Πατερικές αναφορές στο ΙΩΗΛ 1:5

Διότι θα ταίριαζε μόνο στη βασιλική φύση των όλων το να νομοθετεί και να κρίνει. Έφτασε βέβαια και ο Υιός σε αυτή τη δόξα, αφού ο Θεός και Πατέρας συγκατένευσε να την λάβει. Α. Και σε ποιον από όσους σκέφτονται ορθά δεν είναι φανερό ότι μας αραδιάζεις μάταια λόγια, φίλε μου, και σωρεύεις ένα ψυχρό και άχρηστο πλήθος εννοιών, αν δεν μας υποδείξεις ότι τα συγγράμματα των αγίων συμφωνούν με όσα είπες; Διότι δεν θα ακολουθήσουμε αυτούς που θέλουν και συνηθίζουν να ξερνούν όσα προέρχονται μόνο από τη δική τους διάνοια, αλλά αυτούς που μιλούν «από το στόμα του Κυρίου», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Β. Καλά τα λες. Επομένως, ο θείος Δαβίδ, λέει, έψαλε κάπου (και απηύθυνε τα λόγια προς τον Θεό Πατέρα σχετικά με την κλήση των εθνών): «Τοποθέτησε, Κύριε, νομοθέτη σε αυτούς, ας γνωρίσουν τα έθνη ότι είναι άνθρωποι». Ότι δε αυτό έχει εκπληρωθεί πολύ ξεκάθαρα στο πρόσωπό του, έρχεται και μας το λέει και ο ίδιος ο Υιός: «Εγώ δε εγκαταστάθηκα ως βασιλιάς από αυτόν πάνω στη Σιών, το άγιο όρος του, διαγγέλλοντας το πρόσταγμα του Κυρίου». Εκείνος δε που έχει ως δώρο της θέλησης άλλου το να βασιλεύει και να νομοθετεί, πώς δεν θα είχε επίκτητη και καθόλου φυσική, αλλά μάλλον προστιθέμενη την εξουσία και στα δύο; Α. «Ξεμεθύστε, εσείς που μεθάτε, από το κρασί σας», ας αναφωνήσει κάποιος και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα προς τους διεστραμμένους.

Επομένως, ας ακούσουν: «Συνέλθετε οι μεθυσμένοι από το κρασί τους»· διότι, όπως ακριβώς αυτοί που αγαπούν το ποτό και οι οινοπότες, έχοντας παραβλάψει την ακρίβεια της διάνοιάς τους από το πάθος, δεν θα μπορούσαν να γνωρίζουν όσα κάνουν την ώρα της μέθης, έτσι και αυτοί που έχουν αρρωστήσει στο νου από τη φιλοσαρκία και τις πιο αισχρές ηδονές, δεν θα μπορούσαν να γνωρίζουν τι ακριβώς πράττουν. Λοιπόν, ένα τέτοιο νόσημα της ανθρώπινης καρδιάς μάς εξηγεί ο Παύλος λέγοντας: «Διότι αυτό που πράττω δεν το γνωρίζω». Εάν όμως κάποιος διατηρεί την καρδιά του κατά κάποιον τρόπο πιο ευαίσθητη στους ελέγχους της συνείδησης, και από τη μία πλευρά στενοχωριέται που σφάλλει, αλλά από την άλλη πλευρά εξακολουθεί να νικιέται από τις ηδονές που οδηγούν στην αμαρτία, και βαδίζει προς το σφάλμα σχεδόν ακούσια, αυτός θα έλεγε δικαιολογημένα: «Διότι δεν πράττω αυτό που θέλω, αλλά κάνω αυτό που μισώ». Καθώς πόσοι και πόσες φορές έχουν μεν θαυμάσει την εγκράτεια, και μάλιστα έχοντας αρχίσει την άσκησή της, νικήθηκαν από τα κεντρίσματα της αισχρής ηδονής, και αφού ο νους τους λύγισε προς το χειρότερο, διέπραξαν την αμαρτία, ωστόσο μετά από αυτό γέμισαν με κατήφεια· σε αυτούς, λοιπόν, οι οποίοι ασθένησαν σχεδόν ακούσια, θα ταίριαζε πάρα πολύ και απολύτως δικαιολογημένα να πουν και πάλι: «Τώρα πλέον δεν το πράττω αυτό εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου». <Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός>. Εφαρμόζει πάλι την ακρίβεια της θεωρίας στη φύση του σώματος, και εξετάζει προσεκτικά τη δύναμη των αρρωστημάτων που ενυπάρχουν φυσικά σε αυτό.

