Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 1:33

Και θα βασιλεύσει επί του οίκου του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος. Είπε δε η Μαριάμ προς τον άγγελο: Πώς θα γίνει σε εμένα αυτό, εφόσον δεν γνωρίζω άνδρα; Και αποκριθείς ο άγγελος της είπε: Πνεύμα Άγιο θα επέλθει σε εσένα, και δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει.» ... Και δυσανασχετεί.

Χρυσό μεν ως σε βασιλιά· «Θεέ, δώσε την κρίση σου στον βασιλιά, και τη δικαιοσύνη σου στον υιό του βασιλιά.» Αυτά τα λόγια είπε ο Δαβίδ. Μετά από αυτά, ο άγγελος κατά τον χαιρετισμό της Μαρίας [είπε]· «Και θα δώσει σε αυτόν Κύριος ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει επί του οίκου του Ιακώβ εις τους αιώνας, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος.» Διότι σε αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Εφόσον, λοιπόν, η υπόσταση του Λόγου και Υιού του Θεού είναι έτερη από τη φωνή του αρχαγγέλου, αμέσως μόλις η ακοή της Παρθένου προδιανοίχθηκε μέσω της αρχαγγελικής φωνής, εισήλθε σε αυτήν η θεία υπόσταση του Υιού. Το πώς, η ίδια η Παρθένος δεν το γνωρίζει· το γνωρίζει, όμως, Εκείνος που εισήλθε, το πώς ακριβώς εισήλθε. Γι' αυτό και, μη γνωρίζοντας την έκβαση του μυστηρίου, ταράχθηκε αμέσως με τα λόγια του αγγέλου που είπε: «Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου», και συλλογιζόταν τι είδους χαιρετισμός να ήταν άραγε αυτός. Τότε, παίρνοντας τον λόγο ο αρχάγγελος, της είπε: «Μη φοβάσαι, Μαριάμ· διότι βρήκες χάρη παρά τω Θεώ. Και ιδού, θα συλλάβεις στη γαστέρα σου, και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού. Αυτός θα είναι μέγας, και θα κληθεί Υιός του Υψίστου, και θα του δώσει Κύριος ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατρός του, και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος». Όμως και ενώπιον αυτών η Παρθένος στάθηκε απορημένη, και αποβλέποντας προς τη φύση, και αναλογιζόμενη τον Ιωσήφ, καθότι ήταν μνηστευμένη με αυτόν, αποκρίνεται προς τον άγγελο και λέει: «Πώς θα μου συμβεί αυτό, αφού δεν γνωρίζω άνδρα;». Και εφόσον, λέει, ω άγγελε, δεν γνωρίζω άνδρα, εσύ όμως, διά της δεικτικής λέξεως «ιδού», λες: «Ιδού, θα συλλάβεις», σαν να πρόκειται για ενεστώτα χρόνο· το πώς θα γίνει αυτό, δεν το γνωρίζω.

Εξ αυτού και ο ίδιος, ο οποίος σαρκώθηκε και ενανθρώπησε, ομολογεί για τον εαυτό του λέγοντας: «Απεστάλην από τον Πατέρα»· και, «Με απέστειλε ο Πατέρας», επιβεβαιώνοντας τα ίδια σε πολλές ρήσεις. Επομένως, δεν απεστάλη ως άνθρωπος, αλλά ως Θεός και Κύριος, Υιός από τον Κύριο Πατέρα, όπως και στο «Έβρεξε ο Κύριος από τον Κύριο», αναφέρεται το «από τον Κύριο»· και το, «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου». Λαμβάνει δε και σε αυτά τον θρόνο του Δαβίδ, του κατά σάρκα γενεαλογούμενου πατέρα του: «Και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος». Και κατανόησε τον λόγο και το δόγμα που συνυφαίνεται με αυτήν την ερμηνεία. Διότι οι αιρετικοί, διασαλεύοντας τα πάντα, ερευνούν και ρωτούν υποκριτικά: Εάν αυτό επακολούθησε της σαρκώσεως του Χριστού· δηλαδή, το ότι έλαβε τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και βασίλευσε στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες.

Διότι, αφού γεννήθηκε από την Παρθένο και εκπλήρωσε όλα όσα αφορούσαν την οικονομία του θανάτου και του σταυρού, αναστημένος πλέον λέει: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη»· ήδη από τότε εγκαθίδρυσε τη βασιλεία του και ανακηρύσσεται βασιλιάς των Χριστιανών. Όπως άλλωστε και στην αρχή των προσευχών, προσκαλώντας ο ένας τον άλλον, αναφωνούν λέγοντας: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε στον ίδιο τον Χριστό, τον βασιλιά μας». Και ερχόμενος κατά τη μεγάλη και επιφανή δεύτερη παρουσία του, αυτός παραμένει βασιλιάς στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος. Και επειδή αυτός που γεννήθηκε από την Παρθένο είναι βασιλιάς, ο ίδιος είναι Κύριος και Θεός. Εξαιτίας του, και εκείνη που τον γέννησε αναγνωρίζεται δογματικά, κυριολεκτικά και αληθινά, ως βασίλισσα, Κυρία και Θεοτόκος.

Τι θα μπορούσαν άραγε να κάνουν αυτοί που εύκολα αθυροστομούν προς οτιδήποτε το πιο παράλογο και πάσχουν από τέτοια χονδροειδή διάνοια, όταν ο μακάριος Γαβριήλ προανήγγειλε στην αγία Παρθένο τα σχετικά με τον Χριστό; «Μην φοβηθείς, λέει, την οικονομία, ω Μαριάμ· διότι βρήκες χάρη ενώπιον του Θεού, και ιδού θα συλλάβεις στη μήτρα σου και θα γεννήσεις Υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού· διότι αυτός θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες τους, και θα του δώσει Κύριος ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος.» Εφόσον λοιπόν ένας άγιος άνδρας προφήτευσε την αδιάκοπη πορεία της βασιλείας του Υιού στους απέραντους αιώνες, και επιπλέον και η φωνή του αγγέλου επιβεβαίωσε την αλήθεια αυτή, νομίζω πως κάθε αγαθός και σώφρων άνθρωπος θα συναινέσει σε αυτό, και θα καταδικάσει ως φλυαρία και παραφροσύνη εκείνους που επιλέγουν να πιστεύουν άλλα πράγματα, παρόλο που ο νόμος διακηρύσσει σαφώς: «Με το στόμα δύο ή τριών μαρτύρων θα στηριχθεί κάθε λόγος.» Μήπως δεν είναι γεμάτη από τη μεγαλύτερη θεομίσητη ασέβεια αυτή η αντίσταση; Β. Αυτό θα έλεγα κι εγώ, αλλά να ξέρεις ότι οι αντίπαλοί μας δεν διακείνται όπως εμείς. Α.

Παρομοιάζει, λοιπόν, τον Χριστό με κασσίτερο, δηλαδή με μολύβι, ως εκείνον που λιώνει τους ρύπους, που απαλλάσσει από τα περιττά, που εξαγνίζει πνευματικά. Αν, λοιπόν, κάποιος υπερνικήσει, λέει, την παρεμβολή του ενδιάμεσου χρόνου, και θεωρήσει ως μηδαμινές τις λίγες ενδιάμεσες ημέρες, θα χαρεί και θα δει τον κασσιτέρινο λίθο στο χέρι του Ζοροβάβελ. Και τι άραγε σημαίνει το «στο χέρι του Ζοροβάβελ»; Η θεόπνευστη Γραφή εκλαμβάνει το χέρι ως δύναμη και ως εξουσία. Συνεπώς, με τη δύναμη και την εξουσία του Ζοροβάβελ, δηλαδή του Χριστού, θα δει τον κασσιτέρινο λίθο. Διότι ο Ζοροβάβελ, όπως είπα, επειδή καταγόταν από τη φυλή του Ιούδα, βασίλευσε στον Ισραήλ. Με τον ίδιο τρόπο και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός προήλθε κατά σάρκα από το αίμα και τη φυλή του Ιούδα, και βασίλευσε και Αυτός στον Ισραήλ, όχι με την ανθρώπινη τάξη, δηλαδή έχοντας βασιλεία μετρημένη και πεπερασμένη χρονικά, αλλά ως αληθινός Θεός έχοντας βασιλεία που εκτείνεται στους απέραντους αιώνες. Και θα το μαρτυρήσει αυτό ο μακάριος Γαβριήλ λέγοντας στην αγία Παρθένο γι' Αυτόν, ότι θα γεννήσει Υιό, και θα καλέσει το όνομά του Ιησού. Και προσθέτοντας ότι: «Και θα του δώσει Κύριος ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ισραήλ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος».

