Πατερικές αναφορές στο ΙΗΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΑΥΗ 10:12

Η προσευχή επέστρεψε και τον Εζεκία από τις πύλες του θανάτου στη ζωή, και πριν από τον Εζεκία τον ήλιο. Διότι, δείτε λίγο παρεμπιπτόντως ως προς αυτόν, ότι είναι δούλος και μάλιστα δούλος που υπηρετεί στις ανάγκες των ομοδούλων του. Άλλοτε μεν, για να μπορέσει ο Ιησούς, ο διάδοχος του Μωυσή, να φτάσει μέχρι τέλους στην επιτυχή έκβαση του πολέμου και να καταστήσει τη νίκη τελειότερη, στάθηκε ο ήλιος, για να μη δύσει γρήγορα, αλλά με τη στάση του να παρατείνει τον χρόνο. Στην περίπτωση δε του Εζεκία, γυρίζει προς τα πίσω και παντού, ως υπηρέτης, προσαρμόζεται στην εκάστοτε ανάγκη για την οποία καλείται. Εάν είναι αυτεξούσιος, ας μη λάμψει· εάν είναι ελεύθερος από κάθε δεσποτεία, ας σταματήσει την καθορισμένη κίνησή του· εάν είναι κύριος του εαυτού του, ας φέρει τώρα χειμώνα ή ας δείξει καλοκαίρι μέσα στον χειμώνα. Αλλά δεν είναι, δεν είναι· διότι ο φωστήρας είναι δεμένος με άλυτες αναγκαιότητες, υπακούει ως δούλος στον νόμο του Κτίστη, και του έχει οριστεί ένας απαράβατος ρυθμός κινήσεων. Και όπως ακριβώς ο άνθρωπος γεννιέται και φθείρεται βάσει καθορισμένου νόμου, εισέρχεται στη ζωή και πάλι αναχωρεί, έτσι λοιπόν και εκείνος ανατέλλει και δύει, λάμπει με φαιδρότητα και καλύπτεται από βαθύ νέφος, και παραμένει στα ζώδια για ορισμένο χρόνο και με απαράβατη προθεσμία.

Βιβλίο ϛ΄, Ιησούς του Ναυή. Τα βιβλία από εδώ και πέρα μέχρι τον Έσδρα δεν αποτελούν όλα συγγράμματα εκείνων των οποίων φέρουν τις επιγραφές και τους οποίους πραγματεύονται. Υπάρχει όμως η παράδοση ότι έχουν συγγραφεί από τους προφήτες της κάθε εποχής. Πρέπει, επομένως, καταρχάς να πραγματευθούμε περί των επιγραφών τους. Το παρόν, λοιπόν, βιβλίο επιγράφεται «Ιησούς του Ναυή», επειδή ο ίδιος ο Ιησούς του Ναυή, αφού διαδέχθηκε τον Μωυσή, υπήρξε στρατηγός του λαού, και το βιβλίο περιέχει την ιστορία του και τις πράξεις του. Εξιστορείται δε σε αυτό το βιβλίο πώς το ρεύμα του Ιορδάνη ποταμού που κατερχόταν από τις πηγές του στάθηκε, ενώ το κατώτερο τμήμα του εκκενώθηκε, και τον διέβησαν με ξηρά πόδια· και ότι στα Γάλγαλα περιέτεμε όλους όσοι είχαν γεννηθεί στην έρημο με πέτρινα μαχαίρια, και ονόμασε τον τόπο Γάλγαλα· και ότι, όταν ο λαός πέρασε απέναντι και έφαγε από τους καρπούς της γης, έπαψε πλέον να πέφτει το μάννα· και ότι τα τείχη της Ιεριχούς έπεσαν από μόνα τους· ενώ η Ραάβ η πόρνη σώθηκε, επειδή προφύλαξε τους κατασκόπους· και ότι ο ήλιος, ενώ βρισκόταν στο μεσουράνημα, μετά από προσευχή του Ιησού του Ναυή, στάθηκε πάνω από τη Γαβαών για χρονικό διάστημα μιας ολόκληρης ημέρας, μέχρις ότου κατατροπώσει τους εχθρούς.

Λοιπόν, τι άραγε θα αποφανθεί αυτός ο δεινός γνώστης των ουρανίων φαινομένων ότι είναι το διάστημα από τη δημιουργία του ουρανού και της γης μέχρι την κατασκευή των αστέρων; Διότι σαφώς αυτός που κατέγραψε την κοσμογονία με τη δύναμη του Πνεύματος αναφέρει πως την τέταρτη ημέρα δημιουργήθηκαν οι μεγάλοι φωστήρες και οι υπόλοιποι αστέρες. Επομένως, όπως φαίνεται, δεν υπήρχε χρόνος κατά τις επόμενες ημέρες· διότι οι αστέρες δεν κινούνταν ακόμη. Πώς θα μπορούσαν άλλωστε, αφού δεν είχαν καν δημιουργηθεί εξαρχής; Και πάλι, όταν ο Ιησούς του Ναυή πολεμούσε τους Γαβαωνίτες, επειδή ο ήλιος παρέμεινε ακίνητος δεσμευμένος από το πρόσταγμα, και η σελήνη στάθηκε στη θέση της, δεν υπήρχε χρόνος τότε; Τι λοιπόν να ονομάσουμε εκείνο το διάστημα της ημέρας; Τι ονομασία θα επινοήσεις; Διότι, αν η φύση του χρόνου είχε εκλείψει, προφανώς υπεισήλθε στη θέση της ο αιώνας. Αλλά το να ονομάζει κανείς αιώνα ένα μικρό μέρος της ημέρας, ποια υπερβολή ανοησίας παραλείπει; Φαίνεται όμως ότι, από πολλή οξυδέρκεια, θεωρεί ότι η ημέρα και η νύχτα δημιουργούνται από την ποιοτική κίνηση των αστέρων, και ότι αυτά είναι μέρη του χρόνου· γι' αυτό και αποφάνθηκε ότι ο χρόνος είναι κάποια ποιοτική κίνηση των αστέρων, χωρίς να κατανοεί ούτε καν αυτό το ίδιο που λέει. Διότι θα ήταν πιο οικείο να πει, αν μη τι άλλο, όχι ποιοτική, αλλά ποσοτική. Αλλά ποιος είναι τόσο εντελώς νήπιος στη διάνοια, ώστε να αγνοεί ότι οι ημέρες, και οι ώρες, και οι μήνες, και τα έτη, είναι μέτρα του χρόνου, και όχι μέρη;

Επειδή λοιπόν, όταν εξήλθαν από τη γη των Αιγυπτίων, διέβησαν με τα πόδια τη θάλασσα, έφαγαν άρτο αγγέλων, ήπιαν νερό από την πέτρα, εισήλθαν στη γη της επαγγελίας, κατατρόπωσαν βασίλεια, κυριάρχησαν επί των εχθρών, απέκτησαν δύναμη φοβερή και ακαταμάχητη, και εξαιτίας αυτού φημισμένη δόξα. Όπλο τους ήταν ο Θεός των όλων, αυτός που σταμάτησε την πορεία του ήλιου και της σελήνης στην Γαβαών, που εξαπέλυσε χαλάζι στους αλλοφύλους από τον ουρανό και που ανέβασε τον δικό του λαό στο απόγειο κάθε δόξας. Ποιος λοιπόν, λέει, παρέδωσε σε διαρπαγή και στους λεηλάτες τον φημισμένο Ισραήλ, τον αξιοζήλευτο Ιακώβ, τον ακαταμάχητο στους εχθρούς, τον ρωμαλέο και μαχητικότατο, που είχε συνηθίσει πάντοτε να νικά; Πώς εξασθένησε αυτός που δεν γνώριζε τι θα πει ήττα; Πώς υποτάχθηκε και βρέθηκε κάτω από τα πόδια των αντιπάλων αυτός που υψωνόταν πάνω από όλους και πρόβαλλε ακατάβλητη τη δύναμή του; Επειδή όμως ήταν αναγκαίο εμείς οι μεταγενέστεροι να μην αγνοούμε τις αιτίες για τις οποίες παραδόθηκε ένας τόσο λαμπρός και εκλεκτός λαός, πρόσθεσε αναγκαστικά: Δεν τον παρέδωσε ο Θεός, απέναντι στον οποίο αμάρτησαν και δεν ήθελαν να πορεύονται στις οδούς του, ούτε να υπακούουν στον νόμο του; Η ερώτηση δε αυτή αποτελεί σαφή ομολογία της πραγματικότητας.