Αυτά μεν λοιπόν έχουν έτσι. Ίσως όμως αντιδράσει ο φίλερις αιρετικός και, γελώντας πλατιά, θα πει: Τι έχετε πάλι να μας πείτε για αυτό, εσείς, ή ποιο επιχείρημα θα επινοήσετε, παραποιώντας με σοφίσματα τα γεγραμμένα; Ιδού, λέει η Γραφή, το Πνεύμα κατεβαίνει στον Υιό· ιδού, χρίεται από τον Θεό και Πατέρα, δηλαδή λαμβάνει αυτό που δεν έχει, όπως συμμαρτυρεί και ο μελωδός λέγοντας προς αυτόν: «Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε να είναι ομοούσιος με τον τέλειο Πατέρα ένας Υιός που δεν είναι τέτοιος, και γι' αυτό χρίεται; Ως προς αυτό, θεωρώ ότι πρέπει να πούμε σε όσους ανατρέπουν τα σεμνά δόγματα της Εκκλησίας και διαστρέφουν την ορθότητα των Γραφών: «Ξεμεθύστε εσείς που μεθάτε από το κρασί τους», ώστε, αφού ατενίσετε το λαμπρό κάλλος της αλήθειας, να μπορέσετε να αναφωνήσετε μαζί μας προς τον Υιό: «Αληθώς είσαι Υιός του Θεού». Διότι, αν πιστεύεις απόλυτα ότι αυτός είναι Θεός κατά φύση, πώς θα μπορούσε να μην έχει την τελειότητα; Γιατί είναι καιρός πια να ασεβήσετε και προς τον ίδιο τον Πατέρα· διότι από πού αυτός, όπως ισχυρίζεσαι, θα έχει κατ' ανάγκην την τελειότητα; Και πώς δεν θα καταπέσει στην ατελή, κατά τη γνώμη σας, ελάττωση του γεννήματος, εφόσον η θεία ουσία παραδέχτηκε έστω και μία φορά στο πρόσωπο του Υιού τη δυνατότητα να μην έχει το τέλειο, σύμφωνα βέβαια με τον δικό σας αμαθή και απαίδευτο ισχυρισμό;

Διότι τα πάθη, όταν ελέγχονται στην αρχή, καταπραΰνονται και ανακόπτονται. Αν όμως βρουν πλατιά και ανεμπόδιστη την πορεία προς το χειρότερο, κυριεύουν ολόκληρη την ψυχή από παντού, και δεν ανέχονται τον λογισμό που τα τιμωρεί. «Συνέλθετε εσείς που μεθάτε από το κρασί τους και κλάψτε· θρηνήστε όλοι εσείς που πίνετε κρασί μέχρι μέθης, διότι έχει αφαιρεθεί από το στόμα σας η ευφροσύνη και η χαρά». Χωρίς δυσκολία, λοιπόν, νομίζω, και από αυτά θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει καθαρά πόσο πολύ σοφός ήταν ο θεσπέσιος Παύλος, όταν απευθυνόταν σε εκείνους που είχαν ελκυστεί μέσω της πίστης στον Χριστό προς τη σωτηρία, και τους έλεγε, άλλοτε μεν: «Ξύπνησε εσύ που κοιμάσαι και ανάστα από τους νεκρούς και θα σε φωτίσει ο Χριστός»· άλλοτε πάλι, πείθοντάς τους να αγαπούν την καρτερία στους πόνους, λέγοντας γι' αυτό: «Αν υπομένετε την παιδαγωγία, ο Θεός συμπεριφέρεται σε σας ως υιούς· διότι ποιος υιός υπάρχει, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας;». Διότι ο Θεός, αν και είναι φιλάνθρωπος, παιδαγωγεί αυτούς που αμαρτάνουν, όχι με τη θέλησή του, αλλά επαναφέροντάς τους σαν από ανάγκη, και καθιστώντας αυτό το πράγμα τρόπο βοήθειας γι' αυτούς. Όπως ακριβώς, βέβαια, και οι επιστήμονες της ιατρικής χορηγούν στους ασθενείς ακόμη και τα πολύ επώδυνα από τα φάρμακα, καθιστώντας τον αναγκαίο πόνο θεραπεία της ασθένειάς τους.