Εάν πάλι κάποιος θα ήθελε με τον θρόνο να υποδηλώσει το απόλυτα εδραιωμένο και ακλόνητο της βασιλείας του Χριστού, και με αυτόν τον τρόπο ορθά θα το κατανοήσει. Διότι η βασιλεία του Χριστού είναι διηνεκής και εκτείνεται σε ατελεύτητους αιώνες· διότι δεν θα υπάρξει τέλος στη βασιλεία του, σύμφωνα με τη φωνή του αγγέλου. <Άρχοντες λαών συγκεντρώθηκαν μαζί με τον [Θεό του] Αβραάμ, διότι οι ισχυροί της γης, που ανήκουν στον Θεό, εξυψώθηκαν σφόδρα.> (B f. 180 b. I f. 254) Φαίνεται ότι με αυτά τα λόγια οι θεσπέσιοι μαθητές είτε καταδεικνύουν τη δική τους ανάδειξη, είτε, εν είδει προφητείας, αναμένουν το πλήθος των αγίων ποιμένων που πρόκειται να έρθουν μετά από αυτούς.

Το ότι δε ο Υιός είναι βασιλεύς των αιώνων, θα μας το επιβεβαιώσει και ο ίδιος ο αρχάγγελος Γαβριήλ, λέγοντας γι' αυτόν προς την αγία Παρθένο: «Αυτός θα είναι μέγας, και θα ονομαστεί Υιός του Υψίστου. Και θα του δώσει Κύριος ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος.»

Και ο ληστής που σταυρώθηκε μαζί του έλεγε: Κύριε Ιησού, Κύριε Ιησού, θυμήσου με όταν έρθεις στη βασιλεία σου. Και ο άγγελος της είπε: Μη φοβάσαι, Μαριάμ, διότι βρήκες χάρη ενώπιον του Θεού, και ιδού, θα συλλάβεις στην κοιλιά σου και θα γεννήσεις υιό, και θα τον ονομάσεις Ιησού. Αυτός θα είναι μέγας και θα ονομαστεί Υιός του Υψίστου, και ο Κύριος ο Θεός θα του δώσει τον θρόνο του Δαβίδ, του πατέρα του. Και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος.

Ήδη και ο Παύλος υποδηλώνει αυτές τις δύο παρουσίες γράφοντας προς τον Τίτο και λέγοντας: «επεφάνη η χάρις του Θεού του σωτήρα σε όλους τους ανθρώπους, η οποία μας παιδαγωγεί, ώστε, αφού αρνηθούμε την ασέβεια και τις κοσμικές επιθυμίες, να ζήσουμε με σωφροσύνη, ευσέβεια και δικαιοσύνη στον τωρινό αιώνα, προσδοκώντας τη μακαρία ελπίδα και την επιφάνεια της δόξας του μεγάλου Θεού και σωτήρα μας Ιησού Χριστού». Βλέπεις πώς μίλησε για την πρώτη, για την οποία ευχαριστεί, και για τη δεύτερη, την οποία προσδοκούμε; Γι' αυτό και τα άρθρα της πίστεως που ομολογούμε εμείς τώρα έτσι παραδόθηκαν, δηλαδή να πιστεύουμε σε Αυτόν «που ανήλθε στους ουρανούς και κάθισε εκ δεξιών του Πατρός, και ο οποίος θα έρθει πάλι με δόξα για να κρίνει ζώντες και νεκρούς, και του οποίου η βασιλεία δεν θα έχει τέλος». Έρχεται λοιπόν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός από τους ουρανούς. Και έρχεται κατά τη συντέλεια αυτού του κόσμου με δόξα, κατά την έσχατη ημέρα. Διότι επέρχεται η συντέλεια αυτού του κόσμου, και αυτός ο δημιουργημένος κόσμος ανακαινίζεται και πάλι. Επειδή, πράγματι, και φθορά και κλοπή και μοιχεία και κάθε είδος αμαρτιών διαχύθηκε πάνω στη γη, και αίματα αναμείχθηκαν με αίματα μέσα στον κόσμο, για να μη μείνει λοιπόν αυτό το θαυμαστό οικητήριο γεμάτο από ανομία, παρέρχεται αυτός ο κόσμος, ώστε να αναδειχθεί ο καλύτερος. Και θέλεις να λάβεις την απόδειξη από τα χωρία της Γραφής;

Ακόμη κι αν ακούσεις ποτέ κάποιον να λέει ότι η βασιλεία του Χριστού έχει τέλος, να μισήσεις αυτή την αίρεση. Είναι μια άλλη κεφαλή του δράκοντα που αναφύηκε πρόσφατα στη Γαλατία. Κάποιος τόλμησε να πει ότι μετά το τέλος του κόσμου ο Χριστός δεν βασιλεύει, και τόλμησε να πει ότι ο Λόγος, αφού εξήλθε από τον Πατέρα, θα αναλυθεί πάλι στον Πατέρα και δεν θα υπάρχει πλέον, βλασφημώντας με τέτοια λόγια εις βάρος του εαυτού του. Διότι δεν άκουσε τον Κύριο που λέει: Ο Υιός μένει εις τον αιώνα. Δεν άκουσε τον Γαβριήλ που λέει: Και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος. Πρόσεξε τι λέγεται. Σήμερα αιρετικοί άνθρωποι διδάσκουν κατά του Χριστού, ενώ ο αρχάγγελος Γαβριήλ δίδαξε για την αιώνια διαμονή του Σωτήρα. Σε ποιον λοιπόν πιστεύεις περισσότερο; Όχι άραγε στον Γαβριήλ; Άκουσε την παρούσα μαρτυρία του Δανιήλ: Έβλεπα σε νυχτερινό όραμα, και ιδού, με τα σύννεφα του ουρανού ερχόταν κάποιος σαν Υιός ανθρώπου, και έφτασε μέχρι τον Παλαιό των ημερών. Και σε αυτόν δόθηκε η τιμή και η εξουσία και η βασιλεία, και όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες θα τον υπηρετούν. Η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει, και η βασιλεία του δεν θα καταστραφεί. Αυτά να κρατάς καλύτερα, σε αυτά να πιστεύεις, και να απορρίπτεις τις πλάνες της αιρέσεως. Διότι άκουσες ολοκάθαρα για την ατελεύτητη βασιλεία του Χριστού.