Παρομοίως, ο διάδοχός του Ιησούς σταμάτησε τον ήλιο στη Γαβαών και τη σελήνη στη φάραγγα του Αρνών. Σταμάτησε τον Ιορδάνη και στα νάματά του έβαλε δεσμό. Εσύ όμως δεν έδειξες τίποτε από αυτά. Διότι το να θέλουν να ζητούν σημείο από τον ουρανό, τίποτε άλλο δεν θα μπορούσε να υποδηλώνει, παρά το ότι τέτοιους διαλογισμούς έκαναν για εκείνον τότε. Και τι απαντά σε αυτά ο Χριστός; <Αυτός δε, γνωρίζοντας τα διανοήματά τους, κ.τ.λ.> (A f. 155 b) Πρώτον, φανερώνει τον εαυτό του ότι είναι Θεός, διά του ότι γνώριζε και αυτό που ψιθυρίστηκε κρυφά ανάμεσά τους· διότι γνώριζε τους διαλογισμούς τους.

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΤΟΥ ΝΑΥΗ Η Γαβαών είναι ο υψηλός νους· η φάραγγα, η ταπεινωμένη από τον θάνατο σάρκα· και ο μεν ήλιος είναι ο Λόγος που φωτίζει τον νου, του χορηγεί τη δύναμη των θεωρημάτων και τον απαλλάσσει από κάθε άγνοια· η δε σελήνη είναι ο φυσικός νόμος, δηλαδή η φυσική διάκριση, η οποία φωτίζει μετρίως και πείθει τη σάρκα να υποταχθεί στην ψυχή. Διότι η σελήνη είναι σύμβολο της φύσεως, εξαιτίας της μεταβλητότητάς της.

Όποιος λοιπόν μέσω της ευσεβούς πολιτείας παρατάσσεται απέναντι στους αόρατους εχθρούς, γίνεται Ιησούς του Ναυή· και προσεύχεται να σταθεί γι' αυτόν ο μεν ήλιος, όπως έχει ειπωθεί, στη Γαβαών, η δε σελήνη στη φάραγγα· δηλαδή, να παραμείνουν στο πλευρό του για την καθαίρεση των οχυρωμάτων της κακίας και την εξόντωση των πολεμίων.

Διότι λέει: «η γενεά αυτή ζητάει σημείο, και σημείο δεν θα της δοθεί», επειδή οι πριν από αυτήν γενεές είχαν αξιωθεί σημεία από τον Θεό εξ ουρανού· όπως ο μεν Ηλίας έκανε σημείο δια της φωτιάς που κατέβηκε από τον ουρανό και παρέλαβε τη θυσία, και ο Μωυσής σχίζει τη θάλασσα και χτυπά την πέτρα και αναβλύζει νερό και φέρνει μάννα από τον ουρανό, και ο Ιησούς του Ναυή σταματά τον ήλιο και τη σελήνη. Και με κάθε τρόπο, ακόμη και αν αποκρύψει τα γεγραμμένα ο απατεώνας, δεν θα βλάψει καθόλου την αλήθεια, αλλά αποξενώνει τον εαυτό του από την αλήθεια. 〈Σχόλιο〉 〈κστ΄〉. Αντί για το «παρέρχεστε την κρίση του Θεού» είχε «παρέρχεστε την κλήση του Θεού». 〈Έλεγχος〉 〈κστ΄〉. Από πού δεν ελέγχεσαι, και από πού δεν θα συγκεντρωθεί μαρτυρία εναντίον σου; Διότι τα πρώτα συμφωνούν με τα μεταγενέστερα, αποδεικνύοντας τη δική σου ραδιουργία. Εάν δηλαδή πει: «κατέχετε τις παραδόσεις των πρεσβυτέρων σας και παρέρχεστε το έλεος και την κρίση του Θεού», μάθε από ποια εποχή τους κατηγορεί ότι πράττουν κάτι τέτοιο, και πότε δημιουργήθηκε σε αυτούς η παράδοση των πρεσβυτέρων, και θα βρεις ότι του μεν Αδδά δημιουργήθηκε μετά την επιστροφή από τη Βαβυλώνα, του δε Ακίβα είχε γίνει ακόμη και πριν από τις βαβυλωνιακές αιχμαλωσίες, των δε υιών του Ασαμωναίου κατά τους χρόνους του Αλεξάνδρου και του Αντιόχου, εκατόν ενενήντα έτη πριν από την έλευση του Χριστού.

Διότι ο Ιησούς του Ναυή, ο διάδοχος του Μωυσή, ο οποίος συγκαταλέγεται μεταξύ των προφητών, ο εκλεκτός του Θεού, αυτός που με την προσευχή του σταμάτησε τον ήλιο και τη σελήνη, όπως είπε: «ας σταθεί ο ήλιος πάνω από τη Γαβαών και η σελήνη πάνω από τη φάραγγα της Αιαλών», διαπιστώνεται ευθύς εξαρχής ότι καταλύει το Σάββατο για χάρη της αγαθοεργίας. Επειδή επί επτά ημέρες ο Ιησούς κυκλώνει τα τείχη της Ιεριχούς· ενώ δεν επιτρεπόταν να περπατούν κατά το Σάββατο πέραν του καθορισμένου μέτρου των έξι σταδίων. Η περίμετρος όμως της Ιεριχούς τυγχάνει να είναι πάνω από είκοσι στάδια. Και εφόσον αυτοί την περικύκλωναν επί επτά ημέρες, ήταν απόλυτα βέβαιο ότι το Σάββατο συνέπιπτε σε μία από αυτές τις ημέρες. Αυτό, όμως, ήταν πρόσταγμα του Θεού, για να φανερώσει το θέλημά του για θαυματουργία. Διότι δεν υπήρχαν ούτε μηχανές ούτε μάγγανα, ούτε κριοί, ούτε ελεπόλεις, αλλά μόνο με τον ήχο της κεράτινης σάλπιγγας και με την προσευχή του δικαίου κλονίστηκαν και κατέπεσαν τα τείχη των εχθρών. Διότι έπρεπε αυτοί να τιμωρηθούν, επειδή είχαν φτάσει στο πλήρωμά τους οι αμαρτίες των Αμορραίων. 83. Διότι ο νόμος στεκόταν ως δικαστής κατά της αδικίας και απέδιδε στον καθένα σύμφωνα με τα δικά του έργα· [και] επειδή οι Αμορραίοι ζούσαν μέσα στην αμαρτία, έχοντας γίνει παραβάτες και έχοντας αθετήσει τον όρκο που έδωσαν, όπως ήδη έχω αναφέρει και κάπου αλλού, δεν θα βλάψει καθόλου να παραθέσω τα ίδια και εδώ.

Αφού εισήλθε στον Ιορδάνη και αγίασε τα ύδατα, και αφού, πάνω στον σταυρό, ανακάλεσε τον ήλιο που είχε κρυφτεί, και έκανε την ημέρα διπλή αντί για απλή, απεικόνισε τα γεγονότα του βιβλίου του Ιησού του Ναυή για όσους δεν το αναγινώσκουν επιφανειακά. Έχοντας παραδώσει την αγαπημένη Του ψυχή υπέρ ημών, και προσφέροντας τον εαυτό Του ως λύτρο για πολλούς, ερμήνευσε τα όσα αναφέρονται στο βιβλίο των Κριτών· διότι και ο Ιεφθάε προσέφερε την κόρη του στον Θεό ως ολοκαύτωμα υπέρ του λαού.