Διότι δες πώς, αφού υπέδειξε εκ των προτέρων τις μάστιγες και προανήγγειλε τα όσα προέρχονται από την οργή, σχεδόν «σφίγγει τις σιαγόνες τους με χαλινό και φίμωτρο», σύμφωνα με το γεγραμμένο, και τους προστάζει να πορεύονται ως άνθρωποι, μεταστρέφοντας τον νου τους στο να επιλέγουν να πράττουν όσα είναι καλύτερα και πλέον αρμόζοντα. Διότι λέει: «Ξεμεθύστε όσοι μεθάτε από το κρασί σας». Ακούς πώς, λοιπόν, τους επιπλήττει ως τέκνα που έχουν χάσει τα λογικά τους και είναι ήδη κάπως μεθυσμένα, διότι εάν είχαν ανανήψει εξαρχής, θα ήταν αρκετά για την τιμωρία τους και μόνο τα δεινά από την κάμπη. Επειδή όμως παρέμειναν αναίσθητοι στην πρώτη οργή που τους επιβλήθηκε, προστέθηκε και η δεύτερη, και μετά από εκείνη η τρίτη, και προχώρησε μάλιστα μέχρι την τέταρτη. Όμως, τους προστάζει πλέον να οδηγηθούν στην επίγνωση όσων έχουν συμβεί, έστω και εάν αργά αφυπνιστούν και ανανήψουν, και αποβάλουν τη φιληδονία σαν μια μέθη του νου και την παράλογη επιλογή του να αμαρτάνουν, κλαίγοντας και θρηνώντας για τις δικές τους αμαρτίες.

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι και για τον καθένα από εμάς υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο κρασί, το οποίο μεθά την καρδιά. Διότι καταμερίζουμε μεταξύ μας, ας πούμε, τα πάθη, και κάποιος από εμάς ρέπει αχαλίνωτα προς τη φιλαργυρία, ενώ ταυτόχρονα πάσχει και από άλλα πάθη· κάποιος άλλος πάλι φρονεί τα του κόσμου και έχει αρρωστήσει από τη φιλοσαρκία, παραδομένος ολοκληρωτικά στις απολαύσεις και τις φιληδονίες· και κάποιος άλλος έχει εκτραπεί σε οποιαδήποτε άλλη αμαρτία. Ορμούμε λοιπόν προς τα τόσο βδελυρά και θεομίσητα πάθη, άλλοι όχι με τόση σπουδή, ενώ άλλοι παρασύρονται με όλες τους τις ορμές, έχοντας αδιόρθωτη την κλίση της διανοίας τους. Γι' αυτό ακριβώς λέει ο Προφήτης: «Ανανήψατε εσείς που μεθάτε από το κρασί σας»· και συμβουλεύει ότι πρέπει να θρηνούν γοερά όσοι πίνουν κρασί μέχρι μεθύσης. Διότι, όπως ανέφερα προηγουμένως, ορισμένοι δεν σταματούν τις φιληδονίες μέχρι τον κορεσμό και την αυτάρκεια, αλλά μεθούν με αυτές και τις παρατείνουν πέρα από κάθε μέτρο· από το στόμα αυτών, λέει, έχει αφαιρεθεί και η ευφροσύνη και η χαρά. Διότι λέει αλήθεια ο Χριστός ότι, με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε, αυτοί που πενθούν τώρα θα παρηγορηθούν· ενώ σε εκείνους που έχουν συνηθίσει να απολαμβάνουν τρυφηλό βίο θα ακολουθήσει η ανάγκη να χύσουν δάκρυα, διότι το τέλος της αλαζονικής καλοπέρασης θα είναι θρήνος και οιμωγή, και καταβιβάζει στα βάθη του άδη όσους την αγαπούν. Αληθεύει επίσης και ο Δαβίδ, όταν λέει προς τον Θεό: «Δεν υπάρχει στον θάνατο κάποιος που να σε θυμάται· και στον άδη, ποιος θα σε δοξολογήσει;»