Έρχεται για να παρηγορήσει αυτούς που πένθησαν και έκλαψαν, όχι για κάποιον νεκρό, ούτε για την πρόσκαιρη απώλεια των χρημάτων, αλλά εξαιτίας της αμαρτίας που εύκολα μας παγιδεύει και για τη βασιλεία της οποίας δεν θα υπάρξει τέλος, και για τη μακάρια τρυφή του παραδείσου, από όπου εκδιωχθήκαμε παραβαίνοντας την εντολή του Θεού, εκεί όπου πάλι επιστρέφουν αυτοί που πενθούν και κλαίνε. Έρχεται για να στεφανώσει εκείνους που αγωνίστηκαν νόμιμα, και αγάπησαν τη στενή και τεθλιμμένη οδό. Έρχεται για να ελεήσει τους ελεήμονες. Έρχεται για να μακαρίσει εκείνους που έγιναν φτωχοί για χάρη του. Έρχεται για να γεμίσει με αγαθά εκείνους που πείνασαν και δίψασαν για χάρη του. Έρχεται να φωτίσει τα κρυπτά του σκότους και να φανερώσει τις βουλές των καρδιών. Και γιατί δεν το λέω με συντομία; Έρχεται να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Έρχεται όχι πλέον από τη γη, όπως πρώτα, αλλά από τους ουρανούς με δύναμη και πολλή δόξα. Τότε οι σάλπιγγες θα ηχήσουν από τους ουρανούς, και οι δυνάμεις τους θα σαλευτούν, όλη η γη, σαν το νερό της θάλασσας, τρέμει από τη δόξα του· ποταμός πυρός προπορεύεται μπροστά του, καθαρίζοντας τη γη από τις ανομίες.

Έπειτα ακούγεται ξαφνικά μια κραυγή: ιδού ο Νυμφίος έρχεται· ιδού η προσδοκώμενη χαρά έρχεται· ιδού έρχεται το καύχημα των δικαίων, ο ήλιος της δικαιοσύνης· ιδού έρχεται ο Βασιλεύς των βασιλευόντων, του οποίου η βασιλεία δεν θα έχει τέλος· ιδού έρχεται ο δίκαιος Κριτής· ιδού έρχεται, και βγείτε να τον προϋπαντήσετε. Τότε προσέρχονται με χαρά εκείνοι που έχουν τις λαμπάδες τους φωτεινές και το ένδυμά τους λαμπρό, και ακούνε τη φωνή του Νυμφίου να τους λέει: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου.

Διότι αυτός θα είναι μέγας και θα ονομαστεί Υιός του Υψίστου, και ο Κύριος ο Θεός θα του δώσει τον θρόνο του Δαβίδ, του πατέρα του, και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος.

Αυτός, λοιπόν, ο άγιος Λόγος, ο ζωντανός και ενυπόστατος, ο επουράνιος βασιλιάς, ο γνήσιος Υιός, αυτός που υπάρχει πάντοτε μαζί με τον Πατέρα, αυτός που προήλθε από τον Πατέρα, το «απαύγασμα της δόξης, ο χαρακτήρ της υποστάσεως», η αληθινή «εικόνα του Πατρός», ο σύνθρονος του Γεννήτορα, «του οποίου η βασιλεία δεν θα έχει τέλος», «ο κριτής ζώντων και νεκρών», αυτός που είναι σοφία από σοφία, πηγή από πηγή (διότι λέει: «εμένα εγκατέλειψαν, την πηγή του ύδατος της ζωής, και έσκαψαν για τον εαυτό τους λάκκους συντετριμμένους»), ο αέναος ποταμός, αυτός που «ευφραίνει με τα ορμητικά του νερά την πόλη του Θεού», αυτός που προήλθε από την πηγή, από τον οποίο, όπως λέει, «ποταμοί θα ρεύσουν από την κοιλία του», το σκήπτρο του Δαβίδ, η ρίζα του Ιεσσαί, το άνθος που βγήκε από αυτήν, ο λέων, ο βασιλιάς από τη φυλή του Ιούδα, το λογικό πρόβατο, ο ζωντανός λίθος, ο «άγγελος της μεγάλης βουλής», αυτός που έγινε αληθινά άνθρωπος και υπάρχει αληθινά Θεός, χωρίς να υποστεί τροπή στη φύση του, χωρίς να αλλοιώσει τη θεότητα, αυτός που γεννήθηκε κατά σάρκα, ο σαρκωθείς Λόγος.

και σε έναν Κύριο Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού τον μονογενή, που γεννήθηκε από τον Πατέρα πριν από όλους τους αιώνες, δηλαδή από την ουσία του Πατέρα, φως από φως, Θεό αληθινό από Θεό αληθινό, που γεννήθηκε και δεν δημιουργήθηκε, ομοούσιο με τον Πατέρα, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, τόσο αυτά που βρίσκονται στους ουρανούς όσο και αυτά που βρίσκονται στη γη· αυτόν που για εμάς τους ανθρώπους και για τη δική μας σωτηρία κατέβηκε από τους ουρανούς και σαρκώθηκε από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο Μαρία και ενανθρώπησε, και σταυρώθηκε για εμάς επί Ποντίου Πιλάτου και έπαθε και τάφηκε, και αναστήθηκε την τρίτη ημέρα σύμφωνα με τις Γραφές και ανέβηκε στους ουρανούς και κάθεται στα δεξιά του Πατέρα, και πρόκειται να έρθει πάλι με δόξα για να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς, του οποίου η βασιλεία δεν θα έχει τέλος. Και στο Πνεύμα το Άγιο, το Κύριο και ζωοποιό, που εκπορεύεται από τον Πατέρα, που μαζί με τον Πατέρα και τον Υιό συμπροσκυνείται και συνδοξάζεται, το οποίο μίλησε μέσω των προφητών· σε μία, αγία, καθολική και αποστολική Εκκλησία· ομολογούμε ένα βάπτισμα για την άφεση των αμαρτιών, προσδοκούμε την ανάσταση των νεκρών και τη ζωή του μελλοντικού αιώνα. Αμήν.

Αυτός δε, αφού ενδύθηκε ομοίως ολόκληρο τον άνθρωπο, ανήλθε στα ύψη των ουρανών, προσφέροντας ως δώρο στον Πατέρα όχι χρυσό, ούτε άργυρο, ούτε πολύτιμο λίθο, αλλά τον άνθρωπο τον οποίο έπλασε «κατ' εικόνα και ομοίωσή του». Αυτόν ο Πατέρας τον ύψωσε και τον κάθισε στα δεξιά του «σε θρόνο υψηλό», «έως ότου τεθούν οι εχθροί του κάτω από τα πόδια του»· διότι πρόκειται να έλθει ως κριτής ζώντων και νεκρών, «του οποίου η βασιλεία δεν θα έχει τέλος», διότι η δόξα ανήκει στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Γι' αυτό και του επιτρεπόταν μία φορά τον χρόνο να εισέρχεται στα Άγια των Αγίων, όπως πρόσταξε ο νόμος για τους αρχιερείς, σύμφωνα με τα γεγραμμένα· διότι έτσι εξιστόρησαν γι' αυτόν πολλοί πριν από εμάς, τόσο ο Ευσέβιος όσο και ο Κλήμης και άλλοι. Αλλά του επιτρεπόταν να φέρει και το πέταλο στο κεφάλι, όπως μαρτύρησαν στα υπομνήματά τους οι προαναφερθέντες αξιόπιστοι άνδρες. «Ιερεύς» λοιπόν, όπως είπα, είναι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός «εις τον αιώνα κατά την τάξιν Μελχισεδέκ», και ταυτόχρονα βασιλιάς κατά την άνωθεν τάξη, ώστε να μεταθέσει την ιεροσύνη μαζί με τη νομοθεσία. Ενώ δε ο προερχόμενος από το σπέρμα του Δαβίδ μέσω της Μαρίας κάθεται σε θρόνο, * εις τον αιώνα και της βασιλείας του δεν θα υπάρξει τέλος. Διότι έπρεπε αυτός τώρα να μεταβάλει την τάξη του τότε βασιλείου. Επειδή και η βασιλεία του δεν προέρχεται από τη γη, όπως έλεγε στο Ευαγγέλιο προς τον Πόντιο Πιλάτο: «Η βασιλεία μου δεν είναι εκ του κόσμου τούτου». Διότι, καθώς ο Χριστός εκπληρώνει τα πάντα μέσω αινιγμάτων, οι υποθέσεις έφταναν μέχρις ενός ορισμένου μέτρου. Επειδή αυτός που βασιλεύει αιώνια δεν ήλθε για να λάβει προαγωγή στη βασιλεία· αλλά χάρισε το βασίλειο αξίωμα σε όσους εγκαθιδρύθηκαν από αυτόν, για να μη νομιστεί ότι προοδεύει από τα μικρά προς τα μεγαλύτερα.

