Πατερικές αναφορές στο ΙΩΝΑΣ 3:4

Αλλά ίσως, σχετικά με τους Νινευίτες, θα μπορούσε κάποιος να θέσει το εξής ερώτημα: Αν ο λόγος του Θεού επέχει θέση όρκου, διότι όσα λέγει είναι αληθινά και δεν ψεύδεται, πώς, ενώ είπε: «Τρεις ημέρες ακόμη και η Νινευή θα καταστραφεί», δεν εκπλήρωσε τον λόγο του; Διότι και αυτό θα φανεί ότι έρχεται σε αντίφαση με τα προηγούμενα. Αλλά δεν ψεύδεται ο Θεός· μη γένοιτο! Ούτε ο λόγος του έμεινε ανεκπλήρωτος.

Διότι με τη φιλανθρωπία άμβλυνε την οργή, και απέβλεψε περισσότερο στη μετάνοια των Νινευιτών παρά στην προηγούμενη αμαρτία τους. Και ο λόγος του Θεού δεν είχε την έννοια ότι μετά από τρεις ημέρες επρόκειτο να καταστραφεί η Νινευή, αλλά σήμαινε: «τρεις ημέρες θα σας ανεχθώ»· προκειμένου, μέσα στον χρόνο της ανοχής των τριών ημερών, να έχουν την εξουσία να μετανοήσουν, ή να επιλέξουν την οργή που θα ακολουθούσε έπειτα. Διότι, τι λέει ο προφήτης; «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί». Δεν είπε: «Μετά από τρεις ημέρες θα καταστραφεί»· διότι, εάν το έλεγε, θα είχε συμβεί οπωσδήποτε· αλλά «Ακόμη τρεις ημέρες, και θα καταστραφεί»· ώστε με το να λέγεται η λέξη «ακόμη», να εννοήσουμε την ανοχή του Θεού, και με την καταστροφή την οργή που θα επερχόταν μετά την ανοχή, εάν δεν μετανοούσαν. Επειδή, εάν δεν είχε ενεργήσει κατ' αυτόν τον τρόπο, και δεν είχε δώσει την αναβολή των τριών ημερών χάριν της μετάνοιας των ανθρώπων, τι εμπόδιζε τον Θεό να καταστρέψει τη Νινευή αμέσως; Μήπως κάποια αδυναμία;

Ιωνάς, ς΄. Απηυθύνθη λόγος Κυρίου προς αυτόν να μεταβεί στη Νινευή και να κηρύξει σε αυτήν: «Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί». Αλλά ο Ιωνάς, αποφεύγοντας το κήρυγμα, επιβιβάστηκε σε πλοίο, και όταν ξέσπασε τρικυμία, ρίχτηκε στη θάλασσα και καταπόθηκε από θαλάσσιο κήτος.

Και τι σημαίνει αυτό; Απόκριση του Ιωάννη: Αδελφέ, «τα κρίματα του Θεού είναι άβυσσος πολλή». Ανάλογα με την καρδιά εκείνου που ρωτά, ο Θεός βάζει λόγια στο στόμα εκείνου που του μιλά, είτε για δοκιμασία είτε επειδή η καρδιά του έχει αλλάξει και αξιώνεται να ακούσει κάτι διαφορετικό, ή επειδή κάποιοι άλλοι αλλάζουν, ενώ βρίσκονται στην ίδια κατάσταση, και εξαιτίας τους ο Θεός μιλάει διαφορετικά μέσω του αγίου Του. Όπως ακριβώς μίλησε μέσω του Ησαΐα προς τον βασιλιά Εζεκία. Διότι, αφού του είπε: «Τακτοποίησε τις υποθέσεις σου, διότι πεθαίνεις», η καρδιά του βασιλιά άλλαξε και λυπήθηκε. Και πάλι, μέσω του ίδιου του Ησαΐα, του είπε: «Ιδού, ο Θεός πρόσθεσε στη ζωή σου άλλα δεκαπέντε έτη». Εάν λοιπόν μιλούσε μέσω άλλου, το γεγονός θα προκαλούσε σκάνδαλο, με το να φαίνεται ότι οι άγιοι μιλούν διαφορετικά. Και πάλι, απευθυνόμενος στην καρδιά των Νινευιτών, μίλησε μέσω του Ιωνά και είπε: «Μετά από τρεις ημέρες καταστρέφω την πόλη». Όταν όμως η καρδιά τους άλλαξε και οδηγήθηκε στη μετάνοια, ο Θεός έδειξε την πολλή Του φιλανθρωπία και χάρισε την πόλη, επειδή άλλαξε προς το αγαθό.

Διότι και τα δύο τα πράττει ο φιλάνθρωπος Κύριος· και με φοβερά δεινά απειλεί, και δεν επιφέρει τα απειληθέντα σε όσους μετανοούν. Κλάψτε και θρηνήστε ο καθένας για τα δικά του αμαρτήματα, μήπως τυχόν υποστείτε όσα έχουν εξαγγελθεί. Εάν ο Θεός δεν επιθυμούσε τη μετάνοια του αμαρτωλού, για ποιο λόγο κηρυσσόταν στη Νινευή η καταστροφή της ύστερα από τρεις ημέρες; Αλλά, επειδή ο ελεήμων Κύριος είδε τη συντριβή τους, απομάκρυνε την οργή Του και τη διέλυσε σαν σύννεφο.

Ο Μωυσής, λαμβάνοντας τη δεύτερη νομοθεσία, είχε ανάγκη και από δεύτερη νηστεία. Και οι Νινευίτες, εάν δεν νήστευαν μαζί τους και τα άλογα ζώα, δεν θα απέφευγαν την απειλή της καταστροφής. Μεγάλο αγαθό για τους ανθρώπους είναι η νηστεία, η οποία ανακάλεσε απόφαση του Θεού. Κηρύχθηκε στη Νινευή καταστροφή εντός τριών ημερών· και η επιστροφή προς τον Θεό νίκησε την καταστροφή· διότι η απειλή της καταστροφής άρθηκε εξαιτίας της επιστροφής.

