλέγετε, να φοβάστε το άδηλο του μέλλοντος· διότι οπωσδήποτε αυτός που ζει στην πονηρία πρέπει να χαθεί.»

Αυτή, λοιπόν, είναι μία συμφορά, η οποία φαίνεται στους ανθρώπους να αποτελεί την αιτία όλων μαζί των δεινών. Δεύτερη, όμως, μετά από εκείνη, ή μάλλον πριν από εκείνη, είναι η πληγή του σώματος. Διότι ποιος δέχθηκε τέτοια πληγή; Λίγο-λίγο το σώμα του καταναλωνόταν, και μία πηγή από σκουλήκια ανάβλυζε πανταχόθεν από τα μέλη του, και η ροή αυτή ήταν συνεχής, και η δυσοσμία έντονη από παντού. Και καθώς το σώμα του διαλυόταν σταδιακά και σάπιζε από τέτοια φθορά, έκανε τις τροφές αηδιαστικές, και η πείνα του ήταν πρωτόγνωρη και παράδοξη. Διότι δεν μπορούσε να απολαύσει την τροφή που του δινόταν. «Βλέπω», λέει, «τα φαγητά μου σαν δυσωδία, όπως η μυρωδιά του λιονταριού». Τι θα μπορούσε να είναι χειρότερο από αυτή την τιμωρία; Ούτε ο ύπνος τον ανέπαυε, ούτε η τροφή τον έτρεφε. «Όπως η μυρωδιά του λιονταριού», λέει. Διότι αυτό το θηρίο είναι υπερβολικά δυσώδες. Επειδή, δηλαδή, διαθέτει φυσική υπεροχή, ο Θεός το έκανε από άλλη άποψη πιο δυσάρεστο από τα υπόλοιπα ζώα. Λένε, μάλιστα, ότι ακόμη και τα υπολείμματα της τροφής του είναι ακατάλληλα προς βρώση από τα άλλα ζώα, εξαιτίας της δυσοσμίας που τους μεταδίδεται από αυτό. Τι θα μπορούσε, λοιπόν, να πει κανείς για εκείνη την πρωτοφανή πείνα, η οποία δεν μπορεί ούτε καν να περιγραφεί;

Ποιος, λοιπόν, αρρώστησε ποτέ έτσι; Ποιος υπέμεινε τέτοια αρρώστια; Ποιος δέχθηκε τόσο μεγάλη πληγή ή είδε άλλον να τη δέχεται; Κανένας απολύτως. Λίγο-λίγο το σώμα του φθειρόταν και μια πηγή από σκουλήκια ανάβλυζε πανταχόθεν από τα μέλη του, και αυτή η ροή ήταν αδιάκοπη, και πολλή ήταν από παντού η δυσωδία. Το σώμα του, που καταστρεφόταν σταδιακά και έλιωνε από τέτοια σήψη, έκανε τις τροφές αηδιαστικές, και η πείνα του ήταν παράξενη και παράδοξη· διότι δεν μπορούσε να απολαύσει την τροφή, έστω κι αν του προσφερόταν. «Διότι», λέει, «ως δυσωδία βλέπω τα φαγητά μου». Όταν, λοιπόν, πέσεις σε αρρώστια, άνθρωπε, θυμήσου εκείνο το σώμα και την άγια σάρκα· διότι ήταν άγια και καθαρή, παρόλο που έφερε τέτοια τραύματα. Και αν κάποιος υπηρετεί στον στρατό, και έπειτα άδικα και χωρίς καμία εύλογη αφορμή κρεμαστεί στο ξύλο και καταξεσχίζονται τα πλευρά του, ούτε ως ντροπή ας θεωρεί το γεγονός, ούτε ας υποκύπτει στον πόνο, φέρνοντας στο νου του αυτόν τον άγιο. «Αλλά», θα πει κάποιος, «αυτός είχε επαρκή παρηγοριά και ανακούφιση, το ότι δηλαδή γνώριζε πως ο Θεός τού τα προκαλούσε αυτά». Αυτό ακριβώς, όμως, ήταν που τον τάραζε και τον θορυβούσε περισσότερο από όλα: το ότι νόμιζε πως ο δίκαιος Θεός, ο οποίος είχε λατρευτεί από αυτόν με κάθε τρόπο, αυτός ο ίδιος τον πολεμούσε.

Λόγος ΙΓʹ. Περί αρρωστίας και ιατρών. Όταν περιπέσεις σε αρρώστια, άνθρωπε, να θυμηθείς το σώμα του Ιώβ και εκείνη την άγια σάρκα· διότι ήταν άγια και καθαρή, παρόλο που είχε τέτοια τραύματα. Διότι ποιος αρρώστησε ποτέ με τέτοιον τρόπο; Ποιος δέχθηκε τόσο μεγάλη πληγή, ή είδε άλλον να τη δέχεται; Δεν υπάρχει κανείς, δεν υπάρχει. Λίγο-λίγο το σώμα του φθειρόταν, και από τα μέλη του ανέβλυζε από παντού πηγή σκωλήκων, και αυτή η εκροή ήταν συνεχής, και πολλή η δυσωδία από παντού, και το σώμα του, που σταδιακά κομματιαζόταν και έλιωνε από τέτοια σήψη, έκανε τις τροφές να του προκαλούν αηδία. Και η πείνα του ήταν αλλόκοτη και παράδοξη· διότι, παρόλο που του δινόταν τροφή, δεν μπορούσε να την απολαύσει· «Διότι», λέει, «βλέπω τα φαγητά μου σαν δυσωδία». Αλλά, θα πει κάποιος, αυτός είχε αρκετή παρηγοριά και ανακούφιση, γνωρίζοντας ότι ο Θεός του έστελνε αυτά τα δεινά. Όμως, αυτό ακριβώς ήταν που τον τάραζε και τον θορυβούσε περισσότερο, ότι δηλαδή πίστευε πως ο δίκαιος Θεός, τον οποίο εκείνος είχε υπηρετήσει και λατρεύσει με κάθε τρόπο, αυτός τον πολεμούσε, και δεν μπορούσε να βρει καμία εύλογη αιτία για όσα του συνέβαιναν. Αν όμως θεωρείς ότι αυτό αρκεί ως παρηγοριά, τότε θα μπορέσεις βεβαίως κι εσύ να αποκτήσεις αυτήν την ανακούφιση.