Διότι παραμένει ο θρόνος του και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος, και κάθεται στον θρόνο του Δαβίδ, έχοντας μεταφέρει το βασίλειο του Δαβίδ και έχοντάς το δωρίσει στους δούλους του μαζί με την αρχιερωσύνη, δηλαδή στους αρχιερείς της καθολικής Εκκλησίας. Και είναι πολλά εκείνα που θα μπορούσε να πει κανείς γι' αυτό, αλλά επειδή έφθασα στο σημείο να εξετάσω την αιτία για την οποία εκείνοι που είχαν πιστέψει στον Χριστό ονομάζονταν Ιεσσαίοι προτού ονομαστούν Χριστιανοί, γι' αυτόν τον λόγο αναφέραμε ότι ο Ιεσσαί είναι ο πατέρας του Δαβίδ, και είτε με αφορμή αυτόν τον Ιεσσαί είτε από το όνομα του Κυρίου μας Ιησού ονομάστηκαν Ιεσσαίοι, επειδή προέρχονταν από τον Ιησού, εφόσον ήταν μαθητές του, είτε εξαιτίας της ετυμολογίας του ονόματος του Κυρίου· διότι η λέξη Ιησούς στην εβραϊκή γλώσσα σημαίνει θεραπευτής, δηλαδή ιατρός και σωτήρας. Πάντως, είχαν αποκτήσει αυτήν την επωνυμία με αυτό το όνομα προτού ονομαστούν Χριστιανοί. Στην Αντιόχεια όμως, όπως προαναφέραμε και όπως ανταποκρίνεται στην αλήθεια των πραγμάτων, άρχισαν οι μαθητές και ολόκληρη η Εκκλησία του Θεού να ονομάζονται Χριστιανοί. 5. Θα μπορούσες μάλιστα να βρεις, ω φιλόλογε, τα σχετικά με αυτούς εάν μελετήσεις τα συγγράμματα του Φίλωνος, στο βιβλίο του που επιγράφεται «Περί Ιεσσαίων», όπου, αναλύοντας τον τρόπο ζωής τους, εγκωμιάζοντάς τους και περιγράφοντας τα μοναστήρια τους στην περιοχή γύρω από τη λίμνη Μαρεώτιδα, ο άνδρας αυτός δεν εξιστόρησε τα περί κάποιων άλλων, αλλά τα περί των Χριστιανών.

Επειδή, πώς θα εκπληρωθεί το ρηθέν από τον άγγελο: «Πνεύμα Κυρίου θα επέλθει σε εσένα και δύναμη Υψίστου θα σε επισκιάσει;» Επειδή ακριβώς της έλεγε: «θα γεννήσεις υιό και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού», προκειμένου να δείξει ότι ο Θεός Λόγος κατήλθε άνωθεν, σαρκώθηκε εντός της μήτρας της ίδιας της Παρθένου και ενανθρώπησε τελείως, και για να μη διαχωρίσει την ένσαρκη τελείωση από την ένθεη τελείωση, με την προσθήκη του «και» της έλεγε: «γι' αυτό και το άγιο που θα γεννηθεί θα κληθεί Υιός Θεού». Έπειτα, «θα του δώσει, λέει, ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει επί του οίκου Ιακώβ στους αιώνες και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος». Καθώς λοιπόν αυτά αντιδιαστέλλονται μεταξύ τους, το «πρέπει αυτός να βασιλεύει μέχρις ότου» με το «θα βασιλεύσει επί του οίκου Ιακώβ στους αιώνες» (και δεν είπε μόνο εις τον αιώνα, αλλά εις τους αιώνας), και πάλι το «όταν παραδώσει τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα», το οποίο αντιπαρατίθεται στο «και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος», και εφόσον και οι δύο που διατύπωσαν τέτοια λόγια περί του Κυρίου και Χριστού είναι απολύτως αξιόπιστοι, αφενός ο άγγελος Γαβριήλ όντας άγιος, και αφετέρου ο άγιος απόστολος όντας πνευματοφόρος, τι θα μπορούσαν να πουν όσοι αγνοούν τη ζωτική αυτή πραγματεία; Μήπως άραγε είναι αντίθετη προς τον εαυτό της η Γραφή, η οποία πάντοτε αληθεύει στα πάντα; Μη γένοιτο.

Αλλά όπως είπαμε εξαρχής, λόγω της προσλήψεως της ανθρώπινης φύσεως κατά την ενανθρώπηση, τα πάντα διατηρούν την εύλογη ακολουθία τους. Διότι, εάν παραδίδει τη βασιλεία σε κάποιον χρόνο, άρα τώρα ούτε καν βασιλεύει. Εάν όμως δεν βασιλεύει ακόμη, πώς βρίσκεται να προσκυνείται πάντοτε από τους αγγέλους και τους αρχαγγέλους προ της ένσαρκης παρουσίας του και κατά την ένσαρκη παρουσία του, όπως λέγει η Γραφή για αυτόν: «όταν εισαγάγει τον πρωτότοκο στην οικουμένη, λέγοντας, και ας τον προσκυνήσουν όλοι οι άγγελοι του Θεού», και πάλι: «κάθισε στα δεξιά του Πατρός», και πάλι: «σε αυτόν θα κάμψει κάθε γόνυ επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων»; Επομένως, βασιλεύει πάντοτε αυτός που προσκυνείται από όλους. Τι λοιπόν να πούμε, εφόσον ο Υιός βασιλεύει πάντοτε από την αρχή, και τώρα και στο εξής, επειδή δεν παρέδωσε ακόμη τη βασιλεία στον Πατέρα; Μήπως ο Πατέρας βρίσκεται εκτός της βασιλείας; Μη γένοιτο. Διότι ο Υιός βασιλεύει μαζί με τον Πατέρα, και ο Πατέρας μαζί με τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Αλλά τι λέγουν; «Όταν παραδώσει τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα», μήπως παύει ο ίδιος να βασιλεύει; Μη γένοιτο. Επειδή πώς εκπληρώνεται το «και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος;». Αντιθέτως, [αυτό λέγεται] για να δείξει ότι τίποτε στον Υιό δεν έχει συντελεστεί ούτε συντελείται ανεξάρτητα και αποκομμένα από την ένωση με τον Πατέρα, και από το ένα θέλημα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και για τα παρόμοια, επειδή υπάρχει και το ρητό «γι' αυτό και το γεννώμενο θα ονομαστεί Υιός Θεού», εξαιτίας αυτού «ο ίδιος ο Υιός θα υποταχθεί σε εκείνον που του υπέταξε τα πάντα», προκειμένου το σαρκικό στοιχείο να μην είναι πλέον σαρκικό ως προς τη δύναμη, αλλά συνενωμένο με τη θεότητα, το σαρκικό στοιχείο να είναι συνενωμένο σε μία ένωση, συμβασιλεύοντας με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, «του οποίου η βασιλεία δεν θα έχει τέλος». Και αφότου μεν αναστήθηκε, άρχισε να πραγματοποιείται το «για να είναι ο Θεός τα πάντα μέσα σε όλα». Διότι το σαρκικό στοιχείο έχει συνενωθεί ομού πνευματικώς στη μία δική του θεότητα. Επειδή δε λέγει «αυτό να το κάνετε σε ανάμνησή μου, έως την παρουσία του Υιού του ανθρώπου», και «έτσι θα τον δείτε, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να αναλαμβάνεται», τότε λοιπόν, όταν όλα θα έχουν ολοκληρωθεί και τίποτα πλέον δεν θα υπολείπεται προς εκπλήρωση από όσα ανάγονται στη θεότητά του, ισχύει το «για να είναι ο Θεός τα πάντα μέσα σε όλα». Αυτό είναι που υποδηλώνεται, ώστε να μην υπάρχει διαίρεση· διότι δεν υπάρχει, για να μη θεωρηθεί ότι υφίσταται πολυθεΐα· διότι μία είναι η δοξολογία.