Διότι άκουγα μεν για τη λατρεία των Ιουδαίων, κατέλαβα κατά κράτος την άγια πόλη, λεηλάτησα τον ναό. Απέκτησα εξ ακοής μια μέτρια γνώση των εντολών που δόθηκαν στους απογόνους του Ισραήλ. Μάλιστα δε και ο προφήτης Ιωνάς στάλθηκε από τον Θεό κηρύττοντας και λέγοντας: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί». Και αφού φοβήθηκα αμέσως την απειλή, μετανόησα μεν, αλλά αδίκησα πάλι με το να μην ακούσω, και φρόντισα με προθυμία να μη βλέπω αυτά που ήταν αναγκαίο να βλέπω. Διότι έχει πλανηθεί η καρδιά μου. Και με έχει καταποντίσει η αμαρτία, θάβοντάς με κατά κάποιον τρόπο. Γι' αυτό ακριβώς και η ψυχή μου έχει περιέλθει σε φόβο· διότι βρέθηκα μέσα στους τρόμους των εσχάτων. Αυτά λοιπόν θα μπορούσαν να είναι τα λόγια των Ασσυρίων. Διότι είναι συνήθεια στους αγίους προφήτες να προσωποποιούν τις φωνές, για την ωφέλεια των ακροατών. <Ετοιμάστε τραπέζι, πιείτε, φάτε. Σηκωθείτε οι άρχοντες, ετοιμάστε ασπίδες.> Είπα ότι ο λόγος της προφητείας πολλές φορές ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό λόγω της εναλλαγής των προσώπων· και πρέπει οπωσδήποτε εκείνοι, οι οποίοι επιθυμούν να τον κατανοούν και να τον αποδίδουν ορθά, να παρατηρούν με ακρίβεια τέτοια σημεία.

Διότι δεν διαπαιδαγώγησε με άλλες εντολές τον Ισραήλ πριν από τον θάνατο και με άλλες μετά από αυτόν όσους προέρχονταν από τα έθνη· αλλά ένα είναι το Ευαγγέλιο για όλους. Και η γνώση των θείων μαθητών είναι απολύτως μία, και όχι άλλη σε αυτούς που προέρχονται από τον Ισραήλ και άλλη σε εμάς που έχουμε κληθεί από τα έθνη μέσω της πίστεως για αγιασμό. «Και σηκώθηκε ο Ιωνάς και πορεύθηκε στη Νινευή, καθώς του μίλησε ο Κύριος. Η Νινευή δε, ήταν πόλη μεγάλη ενώπιον του Θεού, ίση με δρόμο πορείας τριών ημερών. Και άρχισε ο Ιωνάς να εισέρχεται στην πόλη, προχωρώντας δρόμο πορείας μίας ημέρας, και κήρυξε και είπε: Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί». Αποστέλλεται, λοιπόν, ο Προφήτης και, ζωσμένος με ακατανίκητη προθυμία, ξεκινά το έργο του. Διότι εισέρχεται πράγματι, και μάλιστα με νεανική ορμή, στην αλλόφυλη Νινευή, για να υπηρετήσει τα θεία προστάγματα. Και επειδή η πόλη ήταν ευρύχωρη και εκτεινόταν σε τέτοιο μέγεθος ώστε να απαιτείται πορεία τριών ημερών αν κάποιος ήθελε να την περιέλθει, αυτός τη διασχίζει σε μία ημέρα· ή μάλλον, όπως φρονούν άλλοι, αφού διήνυσε απόσταση μίας ημέρας μέσα σε αυτήν, διακήρυσσε τον λόγο του θείου μηνύματος. Ήταν δε αναμφίβολα αξιοθαύμαστο το ότι ο Προφήτης, ένας άνδρας Εβραίος, ερχόμενος από ξένο τόπο και που μάλλον δεν τον γνώριζε κανένας από τους εκεί κατοίκους, βάδιζε στη μέση της πόλης, φωνάζοντας δυνατά και λέγοντας: Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί. Εδώ πάλι, παρατήρησέ μου αυτό και εξέτασέ το λεπτομερώς.

Διότι ο μεν Θεός των όλων διέταξε να διακηρυχθεί για τη Νινευή: «Ότι ανέβηκε η κραυγή της κακίας της προς εμένα». Ο δε Προφήτης, όταν βρέθηκε μέσα σε αυτήν, φώναζε: «Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί». Τι θα πούμε λοιπόν; Μήπως λέει ψέματα, και μίλησε από την καρδιά του, και όχι βέβαια από το στόμα του Κυρίου, όπως ισχυρίζονται μερικοί; Δεν λέμε αυτό, αλλά μάλλον το εξής, ότι δηλαδή οι προφήτες φανερώνουν μεν πολλές φορές τον τρόπο της αποστολής τους, αλλά δεν μεταφέρουν οπωσδήποτε σε εμάς όλους τους λόγους που απηύθυνε ο Θεός προς αυτούς, ούτε βέβαια εκείνους που απηύθυναν οι ίδιοι προς τον Θεό. Διότι, το ότι του μίλησε ο Δεσπότης λέγοντας: «Σήκω και πήγαινε στη Νινευή και κήρυξε σε αυτήν, διότι ανέβηκε η κραυγή της κακίας της προς εμένα», το ακούσαμε ξεκάθαρα αμέσως στις αρχές της προφητείας. Όμως το ότι ο ίδιος είπε κάτι προς τον Θεό, δεν το γνωρίσαμε. Ωστόσο, τον βρίσκουμε να λέει: «Ω Κύριε, δεν ήταν αυτοί οι λόγοι μου, όταν ήμουν ακόμη στη χώρα μου; Γι' αυτό έσπευσα να φύγω στη Θαρσείς, διότι γνώριζα ότι εσύ είσαι ελεήμων και οικτίρμων». Βλέπεις ότι τα περισσότερα έχουν αποσιωπηθεί, και έχουν ειπωθεί αθέατα από τον Θεό και ομοίως προς τον Θεό μέσω της φωνής του Προφήτη;

Αξιώθηκαν θείων οπτασιών, και αποδείχθηκαν ανώτεροι από τη φωτιά, και αψήφησαν την απειλή του βασιλιά· και κυριάρχησαν στα λιοντάρια, μεταβάλλοντάς τα σε μια παρά φύση ημερότητα. Τι όμως διέσωσε τους Νινευίτες από εκείνη τη μεγάλη απειλή; Διότι ο προφήτης κήρυττε: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί». Εκείνοι όμως, καταφεύγοντας στη νηστεία σαν σε κάποιο απόρθητο φρούριο, εξευμένισαν τη θεία οργή και απαλλάχθηκαν από τα αναμενόμενα δεινά.