Αν και με δυσαρέσκεια τείνετε τα ώτα σε τέτοιους λόγους, εντούτοις, έστω και στενοχωρημένοι, να ακούτε αυτά που σας περιμένουν και να μην λέτε: «Δεν μπορούμε να αγωνιστούμε υπέρ της αλήθειας, και εμείς οι ίδιοι είμαστε αδύναμοι στο να συναχθούμε μαζί σας». Διότι, αν το θέλατε, θα συναχθείτε και εσείς στη μερίδα του Θεού και δεν θα αποδυναμωθείτε αγωνιζόμενοι υπέρ της ευσέβειας. Επειδή όμως με τη θέλησή σας παραδώσατε τους εαυτούς σας στον θάνατο και στον άδη, να γνωρίζετε ότι ήδη θα έρθει σε εσάς ο ίδιος ο Κύριος, επιφέροντας εναντίον σας οργή για όλα τα προαναφερθέντα. Η οργή του Θεού θα επικαθίσει πάνω σας σαν ένα πανύψηλο και βαρύτατο όρος εναντίον των ασεβών. Ο Σύμμαχος λέει «όπως στο όρος των διακοπών, έτσι θα σταθεί ο Κύριος», και αντί του «και θα βρεθεί στη φάραγγα της Γαβαών», πάλι ο ίδιος λέει «στην κοιλάδα της Γαβαών». Η ιστορία αυτή αναφέρεται στο βιβλίο του Ιησού του Ναυή, του διαδόχου του Μωυσή, όπου, πολεμώντας εναντίον των αλλοφύλων, ο Ιησούς προσευχήθηκε λέγοντας: «Ας σταθεί ο ήλιος κατά τη Γαβαών και η σελήνη κατά τη φάραγγα Ελώμ», οπότε «και στάθηκε ο ήλιος κατά τη Γαβαών και η σελήνη κατά τη φάραγγα Ελώμ», και «στάθηκε ο ήλιος» για χρονικό διάστημα μιας ολόκληρης ημέρας, μέχρις ότου εξολοθρεύτηκαν όλοι οι αλλόφυλοι.

Ψ. Από τον Ιώβ. Ζ΄. Ο Ιώβ είναι εκείνος που αναφέρει για τον Κύριο, μεταξύ άλλων: «Αυτός που προστάζει τον ήλιο και δεν ανατέλλει, και σφραγίζει τα άστρα· που άπλωσε μόνος τον ουρανό, και περπατά πάνω στη θάλασσα σαν σε έδαφος· και πάλι, αυτός που μέλλει να υποτάξει το μέγα κήτος». Επειδή, λοιπόν, δεν συνάδει με την υψηλή αντίληψη περί του Θεού των όλων το να υποθέτουμε ότι Αυτός, που γεμίζει τα σύμπαντα, περπατά πάνω στη θάλασσα σαν να μπορούσε αυτή να χωρέσει το τόσο μεγάλο μέγεθός Του, απομένει να εννοήσουμε ότι αυτά αναφέρονται στον Λόγο· με τη δύναμη του οποίου ο Ιησούς του Ναυή, όντας τύπος Του, μίλησε στον ήλιο και αυτός στάθηκε πάνω από τη Γαβαών, αλλά και κατά τον καιρό του πάθους Του, ωσάν από κάποια θεία προσταγή, ο ήλιος σκοτείνιασε πάνω σε όλη τη γη.

Αιλώμ (Ιησ. 10, 12). Φάραγγα, κατά την οποία στάθηκε «η σελήνη» κατόπιν προσευχής του Ιησού, πλησίον κώμης που ονομάζεται Αιλών μέχρι και σήμερα, ανατολικά της Βαιθήλ, σε απόσταση τριών μιλίων. Παράκεινται δε σε αυτήν η Γαβαά και η Ραμαά, πόλεις του Σαούλ.

Αν ενεργήσεις έτσι και με αυτόν τον τρόπο εξέλθεις από την Αίγυπτο, γνωρίζω καλά ότι θα οδηγηθείς από στύλο πυρός και νεφέλης νύχτα και μέρα, η έρημος θα ημερώσει, η θάλασσα θα σχιστεί για σένα, ο Φαραώ θα καταποντιστεί, άρτος θα βρέξει από τον ουρανό, η πέτρα θα αναβλύσει νερό, ο Αμαλήκ θα καταπολεμηθεί· όχι μόνο με όπλα, αλλά και με τα πολεμικά χέρια των δικαίων, τα οποία σχηματίζουν ταυτόχρονα την προσευχή και το αήττητο τρόπαιο του σταυρού· ο ποταμός θα ανακοπεί, ο ήλιος θα σταθεί, η σελήνη θα συγκρατηθεί, τείχη θα κατακρημνιστούν, και μάλιστα χωρίς πολιορκητικές μηχανές, σμήνη σφηκών θα προπορευθούν, ανοίγοντας τον δρόμο στον Ισραήλ και αναχαιτίζοντας τους αλλοφύλους· και όλα τα υπόλοιπα, όσα επιπλέον αυτών και μαζί με αυτά εξιστορούνται, για να μην μακρηγορώ, θα σου δοθούν από τον Θεό.

Έτσι ο Κυπριανός γίνεται δικός μας. ΙΓ΄. Αυτά ενήργησε ο Θεός των σημείων και των τεράτων· αυτά, Εκείνος που οδήγησε τον Ιωσήφ στην Αίγυπτο ως εμπόρευμα εξαιτίας της κακίας των αδελφών του, και τον δοκίμασε μέσω της γυναίκας, και τον δόξασε κατά τη διανομή του σίτου, και τον ανέδειξε σοφό μέσω των ονείρων, ώστε να κερδίσει την εμπιστοσύνη σε ξένη χώρα, και να τιμηθεί από τον Φαραώ, και να γίνει πατέρας πολλών μυριάδων, για χάρη των οποίων η Αίγυπτος βασανίζεται, η θάλασσα σχίζεται, άρτος πέφτει σαν βροχή, ο ήλιος σταματά, η γη της επαγγελίας κληροδοτείται.

ΙΘ΄. Και τα υπόλοιπα, όσα ακολούθησαν αυτά: ο στύλος της νεφέλης που επισκίαζε την ημέρα, ο στύλος του πυρός που φώτιζε τη νύχτα, και οι δύο λειτουργώντας ως καθοδηγητές· ο άρτος που έπεφτε σαν βροχή στην έρημο, η τροφή που στελνόταν από τον ουρανό, το μεν ένα σύμμετρο με την ανάγκη, το δε άλλο ξεπερνώντας την ανάγκη· το νερό από την πέτρα, που άλλοτε ανέβλυζε και άλλοτε γινόταν γλυκό· ο Αμαλήκ που καταπολεμήθηκε με την προσευχή και με το άρρητο και μυστικό σχήμα των χεριών· ο ήλιος που σταμάτησε, η σελήνη που συγκρατήθηκε, και ο Ιορδάνης που ανακόπηκε· τα τείχη που κατακρημνίστηκαν με την κυκλική περιφορά των ιερέων, με τον ήχο των σαλπίγγων, και με έναν αριθμό που έκρυβε δύναμη· η γη και το δέρας, που εναλλάξ βρέχονταν και παρέμεναν άβροχα· η δύναμη στις τρίχες, που αντισταθμιζε ολόκληρη στρατιά· οι λίγοι επίλεκτοι που ήπιαν το νερό με τη γλώσσα τους, στους οποίους ανατέθηκε η νίκη, και οι οποίοι νίκησαν, σύμφωνα με τις ελπίδες, ο μικρός αυτός αριθμός τις πολλές χιλιάδες. Τι χρειάζεται να απαριθμώ ένα προς ένα όσα θαυματούργησε ο ίδιος ο Χριστός κατά τη σωτήρια παρουσία και σάρκωσή Του, και όσα μετά από Εκείνον και μέσω Αυτού θαυματούργησαν οι ιεροί Του απόστολοι και οι υπηρέτες του Λόγου; Πόσα βιβλία και μνήμες τα διασώζουν αυτά; Ώστε να γνωρίσει η επόμενη γενεά, και οι διαδοχικές γενιές, τα θαύματα της δυνάμεως του Θεού.