Διότι ισχυρίζονται ότι ο Υιός, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, δεν είναι ο ίδιος και αληθινός Λόγος του παντοκράτορος Θεού, αλλά ότι υπάρχει άλλος δικός Του λόγος και άλλη σοφία και δύναμη. Ότι αυτός, αφού δημιουργήθηκε από Εκείνον, ονομάστηκε λόγος και σοφία και δύναμη, και επειδή φρονούν κατ' αυτόν τον τρόπο, ισχυρίζονται ότι αποτελεί άλλη υπόσταση, χωριστή από τον Πατέρα. Ακόμη, βεβαίως, μέσα από όσα γράφουν αποφαίνονται ότι ο Πατέρας προϋπάρχει του Υιού και ότι αυτός δεν είναι αληθινά Υιός εκ του Θεού· αλλά ακόμη και αν λένε «εκ του Θεού», το λένε με την ίδια έννοια που ισχύει για όλα τα όντα. Επιπλέον, τολμούν να λένε ότι «υπήρξε καιρός που δεν υπήρχε» και ότι είναι κτίσμα και ποίημα, διαχωρίζοντάς τον από τον Πατέρα. Είμαι, λοιπόν, πεπεισμένος ότι όσοι τα λένε αυτά είναι ξένοι προς την καθολική Εκκλησία. Πιστεύω δε, ακολουθώντας τις θείες Γραφές, ότι υπάρχει ένας Θεός και ο μονογενής Του Υιός και Λόγος, ο οποίος συνυπάρχει πάντοτε με τον Πατέρα και δεν έλαβε ποτέ αρχή της υπάρξεώς του, υπάρχοντας αληθινά εκ του Θεού, μη έχοντας κτιστεί ούτε ποιηθεί, αλλά υπάρχοντας πάντοτε, συμβασιλεύοντας πάντοτε με τον Θεό και Πατέρα, «της βασιλείας του οποίου», κατά τη μαρτυρία του αποστόλου, «δεν θα υπάρξει τέλος».

«Το να λέει όμως κανείς "απαράλλακτα" δεν είναι δυνατόν να σημαίνει και "αγέννητα", αλλά ότι [ο Υιός] έχει τη θεότητα και κάθε ενέργεια εκτυπωμένη και με ακρίβεια αφομοιωμένη προς την πατρική.» Και μετά από άλλα: «Έπρεπε λοιπόν να γίνουν άλαλα τα δόλια χείλη σου, που λαλούν αδικία εναντίον του Θεού με υπερηφάνεια και περιφρόνηση.» Διότι «μόνος μόνον» γέννησε ο Πατέρας τον Μονογενή, έστω και αν εσύ δεν το θέλεις, επιθυμώντας τώρα κάτι άλλο, χωρίς ο Υιός να λαμβάνει την προέλευσή του εξαιτίας των αιώνων του Ουαλεντίνου, αλλά έχοντας τη γέννηση μόνο από τον Πατέρα· και τον γέννησε «τέλειος τέλειον». Διότι τίποτε δεν είναι ατελές στον Πατέρα, γι' αυτό ούτε και στον Υιό, αλλά η τελειότητα του Υιού είναι γνήσιο γέννημα της τελειότητας και της υπερτελειότητας Εκείνου· και «Βασιλεύς Βασιλέα». Διότι είναι ευσεβές να δεχόμαστε ότι ο Θεός βασιλεύει επί του γεννηθέντος προ των αιώνων Υιού και βασιλευομένου Βασιλέως, μέσω του οποίου κυβερνώνται και τα υπόλοιπα, ομολογώντας με ευγνωμοσύνη την υποταγή του. Διότι ο Πατέρας δεν γέννησε ιδιώτη, αλλά Βασιλέα, του οποίου η βασιλεία δεν έχει ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής. Επειδή το αξίωμα δεν προέρχεται έξωθεν, αλλά ανήκει στην ουσία Του, όμοια με τον Πατέρα που Τον γέννησε. Γι' αυτό και έχει γραφτεί: «και της βασιλείας αυτού ουκ έσται τέλος». Έτσι λοιπόν ομολογείται από εμάς ότι «Κύριος γεννά Κύριον» και «Θεός Θεόν».

Ανατροπή. Εάν ατελεύτητα και ακατάπαυστα ο Θεός διαμένει, όπως είπες, σε αγέννητη φύση, και η φύση του Θεού είναι αΐδια, κατέχοντας ατελεύτητα το αξίωμα αυτό, όχι για κάποιον άλλο λόγο, αλλά επειδή είναι ο ίδιος ο Θεός και αυτοαΐδιος, άραγε και το γέννημα θα είναι ομοούσιο, εάν σύμφωνα με εσένα έχει λάβει το όνομα του ατελεύτητου, όπως με παλινωδίες θεολόγησες πιθανολογώντας πως χαρίστηκε στον Υιό; Διότι θα παραδεχθείς, έστω και εξαναγκαζόμενος να ομολογήσεις, το απέραντο και αχώρητο σε όλα όνομα του ατελεύτητου. Πώς λοιπόν δεν θα είναι ομοούσιος; Επειδή φάνηκε ότι ειρωνεύεσαι, επιχειρώντας να εξυβρίσεις την αλήθεια μέσω κακόδοξης ονομασίας, θα ελεγχθείς από τα ίδια τα λόγια που είπες. Διότι είτε θα παραδεχθείς ότι έχει τέλος αυτός που από εσένα αλλοιώνεται και βλασφημείται ως προς την ουσία του, είτε, ορίζοντάς τον ως ατελεύτητο, θα αναγκαστείς να τον αναγνωρίσεις ως απόλυτα αμετάστατο και απαράλλακτο ως προς την αξία του ατελεύτητου, καθώς η αλήθεια δεν αποδέχεται ότι ο Υιός έχει τέλος, «διότι της βασιλείας του», λέει η Γραφή, «δεν θα υπάρξει τέλος», εξαιτίας του ότι βασιλεύει πάντοτε μαζί με τον Πατέρα και με το Άγιο Πνεύμα του, επειδή ακριβώς κάθε τι που έχει αρχή θα έχει και τέλος, εάν το θελήσει εκείνος που παρέσχε την ύπαρξη σε αυτό που έλαβε αρχή· πράγμα το οποίο ενδέχεται μεν για όλα τα άλλα, αλλά για τον Υιό είναι αδύνατον. Διότι υπάρχει πάντοτε προερχόμενος από τον Όντα και πάντοτε μαζί με τον Όντα, μη παύοντας ποτέ να υπάρχει.