Η χάρη της μετάνοιας διαβαίνει ευεργετώντας και τα έθνη. Διότι όχι μόνο τώρα, αλλά και στην εποχή του Νόμου πολιτεύθηκε προς κάθε άνθρωπο. Η μετάνοια ανήγειρε πόλεις, και ανόρθωσε έθνη που κατέρρεαν. Με μία μόνο παρέμβαση ανοικοδόμησε τη Νινευή, μια παμμέγιστη πόλη. Μέσω αυτής μαθαίνω την ευσπλαχνία του Κυριακού λόγου, που λέει: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Διότι τις πόλεις που γκρέμιζαν οι δαίμονες εξαιτίας της αμαρτίας, αυτές ο Χριστός τις ξανάχτισε μέσω της μετάνοιας. «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Και η μετάνοια λέει στους Νινευίτες: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί».

Αντιπαράθεσε λόγο με λόγο και ρήμα με ρήμα, και θα βρεις τα λόγια της μετάνοιας να ερμηνεύονται στον Χριστό. Εκείνος υποσχόταν να ανορθώσει, και αυτή απειλούσε να καταστρέψει, εάν δεν μετανοούσε. Δεν θα απειλούσε η μετάνοια, εάν δεν είχε θλιβεί η Νινευή· ούτε θα ανόρθωνε ο Χριστός την πόλη των αμαρτωλών, εάν δεν είχε μετανοήσει. Ο Χριστός ανασταίνει εναγκαλιζόμενος τη μετάνοια, και από τη δική Του ανάσταση αποδεικνύει ότι η μετάνοια καθίσταται για κάθε άνθρωπο η αιτία για την ανάσταση προς την ευσέβεια.

ΙΩΝΑΣ, Ε'. Λόγος Κυρίου απευθύνθηκε προς αυτόν να μεταβεί στη Νινευή και να κηρύξει σε αυτήν, ότι σε τρεις ακόμη ημέρες θα καταστραφεί η Νινευή. Αλλά ο Ιωνάς, αποφεύγοντας το κήρυγμα, επιβιβάστηκε στο πλοίο. Όταν δε ξέσπασε τρικυμία, ρίχτηκε στη θάλασσα και καταπόθηκε από θαλάσσιο κήτος.

Διότι άκουσαν τον Ιωνά και πίστεψαν σε αυτόν που διαλαλούσε τη θεία απόφαση, «ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί»· και αφού άκουσαν και πίστεψαν, δεν έριξαν τους εαυτούς τους στο πονηρό βάραθρο της απελπισίας, ούτε έβαλαν τον λίθο της πώρωσης στις καρδιές τους· αλλά λέγοντας στον εαυτό τους και αναμεταξύ τους, «ποιος ξέρει, μήπως ο Κύριος αλλάξει γνώμη και μας σπλαχνιστεί και δεν χαθούμε;», αποστράφηκε ο καθένας τον πονηρό του δρόμο και την αδικία που βρισκόταν στα χέρια του, και κηρύσσουν νηστεία και ντύνονται με σάκους, από τον μικρό μέχρι τον μεγάλο εξ αυτών, ώστε και ο βασιλιάς καθόταν μαζί τους μετανοώντας πάνω σε σάκο και στάχτη, και τα νήπια να μη θηλάζουν, διότι οι μητέρες, όπως φαίνεται, από το σφοδρό πένθος ξέχασαν και τα βρέφη που θήλαζαν, όπως ακριβώς λέει και ο ψαλμωδός, «ξέχασα να φάω τον άρτο μου από τη φωνή του στεναγμού μου», και τα κτήνη να μη βόσκουν, διότι και αυτά, καθώς φαίνεται, οι βουκόλοι και οι ποιμένες τα άφησαν κλεισμένα στα μαντριά και τους στάβλους, όντας οι ίδιοι δεσμευμένοι από τη σφοδρή κατάνυξη.

Νήστεψαν οι Νινευίτες και σώθηκαν, και μέσω της νηστείας μετέβαλαν τον θυμό του Θεού. Και την απόφαση που είχε εκδοθεί εναντίον τους η νηστεία την εμπόδισε· διότι λέει ο προφήτης: «Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί». Δεν είπε «μετά από τρεις ημέρες η Νινευή θα καταστραφεί»· διότι εάν έλεγε «μετά από τρεις ημέρες», θα καταστρεφόταν, αλλά είπε «ακόμη τρεις ημέρες», δείχνοντας με αυτό ότι: «Τόσον καιρό σας ανέχθηκα και δεν μετανοήσατε. Για τρεις ημέρες ακόμη σας ανέχομαι και, εάν μέσα στις τρεις αυτές ημέρες δεν μετανοήσετε, τότε η πόλη θα καταστραφεί». Και τόσον καιρό δεν μετανόησαν, παρά μόνο διαμέσου των τριών ημερών, δηλαδή διαμέσου του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

Και οι Νινευίτες, αν και ήταν βάρβαροι άνθρωποι και είχαν δεχθεί μια σχεδόν σαφή καταδικαστική απόφαση, δεν συμπεριφέρθηκαν καθόλου βάρβαρα· αντιθέτως, αντιλήφθηκαν ότι το «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί» φανερώνει τη θεία φιλανθρωπία. Διότι η απόφαση, μολονότι απέπνεε την απειλή μιας αμετάκλητης καταδίκης, έκρυβε τη δυνατότητα επιλογής μέσα στη συνδεδεμένη με αυτήν αναβολή· διότι δεν περιείχε·

Ύστερα από τρεις ημέρες· αλλά εννοούσε κάτι τέτοιο: «Τρεις ακόμη ημέρες σας ανέχομαι». Και εκείνοι, αφού αγωνίστηκαν με επίγνωση, απέκρουσαν την απώλεια και αποκόμισαν τη σωτηρία. Διότι, μολονότι η απόφαση φαινόταν να έχει ένα μόνο νόημα, στην πραγματικότητα φανέρωσε δύο: είτε τιμωρία για όσους παρέμεναν αμετανόητοι είτε σωτηρία για όσους μετανοούσαν. Αυτό ακριβώς έδειξε και η έκβαση, η οποία ακολούθησε περισσότερο την ερμηνεία παρά την απόφαση.

Ποιος ασπάστηκε τη νηστεία και δεν δοξάστηκε; Ποιος την τήρησε και δεν μεγαλύνθηκε; Ποιος διαφύλαξε τους θεσμούς της και δεν μακαρίστηκε; Ποιος την απέκτησε και δεν νίκησε τους πειρασμούς; Ποιος άκουσε τις υποσχέσεις της και δεν τιμήθηκε, όχι μόνο από τους ανθρώπους, αλλά και διασώθηκε από την οργή και την αγανάκτηση του Θεού; Δεν οπλίστηκε με αυτήν ο Αχαάβ και σώθηκε από τη θεήλατη οργή, αυτός που είχε παραδοθεί ως βορά στα όρνεα και στα θηρία, και στου οποίου το αίμα, όπως αναφέρεται, θα λούζονταν οι πόρνες; Μέσω αυτής απαλλάχθηκε από τον θανάσιμο κίνδυνο, και η νηστεία αποδείχθηκε ισχυρότερη και από προφήτη; Δεν την τήρησαν οι Νινευίτες, άνθρωποι και κτήνη, και γλίτωσαν από την τριήμερη απειλή, καθιστώντας τον λόγο του προφήτη Ιωνά ανενεργό; Δεν την τήρησαν οι Προφήτες και έγιναν μέτοχοι θεωριών και οπτασιών του παντοκράτορα Θεού, και προείδαν και προφήτευσαν τα μέλλοντα σαν να ήταν παρόντα; Δεν οπλίστηκαν με αυτήν και οι Απόστολοι, και παντού σε ολόκληρη τη γη διέδραμε ο φθόγγος τους, και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους; Δεν την ενστερνίστηκαν και οι Μάρτυρες, και κατέρριψαν ναούς, βωμούς και τις κνίσες των ειδώλων, και δεν υπολόγισαν καθόλου τον θυμό των τυράννων;

Και βέβαια συνηθίζουμε κατά κάποιον τρόπο, όταν η τιμωρία πρόκειται να συμβεί στο μέλλον, να ραθυμούμε και να αναβάλλουμε· όταν όμως βρεθούμε κοντά σε όσα μπορούν να μας προκαλέσουν λύπη, τότε να συνετιζόμαστε και να επιδεικνύουμε μεγάλη αλλαγή· πράγμα που συνέβη ακριβώς και με τους Νινευίτες. Διότι, όταν άκουσαν ότι «Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί», όχι μόνο δεν απελπίστηκαν, αλλά αφυπνίστηκαν στο άκουσμα αυτού του λόγου, και απείχαν τόσο πολύ από τα κακά, και επέδειξαν τόσο ακριβή και ειλικρινή εξομολόγηση, ώστε επέκτειναν τα έργα της εξομολογήσεως μέχρι και στα άλογα ζώα· όχι βέβαια ότι εξομολογήθηκαν τα άλογα ζώα (διότι πώς ήταν δυνατόν, αφού στερούνται λογικής;), αλλά για να ελκύσουν μέσω αυτών τον αγαθό Δεσπότη, ώστε να δείξει τη φιλανθρωπία του απέναντί τους. Διότι, αφού κήρυξαν νηστεία, αναφέρει, οι αυλικοί του βασιλιά διέταξαν να μη λάβουν ούτε βοσκή ούτε νερό τα κτήνη, τα βόδια και όλα τα άλογα ζώα, αλλά τότε ολόκληρη η ανθρώπινη φύση, έχοντας ντυθεί με σάκο, όπως και ο ίδιος ο βασιλιάς που καθόταν στον θρόνο, έκαναν μεγάλη και έντονη εξομολόγηση, και όλα αυτά χωρίς να γνωρίζουν ότι θα αποφύγουν την τιμωρία. Διότι έλεγαν: «Ποιος γνωρίζει, αν άραγε θα μετανοήσει ο Θεός για το κακό που είπε ότι θα μας κάνει;»

Διότι είναι πάντοτε συνήθειά του, επειδή φροντίζει για τη σωτηρία μας, να προαναγγέλλει τις τιμωρίες που πρόκειται να επιφέρει, για αυτόν μόνο τον λόγο: για να μην τις επιφέρει. Διότι, αν πράγματι ήθελε να τις επιφέρει, δεν θα προειδοποιούσε· αλλά επίτηδες προλέγει, ώστε εμείς, αφού μάθουμε και συνετιστούμε από τον φόβο, να μεταβάλουμε την αγανάκτησή του και να καταστήσουμε άκυρες τις αποφάσεις του. Διότι τίποτα δεν τον ευφραίνει τόσο, όσο η δική μας επιστροφή και η επάνοδος από την κακία στην αρετή. Παρατήρησε λοιπόν πώς αντιμετώπισε θεραπευτικά και τη δική τους ασθένεια: πρώτα, με το να τους δώσει τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα ως προθεσμία για μετάνοια· έπειτα, επειδή τους είδε να παραμένουν αναίσθητοι και να μην κερδίζουν τίποτα από το πλήθος του χρόνου, ακριβώς μπροστά στις πύλες του κατακλυσμού, τρόπον τινά, προλέγει όχι τρεις ημέρες πριν, όπως στην περίπτωση των Νινευιτών, αλλά επτά. Και με θάρρος θα μπορούσα να πω, επειδή γνωρίζω την υπερβολή της φιλανθρωπίας του Δεσπότη μας, ότι ακόμη και μέσα σε εκείνες τις επτά ημέρες, αν ήθελαν να επιδείξουν ειλικρινή μετάνοια, θα απέφευγαν την πείρα του κατακλυσμού. Επειδή, λοιπόν, ούτε η παράταση τόσο μεγάλου χρόνου ούτε η στενότητα του καιρού μπόρεσε να πλήξει την κακία τους, επέφερε τον κατακλυσμό κατά το εξακοσιοστό έτος του Νώε. Και ο Νώε, λέγει, ήταν εξακοσίων ετών, όταν ο κατακλυσμός του ύδατος έγινε πάνω στη γη.

Η δε παραβολή της αστραπής δεικνύει και τη λαμπρότητα της προηγούμενης διαγωγής, και την οξύτητα της πτώσεως. Ο Παύλος ήταν βλάσφημος, και διώκτης, και υβριστής· επειδή όμως έδειξε ζήλο και δεν απελπίστηκε, και ανορθώθηκε και έγινε ίσος με τους αγγέλους. Ο δε Ιούδας ήταν απόστολος, αλλά επειδή ραθύμησε έγινε προδότης. Ο ληστής, πάλι, μετά από τόση κακία, επειδή δεν απελπίστηκε, εισήλθε στον παράδεισο πριν από όλους τους άλλους· ο Φαρισαίος, επειδή στηρίχθηκε με υπερηφάνεια στη δική του αρετή, κατακρημνίστηκε από το ύψος του· ο τελώνης, επειδή δεν απελπίστηκε, τόσο πολύ ανορθώθηκε, ώστε να ξεπεράσει ακόμη και εκείνον. Θέλεις να σου δείξω και μία ολόκληρη πόλη που έπραξε το ίδιο; Η πόλη των Νινευιτών έτσι σώθηκε ολόκληρη· αν και η απόφαση τους οδηγούσε σε απελπισία. Διότι ο Θεός δεν είπε ότι: «Εάν μετανοήσουν, θα σωθούν», αλλά απλώς: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί». Αλλά παρ' όλα αυτά, ενώ ο Θεός απειλούσε και ο προφήτης φώναζε, και η απόφαση δεν επιδεχόταν αναβολή ούτε έθετε κάποιον όρο, αυτοί δεν κατέπεσαν, ούτε εγκατέλειψαν τις αγαθές τους ελπίδες. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν προσέθεσε κανέναν όρο, ούτε είπε: «Εάν όμως μετανοήσουν, θα σωθούν», προκειμένου και εμείς, όταν ακούμε κάποια απόφαση του Θεού να εκφέρεται χωρίς όρο, ούτε τότε να απελπιζόμαστε, ούτε να εγκαταλείπουμε την προσπάθεια, αποβλέποντας σε εκείνο το παράδειγμα.