Αυτός όμως είδε ολόκληρο τον χορό των παιδιών του να αρπάζεται σε μια ριπή του χρόνου, και με τον πιο πικρό τρόπο θανάτου, και σε ώρα συμποσίου, και σε σπίτι που ήταν ανοιχτό για τους ξένους, και το σπίτι έγινε τάφος γι' αυτούς. Ποιος άραγε θα μπορούσε να περιγράψει εκείνη την πρωτοφανή πείνα, που είναι αδύνατον να ερμηνευθεί, την εκούσια, την ακούσια; Διότι δεν γνωρίζω πώς να την ονομάσω· εκούσια; Όμως επιθυμούσε να γευθεί τα παρατεθειμένα φαγητά· μήπως ακούσια; Όμως τα τρόφιμα ήταν μπροστά του και δεν υπήρχε κανείς να τον εμποδίσει, αλλά, παρότι το τραπέζι βρισκόταν δίπλα του, εκείνος απείχε, και ενώ έβλεπε τα φαγητά δεν τα άγγιζε. Διότι η δυσωδία των τραυμάτων του σώματός του, προλαβαίνοντας, εξάλειφε την επιθυμία του, και γέμιζε με αηδία το ίδιο το τραπέζι· «Διότι σαν δυσωδία», λέει, «βλέπω τα φαγητά μου». Και από τη μία πλευρά, η ανάγκη της πείνας τον βίαζε να αγγίξει τα φαγητά, από την άλλη όμως, η υπερβολική δυσωδία που προερχόταν από τις σάρκες του νικούσε τη βία της πείνας. Πώς να διηγηθώ τους πόνους; Τις πηγές των σκωλήκων, τον ιχώρα που κατέρρεε, τους ονειδισμούς των φίλων, την περιφρόνηση των υπηρετών; «Διότι δεν με λυπήθηκαν», λέει, «οι υπηρέτες μου, και δεν συγκράτησαν τα φτυσίματα από το πρόσωπό μου· και εκείνοι που δεν τους θεωρούσα άξιους να είναι ούτε μαζί με τα ποιμενικά μου σκυλιά, αυτοί τώρα έχουν πέσει επάνω μου, και με νουθετούν οι πιο ασήμαντοι». Άραγε δεν φαίνεται ότι όλα αυτά είναι βαρύτατα;

Διότι, αν και του παρατίθετο τραπέζι, απείχε, και ενώ έβλεπε μπροστά του τα φαγητά, δεν τα άγγιζε. Η δυσωδία των τραυμάτων του σώματός του, καθώς αναδυόταν, κατέστρεφε την επιθυμία του και γέμιζε το ίδιο το τραπέζι με αηδία. Δηλώνοντας αυτό ακριβώς έλεγε: «Διότι σαν δυσωδία βλέπω τα φαγητά μου». Και από τη μία πλευρά, η ανάγκη της πείνας τον βίαζε να αγγίξει τα παρατεθειμένα αγαθά· από την άλλη όμως, η υπερβολική δυσωδία που προερχόταν από τις σάρκες του νικούσε τον εξαναγκασμό της πείνας. Γι' αυτό ακριβώς τον λόγο είπα: «Δεν ξέρω πώς να τον αποκαλέσω». Εκούσιο; Μα επιθυμούσε να γευτεί τα παρατεθειμένα.

ΣΤ΄. Αλλά τι λέγεις; Ότι σε θλίβει και σε πιέζει η ασθένεια του σώματος; Όμως δεν έχεις υποφέρει ακόμη τόσα όσα ο μακάριος Ιώβ, μάλλον δε ούτε το πολλοστό μέρος εκείνων. Διότι, μετά την αθρόα απώλεια των ποιμνίων, των κοπαδιών των βοοειδών και όλων των άλλων αγαθών του, του αρπάχθηκε και ολόκληρο το πλήθος των παιδιών του· και όλα αυτά συνέβησαν μέσα σε μία ημέρα, ώστε όχι μόνο η φύση των πειρασμών, αλλά και η αλληλουχία τους να καταβάλει τον αθλητή. Μετά από όλα εκείνα, αφού δέχθηκε καίρια πληγή στο σώμα, έβλεπε σκουλήκια να αναβλύζουν από παντού από το σώμα του, και καθόταν γυμνός πάνω στην κοπριά, κοινό θέαμα συμφοράς για τους παρισταμένους, αυτός ο δίκαιος, ο αληθινός, ο θεοσεβής, ο οποίος απείχε από κάθε πονηρό πράγμα. Και δεν σταμάτησαν τα δεινά μέχρις εδώ· αλλά οδύνες την ημέρα και τη νύχτα, και μια πείνα ξένη και παράδοξη τον πολιορκούσε. Διότι, λέγει, σαν δυσωδία βλέπω τα φαγητά μου, (αντιμετωπίζοντας) καθημερινές προσβολές, χλευασμούς, περιπαίγματα και κοροϊδία.