Όπως και ως προς αυτό δίνει τη μαρτυρία του ο απόστολος λέγοντας: «αν και γνωρίσαμε τον Χριστό κατά σάρκα, τώρα όμως πλέον δεν τον γνωρίζουμε έτσι». Όχι ότι χώρισε τη σάρκα από τη θεότητα, αλλά ότι αυτή υπάρχει [*] και είναι ενωμένη με τον Θεό, χωρίς όμως να υπάρχει πλέον κατά σάρκα, αλλά κατά πνεύμα, όπως λέει, «κατά το πνεύμα της αγιωσύνης, μέσω της αναστάσεως εκ νεκρών του Κυρίου μας Ιησού Χριστού», έχοντάς την ταυτόχρονα μαζί με τον Θεό, απαθή και παθόντα, που τάφηκε και αναστήθηκε και ανήλθε εν δόξη, και ο οποίος έρχεται να κρίνει ζώντες και νεκρούς, όπως λέει σύμφωνα με την αλήθεια, «του οποίου η βασιλεία δεν θα έχει τέλος». 18. Διότι τούτο πιστεύει η μητέρα μας, η ίδια η αγία Εκκλησία, όπως ακριβώς αληθινά έχει κηρυχθεί και αληθινά έχει προσταχθεί σε αυτήν: ότι όλοι θα κοιμηθούμε και θα αναστηθούμε με αυτό το σώμα, με αυτή την ψυχή, με ολόκληρο το δικό μας σκεύος, «για να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση σύμφωνα με όσα έπραξε». Διότι το ότι υπάρχει ανάσταση νεκρών και αιώνια κρίση και βασιλεία των ουρανών, και ότι η ανάπαυση 〈επιφυλάσσεται〉 στους δικαίους, καθώς και η κληρονομία των πιστών και η συνάθροιση μαζί με τους αγγέλους για όσους έχουν τηρήσει την πίστη, την αγνεία, την ελπίδα και τις εντολές του Κυρίου, είναι αληθινό, και έχει κηρυχθεί, έχει διασφαλιστεί και έχει γίνει πιστευτό ότι «αυτοί θα αναστηθούν σε ζωή αιώνια», σύμφωνα με τα όσα είναι γραμμένα στα Ευαγγέλια. Διότι όσα λέει και ο απόστολος και όλες οι άγιες Γραφές τυγχάνουν αληθινά, έστω και αν από εκείνους που απίστησαν και κατανόησαν εσφαλμένα, εκλαμβάνονται με διαφορετικό τρόπο.

Γι' αυτό έλεγε ενώπιον του Πιλάτου: Η δική μου βασιλεία δεν προέρχεται από αυτόν τον κόσμο. Και όταν ρωτήθηκε από αυτόν αν είναι βασιλιάς, αποκρίθηκε: Εγώ γι' αυτό έχω γεννηθεί. Επομένως, αφού έχει γεννηθεί γι' αυτό, θα παραμείνει σε αυτό. Και επιβεβαιώνει αυτόν τον λόγο ο άγγελος Γαβριήλ, ο οποίος ευαγγελίστηκε τη γέννησή του στην Παρθένο, λέγοντας προς αυτήν: Και ιδού, θα συλλάβεις στην κοιλιά σου και θα γεννήσεις, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού. Αυτός θα είναι μέγας, και θα ονομαστεί υιός του Υψίστου. Και ο Θεός θα του δώσει τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει αιώνια, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος. Έχει γεννηθεί, λοιπόν, γι' αυτόν τον σκοπό, αλλά η βασιλεία του δεν προερχόταν από αυτόν τον κόσμο· διότι η βασιλεία αυτού του κόσμου δεν είναι ικανή να διαρκέσει αιώνια, ούτε είναι ατελεύτητη, ούτε εκτείνεται στο άπειρο· αντίθετα, η βασιλεία που υποσχέθηκε στο σπέρμα του Δαβίδ ήταν αιώνια και αθάνατη. Διότι λέει: Και ο θρόνος του θα είναι ενώπιόν μου σαν τον ήλιο, και σαν τη σελήνη στερεωμένος εις τον αιώνα, και ο μάρτυρας στον ουρανό είναι πιστός.

Τέτοια τυγχάνουν να είναι και όσα εξαγγέλθηκαν στην Παρθένο σχετικά με εκείνον που επρόκειτο να γεννηθεί από αυτήν. Ο άγγελος, λοιπόν, μεταφέροντάς της το θείο μήνυμα, της έδωσε την υπόσχεση λέγοντας: «Και θα του δώσει ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του». Το ποιος και τι λογής ήταν αυτός, το ερμηνεύει στη συνέχεια αναφέροντας: «Και θα βασιλεύσει στον αιώνα, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος». Τέτοιος ήταν άλλωστε και αυτός που είχε υποσχεθεί ο Θεός στον Δαβίδ με όρκο.

Αυτό ακριβώς φανερώνοντας ο άγγελος, ερμήνευε τον δικό του χρησμό: λέγοντας αρχικά, «Και θα του δώσει ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του»· έπειτα στη συνέχεια προσθέτοντας, «Και θα βασιλεύσει αιώνια, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος». Αυτά δε εκπληρώνονταν στην πράξη στο πρόσωπο του δικού μας Σωτήρα Ιησού, του Χριστού του Θεού, ο οποίος, έχοντας γεννηθεί από το σπέρμα του Δαβίδ, κυβερνά και νομοθετεί και βασιλεύει σε ολόκληρη την ανθρώπινη οικουμένη, όχι με ανθρώπινο τρόπο, αλλά με θεϊκή δύναμη· και το σπέρμα του παραμένει αληθινά στον αιώνα: δηλαδή, είτε η διαδοχή του που γεμίζει ολόκληρο τον κόσμο μέσω των αποστόλων και των μαθητών του, είτε το λογικό σπέρμα της ουράνιας διδασκαλίας του. Αλλά και ο θρόνος του λάμπει σαν τον ήλιο, φωτίζοντας και καταυγάζοντας τις ψυχές των ανθρώπων. Όλα δε αυτά έφτασαν στην εκπλήρωσή τους, και μέχρι σήμερα συνεχίζουν να εκπληρώνονται, σύμφωνα με όσα ορκίστηκε ο Θεός στον Δαβίδ.

Επομένως, και ο Γαβριήλ λέει προς τη Μαριάμ: Και θα του δώσει ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει επί του οίκου του Ιακώβ εις τον αιώνα.

Όταν δε ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος προήλθε «από το σπέρμα του Δαβίδ», ανακηρύχθηκε βασιλιάς σε όλη την οικουμένη, σαν να ανανεώθηκε από το χώμα και την πτώση, αυτός ο ίδιος ο θρόνος του Δαβίδ ανορθώθηκε μέσω της ένθεης βασιλείας του Σωτήρα μας. Και θα παραμείνει «στον αιώνα», και επιπλέον «ως ο ήλιος ενώπιον» του Θεού, καταυγάζοντας όλη την οικουμένη με τις ακτίνες του φωτός της διδασκαλίας του, σύμφωνα τόσο με τη μαρτυρία του ψαλμού όσο και με τον προκείμενο προφήτη, ο οποίος αναφέρει για το παιδί που επρόκειτο να γεννηθεί: «στον θρόνο του Δαβίδ», δηλαδή τον αιώνιο και διαρκή, αυτόν ακριβώς που είχε υποσχεθεί στον Δαβίδ, ότι θα καθίσει και επί «της βασιλείας του, για να την εδραιώσει και να την υποστηρίξει με κρίση και δικαιοσύνη από τώρα και έως τον αιώνα». Για το πώς δε εκπληρώθηκαν αυτά, αξιόπιστος δάσκαλος αναδεικνύεται ο άγγελος Γαβριήλ, ο οποίος κατά τη θεία αναγγελία προς την Παρθένο λέγει: «Μη φοβάσαι, Μαριάμ, διότι βρήκες χάρη ενώπιον του Θεού· και ιδού, θα συλλάβεις στη μήτρα σου και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού. Αυτός θα είναι μέγας και θα κληθεί υιός Υψίστου, και θα του δώσει ο Κύριος ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ εις τον αιώνα, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος».