Διότι δεν κατανοούν με ευκολία· αντίθετα, αποφεύγουν τη μάθηση, σφάλλοντας με άλλον τρόπο, και καθοδηγούμενοι αποκλειστικά από τη δική τους αμάθεια στο να μην απολαύσουν κανένα από τα αγαθά. Ας ακούσουν όμως και αυτοί μέσω της προφητικής φωνής: «Συνέλθετε, εσείς που μεθάτε από το κρασί σας». Ελάτε λοιπόν να εξετάσουμε ποια είναι η χρησιμότητα της περιτομής, ή ποια ωφέλεια μας προσφέρει ο νομοθέτης μέσω αυτής. Διότι το να εφαρμόζεται η περιτομή στα μέλη του σώματος μέσω των οποίων η φύση υπηρετεί την αναπαραγωγή, εάν δεν έκρυβε μέσα της το πιο υψηλό νόημα, δεν θα στερούνταν γελοιότητας· απεναντίας, θα αποτελούσε μομφή κατά της τέχνης του Δημιουργού, υπονοώντας ότι φόρτωσε το σχήμα του σώματος με κάποια ανώφελα και περιττά στοιχεία.

Λοιπόν, για να μιλήσουμε σύμφωνα με τον προφητικό λόγο: «Συνέλθετε, εσείς που μεθάτε από το κρασί σας· θρηνήστε, όλοι εσείς που πίνετε κρασί μέχρι μέθης, διότι έχει αφαιρεθεί από το στόμα σας η ευφροσύνη και η χαρά.» Διότι, μήπως δεν αποδεικνύεται αληθινός σε εμάς ένας τέτοιος λόγος και από την ίδια την εμπειρία; Ω γεωργοί της Αιγύπτου, ποια διήγηση υπάρχει για εμάς στο παρόν; Και ποιος λόγος εμπεριέχει ευφροσύνη και χαρά; Ποιος δε από εσάς, είτε μικρός είτε μεγάλος, εξαιτίας της οργής που μόλις επέπεσε, φαίνεται να έχει περιπέσει σε τέτοια αναισθησία, ώστε να μπορέσει να σταματήσει τον θρήνο και τον οδυρμό, και να μην έχει την παρειά του καταβρεγμένη από τα δάκρυα; Ώστε, πολύ επίκαιρα θα μπορούσε να πει και τώρα για εμάς ο προφήτης: «Γεωργοί, θρηνήστε τα κτήματα για το σιτάρι και το κριθάρι, διότι χάθηκε ο τρυγητός από τον αγρό. Η άμπελος ξεράθηκε· και οι συκιές μαράζωσαν. Η ροδιά, και ο φοίνικας, και η μηλιά, και όλα τα δέντρα του αγρού ξεράθηκαν· διότι οι υιοί των ανθρώπων κατήσχυναν τη χαρά.»

Δ'. Επομένως, αφού θέσουμε εκ των προτέρων το παράδειγμα ως έναν αισθητό τύπο για τις θεωρητικές αναζητήσεις, ας υψωθούμε προς αυτό που υπερέχει ασυγκρίτως, και όσο το δυνατόν καλύτερα, στο μέτρο του εφικτού, προσεγγίζοντας το ίδιο το κάλλος της θείας φύσεως, ας κατανοήσουμε ότι ο μεν ανθρώπινος λόγος, και βεβαίως η μορφή που τυχόν θα μπορούσε να νοηθεί ότι ενυπάρχει στα σώματα, στερούνται αυτόνομης υπάρξεως και σε καμία περίπτωση δεν υφίστανται ιδιαιτέρως και αυτοτελώς· αντίθετα, το θείο και υπερκόσμιο γέννημα, δηλαδή ο Υιός, υφίσταται, έχοντας γεννηθεί υποστατικώς από τον Πατέρα, ο Οποίος υφίσταται αγεννήτως. Ας μην ταράζει όμως κανέναν η διαφορά των λέξεων. Διότι δεν θα αποδεχτούμε βεβαίως τις επιπόλαιες σκέψεις ορισμένων, οι οποίοι μιλούν από την καρδιά τους και όχι από το στόμα του Κυρίου, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί. Σε αυτούς ταιριάζει να αναφωνήσουμε και να πούμε: «Συνέλθετε, εσείς που μεθάτε από το δικό σας κρασί». Ή μάλλον, για να πούμε την αλήθεια, μη γνωρίζοντας ούτε καν τον εαυτό τους, υψώνουν υπερήφανα το κέρας τους «και μιλούν με αδικία κατά του Θεού», όπως ψάλλει σε εμάς και ο ίδιος ο θείος Δαβίδ. Διότι, συνδέοντας χωρίς σύνεση τα εφευρήματα των ανθρώπινων εννοιών και «υφαίνοντας ιστό αράχνης» με κάποιους αδύναμους συλλογισμούς, σύμφωνα με τη Γραφή, λεηλατούν ανόσια τις ψυχές των πιο απλοϊκών ανθρώπων, παρασύροντάς τες στην πλάνη και ρίχνοντάς τες στους λάκκους της απώλειας.