Αλλά πρώτα ο Θεός απολογήθηκε στον Ηλία, για να μη φανεί ως ψεύτης και πάθει ό,τι έπαθε ο Ιωνάς· διότι κάτι τέτοιο υπέστη και ο Ιωνάς. Λέγει προς αυτόν ο Θεός: Πήγαινε, κήρυξε στη Νινευή, την πόλη στην οποία κατοικούν δώδεκα μυριάδες ανθρώπων, εκτός από τις γυναίκες και τα παιδιά: Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί.

Είδες πώς αγανακτεί ο Θεός όταν υβρίζεται η νηστεία; Μάθε και πώς ευφραίνεται όταν τιμάται η νηστεία. Διότι, όπως ακριβώς όταν αυτή υβρίστηκε, επέβαλε ως τιμωρία τον θάνατο σε εκείνον που την ύβρισε, έτσι πάλι όταν τιμήθηκε, ανακάλεσε τον θάνατο. Επειδή, θέλοντας να σου δείξει τη δύναμη του πράγματος, της έδωσε την εξουσία, μετά την καταδικαστική απόφαση και μετά την οδήγηση στην εκτέλεση, να αρπάξει από τη μέση του δρόμου εκείνους που οδηγούνταν στον θάνατο και να τους επαναφέρει στη ζωή. Και αυτό δεν το έκανε σε δύο, ή τρεις, ή είκοσι ανθρώπους, αλλά σε έναν ολόκληρο λαό, στη μεγάλη και θαυμαστή πόλη των Νινευιτών, η οποία βρισκόταν πεσμένη στα γόνατα, έχοντας κλίνει το κεφάλι της δίπλα στο ίδιο το βάραθρο, και ενώ επρόκειτο να δεχθεί το πλήγμα που κατέβαινε από ψηλά, σαν κάποια δύναμη που κατήλθε από τον ουρανό, την άρπαξε μέσα από τις ίδιες τις πύλες του θανάτου και την επανέφερε στη ζωή. Αλλά, εάν θέλετε, ας ακούσουμε και την ίδια την ιστορία. «Και έγινε», λέει, «λόγος Κυρίου προς τον Ιωνά, που έλεγε: Σήκω και πορεύσου στη Νινευή, τη μεγάλη πόλη». Αμέσως θέλει να τον κάμψει προβάλλοντας το μέγεθος της πόλεως, καθώς γνώριζε εκ των προτέρων τη μελλοντική φυγή του προφήτη. Αλλά ας ακούσουμε και το κήρυγμα: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί».

Διότι, ακόμη και αφού άκουσαν τα λόγια «Σηκώστε με και ρίξτε με στη θάλασσα, και θα κοπάσει η θάλασσα από εσάς», εκείνοι αγωνίζονταν να βγουν στη στεριά, αλλά τα κύματα δεν το επέτρεπαν. Δ'. Εσύ, όμως, όπως ακριβώς είδες τον προφήτη να τρέπεται σε φυγή, άκουσέ τον να εξομολογείται μέσα από την κοιλιά του θηρίου· διότι το πρώτο το έπαθε ως άνθρωπος, ενώ το δεύτερο το επέδειξε ως προφήτης. Αφού, λοιπόν, τον παρέλαβε η θάλασσα, τον εναπέθεσε στην κοιλιά του κήτους σαν σε κάποιο δεσμωτήριο, διαφυλάσσοντας τον φυγάδα σώο για τον Δεσπότη· και ούτε τα άγρια κύματα που τον άρπαξαν τον έπνιξαν, ούτε το κήτος, που ήταν πιο άγριο από τα κύματα και τον δέχθηκε στην κοιλιά του, τον εξόντωσε, αλλά τον διέσωσε και τον επανέφερε στην πόλη. Και η θάλασσα και το κήτος υπάκουσαν παρά φύσιν, ώστε μέσω όλων αυτών να παιδαγωγηθεί ο προφήτης. Φτάνοντας, λοιπόν, στην πόλη ανέγνωσε την απόφαση, σαν βασιλική επιστολή που περιείχε τιμωρία, και φώναζε λέγοντας: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί».

Μεγάλη είναι η επήρεια του δαίμονα. Αλλά όλα αυτά τα υπερνικά η νηστεία και η προσευχή. Προσευχόμενος και ψάλλοντας ο Δαβίδ, απομάκρυνε τον δαίμονα από τον βασιλιά Σαούλ. Διότι το Πνεύμα του Θεού απομακρύνθηκε από τον Σαούλ, και εκείνος καταπνιγόταν από πνεύμα πονηρού δαιμονίου· και όταν ο Δαβίδ έψαλλε, ο βασιλιάς ανακουφιζόταν. Το ότι δε νήστευε ο βασιλιάς Δαβίδ, άκουσέ τον να το γράφει στους Ψαλμούς: «Τα γόνατά μου εξασθένησαν από τη νηστεία και η σάρκα μου αλλοιώθηκε από την έλλειψη ελαίου». Εάν ο Αδάμ είχε νηστέψει από το δέντρο, δεν θα είχε χάσει τον Παράδεισο· εάν δεν είχε φάει η Εύα, εξαπατημένη από τον όφι, δεν θα είχε επιφέρει τον θάνατο στον κόσμο. Εάν ο Ησαύ είχε στραφεί προς τη νηστεία, δεν θα είχε χάσει τα πρωτοτόκια· εξαιτίας ενός φαγητού έχασε τη δόξα και έγινε δούλος του αδελφού του. Θέλεις να δεις τη δύναμη της νηστείας; Τρέξε στους Νινευίτες, οι οποίοι τη χρησιμοποίησαν για κοινό κατόρθωμα. Διότι, όταν ο Θεός θέλησε να καταστρέψει τη Νινευή εξαιτίας των αμαρτιών τους, στέλνει τον προφήτη Ιωνά, και τους λέει: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί».

Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί. Σύντομη η απειλή, άδικη η προθεσμία που ακολουθεί κατά πόδας. Τι ήλθες να πράξεις; Από ποιους κόλπους να εκπηδήσεις; Να αντιπαρατάξω ισχυρό στρατόπεδο σε εκείνον που ομιλεί; Ποιος είναι αυτός που θα αποκριθεί στον Θεό; Αψευδής είναι εκείνος που ομιλεί. Αλλά, εάν ο Θεός είναι αυτός που απειλεί, λέγουν μέσα τους: Ποια διαφυγή από το κακό θα βρούμε; Σε ποιον πόλεμο θα παραταχθούμε; Ποιος θα γίνει πρόμαχος των ψυχών μας; Ποιος θα εξευμενίσει τον Θεό ώστε να παύσει την οργή του εναντίον όλων; Ποιον παράκλητο θα αποστείλουμε προς τον Θεό για να μας συμφιλιώσει εν ειρήνη; Εμείς όλοι τυγχάνουμε αμαρτωλοί· όντας εχθροί του Θεού δεν εισακουόμαστε. Τι να πράξουμε; Πού να διαφύγουμε από το πρόσωπο του Κυρίου; Ελάτε, ας προστρέξουμε στη νηστεία, ω άνδρες Νινευίτες, λέγει ο βασιλεύς, και ας στρωθούμε πάνω σε στάχτη, και τα πρόβατα και τα βόδια ας μη βοσκήσουν ούτε να πιουν· και ας δούμε, εάν θα μας ελεήσει ο Θεός.

Πρέπει να γίνουν από εμάς σπουδαιότερα έργα από εκείνα των Νινευιτών. «Ακόμη τρεις ημέρες», λέει, «και η Νινευή θα καταστραφεί». Φοβερό το κήρυγμα, και γεμάτο από μεγάλη απειλή· διότι πώς να μην είναι; Το να περιμένουν ότι μετά από τρεις ημέρες η πόλη θα γίνει γι' αυτούς τάφος, και ότι όλοι θα χαθούν με τον ίδιο τρόπο τιμωρίας. Διότι, εάν όταν συμβεί κάποια στιγμή να χαθούν δύο παιδιά σε ένα σπίτι, η συμφορά γίνεται αβάσταχτη, και εάν στον Ιώβ αυτό φάνηκε να είναι το πιο αβάσταχτο από όλα, το ότι δηλαδή έπεσε η στέγη επάνω σε όλα τα παιδιά του και με αυτόν τον τρόπο βρήκαν τον θάνατο· πώς θα ήταν να δει κανείς όχι ένα σπίτι, ούτε δύο παιδιά, αλλά ένα έθνος εκατόν είκοσι χιλιάδων ανθρώπων να καταχώνεται κάτω από τις στέγες; Γνωρίζετε πόσο μεγάλο είναι το κακό. Διότι και σε εμάς πρόσφατα υπήρξε αυτή η απειλή, χωρίς να ακουστεί η φωνή κάποιου προφήτη (αφού δεν είμαστε άξιοι να ακούσουμε τέτοια φωνή), αλλά με την άνωθεν απειλή να κραυγάζει πιο καθαρά από κάθε σάλπιγγα. Αλλά, όπως είπα, «Ακόμη τρεις ημέρες», λέει, «και η Νινευή θα καταστραφεί». Φοβερή όντως η απειλή. Αλλά τίποτε τέτοιο δεν συμβαίνει τώρα. Διότι δεν υπολείπονται «ακόμη τρεις ημέρες», ούτε πρόκειται να «καταστραφεί η Νινευή», αλλά έχουν περάσει πολλές ημέρες από τότε που η Εκκλησία της οικουμένης έχει καταστραφεί και κείτεται στο έδαφος, καθώς όλοι συνέχονται εξίσου από το κακό, ή μάλλον αυτοί που βρίσκονται στα αξιώματα είναι υπόλογοι για τα ίδια παραπτώματα· γι' αυτό και το κακό είναι χειρότερο, όσο μεγαλύτερη είναι η δική τους ευθύνη.

Και πρόσεξε τη σύνεσή του· Στην προηγούμενη Επιστολή δεν δίνει ελπίδες επιστροφής σε αυτόν που διέπραξε πορνεία, αλλά του παραγγέλλει να περάσει όλο τον βίο του εν μετανοία, για να μην τον κάνει πιο ράθυμο με την υπόσχεση. Διότι δεν είπε: «Παραδώστε τον στον σατανά, ώστε αφού μετανοήσει να παραδοθεί και πάλι στην Εκκλησία», αλλά τι; «Για να σωθεί κατά την έσχατη ημέρα». Διότι τον παραπέμπει σε εκείνον τον καιρό, για να του προκαλέσει αγωνία· και αυτό που επρόκειτο να του χαρίσει μετά τη μετάνοια δεν το αποκαλύπτει, μιμούμενος τον δικό του Δεσπότη. Επειδή, όπως ακριβώς ο Θεός λέει: «Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί», και δεν πρόσθεσε: «Εάν όμως μετανοήσει, θα σωθεί»· έτσι και αυτός δεν είπε: «Εάν όμως μετανοήσει επαξίως, θα επικυρώσουμε προς αυτόν την αγάπη μας»· αλλά περιμένει να κάνει εκείνος το έργο, και τότε να λάβει τη χάρη. Διότι, εάν το έλεγε αυτό από την αρχή, θα του διέλυε τον φόβο· γι’ αυτό, όχι μόνο δεν κάνει αυτό, αλλά μέσω του παραδείγματος της ζύμης δεν τον αφήνει καν να ελπίσει σε επιστροφή, αλλά τον φυλάσσει για εκείνη την ημέρα, λέγοντας: «Καθαρίστε την παλαιά ζύμη» και «Ας μην εορτάζουμε με παλαιά ζύμη». Επειδή όμως μετανόησε, τον επανέφερε και πάλι με κάθε προθυμία.

Μη αντέχοντας την ανάγκη που τους βαραίνει. Αναλογιζόμενοι λοιπόν όλα αυτά, ας σταματήσουν να εξαπατούν και τον εαυτό τους και τους άλλους όσοι λένε αυτά τα πράγματα· διότι και για τα λόγια τους αυτά θα λογοδοτήσουν, εφόσον διασύρουν εκείνες τις φοβερές προειδοποιήσεις και αποθαρρύνουν πολλούς από όσους πραγματικά επιθυμούν να επιδείξουν ζήλο, μη μιμούμενοι ούτε καν τους βαρβάρους Νινευίτες. Διότι εκείνοι, αν και ήταν εντελώς αδαείς, όταν άκουσαν ότι η πόλη θα καταστραφεί, όχι μόνο δεν έδειξαν απιστία, αλλά και στέναξαν και ντύθηκαν με σάκο και συγκλονίστηκαν, και δεν σταμάτησαν να κάνουν τα πάντα, μέχρι να κατευνάσουν την οργή. Εσύ όμως, που έχεις αποκτήσει τόση πείρα από τέτοια γεγονότα, με τα λόγια σου απαξιώνεις τα όσα έχουν λεχθεί;

Επομένως, όπως πάντοτε λέω, η γέεννα δεν φανερώνει λιγότερο την πρόνοια του Θεού από ό,τι η βασιλεία. Διότι η γέεννα συνεργεί με τη βασιλεία, ωθώντας τους ανθρώπους προς αυτήν μέσω του φόβου. Ας μη νομίσουμε, λοιπόν, ότι αυτό είναι γνώρισμα σκληρότητας ή ωμότητας, αλλά μεγάλου ελέους, φιλανθρωπίας, πρόνοιας και αγάπης για εμάς. Αν δεν είχε απειληθεί καταστροφή στην εποχή του Ιωνά, δεν θα είχε αποτραπεί η καταστροφή· αν δεν είχε πει ότι η Νινευή θα καταστραφεί, δεν θα είχε διασωθεί η Νινευή· αν δεν είχε απειληθεί η γέεννα, όλοι θα είχαμε πέσει στη γέεννα· αν δεν είχε απειληθεί το πυρ, κανείς δεν θα είχε διαφύγει το πυρ. Λέει τα αντίθετα από εκείνα που θέλει να πράξει, ώστε να πράξει αυτά που θέλει. Δεν επιθυμεί τον θάνατο του αμαρτωλού, και όμως ομιλεί περί του θανάτου του αμαρτωλού, για να μην τον παραδώσει στον θάνατο· και δεν το εξέφρασε μόνο με λόγια, αλλά το δεικνύει και εμπράκτως, ώστε να τον αποφύγουμε. Και για να μη νομίσει κανείς ότι το ζήτημα αποτελεί απλώς μια απειλή, αλλά ότι υφίσταται πραγματικά, το κατέστησε σαφές μέσα από γεγονότα που συνέβησαν εδώ. Ή μήπως δεν σου φαίνεται ότι ο κατακλυσμός αποτελεί σύμβολο της γέεννας, καθώς και η ολοκληρωτική πανωλεθρία της βροχής του πυρός; Διότι, όπως ακριβώς λέει, όπως στις ημέρες του Νώε οι άνθρωποι νυμφεύονταν και πάντρευαν, έτσι και τώρα.

Διότι μην κοιτάζεις ότι ο χρόνος είναι βραχύς, αλλά αναλογίσου εκείνο, ότι ο Δεσπότης είναι φιλάνθρωπος· επειδή και οι Νινευίτες μέσα σε τρεις ημέρες απέκρουσαν τόσο μεγάλη οργή, και σε τίποτα δεν τους εμπόδισε η στενότητα του χρόνου, αλλά υπερίσχυσε η προθυμία της ψυχής, η οποία, με την αρωγή της φιλανθρωπίας του Δεσπότη, στάθηκε ικανή να τα κατορθώσει όλα.

Διότι ο Θεός δεν θέλει τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει και να ζήσει. Είδατε το εφήμερο του ανθρωπίνου γένους; Όταν έγινε ο σεισμός, συλλογιζόμουν μέσα μου λέγοντας: Πού είναι οι αρπαγές; Πού οι πλεονεξίες; Πού οι τυραννίες; Πού οι αλαζονείες; Πού οι εξουσίες; Πού οι καταπιέσεις; Πού οι λεηλασίες εις βάρος των φτωχών; Πού οι υπερηφάνειες των πλουσίων; Πού οι δυναστείες των αρχόντων; Πού οι απειλές; Πού οι φόβοι; Μέσα σε μια στιγμή όλα διαλύονταν πιο εύκολα και από ιστό αράχνης, όλα εκείνα παρέλυαν, θρήνος κατείχε την πόλη, και όλοι έτρεχαν στην εκκλησία. Αναλογιστείτε, εάν αποφάσιζε ο Θεός να τα κατακρημνίσει όλα, τι θα παθαίναμε. Και τα λέω αυτά, για να παραμένει διαρκώς ακμαίος μέσα σας ο φόβος για όσα συνέβησαν, και να στηρίζει τη διάνοια όλων. Έκανε σεισμό, αλλά δεν προκάλεσε την καταστροφή· διότι εάν ήθελε να μας καταστρέψει, δεν θα έκανε τον σεισμό. Αλλά επειδή δεν το ήθελε, προηγήθηκε ο σεισμός σαν κήρυκας, προαναγγέλλοντας σε όλους την οργή του Θεού, ώστε, γινόμενοι καλύτεροι μέσω του φόβου, να αποτρέψουμε την έμπρακτη τιμωρία. Έτσι έπραξε και στην περίπτωση των βαρβάρων: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί». Και γιατί δεν την καταστρέφεις; Απειλείς να την κατεδαφίσεις, και γιατί δεν την κατεδαφίζεις;

Επειδή δεν θέλω να καταστρέψω, γι' αυτό απειλώ. Τι λοιπόν λες; Για να μην πράξω αυτά που λέω, ας προλάβει ο λόγος και ας εμποδίσει την πράξη. «Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί», έλεγε τότε ο προφήτης, ενώ σήμερα οι ίδιοι οι τοίχοι βγάζουν φωνή. Αυτά λοιπόν λέω, και δεν θα παύσω να τα λέω, και προς τους φτωχούς και προς τους πλουσίους: Αναλογιστείτε πόση είναι η οργή του Θεού, πώς τα πάντα είναι για εκείνον εύκολα και απλά· και ας σταματήσουμε επιτέλους την κακία. Μέσα σε μια σύντομη χρονική ριπή παρέλυσε κατ' αυτόν τον τρόπο και τη διάνοια και τον νου του καθενός, και συγκλόνισε τα θεμέλια της καρδιάς.

Διότι, ενώ ο βασιλιάς φορούσε το διάδημα, την πορφύρα και βρισκόταν στον θρόνο του, κρατώντας το σύμβολο της εξουσίας του, δηλαδή τη βασιλική ράβδο, με τα στρατεύματα να στέκονται γύρω του και να τον περιστοιχίζει πολυπληθής σωματοφυλακή, εισέρχεται στο μέσον ο προφήτης γυμνός, με σκονισμένα πόδια και ιδρωμένο πρόσωπο, και λέει: «Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί». Τι κάνεις, ω προφήτη;

Εάν όντως βρίσκεται μέσα σου το Πνεύμα του Θεού, γιατί δεν γνωρίζεις το θέλημα του Θεού, ότι δηλαδή δεν επιθυμούσε να θανατώσει, αλλά να επαναφέρει σε μετάνοια, και για αυτόν τον λόγο εξέδωσε την απόφαση; «Τίποτε άλλο δεν μου είπε ο Θεός», λέει, «παρά μόνο αυτό είπε: Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί». Τι κάνεις, Ιωνά; Γιατί δεν προσθέτεις και κάποια άλλη διδασκαλία; Διότι, τι άλλο άκουσε ο Ησαΐας από τον Θεό, για να το πει προς τον Ισραήλ; Τίποτε άλλο, παρά μόνο έναν λόγο. Και ποιος ήταν αυτός;

Και τους απευθύνει τον λόγο και για άλλα περισσότερα από αυτά, έχοντας γράψει ολόκληρο βιβλίο προς χάριν μαρτυρίας. Και δεν σταμάτησε μέχρις εδώ, αλλά επικαλείται και μάρτυρες στην αρχή της διδασκαλίας του, λέγοντας: Άκουε, ουρανέ, και δώσε προσοχή, γη, διότι ο Κύριος μίλησε. Τι μίλησε; Πες το καθαρά, ω Ησαΐα. Υιούς, λέει, γέννησα και ανέθρεψα, αυτοί όμως με αθέτησαν. Εσύ όμως δεν έκανες τίποτα από αυτά, ω Ιωνά, αλλά κήρυξες την καταστροφή λέγοντας: Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί.

Και αυτό το γνωρίζω σαφώς από τη φιλανθρωπία του Θεού και από όσα έπραξε και σε μεμονωμένους ανθρώπους και σε πόλεις και σε έθνη και σε ολόκληρους λαούς. Διότι, πράγματι, απείλησε την πόλη των Νινευιτών και είπε: «Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί». Τι συνέβη λοιπόν, πες μου; Καταστράφηκε η Νινευή και ανατράπηκε η πόλη; Συνέβη εντελώς το αντίθετο· και ανορθώθηκε, και έγινε λαμπρότερη, και η πάροδος τόσου χρόνου δεν εξαφάνισε τη δόξα της, αλλά όλοι μας την υμνούμε ακόμη, και μέχρι σήμερα την θαυμάζουμε, διότι, από εκείνον τον καιρό, έχει καταστεί ένας άριστος λιμένας για όλους τους αμαρτωλούς, μην αφήνοντάς τους να πέσουν σε απόγνωση, αλλά καλώντας τους όλους σε μετάνοια, και με όσα έπραξε, καθώς και με όσα απόλαυσε από την πρόνοια του Θεού, πείθει τον καθένα να μην απελπίζεται ποτέ για τη δική του σωτηρία, αλλά, επιδεικνύοντας άριστο βίο και προβάλλοντας την αγαθή ελπίδα, να αναθαρρεί πιστεύοντας ότι το τέλος θα είναι οπωσδήποτε αίσιο. Διότι ποιος δεν θα ανορθωνόταν, ακούγοντας το δικό τους παράδειγμα, έστω κι αν είναι ο πιο νωθρός από όλους;

Διότι, ούτε και στην περίπτωση που εμείς οργιζόμασταν και αγανακτούσαμε με κάποιον υπηρέτη μας, και εκείνος, αντί να απολογηθεί για να καταπραΰνει την οργή μας, κατέβαινε στο δωμάτιό του, συγκέντρωνε και έδενε όλα τα ενδύματα και τα υπάρχοντά του, και σχεδίαζε να δραπετεύσει, δεν θα ανεχόμασταν με πραότητα αυτήν την περιφρόνηση. Ας σταματήσουμε, λοιπόν, αυτήν την άκαιρη βιασύνη, και ας πει ο καθένας στον Θεό: Πού να πορευθώ μακριά από το πνεύμα σου, και από το πρόσωπό σου πού να φύγω; Ας μιμηθούμε τη φιλοσοφία των βαρβάρων· εκείνοι μετανόησαν παρότι το αποτέλεσμα ήταν άδηλο· διότι η απόφαση δεν περιελάμβανε τούτο, ότι δηλαδή «Εάν επιστρέψετε και μετανοήσετε, θα διατηρήσω την πόλη», αλλά απλώς: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί». Τι έπραξαν λοιπόν εκείνοι;

Αλλά ο Θεός δεν ενεργεί έτσι, απεναντίας κάνει το εντελώς αντίθετο· και προειδοποιεί, και δίνει αναβολή, και εκφοβίζει με τα λόγια του, και τα κάνει όλα, ώστε να μην επιφέρει εκείνα με τα οποία απειλεί. Αυτό έπραξε και στην περίπτωση των Νινευιτών. Διότι και εκεί τέντωσε το τόξο, και γυάλισε τη ρομφαία, και ετοίμασε τα βέλη, αλλά δεν επέφερε το πλήγμα. Ή μήπως δεν σου φαίνεται ότι τα λόγια του προφήτη είναι τόξο και βέλος και ακονισμένη ρομφαία, όταν λέει: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί»;

Και τι έπραξαν οι Νινευίτες; Ήλθε σε αυτούς ο προφήτης, ανέγνωσε την απόφαση σαν βασιλική επιστολή που επέβαλλε τιμωρία, και φώναζε λέγοντας: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί». Τα άκουσαν αυτά εκείνοι και δεν δυσπίστησαν, ούτε τα περιφρόνησαν, αλλά αμέσως όλοι έσπευσαν στη νηστεία, άνδρες, γυναίκες, παιδιά, και ούτε η φύση των άλογων ζώων έμεινε αμέτοχη από αυτήν τη λειτουργία· παντού σάκκος, παντού στάχτη, παντού θρήνος και οιμωγές. Διότι και αυτός ακόμη που φορούσε το διάδημα, αφού κατέβηκε από τον βασιλικό θρόνο, έστρωσε κάτω σάκκο και πασπαλίστηκε με στάχτη· και μπορούσε κανείς να δει ένα θέαμα φοβερό και παράδοξο, την πορφύρα να υποσκελίζεται από τον σάκκο.