Σαφώς, λοιπόν, από αυτά έχει διακηρυχθεί ότι ο Υιός του Θεού, ο πρωτότοκος, θα προέλθει από το σπέρμα του Δαβίδ, ώστε να είναι ένας και ο αυτός ο υιός του Δαβίδ με τον Υιό του Θεού και ο Υιός του Θεού με τον υιό του Δαβίδ. Μέσα από αυτά, ολοφάνερα προφητευόταν ότι ο «πρωτότοκος πάσης κτίσεως», ο ίδιος ο Υιός του Θεού, θα γινόταν υιός ανθρώπου. Και αυτό το λόγιο το επισφραγίζει η Γραφή του Ευαγγελίου, με όσα αναφέρει, ότι δηλαδή ο Γαβριήλ, όταν εμφανίστηκε στην αγία Παρθένο, είπε για τον Σωτήρα μας: «Αυτός θα είναι μέγας και θα ονομαστεί Υιός του Υψίστου, και θα του δώσει Κύριος ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ εις τους αιώνας, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος». Και λίγο αργότερα στο ίδιο ευαγγέλιο ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του Ιωάννη, προφητεύει τα εξής για τον Χριστό: «Ευλογητός Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, διότι επισκέφθηκε και έκανε λύτρωση στον λαό του, και ήγειρε κέρας σωτηρίας για εμάς στον οίκο του Δαβίδ του δούλου του, καθώς μίλησε μέσω του στόματος των αγίων προφητών του απ' αιώνος». Αλλά το γεγονός ότι τον αιώνιο θρόνο που είχε υποσχεθεί στον Δαβίδ τον παρέλαβε ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς, ο Χριστός του Θεού, και κανένας άλλος από τους ανθρώπους, είναι ικανές να το πιστοποιήσουν οι μαρτυρίες που παρατέθηκαν προηγουμένως, τόσο του Γαβριήλ όσο και του Ζαχαρία, μέσα από τις οποίες και αποδεικνύεται ότι γεννήθηκε «εκ σπέρματος Δαβίδ κατά σάρκα».

«Αυτός θα είναι μέγας και θα ονομαστεί Υιός του Υψίστου, και θα του δώσει Κύριος ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος», ούτε κατανοώντας τα λόγια του μεγάλου προφήτη Δανιήλ, ο οποίος επισφραγίζει ακριβώς αυτά μέσω όσων προφήτευε εν θείω Πνεύματι λέγοντας: «Και ιδού, μαζί με τις νεφέλες του ουρανού ερχόταν Υιός ανθρώπου, και έφτασε έως τον Παλαιό των Ημερών· και παρουσιάστηκε ενώπιόν του. Και του δόθηκε η αρχή και η τιμή και η βασιλεία, και όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες θα τον υπηρετήσουν· η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει, και η βασιλεία του δεν θα καταστραφεί». Αλλά ούτε και ο Ησαΐας τον έπεισε, προφητεύοντας και αυτός ως εξής περί της ατελεύτητης βασιλείας του Υιού του ανθρώπου: «Διότι παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός και μας δόθηκε, του οποίου η εξουσία βρίσκεται πάνω στον ώμο του, και το όνομά του καλείται Άγγελος της μεγάλης βουλής, θαυμαστός σύμβουλος, Θεός ισχυρός, εξουσιαστής, άρχοντας ειρήνης, πατέρας του μέλλοντος αιώνα. Διότι θα του φέρω ειρήνη και υγεία. Μεγάλη είναι η εξουσία του, και η ειρήνη του δεν θα έχει τέλος, πάνω στον θρόνο του Δαβίδ και στη βασιλεία του, για να την εδραιώσει και να την στηρίξει με κρίση και με δικαιοσύνη, από τώρα και στους αιώνες».

Σύμφωνα λοιπόν με αυτά ήταν και όσα ο Γαβριήλ ευαγγελίστηκε στην παρθένο, λέγοντας ότι αυτός που θα γεννηθεί από αυτήν θα βασιλεύσει «εις τους αιώνας» και ότι «της βασιλείας του» δεν θα υπάρξει τέλος. Το πώς όμως ο Μάρκελλος τόλμησε να γράψει αντίθετα προς όλα αυτά, μπορεί να το μάθει κανείς από τα ίδια του τα λόγια, με τα οποία αρνιόταν συγχρόνως τη θεότητα και την ανθρωπότητα του Υιού του Θεού, με τρόπο πιο καινοφανή από κάθε άθεη αίρεση. Διότι, από τους ετεροδόξους, εκείνοι μεν που υποστήριξαν ότι ο Υιός του Θεού ούτε προαιώνιος είναι ούτε προϋπήρχε, θεωρώντας τον άνθρωπο όμοιο με τους υπολοίπους που προήλθε από άνθρωπο, ισχυρίστηκαν ότι τιμήθηκε με υιοθεσία, και, παραδεχόμενοι αυτό, ομολόγησαν ότι έχει αθάνατη και ατελεύτητη τιμή και δόξα και αιώνια βασιλεία· οι άλλοι πάλι, αρνούμενοι την ανθρώπινη φύση, υποστήριξαν ότι είναι Υιός του Θεού και προϋπάρχων Θεός. Αλλά αυτοί μεν, όντες ξένοι προς την Εκκλησία, έφτασαν μέχρι αυτού του σημείου πλάνης. Αυτός όμως, ο οποίος ηγήθηκε της Εκκλησίας του Θεού για τόσα χρόνια, αναιρεί την ύπαρξη του Υιού του Θεού, και αφού λειτούργησε στο θυσιαστήριό Του, πιστεύει ίσως ότι ο ίδιος πρόκειται να τύχει αιώνιας και αθάνατης ζωής, ενώ στερεί τον Αρχιερέα από αυτήν. Έχουμε όμως «αρχιερέα μέγα», σύμφωνα με τον Απόστολο, «ο οποίος έχει διέλθει τους ουρανούς, τον Ιησού τον Υιό του Θεού», για τον οποίο τολμά να λέει ότι ούτε προαιώνιος είναι ούτε προϋφίστατο, αλλά ούτε και ότι θα υφίσταται στο μέλλον, ούτε ότι θα βρίσκεται μαζί με τους αγίους του Θεού σύμφωνα με την ίδια εκείνη επαγγελία της βασιλείας των ουρανών.

Και θα είναι τα «πάντα» σε αυτούς, με το να παρέχει τον εαυτό του σε όλους, στο μέτρο που η ικανότητα του καθενός χωρά να μετέχει στη θεότητά του. Καθώς η τρισμακάρια ελπίδα και η ατελεύτητη και άφθαρτη ζωή θα εδραιωθεί σε αυτόν τον τελικό σκοπό, κατά τον οποίο ο μεν Θεός θα είναι τα «πάντα εν πάσιν», γεμίζοντας τους πάντες με άρρητο φως μέσω των λαμπηδόνων της θεότητάς του, ο δε Υιός, αγαλλιώμενος και χαίροντας για το κατόρθωμα, αφού περιβληθεί σαν στεφάνι αυτούς που δι' αυτού αξιώθηκαν τη μακαριότητα, θα συνεχίσει υπό την εποπτεία του Πατέρα την αγήρατη και ατελεύτητη βασιλεία, οπότε και θα εκπληρωθούν οι προφητείες γι' αυτόν, τόσο οι άλλες όσο, βεβαίως, και τα λόγια του αγγέλου Γαβριήλ προς την Παναγία Παρθένο σχετικά με αυτόν που επρόκειτο να γεννηθεί από εκείνη, ότι δηλαδή «θα βασιλεύσει στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος». Βασιλεύοντας λοιπόν τότε ο Υιός του Θεού, θα παραδώσει όλους αυτούς που υπάγονται στη βασιλεία του στον Πατέρα του, χωρίς να παύσει τη βασιλεία ούτε να αποχωρήσει από αυτήν. Διότι ο θείος Απόστολος δεν είπε ότι θα παύσει τη βασιλεία του (αλλιώς θα έγραφε τα αντίθετα από τον Γαβριήλ, ο οποίος προφήτευσε στην Παρθένο ότι θα βασιλεύσει «στους αιώνες και η βασιλεία του» δεν θα έχει «τέλος»), αλλά ότι θα παραδώσει «τη βασιλεία», δηλαδή αυτούς που υπάγονται στη βασιλεία του, «στον Θεό και Πατέρα».