ΙΖ΄. Μήπως, όσο καιρό είχαν ειρήνη και μεταξύ τους και με τον Θεό, ενώ πιέζονταν στην Αίγυπτο, στο σιδερένιο καμίνι, και ενώνονταν εξαιτίας της κοινής θλίψης (διότι μερικές φορές και η θλίψη είναι καλό φάρμακο για τη σωτηρία), δεν αποκαλούνταν λαός άγιος, και μερίδα του Κυρίου, και βασίλειο ιεράτευμα; Και δεν ήταν μόνο στα ονόματα έτσι, ενώ στα έργα διαφορετικά· αλλά και καθοδηγούνταν από στρατηγούς που κατευθύνονταν από τον Θεό, και οδηγούνταν από πύρινο στύλο και νεφέλη, νύχτα και μέρα. Όταν έφευγαν, η θάλασσα χωριζόταν στα δύο γι' αυτούς, όταν πεινούσαν, ο ουρανός τους χορηγούσε τροφή, όταν διψούσαν, η πέτρα ανέβλυζε νερό, και όταν πολεμούσαν, η έκταση των χεριών άξιζε όσο μυριάδες στρατού, εγείροντας τρόπαια μέσω της προσευχής και ανοίγοντας τον δρόμο μπροστά τους. Οι ποταμοί υποχωρούσαν, μιμούμενοι τη συγγενική τους θάλασσα, και τα στοιχεία της φύσης στέκονταν ακίνητα, και τα τείχη γκρεμίζονταν με τον ήχο της σάλπιγγας. Και τι χρειάζεται να αναφέρουμε τις πληγές των Αιγυπτίων που στάθηκαν ευεργετικές για εκείνους, και τις φωνές του Θεού που ακούγονταν από το όρος, και τη διπλή νομοθεσία, αυτή του γράμματος και αυτή του πνεύματος, και όλα τα άλλα με τα οποία τιμήθηκε παλαιότερα ο Ισραήλ, δυσανάλογα με τη δική του αξία;

Διότι η μεν συνεχής κίνηση του ηλίου διακόπηκε επί Ιησού του Ναυή, ενώ επί Εζεκία αντιστράφηκε και εξέφερε την αποθησαυρισμένη γνώση του σύμπαντος από την ψυχή σου. Το δε σκοτάδι που τιμώρησε την Αίγυπτο τι ήταν άραγε, και μάλιστα πολυήμερο;

Νήστευσε ο Σωτήρας μας σαράντα ημέρες και καταντρόπιασε τον διάβολο, αυτός που δεν έπραξε αμαρτία ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Νήστευσε δίνοντάς μας το παράδειγμα ότι μέσω των νηστειών μπορούμε να τύχουμε εξιλέωσης των αμαρτημάτων. Ας νηστεύσουμε, λοιπόν, αγαπητοί, με νηστεία καθαρή, για την οποία λέει ο απόστολος Ιάκωβος ότι «αυτή είναι η καθαρή θρησκεία: να επισκέπτεται κανείς» τους αδελφούς «στη θλίψη τους, και να διατηρεί τον εαυτό του αμόλυντο από τον κόσμο.» Νήστευσε ο Ιησούς του Ναυή και πρόσταξε τον ήλιο και τη σελήνη. Οι απόστολοι, μη έχοντας τίποτα πάνω στη γη, έλαβαν την εξουσία να δένουν και να λύνουν, και εκπληρώνεται σε αυτούς το ρηθέν: «ως μη έχοντες τίποτα και τα πάντα κατέχοντες.» Διότι ο Πέτρος, λέει, και ο Ιωάννης ανέβηκαν στο ιερό γύρω στην ενάτη ώρα για να προσευχηθούν. Και κάποιος που ήταν χωλός από την κοιλιά της μητέρας του καθόταν εκεί, ο οποίος δεν περπάτησε ποτέ. Αυτός περίμενε να λάβει κάτι από τους αποστόλους. Αποκρίθηκε όμως ο Πέτρος λέγοντάς του: «Αυτά που προσδοκάς να λάβεις δεν τα έχω, αυτά όμως που δεν προσδοκάς να λάβεις τα έχω. Ασήμι προσδοκάς να λάβεις, εγώ σου παρέχω υγεία· διότι είναι προτιμότερη η υγεία του σώματος από τον αμέτρητο πλούτο. Θα σου ομολογήσω την αλήθεια: 'Ασήμι και χρυσάφι δεν έχω'. Διότι ο Χριστός μάς παράγγειλε λέγοντας: 'Να μην αποκτήσετε χρυσό ούτε ασήμι ούτε χαλκό'. Μας έδωσε όμως εξουσία λέγοντας: 'Να εκβάλλετε δαιμόνια, να θεραπεύετε ασθενείς, να καθαρίζετε λεπρούς'.»

Αλλά ίσως πει κάποιος, αυτό είναι αδύνατον να γίνει. Ω άνθρωπε, τι είναι αδύνατο για τον Θεό; Δεν δημιούργησε Αυτός από την αρχή ολόκληρη την κτίση εκ του μηδενός και δεν τοποθέτησε σε αυτήν τα ουράνια σώματα για τον φωτισμό της ημέρας και της νύχτας, στον Οποίο και τα πάντα υποτασσόμενα δουλεύουν και υπακούοντας στη φωνή Του τρέμουν; «Τα αδύνατα λοιπόν για τους ανθρώπους, αυτά είναι δυνατά για τον Θεό». Έχουμε δε και άλλη ευαπόδεκτη μαρτυρία για αυτό. Διότι όταν ο Ιησούς του Ναυή πολεμούσε τους Αμορραίους, και ενώ ο ήλιος έκλινε ήδη προς τη δύση και ο πόλεμος βρισκόταν σε κρίσιμο σημείο, φοβούμενος ο μακάριος Ιησούς μήπως με τον ερχομό της νύχτας διαφύγουν οι αλλόφυλοι, φώναξε λέγοντας: «Ας σταθεί ο ήλιος στη Γαβαών και η σελήνη στη φάραγγα της Αιλών, έως ότου καταπολεμήσω αυτόν τον λαό». «Και στάθηκε ο ήλιος και η σελήνη στη θέση τους». «Δεν προχωρούσε προς τη δύση μέχρι το τέλος μίας ημέρας», ώστε η ημέρα εκείνη να διαρκέσει είκοσι τέσσερις ώρες. Και για τον λόγο αυτόν επιμαρτύρησε η Γραφή λέγοντας: «Τέτοια ημέρα δεν υπήρξε ποτέ, κατά την οποία να εισακούσει ο Θεός άνθρωπο». Αυτός λοιπόν που από την αρχή οροθέτησε τα ουράνια σώματα στον ουρανό και διέταξε σε αυτά αεικίνητες πορείες σύμφωνα με τη δική Του εξουσία, πώς δεν θα είναι ικανός και να τα μετατοπίζει και να τα μετατρέπει και να τα αλλοιώνει, όποτε Εκείνος το θελήσει;

Διότι επί των ημερών του Ιησού «στάθηκε ο ήλιος πάνω από τη Γαβαών και η σελήνη πάνω από τη φάραγγα Αιλών για μία ημέρα», ενώ επί των ημερών του Εζεκία στράφηκε μαζί με τον ήλιο και η σελήνη «προς τα πίσω», για να μη συμβεί σύγκρουση των δύο στοιχείων κινούμενων άτακτα το ένα εναντίον του άλλου. Επί του Κυρίου όμως, κατά τη διάρκεια του πάθους Του, δεν συγκλονίστηκαν μόνο τα στοιχεία, αλλά και αυτή η ίδια η ημέρα και ολόκληρος ο κόσμος.

Δεν ήταν η κραυγή τέτοια, σαν εκείνη των κυριοκτόνων· εκείνοι ενώπιον του Πιλάτου κραύγασαν: «Πάρε τον, πάρε τον, σταύρωσέ τον». Αλλά δώσε προσοχή στην κραυγή μου. Έτσι κραυγάζοντας ο Μωυσής απέκτησε σύμμαχό του την κτίση· έτσι βοώντας ο Ιησούς χαλιναγώγησε τις πορείες του ήλιου και της σελήνης· έτσι κραυγάζοντας ο Ηλίας κατέστησε στείρα τα ουράνια σύννεφα· έτσι βοώντας η Άννα, παρά κάθε ελπίδα, γέννησε βρέφος.

Ο Ισαάκ, ο οποίος στα Γέραρα κέρδισε χωρίς κόπο τη μάχη των ποιμένων· ο Ιακώβ, από τον οποίο συγκροτούνται τα σκήπτρα των δώδεκα φυλών· ο Ιωσήφ, ο οποίος πουλήθηκε εξαιτίας ενός ονείρου και μέσω ενός ονείρου κυριάρχησε στα σκήπτρα· ο Μωυσής, ο οποίος γνώρισε την απίστευτη συνύπαρξη της βάτου και του πυρός· ο Ιησούς, ο οποίος με τον λόγο του ανέκοψε την πορεία του ήλιου και της σελήνης· ο Σαμψών, ο οποίος από νεκρή σιαγόνα έκανε να αναβλύσουν ρεύματα υδάτων· ο Δαβίδ, ο οποίος κρούοντας με τα δάχτυλα την κινύρα φυγάδευσε το πνεύμα από τον Σαούλ· ο Σολομών, του οποίου τη σοφία εγκωμίασε ο Κτίστης όταν ενανθρώπησε· ο Ηλίας, ο οποίος διένυσε πρωτόγνωρη οδό επιβαίνοντας σε άρμα στον αέρα· ο Ελισαίος, ο οποίος με την προσευχή του ανέστησε το παιδί της Σωμανίτιδας· ο Μανασσής, ο οποίος στέναξε και συνέτριψε τη βία των αλυσίδων· ο Εζεκίας, ο οποίος δάκρυσε και εξασφάλισε παράταση ζωής· ο Δανιήλ, ο οποίος ήλεγξε τους ψευδοπροφήτες για κρυφή μοιχεία· οι τρεις παίδες, οι οποίοι δίδαξαν το πυρ να στάζει βροχές·

Άκου λοιπόν τι λέει και ο ίδιος ο μακάριος Παύλος: Το να αναχωρήσω και να είμαι μαζί με τον Χριστό είναι πολύ καλύτερο, το να παραμένω όμως στη σάρκα είναι αναγκαιότερο για εσάς. Αυτό το ονόμασε και χάρη, γράφοντας: Διότι σας δόθηκε η χάρη, λέει, από τον Χριστό, όχι μόνο να πιστεύετε σε αυτόν, αλλά και να πάσχετε για αυτόν. Επομένως, αυτό είναι μεγαλύτερο από εκείνο· διότι δόθηκε ως χάρισμα. Όντως είναι χάρη μέγιστη, και μεγαλύτερη από όλα αυτά, από το να σταματήσει κανείς τον ήλιο και τη σελήνη, από το να κινήσει τον κόσμο· αυτό είναι μεγαλύτερο από το να εξουσιάζει κανείς δαίμονες ή να εκδιώκει δαίμονες. Δεν πονούν τόσο πολύ εκείνοι όταν εκδιώκονται από τη δική μας πίστη, όσο όταν μας βλέπουν να υποφέρουμε κάποιο κακό για τον Χριστό και να δενόμαστε με δεσμά· διότι αυτό κάνει μεγαλύτερη την παρρησία μας. Δεν είναι γι' αυτό καλό το να δένεται κανείς με δεσμά για τον Χριστό, επειδή το γεγονός αυτό εξασφαλίζει τη Βασιλεία, αλλά επειδή γίνεται για τον Χριστό· δεν μακαρίζω γι' αυτόν τον λόγο τα δεσμά, επειδή οδηγούν στον ουρανό, αλλά επειδή γίνονται για τον Δεσπότη του ουρανού.

Με τη λέξη «κόσμος» εδώ, επομένως, εννοεί το πλήθος ή την ίδια την κτίση· διότι η Γραφή συνηθίζει να εννοεί και τα δύο. Αν ολόκληρη η κτίση μαζί με τους ανθρώπους, λέει, σταθεί από τη δική της πλευρά, και πάλι δεν θα φανούν αντάξιοί τους· και δικαιολογημένα. Διότι, όπως ακριβώς χιλιάδες ζύγια άχυρου και χόρτου δεν θα μπορούσαν να είναι αντάξια δέκα μαργαριταριών, έτσι δεν είναι ούτε κι εκείνοι. Διότι είναι ανώτερος ένας που πράττει το θέλημα του Κυρίου, παρά χιλιάδες παράνομοι· και λέγοντας «χιλιάδες» δεν εννοεί απλώς τους πολλούς, αλλά το άπειρο πλήθος. Αναλογίσου πόσο σπουδαίος είναι ο δίκαιος. Είπε ο Ιησούς του Ναυή: «Ας σταθεί ο ήλιος πάνω από τη Γαβαών, και η σελήνη στη φάραγγα της Ελώμ», και έγινε. Ας έρθει, λοιπόν, ολόκληρη η οικουμένη, ή μάλλον δύο, και τρεις, και τέσσερις, και δέκα, και είκοσι οικουμένες, και ας μιλήσουν, και ας πράξουν το ίδιο· αλλά δεν θα μπορέσουν.

Δ'. Εάν εδώ επιτελούν τέτοια έργα, εάν εδώ πράττουν τέτοια, όπως ακριβώς οι άγγελοι, τι άραγε συμβαίνει εκεί; Πόση λαμπρότητα διαθέτουν; Ίσως ο καθένας από εσάς να επιθυμούσε να είναι τέτοιος, ώστε να δύναται να προστάζει τον ήλιο και τη σελήνη. Εδώ, εκείνοι που ισχυρίζονται ότι ο ουρανός είναι σφαίρα, τι θα μπορούσαν να πουν ως προς αυτό; Διότι, γιατί δεν είπε: «Ας σταθεί ο ήλιος», αλλά πρόσθεσε: «Ας σταθεί ο ήλιος πάνω από τη Γαβαών, και η σελήνη πάνω από τη φάραγγα Ελώμ»; Πράγμα που σημαίνει: Ας κάνει την ημέρα μεγαλύτερη.

Και γιατί απορείς, αν η φωνή του δικαίου καταστέλλει τον θυμό και καταβάλλει τους εχθρούς, εφόσον μάλιστα διώχνει και δαίμονες; Αρκούσε μόνο να μιλήσουν οι απόστολοι, και όλες οι αντίπαλες δυνάμεις τρέπονταν σε φυγή. Η φωνή των αγίων πολλές φορές σταμάτησε και τα στοιχεία της φύσεως, και μετέβαλε τις ενέργειές τους. Είπε για παράδειγμα ο Ιησούς του Ναυή μόνο: «Ας σταθεί ο ήλιος και η σελήνη», και στάθηκαν· έτσι και ο Μωυσής δέσμευσε τη θάλασσα και την ελευθέρωσε· έτσι και οι τρεις παίδες έσβησαν την ενέργεια του πυρός με τους ύμνους εκείνους και με τη φωνή τους. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Σαούλ, έχοντας συγκινηθεί βαθύτατα από αυτή τη φωνή, έλεγε: «Αυτή είναι η φωνή σου, τέκνο μου Δαβίδ;» Και τι απάντησε ο Δαβίδ; «Ο δούλος σου είμαι, κύριέ μου βασιλιά». Δημιουργείται λοιπόν άμιλλα και συναγωνισμός, για το ποιος θα τιμήσει περισσότερο τον άλλον. Εκείνος τον ανύψωσε σε βαθμό συγγένειας, ενώ τούτος τον αποκάλεσε κύριό του. Αυτό δε που λέει, έχει την εξής έννοια: Ένα μόνο ζητώ, λέει, τη δική σου σωτηρία και την προκοπή στην αρετή. Τέκνο με αποκάλεσες, εγώ όμως το επιθυμώ και το αποδέχομαι, ακόμη κι αν με θεωρείς δούλο σου, αρκεί μόνο να αποβάλεις την οργή σου, αρκεί μόνο να μην υποπτεύεσαι τίποτα πονηρό για εμένα, και να μη με θεωρείς συνωμότη και εχθρό.

Η προσευχή είναι σωτηρία των ψυχών· η προσευχή παρακινεί τον Κριτή σε οίκτο· η προσευχή οδηγεί τον Κριτή σε συμπάθεια. Με αυτή την προσευχή αγαλλίασαν προφήτες και δίκαιοι. Ο Μωυσής προσευχήθηκε και με το ραβδί του έσχισε την Ερυθρά Θάλασσα· ο Ιησούς προσευχήθηκε και συγκράτησε την πορεία του ήλιου και της σελήνης· ο Ηλίας προσευχήθηκε και κατέβασε φωτιά από τον ουρανό εναντίον των πεντηκοντάρχων· ο Ελισαίος προσευχήθηκε και ανέστησε το παιδί της Σωμανίτιδας μετά τη νέκρωσή του· η Άννα προσευχήθηκε και από άγρια άμπελο τρύγησε σταφύλι· ο Δανιήλ με την προσευχή δίδαξε τα λιοντάρια να νηστεύουν· οι τρεις παίδες με την προσευχή μετέτρεψαν το καμίνι σε δροσιά· και ο Δαβίδ, όταν περιέπεσε σε κινδύνους, έμαθε να ανακράζει: Σώσε με, Κύριε, διότι εξέλιπε ο όσιος.

Δεν μας τον παρέδωσε ο ίδιος του ο μαθητής, αφού τον κατέκρινε; Και εσύ, Πέτρε, δεν τον αρνήθηκες τρεις φορές με όρκο μπροστά στην πύλη; Και εσύ, Ιωάννη, δεν απέδρασες πετώντας ακόμη και το ίδιο σου το πανωφόρι; Και όλοι οι υπόλοιποι δεν νίκησαν τον θάνατο διά της φυγής; Πώς, λοιπόν, εσείς μετά τον θάνατο εκείνου αναστατώνετε τα πλήθη; Περιφρονήσατε, ω παράνομοι, τη δική μας επιείκεια, χλευάσατε τον νόμο και τα θεία παραγγέλματα, παραγνωρίσατε τον Μωυσή, τον μέγα μεταξύ των προφητών, περιγελάτε τις παραδόσεις των Ιουδαίων και επαινείτε τα έργα του Γαλιλαίου. Με ποια δύναμη ή στο όνομα ποιου το πράξατε αυτό εσείς; Ο Μωυσής μετέβαλε το νερό σε αίμα, αλλά αφού αξιώθηκε θείας συνομιλίας. Ο Ιησούς του Ναυή ανέκοψε την πορεία των στοιχείων της φύσης, αλλά για τη σωτηρία του λαού· ο Ηλίας ανέστησε νεκρό, αλλά πρώτα ξάπλωσε πάνω στο σώμα του· ο Σαμψών άντλησε νερό από σιαγόνα, αλλά χρησιμοποίησε την προσευχή ως μεσολαβητή· ο Ελισαίος εκαθάρισε λεπρό, αλλά έστειλε τον Σύρο στον Ιορδάνη. Ο Δαβίδ εξεδίωξε πνεύμα, αλλά κρατώντας την κινύρα στην παλάμη του. Εσείς, όμως, ούτε θείας συνομιλίας αξιωθήκατε, ούτε χρησιμοποιήσατε κάποιο όργανο ως μέσο για το θαύμα· παρά μόνο με τον λόγο, όπως ισχυρίζεστε, αποδιώξατε την ασθένεια· επομένως, καταστήσατε ολοφάνερη τη μαγγανεία σας.

Διότι όταν αναστηθούμε, λέει, και λάβουμε άφθαρτα σώματα, τότε και το σώμα του ουρανού και της γης και ολόκληρης της κτίσης θα είναι άφθαρτο και ακήρατο. Όταν, λοιπόν, δεις τον ήλιο να ανατέλλει, να θαυμάσεις τον Δημιουργό· όταν τον δεις να κρύβεται και να χάνεται, κατανόησε την αδυναμία της φύσης του και μην τον προσκυνήσεις ως Θεό. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ο Θεός όχι μόνο εναπόθεσε στη φύση των στοιχείων απόδειξη της αδυναμίας τους, αλλά έδωσε και στους δούλους Του, παρότι είναι άνθρωποι, την εξουσία να τα διατάζουν, ώστε, αν από την όψη τους δεν αναγνωρίσεις τη δουλεία τους, να μάθεις από εκείνους που τα διατάζουν ότι όλα αυτά είναι σύνδουλά σου. Ο Ιησούς του Ναυή, για παράδειγμα, λέει: «Ας σταθεί ο ήλιος πάνω από τη Γαβαών, και η σελήνη πάνω από τη φάραγγα της Αιλών». Και πάλι, ο προφήτης Ησαΐας τον έκανε να γυρίσει προς τα πίσω στα χρόνια του βασιλιά Εζεκία, και ο Μωυσής διέταξε τον αέρα, τη θάλασσα, τη γη και τις πέτρες· ο Ελισσαίος μετέβαλε τη φύση των υδάτων, οι τρεις παίδες υπερίσχυσαν της φωτιάς. Βλέπεις πώς προνόησε για εμάς ο Θεός και με τους δύο τρόπους, αφενός οδηγώντας μας μέσω της ομορφιάς των στοιχείων στη δική Του θεογνωσία, και αφετέρου, μέσω της αδυναμίας τους, μην επιτρέποντας να ξεπέσουμε στη δική τους λατρεία;

Διότι τα σημεία, λέγει, τα οποία εγώ κάνω, θα τα κάνει και εκείνος, και μεγαλύτερα από αυτά θα κάνει. Και κατά την Παλαιά Διαθήκη, άλλος μεν μετέβαλε τη θάλασσα, άλλος χαλιναγώγησε τον ήλιο, άλλος διέταξε τη σελήνη να σταθεί, και άλλος έστρεψε πάλι τις ακτίνες προς τα πίσω· οι δε παίδες μέσα στο καμίνι δέσμευσαν την ενέργεια του στοιχείου της φύσης, και η μανιασμένη φλόγα σιγούσε, και δεσμευμένη πλέον σφύριζε. Γνωρίζουν ακόμη και τα άγρια θηρία να τρέφουν σεβασμό για τους φίλους του Θεού· και αν ακόμη τα αναγκάζει η πείνα, γίνονται πιο συνετά. Ας ντραπούν οι γαστρίμαργοι μπροστά στην εγκράτεια των θηρίων. Τα λιοντάρια είδαν τον Δανιήλ και συμπεριφέρθηκαν με σύνεση και εγκράτεια· εμείς, αν και βλέπουμε τον Υιό του Θεού να έρχεται προς εμάς, δεν επιδεικνύουμε ανάλογο πνευματικό ήθος.

Και στην Παλαιά Διαθήκη, δυνάμεις μεν αποτελούν οι πληγές κατά των Αιγυπτίων, ο διαχωρισμός της θάλασσας, η υποχώρηση του ποταμού Ιορδάνη, και η στάση του ηλίου επί του Ιησού (του Ναυή)· ιάσεις δε, όταν ο Μωυσής θεράπευσε τη λεπρή Μαρία, και όσα έπραξαν ο Ηλίας και ο Ελισσαίος. Όλα δε αυτά τα έργα δυνάμεως οι απόστολοι τα έκαναν ακουστά σε όλη τη γη, μαζί με τους αίνους Του. Διότι κάθε πράξη του Κυρίου είναι γεμάτη από αίνο. Ίσως δε τα μεν έργα δυνάμεως του Κυρίου να περιέχουν τα θαυμάσιά Του, ενώ τα χαρίσματα των ιαμάτων τους αίνους Του.

Διότι, κι αν ακόμη ο Ιωσήφ εγκατέλειψε το κάλυμμα της σάρκας, μήπως δεν είχε λαμπρότερο το ένδυμα της δόξας της σωφροσύνης; Η αγνεία της σωφροσύνης, αφού περιέζωσε τους πατέρες, τους έστησε ως αδαμάντινους στύλους στην οικουμένη, οι οποίοι αφενός ανέτειναν τις προσευχές τους στον ουρανό, και αφετέρου θεράπευαν τις ψυχές των ανθρώπων πάνω στη γη. Ο μακάριος Μωυσής, έχοντας περιζώσει τον εαυτό του με σωφροσύνη, έγινε στύλος σωτηρίας για τους Εβραίους στην Αίγυπτο, και από τη μία γκρέμιζε τις θύρες των πρωτοτόκων των Αιγυπτίων, ενώ από την άλλη μακάριζε τα φωτεινά παιδιά των Εβραίων· και ορθωνόταν ως στύλος αντίστασης απέναντι στον Φαραώ και τους μάγους. Ο Ιησούς του Ναυή, πάλι, έχοντας ως σύντροφο τη σωφροσύνη, πρόσταζε τους ουράνιους φωστήρες· διότι σταματούσε την πορεία του ήλιου, καθήλωνε τη θέση της σελήνης και παρέτεινε το φως της ημέρας. Και πότε έγινε αυτό; Όταν κατά τον πόλεμο υπέρ της Γαβαών έλεγε: «Ας σταθεί ο ήλιος πάνω από τη Γαβαών, και η σελήνη πάνω από τη φάραγγα Ελώμ». Αυτός διέσχισε ποταμό, διέσωσε τον λαό, και επανέφερε τους Εβραίους στην άγια γη· αυτός κατέρριπτε τείχη, κατέστρεφε πόλεις ασεβών, διέσωσε τη Ραάβ, τιμώρησε αλλοφύλους και εδόξασε τους ομοφύλους του. Ο δε ανδρειότατος Σαμψών, όσο διαφύλαττε τη σωφροσύνη, έπνιγε λέοντα, ανέβλυζε νερό από σιαγόνα όνου, και από εκεί λάμβανε τη θεραπεία της δίψας του.

Διότι έλεγαν ότι αυτά είχαν παλιώσει στον δρόμο· και ότι είχαν έρθει για να συνάψουν μαζί τους συνθήκη ειρήνης. Εκείνοι δε, χωρίς να ρωτήσουν τον Θεό, σύναψαν συνθήκες. Όταν όμως κατάλαβαν ότι είχαν εξαπατηθεί, και ότι δεν κατοικούσαν μακριά, αλλά πλησίον τους, μην μπορώντας να τους πολεμήσουν εξαιτίας των όρκων τους, τους έκαναν δούλους, ξυλοκόπους και υδροφόρους. Εδώ εκπληρώνεται η προφητεία του Νώε, την οποία είχε πει: ο Χαναάν θα είναι δούλος· διότι από εκείνον κατάγονται αυτοί. Άκουσε ο Αδωνιβεζέκ, ο βασιλιάς της Ιερουσαλήμ, ότι κυριεύθηκε η Ιεριχώ και η Γάζα, και ότι οι Γαβαωνίτες είχαν προσχωρήσει σε αυτούς, και εκστρατεύει εναντίον τους μαζί με άλλους βασιλείς. Εκείνοι τότε κάλεσαν σε συμμαχία τον Ιησού. Εκείνος ήλθε, συγκρούστηκε μαζί τους και τους έτρεψε σε φυγή· και από τον ουρανό έπεσε πάνω τους χαλάζι· και το χαλάζι σκότωσε περισσότερους από όσους οι υιοί του Ισραήλ με τη μάχαιρα. Τότε στάθηκε ο ήλιος πάνω από τη Γαβαών, και η σελήνη πάνω από τη φάραγγα της Ελώμ· και ο Ιησούς εξόντωσε όλο τον λαό των εχθρών, καθώς και πέντε βασιλείς. Κυρίευσε δε και τη Μακηλά, και τη Λοβνά, και τη Λαχίς, και την Οδολάν, και τη Χεβρών, και τη Δαβήρ, καθώς και την ορεινή και την πεδινή χώρα.

Και επιπλέον αυτών κατασκευάσατε τον χρυσό μόσχο και σπεύσατε να πορνεύσετε με τις θυγατέρες των αλλοεθνών και να ειδωλολατρήσετε, και μετά από αυτά πάλι, αφού σας παραδόθηκε η γη με τόση δύναμη, ώστε και τον ήλιο είδατε να στέκεται στον ουρανό με προσταγή εκείνου του άνδρα που ονομάστηκε με το όνομα Ιησούς και να μη δύει για τριάντα έξι ώρες, καθώς και όλες τις άλλες θαυμαστές δυνάμεις που συνέβησαν σε εσάς κατά καιρούς. Από αυτές μου φαίνεται σκόπιμο να απαριθμήσω τώρα άλλη μία, διότι συντελεί στο να κατανοήσετε και εξ αυτής τον Ιησού, τον οποίο και εμείς αναγνωρίσαμε ως Χριστό, Υιό του Θεού, ο οποίος σταυρώθηκε και αναστήθηκε και αναλήφθηκε στους ουρανούς και πρόκειται να έλθει πάλι ως κριτής όλων ανεξαιρέτως των ανθρώπων, μέχρι και αυτού του Αδάμ. Γνωρίζετε λοιπόν, έλεγα, ότι, όταν η σκηνή του μαρτυρίου αρπάχτηκε από τους εχθρούς στην Άζωτο και τους βρήκε πληγή φοβερή και ανίατη, αποφάσισαν να την τοποθετήσουν πάνω σε άμαξα, στην οποία έζευξαν δαμάλεις που είχαν μόλις γεννήσει, για να δοκιμάσουν και να μάθουν αν επλήγησαν από τη δύναμη του Θεού εξαιτίας της σκηνής και αν ο Θεός βούλεται να επιστραφεί αυτή εκεί από όπου την πήραν.

Διότι η μεν πρώτη παιδαγωγεί τη σάρκα προς την αρετή μέσω της πράξεως, ενώ η δεύτερη φωταγωγεί τον νου ώστε να προκρίνει πάνω από όλα τη συμβίωση με τη σοφία, σύμφωνα με την οποία καθαιρεί τα οχυρώματα της κακίας και κάθε ύψωμα που επαίρεται εναντίον της γνώσεως του Θεού. Και αυτό το δηλώνει ο Ιησούς του Ναυή, όταν ζητά με προσευχή να σταθεί ο ήλιος στη Γαβαών, δηλαδή να διατηρηθεί άδυτο για αυτόν το φως της γνώσεως του Θεού στο όρος της νοερής θεωρίας, και η σελήνη στη φάραγγα, δηλαδή η φυσική διάκριση που εδράζεται στη σαρκική ασθένεια να παραμείνει αναλλοίωτη χάρη στην αρετή. ΛΔ΄. Η Γαβαών είναι ο υψηλός νους, ενώ η φάραγγα είναι η σάρκα που έχει ταπεινωθεί από τον θάνατο. Και ο μεν ήλιος είναι ο Λόγος που φωτίζει τον νου και του χορηγεί τη δύναμη των θεωρημάτων, απαλλάσσοντάς τον από κάθε άγνοια, ενώ η σελήνη είναι ο φυσικός νόμος που πείθει τη σάρκα να υποταχθεί νομίμως στο Πνεύμα, ώστε να αποδεχθεί τον ζυγό των εντολών. Η σελήνη είναι σύμβολο της φύσεως εξαιτίας της τρεπτότητάς της, αλλά στους αγίους παραμένει άτρεπτη λόγω της αναλλοίωτης έξης της αρετής. ΛΕ΄. Ο Κύριος δεν πρέπει να αναζητείται έξω από αυτούς που Τον αναζητούν, αλλά όσοι Τον ζητούν πρέπει να Τον αναζητούν μέσα στον ίδιο τους τον εαυτό, μέσω της πίστεως που φανερώνεται στα έργα. Διότι λέει: «κοντά σου είναι ο λόγος, στο στόμα σου και στην καρδιά σου», δηλαδή ο λόγος της πίστεως, εφόσον ο Ίδιος ο Χριστός είναι και ο Λόγος που αναζητείται.

Εσύ, λοιπόν, σωτήρα του λαού, παράσχε μου το χέρι σου, που αποκόπτει σύρριζα τους δόλους του πικρού Βελίαλ· εσύ που άλλοτε σταμάτησες το ρεύμα, το οποίο αναστράφηκε τάχιστα με παλινδρομική πορεία, επιτελώντας έργο παράδοξο. Εσύ αποξέρανες το άφθονο ρεύμα της θάλασσας, διαβιβάζοντας πεζό τον λαό σου, τον Ισραήλ· και είπες, και τα πάντα παρήχθησαν με τον Λόγο σου· και σταμάτησες το φλογερό άρμα του ταχυδρόμου γίγαντα, του μέγιστου φωστήρα.

Τέτοια πράγματα κατορθώνει η σταθερή και ακλόνητη ελπίδα στον Θεό· και αυτό το γεννά ο θεάρεστος βίος. Διότι αυτόν που ευφραίνει κανείς, από αυτόν και αγαπιέται, και απέναντι σε αυτόν που τον αγαπά έχει θάρρος· και εκείνον που δεν λύπησε, δεν τον αποστράφηκε και δεν τον απέπεμψε. Τα αντίθετα, όμως, συνέβησαν σε όσους έπραξαν τα αντίθετα. Για παράδειγμα, και στον Ισραήλ, όταν τηρούσε με επιτυχία τους θείους νόμους, τον συνόδευε η επιτυχία· όταν, όμως, τους κατέλυε, ακολουθούσε η καταστροφή. Και όταν εκζητούσε τον Θεό, τα όριά του επεκτείνονταν, του παραχωρούνταν η κατοχή ξένων εδαφών, τα τείχη γκρεμίζονταν από μόνα τους, οι πόλεις κυριεύονταν εύκολα, οι φάλαγγες των εθνών κατακόπτονταν, χαλάζι που εκσφενδονιζόταν με ορμή χτυπούσε τους εχθρούς που τρέπονταν σε φυγή, ο ήλιος στεκόταν παρατείνοντας την ημέρα για την ολοκληρωτική εξολόθρευση των εχθρών, με τριακόσιους άνδρες και με ισάριθμες υδρίες, λαμπάδες και σάλπιγγες μυριάδες πολεμίων συνταράσσονταν και καταστρέφονταν, με τη δύναμη ενός μόνο χεριού και με το υνί του αρότρου έπεφταν νεκροί εξακόσιοι, και πάλι με τη δύναμη ενός μόνο δεξιού χεριού και με τη σιαγόνα ενός όνου φονεύονταν χίλιοι. Ποιος θα μπορούσε να απαριθμήσει τις ευφορίες των καρπών, τις δόξες, τις διαφυγές από ασθένειες και θανάτους, τις προσθήκες ετών για την παράταση της ζωής, οι οποίες προδηλώνονταν με την αντίστροφη πορεία του ήλιου, την έκταση της ημέρας και την περισσότερη παρουσία του φωτός;

Όμως, παρέδωσαν στους χωνευτές μετάλλων και αυτό το εξαιρετικά όμορφο έργο, όπως ακριβώς και τον έφιππο άνδρα που στεκόταν στον Ταύρο πάνω σε τραπεζοειδή βάση, ο οποίος ήταν ηρωικός στη μορφή και αξιοθαύμαστος στο μέγεθος. Αυτός λεγόταν από κάποιους ότι ήταν ο Ιησούς του Ναυή, βγάζοντας το συμπέρασμα από την έκταση του χεριού του άνδρα προς τον ήλιο, που είχε ήδη πάρει την πορεία του προς τη δύση, σαν να προσέταζε τη στάση του πάνω από τη Γαβαών. Όπως όμως θεωρούσαν οι περισσότεροι, ήταν ο Βελλεροφόντης, που γεννήθηκε και ανατράφηκε στη νήσο του Πέλοπα, καθισμένος πάνω στον Πήγασο. Διότι το άλογο ήταν αχαλίνωτο, όπως ακριβώς παραδίδεται ότι ήταν ο Πήγασος, χτυπώντας ελεύθερα τις οπλές του στις πεδιάδες και περιφρονώντας κάθε αναβάτη, καθώς κινούνταν ταυτόχρονα ως πτηνό και ως πεζό ζώο. Αλλά και μια παλαιά φήμη, που έφτασε μέχρι τις μέρες μας, βρισκόταν στα χείλη όλων, ότι στην μπροστινή αριστερή οπλή αυτού του αλόγου κρυβόταν ένα ανδρείκελο, το οποίο κάποιοι παρέδιδαν ότι ανήκε σε κάποιον από το γένος των Βενετών, ενώ άλλοι σε κάποιο άλλο από τα δυτικά έθνη που δεν είχαν ειρηνικές συνθήκες με τους Ρωμαίους ή ακόμη και σε κάποιον από τους Βουλγάρους. Πολλές φορές, λοιπόν, είχε γίνει η σφράγιση της οπλής, ώστε να παραμένει εντελώς αθέατο αυτό που πιστευόταν ότι έκρυβε στο εσωτερικό της.

Διότι δεν καθόσουν στη βασιλική σκηνή, όπως οι παλαιοί αυτοκράτορες, πληροφορούμενος τα του πολέμου μέσω παρατηρητών, αλλά συμμετείχες ο ίδιος στη μάχη και, κραδαίνοντας δόρυ και χειριζόμενος ξίφος, κινδύνευες στην πρώτη γραμμή, μπροστά από το στράτευμα. «Ας σταθεί ο ήλιος κατά τη Γαβαών», πρόσταζε ο Ιησούς του Ναυή όταν κατατρόπωνε τους αλλοφύλους· τώρα όμως ο αληθινός Ιησούς, δίνοντας δεσποτική διαταγή στον δικό μας φωστήρα να σταθεί πάνω σε κάποιον από τους εκεί λόφους, κάνοντάς σε απολύτως ορατό στους βαρβάρους, εσένα που δεν άστραφτες τόσο από τα βασιλικά όπλα όσο από τις στρατηγικές μεθόδους και το γενναίο παράστημα της ψυχής, αύξησε τα δεινά του πολέμου για τους Δαλμάτες και έκανε πιο μακροχρόνια την καταδίωξή τους.