Από πού, λοιπόν, και άμεσα συντάσσεται μαζί με τον Πατέρα ως Υιός, χωρίς να μεσολαβεί τίποτα; Έπειτα, πού άραγε θα τοποθετήσουμε τον Μονογενή, ανεβάζοντας στη θέση Του τον άνθρωπο, και μάλιστα, καθώς λέει, ο οποίος ενεργείται από Αυτόν και τιμάται εξαιτίας Του; Άραγε ο ισχυρισμός τους δεν έχει ξεφύγει από τη λογική, δεν κινείται εκτός του σκοπού και, έχοντας αστοχήσει ολοκληρωτικά ως προς την αλήθεια, δεν θα έπρεπε δικαίως να χλευαστεί; Β— Ο Λόγος του Θεού, λέει, ονομάστηκε άνθρωπος με τον εξής περίπου τρόπο: διότι όπως ακριβώς ο άνθρωπος που προσλήφθηκε από Αυτόν γεννήθηκε μεν στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, αλλά ονομάστηκε Ναζωραίος επειδή κατοίκησε στη Ναζαρέτ, έτσι και ο Θεός Λόγος ονομάζεται άνθρωπος επειδή κατοίκησε μέσα σε άνθρωπο. Α— Ω, σκέψη που προσιδιάζει σε γραΐδια και νους παραλυμένος, που ξέρει μόνο να φλυαρεί ακατάληπτα και τίποτε άλλο. «Συνέλθετε, οι μεθυσμένοι, από το κρασί σας», ας αναφωνήσει κάποιος στους αντιπάλους, γιατί διαστρέφετε την αλήθεια και, παραποιώντας τη δύναμη των θείων δογμάτων, παρασύρεστε εκτός της βασιλικής οδού;

ΤΙΤΛΟΣ Ε΄. —Περί μεθυόντων. «Ο γιος του Άδερ, πίνοντας και μεθώντας, ο ίδιος και τριάντα δύο βασιλιάδες σύμμαχοι μαζί του. Βγήκαν δε και οι υπηρέτες των χωρών, και έφυγε η Συρία.» «Μην είσαι οινοπότης. Διότι κάθε μέθυσος και πόρνος θα φτωχύνει.» «Όποιος ευχαριστείται περνώντας τον χρόνο του με κρασιά, στα δικά του οχυρώματα θα αφήσει ατιμία.» «Σε ποιον ταιριάζει το αλίμονο; σε ποιον ο θόρυβος; σε ποιον οι καταδίκες; σε ποιον οι αηδίες και οι φλυαρίες; σε ποιον τα μάταια συντρίμματα; ποιανού τα μάτια είναι πελιδνά; Όχι σε εκείνους που χρονοτριβούν στα κρασιά; όχι σε εκείνους που αναζητούν πού γίνονται συμπόσια; Μη μεθάτε με κρασί, αλλά να συναναστρέφεστε με δίκαιους ανθρώπους. Διότι εάν προσηλώσεις τα μάτια σου στις φιάλες και τα ποτήρια, ύστερα θα περπατάς πιο γυμνός και από την ύπαιθρο.» «Είναι προτιμότερο να πάει κανείς σε σπίτι πένθους, παρά να πάει σε σπίτι συμποσίου.» «Συνέλθετε από τη μέθη, εσείς που μεθάτε από το κρασί, και κλάψτε, όλοι εσείς που πίνετε κρασί μέχρι να μεθύσετε, διότι έχει αφαιρεθεί από το στόμα σας η ευφροσύνη και η χαρά.» «Αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και επιδιώκουν τα μεθυστικά ποτά, σε εκείνους που παραμένουν μέχρι αργά. Διότι το κρασί θα τους κατακάψει. Διότι πίνουν το κρασί με συνοδεία κιθάρας και ψαλτηρίου, τυμπάνων και αυλών, ενώ δεν κοιτάζουν τα έργα του Θεού.» «Ο μέθυσος εργάτης δεν πρόκειται να πλουτίσει.» «Ο πολύς οίνος φέρνει πικρία στην ψυχή. Η μέθη πληθαίνει τον θυμό του άφρονα προκαλώντας προσκόμματα, μειώνοντας τη δύναμή του και προκαλώντας τραύματα.» «Μεγάλη οργή είναι η μέθυση γυναίκα.» «

Διότι όλοι θα με γνωρίσουν, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο από αυτούς. Ανανήψτε, εσείς που μεθάτε από το κρασί της ασέβειάς σας, και δώστε προσοχή, ακούγοντας τον προφήτη να αναφωνεί με φωνή μεγάλη και λαμπρή: ότι δεν θα με γνωρίσει ένας ή δύο, ή ο δούλος ή ο ελεύθερος, ή ο πλούσιος ή ο φτωχός, ή ο άρχοντας ή ο αρχόμενος, ή ο βασιλιάς ή ο ιδιώτης, ή απλώς ο τάδε και ο τάδε, αλλά όλοι, λέει, θα με γνωρίσουν, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο από αυτούς. Ποιον; Τον Ποιητή και Δεσπότη τους, αυτόν που τους έδωσε πνοή ζωής, τον κηδεμόνα, τον συνοχέα των πάντων, τον ευεργέτη, αυτόν που με τη σοφία του κυβερνά και κατευθύνει τα πάντα, αυτόν που δωρίζει σε όλους το είναι και το ευ είναι. Δεν θα γνωρίσουν ξένους θεούς, δεν θα προσκυνήσουν τα έργα των χεριών τους, δεν πρόκειται να πουν στην πέτρα και στο ξύλο: Εσύ μας έφτιαξες· αλλά όλοι θα γνωρίσουν εμένα, από τον μικρότερο μέχρι τον μεγαλύτερό τους θα γνωρίσουν εμένα, δεν θα με αγνοήσουν, ούτε θα προσκυνήσουν τον διάβολο, ούτε θα αποδώσουν σεβασμό στην κτίση αντί για τον Κτίσαντα· αλλά Εκείνος που ενεργεί μέσω των υπηρετών του ομιλεί, ώστε, με αυτά τα τόσο λαμπρά και ξεκάθαρα λόγια της αλήθειας, να αποβάλλουν τη δική τους ψευδολογία και πλάνη· διότι πώς θα ήταν δυνατόν, εκείνοι που δέχθηκαν αυτήν την Καινή Διαθήκη, η οποία είναι πολύ υψηλότερη από την προηγούμενη, να ολισθήσουν προς την προσκύνηση των μάταιων ειδώλων;

Στα παραπάνω προσθέτει στη συνέχεια τα εξής: «Διότι ο Θεός σε ολόκληρη την Παλαιά και την Καινή αναιρεί αυτά, λέγοντας με ακρίβεια: "Κύριον τον Θεόν σου θα προσκυνήσεις και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις".» Συνέλθετε εσείς που μεθάτε από το κρασί της απείθειας και της άγνοιάς σας, και δείτε ότι μέσα από αυτά δεν μιλάει πλέον ο Επιφάνιος, αλλά ο Ευσέβιος. Διότι, παρόμοια με τον Ευσέβιο, ο Επιφανίδης που τα είπε αυτά αγνόησε τη δύναμη και των παλαιών και των νέων, επειδή και οι δύο θεωρούν ότι επιτρέπεται όμοια και ίση λατρεία και στις δύο περιπτώσεις· ωσαύτως έχουν παραιτηθεί από τα προστάγματα της νομικής λατρείας, και έχουν απαρνηθεί το μυστήριο της εν πνεύματι θεοσέβειας των χριστιανών, και δεν λογίζονται ούτε καθαρά Ιουδαίοι ούτε βέβαια φανερά Χριστιανοί. Διότι δεν έκαναν διάκριση ανάμεσα στο άγιο και το βέβηλο, ταυτίζοντας με ασέβεια και αθεΐα την εικόνα του Χριστού με τα φάσματα των δαιμόνων, και χωρίς να αναγνωρίζουν καμία διαφορά ανάμεσα στην εν πνεύματι θεοσέβεια και λατρεία των χριστιανών σε σχέση με την ελληνική δεισιδαιμονία, ή αναγνωρίζοντας την οποιαδήποτε διαφορά ως προς την προσκύνηση, αλλά αναμειγνύοντας τα ασυμβίβαστα, και έχοντας ως αφετηρία τα παλαιά, προβαίνουν στην αναίρεση των συμβόλων της νέας ευαγγελικής χάριτος. Εξαιτίας αυτών, εκτός από την ασέβειά τους, στηλιτεύεται ολοφάνερα και η παραφροσύνη τους.