Δ΄. Αυτόν, λοιπόν, ακριβώς τον ίδιο τον θρόνο, τον οποίο ο Θεός ορκίστηκε να δώσει στον Δαβίδ, ο οποίος θα ήταν σαν τις ημέρες του ουρανού, και σαν τον ήλιο ενώπιον του Θεού, και σαν τη σελήνη που είναι στερεωμένη στον αιώνα, τον οποίο ολόκληρο το έθνος προσευχόταν να εγκαθιδρυθεί, ο μέγας άγγελος Γαβριήλ τον ευαγγελίζεται στην Παρθένο, προφητεύοντας ότι θα δοθεί σε Εκείνον που πρόκειται να γεννηθεί από αυτήν. Γι' αυτό της λέει: «Και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού· αυτός θα είναι μέγας, και θα ονομαστεί Υιός του Υψίστου· και ο Κύριος ο Θεός θα του δώσει τον θρόνο του Δαβίδ, του πατέρα του». Προσθέτει, λοιπόν, στη συνέχεια και λέει: «Και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ εις τους αιώνας, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος», ερμηνεύοντας σε συμφωνία με τα όσα προέρχονται από τους χρησμούς· διότι, αφενός, ο χρησμός προς τον Δαβίδ προανήγγελλε θρόνο αιώνιας και ουράνιας βασιλείας, και αφετέρου, αυτός [ο άγγελος] ομοίως λέει ότι Εκείνος που θα γεννηθεί από την Παρθένο θα λάβει τον θρόνο του Δαβίδ, δηλαδή αυτόν που είχε μεν υποσχεθεί στον Δαβίδ, αλλά δεν του είχε δοθεί· και αυτός ήταν ο ουράνιος και αιώνια παραμένων. Αυτό, λοιπόν, ήταν και το συμπέρασμα της μέγιστης προφητείας που δόθηκε στον Δαβίδ, η οποία αναμενόταν από ολόκληρο τον λαό, και εκπληρώθηκε στο πρόσωπο του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Γαβριήλ που είπε: «Και θα βασιλεύσει εις τους αιώνας, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος».

Διότι από αυτήν προήλθε το αληθινό φως, το οποίο μας φωτίζει με την αγαθότητά του· διότι υπήρξε αγιασμένο ιερό και αμόλυντος ναός του Θεού, το χρυσό θυσιαστήριο των θυμιαμάτων εξαιτίας της ανυπέρβλητης καθαρότητάς της, το θείο θυμίαμα της συνθέσεως και το άγιο έλαιο της χρίσεως, το πολύτιμο αλάβαστρο του γνήσιου νάρδου, το ιερατικό διάδημα που φανερώνει την απόρρητη βούληση του Θεού, αυτή που είναι η μόνη άγια κατά το σώμα και το πνεύμα, η πύλη που βλέπει προς τα ανατολικά και η οποία διά της δεσποτικής εισόδου και εξόδου φώτισε τον κόσμο, η κατάκαρπη ελιά, από την οποία το Άγιο Πνεύμα, αφού έλαβε τον μυστικό κλάδο του Κυρίου, διεκόσμησε το χειμαζόμενο γένος των ανθρώπων. Αυτή είναι το καύχημα των παρθένων και η αγαλλίαση των μητέρων, η οποία δεχόμενη το αρχαγγελικό μήνυμα και το θείο ευαγγέλιο άκουσε: «Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου και πάλι από εσένα»· διότι ο Κύριος, αφού ευδόκησε να κυοφορηθεί από την αγία Παρθένο, απέστειλε τον αρχάγγελο για να φέρει το χαρμόσυνο μήνυμα. Αυτός δε, αφού προσήλθε στη Μαρία από τις άνω άφραστες δυνάμεις, πρώτα της ανήγγειλε το «Χαίρε, κεχαριτωμένη» και αμέσως πάλι πρόσθεσε: «Ο Κύριος είναι μαζί σου, ευλογημένη εσύ μεταξύ των γυναικών, και ευλογημένος ο καρπός της κοιλίας σου». Εκείνη δε ταράχθηκε και διαλογιζόταν τι είδους να ήταν άραγε αυτός ο χαιρετισμός.

Το ότι η Παρθένος είναι προφήτιδα, έχοντας προφητική χάρη, το αποδεικνύει σε όποιον το επιθυμεί η ωδή της προς τον Θεό που βρίσκεται στο Ευαγγέλιο. Προσήλθε λοιπόν, λέει, ο Ησαΐας προς την προφήτιδα, με το προορατικό βέβαια πνεύμα, και εκείνη συνέλαβε, και πριν έρθει ο πόνος των ωδίνων, τον απέφυγε και γέννησε άρρεν· ο δε αρχάγγελος τώρα απευθυνόμενος σε αυτήν της λέει: «θα γεννήσεις υιό και θα τον ονομάσεις Ιησού (που ερμηνεύεται Σωτήρας)· διότι αυτός θα είναι μέγας». Είπε λοιπόν ο Ησαΐας πάλι: «θαυμαστός σύμβουλος, Θεός ισχυρός, εξουσιαστής, άρχοντας της ειρήνης, πατέρας του μέλλοντος αιώνος». Σε συμφωνία με αυτό λέει τώρα και ο αρχάγγελος: «αυτός θα είναι μέγας και θα ονομαστεί υιός του Υψίστου». (Και γιατί δεν είπε «είναι μέγας και υιός του Υψίστου», αλλά «θα είναι και θα ονομαστεί»; Επειδή ο λόγος του αναφερόταν στην ανθρώπινη φύση του Χριστού), δηλώνοντας ταυτόχρονα ότι θα γίνει γνωστός σε όλους και θα κηρυχθεί από αυτούς ως τέτοιος, όπως ακριβώς επρόκειτο αργότερα να πει και ο Παύλος: «ο Θεός φανερώθηκε εν σαρκί, κηρύχθηκε στα έθνη, πιστεύθηκε στον κόσμο». Αλλά και «θα του δώσει», λέει, «ο Κύριος τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος»· εκείνος δε του οποίου η βασιλεία είναι αιώνια και δεν έχει τέλος, αυτός είναι ο ίδιος ο Θεός.

«Χαίρε», λέγει, διότι επιστρέφεις από την αιχμαλωσία των δαιμόνων και την εξορία αυτού του αιώνα στην άνω Ιερουσαλήμ, την οποία προσδοκούσε ο πατέρας σου Αβραάμ, καθώς λέγει κάπου ο μακάριος απόστολος Παύλος: Εσείς όμως «έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, στην επουράνια Ιερουσαλήμ και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη και εκκλησία πρωτοτόκων οι οποίοι είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό που είναι κριτής των πάντων, και σε πνεύματα δικαίων που έχουν τελειωθεί». Από εκεί «απέδρασε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός», εκεί όπου βρίσκεται η κατοικία όλων των δικαίων που ευφραίνονται. Τότε «τέρπου και ευφραίνου» και «χαίρε σφόδρα, θύγατερ», δηλαδή αυτής εδώ της Σιών. «Και γιατί», λέγει, «να χαρώ σφόδρα, ω προφήτη;» «Χαίρε», διότι δεν πρόκειται πλέον εκείνος ο φοβερός να σε αιχμαλωτίσει, «σφόδρα» δε, διότι αυτός που σε λυτρώνει δεν είναι όπως οι υπόλοιποι βασιλείς, αλλά είναι βασιλεύς αιώνιος και η βασιλεία του είναι αιώνια, καθώς λέγει ο άγγελος Γαβριήλ προς τη μητέρα του και παρθένο Μαρία: «Και της βασιλείας του δεν θα υπάρξει τέλος». Και όπως είναι αιώνια η βασιλεία του, έτσι είναι αιώνια και η σωτηρία σου. Δια τούτο, λοιπόν: «Χαίρε σφόδρα· κήρυττε, θύγατερ Ιερουσαλήμ». Τι να κηρύξω, ω προφήτη; Κήρυττε προς τον βασιλέα σου, ο οποίος κατήλθε από τα ύψη του ουρανού για να σε σώσει, ευχαριστία, δοξολογία, υμνολογία. Κήρυττε: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, από όπου παρέστης για να με σώσεις, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου».