Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 10:19

Με τέτοια πρόθεση και πεποίθηση η βασιλεία μου περιφερόταν εδώ και εκεί, σαν σε δίαυλο, άλλοτε τρέποντας σε φυγή, μόνο και μόνο με το ανέμισμα της σημαίας της, τα μειράκια που μετέτρεπαν τον Εύξεινο Πόντο σε κακόξεινο, άλλοτε συμπλεκόμενη με εκείνον που αναμείχθηκε με τα έθνη και έμαθε τις συνήθειές τους, παίρνοντας εκδίκηση για αυτά και υψώνοντας δεσμά μέχρι τον τράχηλο, και άλλοτε επιτιθέμενη σε άλλους και διαλύοντας τις συσπειρώσεις τους σαν να ήταν παιδικά αθύρματα πάνω στην άμμο. Ο δε τέλειος μισθαποδότης Θεός, που ζυγίζει τις κατάβαθες σκέψεις της καρδιάς του κάθε ανθρώπου, αποδεχόμενος τη θερμή ορμή και τον ζήλο της βασιλείας μου υπέρ του καλού, με ανύψωσε σε αυτήν τη βασιλική περιωπή, δωρίζοντάς μου ένα χρίσμα όμοιο με του Δαβίδ και μια αντίστοιχη εκλογή. Όπως εκείνος ανέλαβε πρώτα τη φυλή του Ιούδα και έπειτα ολόκληρο τον Ισραήλ, έτσι και η βασιλεία μου, η οποία μέχρι τώρα προΐσταται των ρωμαϊκών πόλεων της ανατολής, έχει την πεποίθηση ότι Εκείνος που κατέστησε τον Δαβίδ πρωτότοκο και υψηλό ανάμεσα στους βασιλείς της γης, προσδίδοντάς του αργότερα την κληρουχία των υπόλοιπων φυλών και την κατάληψη της Σιών, ο Ίδιος, κατευθύνοντας τα διαβήματα και τις αποφάσεις της βασιλείας μου, είθε να μου χαρίσει την εξουσία να πατώ πάνω σε φίδια και σκορπιούς και να μου δώσει ανδρεία ενάντια στα έθνη που έχουν διαμοιράσει τη γη των Ρωμαίων με τρόπο που ούτε οι μέλισσες δεν διαμοιράζουν τις κερήθρες τους.

Επομένως, φωνές και προρρήσεις από τα θεία λόγια σου προμήνυαν απερίφραστα το μέλλον και σου είχε δοθεί από εκεί η εξουσία να πατάς επάνω σε φίδια και σκορπιούς και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού. Και, για να εκφραστούμε σύμφωνα με τις Γραφές, οι ποταμοί σε επευφημούσαν, συσσωρεύοντας τα ρεύματά τους και υποστρώνοντας τα νώτα τους σε εσένα που ίππευες πάνω τους.

Ας μεταχειριστώ τυραννία· ας τον φονεύσω το γρηγορότερο, για να μην αποκτήσει μαθητές και τους διδάξει να με πολεμούν και εκείνοι με τις δικές του αρετές· επειδή, όσους διδάξει ο Σίμων με το δικό του παράδειγμα και με τον λόγο του, είναι αδύνατον να τους παγιδεύσω, να τους νικήσω και στα βάραθρα της απώλειας να τους γκρεμίσω. Ανοίγει, λοιπόν, το αχανές του στόμα εκείνος ο φοβερός δράκοντας, δοκιμάζει να τον καταπιεί, μα φοβάται μήπως καταφλεχθεί από τη λαμπρότητα, που φώτιζε την ψυχή του οσίου. Γι' αυτό, αρχίζει ο ανθρωποκτόνος να τον χτυπά με την ουρά του για να τον φονεύσει· αλλά βλέποντας τον άγιο ανίκητο και ασάλευτο, να ψάλλει μαζί με τον Δαβίδ, «βέλος νηπίων εγενήθησαν αι πληγαί αυτών» των ασεβών, και στερεωμένο στην παραγγελία του Χριστού, που λέει, «μη φοβάστε από εκείνους που σκοτώνουν το σώμα, αλλά την ψυχή δεν μπορούν να σκοτώσουν ή να ζημιώσουν έστω και λίγο», και στα ιερά εκείνα λόγια του Ευαγγελίου, που λένε, «ιδού, σας έδωσα εξουσία να πατάτε επάνω σε όφεις και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού», ακούγοντας αυτά τα ιερά λόγια, λέγω, ο φοβερός εκείνος δράκοντας από τον άγιο, πληγώθηκε σαν από φαρμακερά βέλη, και έφυγε κατησχυμμένος σαν να καταδιωκόταν από φωτιά. Ω της ανδρείας του γενναίου στρατιώτη του Χριστού! Ω της νίκης του αθλητή!

Και εκείνοι βέβαια για τους οποίους είχε οριστεί να πεθάνουν, θα πέθαιναν οπωσδήποτε, έστω και αν ατένιζαν το χάλκινο φίδι, ακόμη και αν δεν είχαν δαγκωθεί από τα ερπετά· και εκείνοι για τους οποίους δεν είχε οριστεί να πέσουν νεκροί αμέσως, δεν θα έπεφταν, ακόμη και αν δαγκώνονταν, έστω και αν δεν έστρεφαν το βλέμμα τους προς το χάλκινο κατασκεύασμα. Ποια είναι, λοιπόν, η ευεργεσία από εκείνο το παράδοξο θέαμα; Και ποια η χρησιμότητα αυτού του επινοήματος για εκείνους που επρόκειτο οπωσδήποτε να πεθάνουν ή να μην πεθάνουν; Και ποιος δεν γνωρίζει, θα λέγαμε σε αυτόν που εκφράζει αυτές τις απορίες, την αναγκαιότητα της χρησιμότητας του χάλκινου φιδιού, παρά μόνο εκείνος που απορρίπτει το μυστήριο του Χριστού; Διότι μαζί με το αρχέτυπο, είναι επόμενο να απορρίπτει κανείς και τον τύπο· ας ονομαστεί, βέβαια, τύπος, αν και είναι αντίτυπο, όπως ακριβώς υπάρχει και η ανόμοια ομοιότητα, σύμφωνα με την ορολογία που έχει παραληφθεί από τους αρχαίους σοφούς. Αλλά εκείνος που δεν έχει φράξει τα αυτιά του στη θεία φωνή, σαν την ασπίδα που κωφεύει στις επωδούς, αλλά δίνοντας ευγνώμονα ακοή στον λόγο τον άκουσε, και ακούγοντάς τον κατανόησε τη δύναμη του μυστηρίου: ότι δηλαδή, όπως ακριβώς ο Μωυσής ύψωσε το φίδι, έτσι κρίθηκε αναγκαίο να υψωθεί ο Υιός του Ανθρώπου, ώστε εκείνοι που Τον ατενίζουν μέσω της πίστεως να λάβουν την εξουσία, την οποία παρέχει ο ίδιος ο Χριστός, να πατούν αβλαβώς επάνω σε φίδια και σκορπιούς και σε όλη τη δύναμη του νοητού εχθρού, και να διαφύγουν τον θάνατο από τα δαγκώματα της αμαρτίας, εκείνοι για τους οποίους είχε προοριστεί η σωτηρία με αυτόν και με κανέναν άλλον τρόπο.

Ερμηνεύει δε και τι σημαίνει το ότι παραδίδει τη βασιλεία, ότι δηλαδή όταν καταργήσει κάθε αρχή και κάθε εξουσία και δύναμη, δηλαδή αυτήν του εχθρού, του αντιπάλου, ο οποίος μέσω του θανάτου, του κεντριού της αμαρτίας, βασίλευε επί των ανθρώπων από τον πρώτο Αδάμ μέχρι και τον ίδιο τον Μωυσή και τον νόμο της εποχής του και όλων όσοι βρίσκονταν υπό τον νόμο, από τότε δηλαδή που εξαιτίας της παρακοής απομακρυνθήκαμε από τη βασιλεία του Θεού και προσκολληθήκαμε στον εχθρό, έως ότου ήλθε ο Χριστός, ο κυρίως και αληθινός βασιλιάς και κύριος όλης της κτίσης. Και μέσω όλης της θείας οικονομίας που επιτέλεσε για εμάς έχοντας λάβει τη δική μας φύση, κατέλυσε και κατήργησε αυτήν την εναντίον μας κυριαρχία, είτε πρέπει να την ονομάσουμε βασιλεία εξαιτίας της εκούσιας αποδοχής της από εμάς, είτε τυραννία εξαιτίας του δόλου και της απάτης του τυράννου, με τα οποία μας υπέταξε. Αυτήν ακριβώς ο Απόστολος την ονόμασε κάθε αρχή και κάθε εξουσία και δύναμη, διότι δεν είναι μία, όπως είναι μία η βασιλεία του Θεού, αλλά κατακερματίστηκε σε πολλές, εφόσον και ο ίδιος έχει απομακρυνθεί από το πρώτο και μόνο και ένα αγαθό. Έτσι, άλλοτε μεν λατρεύτηκε ως δαίμονας, και αυτό με πολλούς τρόπους σύμφωνα με τις ποικίλες μεθοδείες του· άλλοτε πάλι ως άνθρωπος, και αυτός όχι κάποιος από τους σεμνούς και ενάρετους, αλλά από τους τυραννικούς και ασελγέστατους· και άλλοτε μεν ως η στρατιά του ουρανού, άλλοτε ως φωτιά και άλλοτε ως κάτι άλλο και πάλι ως άλλο μέρος της κτίσης· άλλοτε πάλι ως κάποιο από τα κτήνη και τα άγρια θηρία, διότι μέχρι και σε αυτά προχώρησε η τυραννία της ειδωλολατρίας. Τόσο πολλές είναι οι αρχές και οι εξουσίες, αλλά και οι δυνάμεις του διαβόλου εναντίον μας, με τις οποίες στερέωνε το κράτος του εναντίον μας, δηλαδή οι επιθυμίες και οι ηδονές του νόμου της σάρκας, οι οποίες αντιστρατεύονται τον νόμο του πνεύματος. Όλες αυτές τις αρχές μαζί και τις εξουσίες και τις δυνάμεις, αφενός μεν τις κατήργησε ο Χριστός όταν ακόμη συναναστρεφόταν μαζί μας ως άνθρωπος, δίνοντας και σε εμάς την εξουσία να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, αφετέρου δε θα τις καταργήσει ολοκληρωτικά, όταν φθάσει το προαναφερθέν τέλος. Διότι τώρα, όπως γνωρίζουμε εκ μέρους και κατανοούμε εκ μέρους, έτσι και την εξουσία που μας δόθηκε την έχουμε εκ μέρους (βεβαίως και σε αυτό ο Χριστός οικειοποιείται τα δικά μας), τότε όμως το «εκ μέρους» θα καταργηθεί και, όπως αρμόζει στο απόλυτο τέλος, θα φανερωθεί το τέλειο. Διότι το φρόνημα της σάρκας δεν θα εναντιώνεται πλέον στο πνεύμα· ούτε τα πάθη θα επαναστατούν πλέον εναντίον του σώφρονος λογισμού. Έτσι, κάθε αντίπαλη αρχή και εξουσία και δύναμη εναντίον μας θα καταργηθεί· και αυτό είναι το κατόρθωμα του θανάτου και της ανάστασης του Χριστού.

Λαμβάνει λοιπόν και ο Υιός από τον Πατέρα, αλλά δεν εκπορεύεται· διότι αυτό είναι ίδιον του Πνεύματος· λαμβάνουν επίσης και από τον Χριστό οι Απόστολοι την εξουσία να πατούν επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και μέσω του εμφυσήματος τη χάρη του Πνεύματος· Και από το πλήρωμά του, λέει ο ευαγγελιστής, εμείς όλοι λάβαμε· αλλά βεβαίως για όσους λαμβάνουν αυτά, ακριβώς επειδή τα λαμβάνουν από τον Υιό, δεν θα μπορούσε να λεχθεί ότι και εκπορεύονται από τον Υιό· συνεπώς ούτε το Πνεύμα, εάν ελέγετο ότι λαμβάνει από τον Υιό, θα εκπορευόταν από αυτόν. μγ. Αλλά το να επικαλούνται τον Απόστολο που λέει «το Πνεύμα του Υιού»· «Διότι εξαπέστειλε», λέει, «ο Θεός το Πνεύμα του Υιού του στις καρδιές σας, το οποίο κράζει, Αββά ο πατήρ»· και από αυτό να νομίζουν ότι έχουν και αυτόν συνήγορο υπέρ της εκπορεύσεως του Πνεύματος από τον Υιό, με το σκεπτικό ότι, όταν λέγεται «το Πνεύμα του Υιού», υπονοείται συγχρόνως και ότι εκπορεύεται από τον Υιό, αυτό προέρχεται από την ίδια ανοησία.

Ότι πολλές φορές η Γραφή αποκαλεί τον διάβολο δράκοντα και σκολιό όφι. Γι' αυτό και ο Σωτήρας λέει: «ιδού, σας έδωσα εξουσία να πατάτε επάνω σε όφεις και σκορπιούς»· και για να μην υποθέσεις ότι εννοεί τα ερπετά, πρόσθεσε: «και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού». Ο διάβολος είναι δράκοντας και όφις, όχι ως ρίζα της κακίας, όπως ισχυρίζονται οι Μανιχαίοι, αλλά επειδή έγινε άρχοντας των δαιμόνων και αρχηγός τους στην έκπτωση.

Υπάρχει βέβαια η δυνατότητα, μετά την έλευση του Δεσπότη, να δει κανείς και στους ανθρώπους έργα μεγαλύτερα από όσα πράττουν οι άγγελοι. «Διότι, ιδού εγώ ο Παύλος σας λέω, πως ακόμη και αν ένας άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει ένα ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα». Και πάλι, «ενώ ο αρχάγγελος Μιχαήλ δεν τόλμησε να επιφέρει βλάσφημη κρίση εναντίον του διαβόλου», εμείς λάβαμε την εξουσία «να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού»· και από τους αγγέλους βέβαια κανείς δεν θα τολμούσε να αποκαλέσει κάποιον, ούτε καν τον εαυτό του, Θεό ή υιό του Θεού· ενώ το δικό μας γένος έχουμε κληθεί και θεοί και υιοί του Υψίστου. Και ενώ εκείνος ανάμεσά τους που ονομαζόταν Εωσφόρος, επειδή είπε ότι θα γίνει όμοιος με τον Ύψιστο και ότι θα θέσει τον θρόνο του υπεράνω των ουρανών, εξέπεσε από τα αγαθά που είχε και αιώνια εμπαίζεται και κατακρίνεται· σε εμάς αντίθετα, η απόφαση της αλήθειας έδωσε το δικαίωμα να είμαστε όμοιοι με τον Πατέρα και να γίνουμε σύνθρονοι του Υιού του. Και το σπουδαιότερο: «μας ανέστησε μαζί του και μας έβαλε να καθίσουμε μαζί του στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού». Και «αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε κιόλας», και «γνωρίζουμε», διαβεβαιώνει πάλι ένας άλλος από τους μαθητές, «ότι εάν φανερωθεί, θα είμαστε όμοιοι με αυτόν». Ώστε, σε όσους το επιθυμούν, έχει ήδη χαριστεί το να έχουν και την τιμή των αγγέλων.

Και για εμάς, βέβαια, αφού ήλθε με σάρκα, μας ελευθέρωσε από την τυραννία του διαβόλου που μας κρατούσε αιχμαλώτους, θριαμβεύοντας πάνω στις αρχές και τις εξουσίες μέσω του σταυρού, και χαρίζοντάς μας τη δύναμη να καταπατούμε όλη τη δύναμη του εχθρού. Αν όμως είχε λάβει τη δική τους φύση, ποιους θα είχε καταργήσει; Και εναντίον ποιων θα είχε θριαμβεύσει; Ποια εξουσία θα έδινε, σε ποιους και εναντίον ποιων; Εκτός όμως από τα παραπάνω, ενώ για εμάς που είχαμε πέσει δεν υπήρχε κανένα πρότυπο με την ίδια φύση για την επανόρθωσή μας, για τους δαίμονες που έπεσαν υπάρχουν άπειρα τάγματα ασωμάτων που στέκονται σταθερά, αποτελώντας παράδειγμα ένθεης πολιτείας και πρότυπο αταλάντευτης επανόρθωσης.

Αλλά αν το «Πού τον βάλατε;» έπεισε τους απαίδευτους να κατηγορήσουν τον Χριστό για άγνοια, πώς δεν θα επιρρίψουν την ίδια άγνοια και στον Πατέρα, όταν ρωτάει και λέει προς τον Αδάμ: «Πού είσαι;» και προς τον αδελφοκτόνο: «Πού είναι ο Άβελ ο αδελφός σου;» και: «Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας πλήθυνε, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες· θα κατεβώ, λοιπόν, να δω αν ολοκληρώνουν τα έργα τους σύμφωνα με την κραυγή τους· και αν όχι, για να το μάθω». Ρωτάει όμως και ο Ιησούς το δαιμόνιο: «Ποιο είναι το όνομά σου;» Και εκείνο αποκρίνεται: «Λεγεώνα είναι το όνομά μου, διότι είμαστε πολλοί». Αλλά και στους τυφλούς λέει: «Τι θέλετε να σας κάνω;» Και πώς δεν είναι φανερό ότι αυτά δεν προέρχονταν από άγνοια, αλλά από τη μία ρωτάει, θέλοντας να υποδείξει στους μαθητές από το ίδιο το δαιμόνιο το πλήθος εκείνων που κατοικούσαν μέσα, ώστε να μάθουν ότι ήδη έχει κατανικήσει και τους πολλούς, ενσταλάζοντας τους πίστη και θάρρος για να πατούν πάνω σε φίδια και σκορπιούς και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού. Τους τυφλούς πάλι τους ρωτάει, οικονομώντας τα πράγματα έτσι ώστε το αίτημα να προέλθει από τους ίδιους· διότι όσο περισσότερο λαμβάνουμε την ωφέλεια ζητώντας την, τόσο βαθύτερα δεχόμαστε την αίσθηση της ευεργεσίας.

Εκείνος που απελπίζεται για τη θεραπεία του γίνεται οριστικά δούλος της νόσου. Εάν κάποιοι αναδείχθηκαν νικητές κατά των παθών και πάτησαν πράγματι πάνω σε φίδια και σκορπιούς, ούτε αυτοί πρέπει να ρυθμίζουν τον βίο των άλλων με βάση τη δική τους ανδρεία, αλλά για μεν τη δική τους προκοπή να ομολογούν την ευγνωμοσύνη τους στον Θεό που τους τη δώρισε, στους δε πιο αδύναμους να μην καταφέρονται, αλλά να απλώνουν αδελφικό χέρι. Μιμηθείτε την αγάπη του Χριστού. Διότι, όταν επρόκειτο να φανερωθεί στους ανθρώπους μέσω ανθρώπου, έστειλε εκ των προτέρων τον Ιωάννη ως κήρυκα της μετανοίας.

Ότι η Γραφή αποκαλεί πολλές φορές τον διάβολο δράκοντα και σκολιό όφι. Γι' αυτό και ο Σωτήρας λέει: «Ιδού, σας έδωκα την εξουσία να πατάτε επάνω σε όφεις και σκορπιούς». Και για να μην υποθέσεις ότι εννοεί τα ερπετά, πρόσθεσε: «Και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού». Ο διάβολος είναι δράκοντας και όφις όχι ως ρίζα της κακίας, όπως ισχυρίζονται οι Μανιχαίοι, αλλά ως άρχοντας των δαιμόνων και επειδή υπήρξε ο αρχηγός της εκπτώσεώς τους.

Αυτός είναι αληθινά αγγελικός βίος πάνω στη γη· αυτό είναι το «Γενηθήτω το θέλημά σου ως εν ουρανώ και επί της γης», όταν δεν υπερηφανευόμαστε ο ένας εις βάρος του άλλου· όταν χωρίς ζήλια και φθόνο, με απλότητα, αγάπη, ειρήνη και χαρά είμαστε αρμονικά συνδεδεμένοι μεταξύ μας, θεωρώντας την προκοπή του πλησίον ως δικό μας κέρδος, και θεωρώντας την ατονία ή την ελάττωση ή την θλίψη του πλησίον ως δική μας ζημιά. Διότι, όπως λέει, δεν πρέπει να κοιτάζει ο καθένας μόνο το δικό του συμφέρον, αλλά ο καθένας και του πλησίον του· διότι έτσι, συμπάσχοντας μεταξύ μας και βαστάζοντας τα βάρη ο ένας του άλλου, και μάλιστα οι δυνατοί των αδυνάτων και οι ισχυροί των ασθενεστέρων, μπορούμε να εκπληρώσουμε τον νόμο του Χριστού, σύμφωνα με την προτροπή του Παύλου. Και ευρισκόμενοι μαζί με τέτοιον τρόπο, θα μπορέσουμε αληθινά να πατήσουμε πάνω σε φίδια και σκορπιούς και σε όλη τη δύναμη του εχθρού, και μέσω της ομόνοιας και της χάριτος του Χριστού να συντρίψουμε τα κεφάλια των δρακόντων [των πονηρών πνευμάτων], βαδίζοντας πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο και καταπατώντας λιοντάρι και δράκοντα. Διότι εάν, όπως προείπαμε, οι αδελφοί συμβιώνουν με αγάπη και απλότητα και ακεραιότητα, τότε και εκείνος που βρίσκεται σε μεγάλα μέτρα πνευματικής προκοπής και υπομένει με καρτερία στην προσευχή, λαμβάνει την αύξηση και την προκοπή προς τα υψηλότερα, μέσω της συνεργασίας και της ομοψυχίας των αδελφών.

Διότι είναι αδύνατον να «επιβεί κανείς επί ασπίδα και βασιλίσκον και να καταπατήσει λέοντα και δράκοντα», εάν προηγουμένως, στο μέτρο που είναι δυνατόν στον άνθρωπο, δεν έχει καθαρίσει τον εαυτό του και δεν έχει ενδυναμωθεί από Εκείνον που είπε στους Αποστόλους: «ιδού, σας έδωσα την εξουσία να πατάτε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού». Διότι, εάν η ανθρώπινη φύση είχε τη δύναμη, χωρίς την πανοπλία του Αγίου Πνεύματος, να «σταθεί ενάντια στις μεθοδείες του διαβόλου», δεν θα είχε λεχθεί από τον Απόστολο: «ο δε Θεός της ειρήνης θα συντρίψει τον σατανά κάτω από τα πόδια σας σύντομα», και πάλι: «τον οποίο ο Κύριος θα εξολοθρεύσει με το πνεύμα του στόματός Του». Γι' αυτό ακριβώς λάβαμε την εντολή να παρακαλούμε τον Κύριο: «μη μας εισαγάγεις σε πειρασμό, αλλά ελευθέρωσέ μας από τον πονηρό». Διότι, εάν δεν λυτρωθούμε από τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού μέσω της ανώτερης βοήθειας και δεν αξιωθούμε της υιοθεσίας, μάταια αγωνιζόμαστε, εφόσον βρισκόμαστε μακριά από τη δύναμη του Θεού.

Θα κατοικήσω και θα περπατήσω ανάμεσά σας, θα γίνει φανερός στην καρδιά του και θα λάβει δύναμη και ισχύ, ώστε να δέσει τον ισχυρό και να διαρπάσει τα σκεύη του· επάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο και επάνω σε σκορπιούς και όφεις να πατήσει.

Διότι αυτός σβήνει τη φωτιά που υπάρχει μέσα μας, αρκεί εμείς μόνο να τον αγαπήσουμε, και ό,τι δεν μπορούμε να κάνουμε, έρχεται αυτός και εξολοθρεύει τον θάνατο. Διότι ούτε «τα τείχη της Ιεριχούς» μπόρεσαν άνθρωποι να γκρεμίσουν, αλλά έπεσαν με θεϊκή δύναμη. Όπως, δηλαδή, αν υπάρχει κάποιος άρχοντας και έχει το λάβαρο και την εικόνα του αυτοκράτορα μπροστά του, τότε, επειδή προηγείται η εικόνα, εξουσιαστικά θανατώνει και εξορίζει όλους τους στασιαστές. Και αν η νεκρή εικόνα εμπνέει τόσο φόβο και έχει τέτοιο αξίωμα, πόσο μάλλον η επουράνια εικόνα και η ζωντανή δύναμη του Θεού και το επουράνιο και θείο λάβαρο, εάν αποτυπωθεί στις καρδιές, αναιρεί και θανατώνει τις δυνάμεις του σκότους που έχουν αναμειχθεί κρυφά μέσα στην καρδιά, και εξολοθρεύει «κάθε δύναμη του εχθρού».

Εάν λοιπόν ομολογούμε ότι αυτή η ενέργεια δεν είναι φυσική, αλλά προέρχεται από τις αντίπαλες δυνάμεις, θα μπορέσουμε, αναλαμβάνοντας εναντίον τους την πανοπλία του Χριστού, να αντισταθούμε στις μεθοδείες τους, εφόσον ο Σωτήρας μάς δωρίζει δύναμη για να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, ώστε να έχουμε το θάρρος να λέμε, ενώ βρισκόμαστε στη σάρκα: «Εάν έβλεπα αδικία στην καρδιά μου, ας μην με εισακούσει ο Κύριος», και: «Χωρίς ανομία έτρεξα και κατεύθυνα την πορεία μου», δηλαδή χωρίς κανένα σαρκικό πάθος (βαδίζω εύκολα προς την ουράνια πολιτεία, επιδιώκοντας τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως). Διότι, αφού απαλλαγούμε από κάθε πάθος, ας τολμήσουμε να πούμε: «Όχι μόνο τηρήσαμε την πίστη, αλλά και τελειώσαμε τον δρόμο». Επειδή δεν πρέπει μόνο να πιστεύουμε στον Χριστό, αλλά και να συμπάσχουμε μαζί Του, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «Διότι σε εσάς χαρίστηκε όχι μόνο το να πιστεύετε στον Χριστό, αλλά και το να πάσχετε για Εκείνον». Διότι το να πιστεύει κανείς απλώς στον Θεό είναι ίδιον εκείνων που φρονούν τα επίγεια, για να μην πω ότι είναι γνώρισμα και των ακάθαρτων πνευμάτων που λένε: «Γνωρίζουμε ποιος είσαι, Υιέ του Θεού». Διότι και οι δύο αυτές καταστάσεις είναι εχθρικές προς τον Θεό, ή μάλλον προς τον σταυρό, όπως λέει ο απόστολος: «Οι εχθροί του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, οι οποίοι φρονούν τα επίγεια».

Αλλά αυτά μεν έγιναν πολλά χρόνια αργότερα, όταν βασίλευε ο Θεοδόσιος ο Μικρός και ο Κύριλλος ο Μέγας κατεύθυνε τον θρόνο της Αλεξάνδρειας. Ήδη όμως από παλιά ο Θεός και Πατέρας είχε σπλαχνιστεί το ανθρώπινο γένος που φθειρόταν από την απάτη των δαιμόνων, και που σερνόταν ελεεινά στη γη πορευόμενο σε σκοτάδι του νου και λατρεύοντας την κτίση αντί για τον Κτίστη, και μέσω του Υιού είχε δώσει τον νόμο για βοήθεια, ο οποίος όμως δόθηκε μέσω της εντολής, ή μάλλον εξαιτίας της ανθρώπινης ροπής προς τα πάθη αποδείχθηκε αδύναμος, μη μπορώντας να σώσει εκείνους για τους οποίους είχε δοθεί μέσω αγγέλων και είχε θεσπιστεί με το χέρι του μεσίτη Μωυσή. Ήδη πάλι, μετά τον νόμο, έστειλε τον νομοθέτη Υιό, γεννημένο από γυναίκα και υποταγμένο στον νόμο, αυτόν που ανέτειλε γεννητώς από την πατρική Του φύση, και μέσω του οποίου δημιούργησε τα πάντα, αυτόν που συνεδρεύει αιώνια μαζί Του και συνδεσπόζει επί της μη αιώνιας κτίσης. Ήδη μάλιστα και ο ίδιος ο Δεσπότης Χριστός είχε τελέσει την οικονομία Του για εμάς, και είχε εκπληρώσει τον σκοπό της σωτήριας ενανθρώπησής Του, και γρήγορα είχε σκυλεύσει, οξέως δε είχε λεηλατήσει τον εχθρό, και είχε διασώσει το πρόβατο που προηγουμένως είχε χαθεί, και φέροντάς το στους δικούς Του ώμους το πρόσφερε στον Πατέρα, και χαιρόταν περισσότερο για αυτό παρά για τα ενενήντα εννέα που δεν είχαν χαθεί. Ήδη είχε εγκαινιάσει για εμάς την άνοδο στον ουρανό, και είχε ανοίξει την είσοδο στον παράδεισο, και είχε δώσει την ανάσταση από τον τάφο. Ήδη είχε πρυτανεύσει τη σωτηρία στο μέσο της γης, και είχε στερεώσει την κλυδωνιζόμενη θάλασσα, και είχε συντρίψει τα κεφάλια των δρακόντων μέσα σε αυτήν, και είχε πιάσει με αγκίστρι τον πολυκέφαλο δράκοντα. Ήδη είχε αποκαλύψει τη διαβολική απάτη, η οποία είναι και το προσωπείο της ένδυσής του, και είχε εισχωρήσει στις πτυχές του κρυφού θώρακά του, και είχε ανοίξει τις πύλες του προσώπου του, και μας είχε δώσει την εξουσία να πατάμε πάνω σε φίδια και σκορπιούς και σε όλη τη δύναμή τους. Ήδη πάλι ο Χριστός είχε βάλει χαλινάρι στη μύτη του δράκοντα, και είχε δέσει κρίκο στους μυκτήρες του, και είχε τρυπήσει τα χείλη του με ψέλιο, και είχε συλλάβει αυτόν τον ίδιο τον αποστάτη και φυγάδα καθιστώντας τον αιώνιο δούλο, και τον είχε παραδώσει δεμένο σε εμάς, σαν στρουθίο σε παιδί, στον λαό που είναι νήπιο εν Χριστώ. Ήδη είχε πέσει ο εωσφόρος που ανέτελλε το πρωί, και είχε εκδιωχθεί από την κατοικία του μεταξύ των ανθρώπων, και είχε προσταχθεί να κατοικεί στην άβυσσο. Ήδη πλέον και το κήρυγμα των αποστόλων είχε φωτίσει την οικουμένη, και το δίχτυ των αλιέων είχε ζωγρήσει τον κόσμο, και το κοπίδι του σκυτοτόμου είχε αποκόψει την αναίσθητη πλάνη, και παντού διακηρυσσόταν το σεπτό Ευαγγέλιο, και κάθε σάρκα έβλεπε το σωτήριο του Θεού. Ήδη η βασιλεία του Θεού είχε αφαιρεθεί από τους Ιουδαίους και είχε δοθεί στα έθνη που προσφέρουν τον ώριμο καρπό της στον Θεό που την έδωσε, και ο Δεσποτικός αμπελώνας είχε ως αμπελοφύλακες τους εργάτες της ενδέκατης ώρας. Και το σπέρμα που έπεσε σε εύφορη γη αύξανε την καλή αύξηση και απέδιδε την καρποφορία στο εκατό και εξήντα και τριάντα στον Θεό που το έσπειρε. Και όλοι πουλούσαν όλα τα υπάρχοντά τους, και έπαιρναν αντί για όλα το πολύτιμο μαργαριτάρι, και τα πουλιά που πετούν ψηλά κατασκήνωναν στους κλάδους του μικρόσπορου σιναπιού.

Προς την Ευδοκία την κανδιδάτισσα. Μου γνωστοποιήθηκε από τον αδελφό Σιλουανό για την τιμιότητά σου ότι βρίσκεται σε θλίψη επειδή δημιουργείται μέσα σου κάποιος φόβος και ταραχή στην ψυχή χωρίς καμία αιτία. Και ακούγοντάς το, εγώ ο ταπεινός δεν το αντιμετώπισα απαθώς, αλλά και λυπήθηκα και προσευχήθηκα, αν και ανάξιος να εισακουστώ από τον Θεό, να διαλυθεί εκείνος ο φόβος από εσένα. Αλλά και ακόμη, τόσο εγώ όσο και ο κύριος αρχιεπίσκοπος και οι αδελφοί συμπροσεύχονται να συντριβεί αυτό το πάθος από την ευσέβειά σου. Αυτό, κυρία μου, είναι πάθος αλλόκοτο και ευκαταφρόνητο και δεν οφείλεις να λογαριάζεις καθόλου ότι μπορεί σε κάτι να σε βλάψει, διότι, εφόσον είσαι ενδεδυμένη τον Χριστό, έχεις ως όπλο και τον σταυρό Του, με τον οποίο όταν σφραγίζεσαι, να πιστεύεις ότι αποδιώκεις αμέσως κάθε δαιμονική σκευωρία, είτε συμβαίνει να ταράζεσαι την ημέρα είτε τη νύχτα. Ψάλλε λοιπόν προς τον Κύριο: «Από τον φόβο του εχθρού ελευθέρωσε την ψυχή μου» και πάλι: «Δεν θα φοβηθώ από νυκτερινό φόβο, από βέλος που πετάει την ημέρα, από πράγμα που διαπορεύεται στο σκοτάδι, από σύμπτωμα και μεσημβρινό δαιμόνιο» και: «Αν ο Θεός είναι υπέρ σου, ποιος θα είναι εναντίον σου», του Οποίου και το σώμα τρως και το αίμα πίνεις; Με αυτά καταπατούμε πάνω σε φίδια και σκορπιούς και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού.

Πόση λοιπόν και τι μεγέθους φροντίδα και αντίσταση χρειάζεται, επιμέλεια και αγώνας, δρόμος και έντονος κόπος, για να νικήσουμε έναν τέτοιο και τόσο μεγάλο δράκοντα; Αλλά να έχετε θάρρος, έχει πει ο Κύριος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο· και αφού αυτός νίκησε, εμείς είμαστε, διά της αγίας του σαρκώσεως, εκείνοι που έλαβαν την εξουσία εναντίον του. Διότι πάλι αναφωνεί: Ιδού, σας έδωσα την εξουσία να πατάτε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, ώστε να καταπατούμε τις ορμές του, τις πολύμορφες ηδονές. Και πώς θα γίνει αυτό, παρά μόνο εάν μιμούμαστε αυτόν που έχει νικήσει; Και η μίμησή του συντελείται καθώς ο ίδιος λέει για τον εαυτό του: Μάθετε από εμένα ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά. Επομένως, ας αποκτήσουμε την ταπεινοφροσύνη και την πραότητα. Διότι, αν ο ίδιος ο Βασιλιάς και Δεσπότης των πάντων, αυτός που από τη φύση του και μόνο είναι δεδοξασμένος και υπεράγαθος, επέλεξε την ταπείνωση, γενόμενος υπήκοος στον Θεό και Πατέρα μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, τι να πούμε εμείς, παρά ότι όσο ταπεινωνόμαστε θα εξομοιωθούμε με αυτόν, εμείς που από τη φύση μας είμαστε ευτελείς, ταπεινοί και υπόδουλοι στον Κτίστη; Και αν αυτός ξενιτεύτηκε κατεβαίνοντας από τους ουρανούς επί της γης, σε ποιο βαθμό εμείς, ξενιτευόμενοι από τους οικείους μας, θα θεωρήσουμε ότι μειώνουμε αυτή την απόσταση;

Πόσης λοιπόν και πόσο μεγάλης φροντίδας και επιμονής υπάρχει ανάγκη, πόσης επιμέλειας και αγώνα, δρόμου και έντονου κόπου, για να νικήσουμε έναν τέτοιον και τόσο μεγάλο δράκοντα; «Αλλά να έχετε θάρρος», είπε ο Κύριος, «εγώ έχω νικήσει τον κόσμο». Και εφόσον αυτός νίκησε, εμείς είμαστε, μέσω της αγίας του σαρκώσεως, αυτοί που λάβαμε την εξουσία εναντίον του. Διότι πάλι αναφωνεί: «Ιδού, σας έδωσα την εξουσία να πατάτε πάνω σε φίδια και σκορπιούς, και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού». Ώστε ας καταπατούμε τις ορμές του, τις πολύμορφες ηδονές. Αλλά πώς θα γίνει αυτό, παρά μόνο με το να μιμούμαστε αυτόν που έχει νικήσει; Και η μίμησή του έγκειται, καθώς ο ίδιος λέει για τον εαυτό του: «Μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά». Επομένως, ας αναλάβουμε την ταπεινοφροσύνη και την πραότητα. Διότι, αν ο ίδιος ο βασιλιάς και δεσπότης των πάντων, αυτός που από τη φύση του είναι ο μόνος δοξασμένος και υπεράγαθος, επέλεξε την ταπείνωση, γινόμενος υπήκοος στον Θεό και Πατέρα μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, τι να πούμε εμείς, παρά μόνο ότι, στο μέτρο που ταπεινωνόμαστε θα του μοιάσουμε, εμείς που από τη φύση μας είμαστε ευτελείς, ταπεινοί και δούλοι στον Κτίστη; Και αν αυτός ξενιτεύτηκε, κατεβαίνοντας από τους ουρανούς στη γη, πόσο θα λογαριάσουμε ότι απέχουμε εμείς από αυτό το διάστημα, έστω κι αν ξενιτευτούμε από τα οικεία μας;

Αλλά ας φορέσουμε και εμείς την πορφύρα, τη βασιλική στολή. Τι εννοώ με αυτό; Οφείλουμε να βαδίζουμε ως βασιλιάδες, πατώντας πάνω σε φίδια και σκορπιούς, και κυριαρχώντας πάνω στην αμαρτία. Διότι ονομαζόμαστε Χριστιανοί, δηλαδή είμαστε και εμείς χρισμένοι, όπως ακριβώς τότε οι βασιλιάδες ονομάζονταν χριστοί.

«Ο μεν λοιπόν Κύριος, αφού τους μίλησε, αναλήφθηκε στον ουρανό και κάθισε στα δεξιά του Θεού. Εκείνοι δε, αφού εξήλθαν, κήρυξαν παντού, με τον Κύριο να συνεργεί και να βεβαιώνει τον λόγο διά μέσου των σημείων που ακολουθούσαν. Αμήν.» Δες την εντολή του Κυρίου, Κηρύξτε σε όλη την κτίση. Δεν είπε να κηρύξετε σε αυτούς που πείθονται, αλλά, σε όλη την κτίση, είτε πείθονται είτε όχι. Αυτός που πίστεψε, και δεν αρκεί αυτό, αλλά και βαπτίστηκε. Διότι αυτός που πίστεψε μεν, δεν βαπτίστηκε δε, αλλά είναι ακόμη κατηχούμενος, δεν έχει ήδη σωθεί. Λέει δε ότι σημεία θα ακολουθήσουν αυτούς που πίστεψαν, το να εκβάλλουν δαιμόνια, το να μιλούν νέες γλώσσες, το να σηκώνουν φίδια, δηλαδή να εξαφανίζουν τα φίδια, είτε τα νοητά, όπως το, Πατάτε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, στα νοητά δηλαδή. Μπορεί όμως να κατανοηθεί και έτσι, ότι θα σηκώνουν φίδια. Όπως ο Παύλος σήκωσε την έχιδνα στο χέρι του, χωρίς να βλαφτεί καθόλου από αυτήν· και αν πιουν κάτι θανατηφόρο, δεν πρόκειται να τους βλάψει. Τέτοια γεγονότα βεβαίως συνέβησαν πολλά, όπως βρίσκουμε στις ιστορίες. Διότι πολλοί, αν και ήπιαν δηλητήρια, διατηρήθηκαν αβλαβείς διά της σφραγίδας του σταυρού. Αφού είπε αυτά, αναλήφθηκε, και κάθισε στα δεξιά του Θεού. Εκείνοι δε κήρυξαν παντού, με τον Κύριο, λέει, να συνεργεί και να βεβαιώνει τον λόγο διά μέσου των σημείων που ακολουθούσαν.

«Εκείνος που ακούει εσάς, ακούει εμένα, και εκείνος που αθετεί εσάς, αθετεί εμένα· εκείνος δε που αθετεί εμένα, αθετεί αυτόν που με απέστειλε.» Η Τύρος και η Σιδώνα ήταν ελληνικές πόλεις, ενώ η Βηθσαϊδά και η Χοραζίν ιουδαϊκές. Λέει, λοιπόν, ότι κατά την κρίση η κατάσταση θα είναι πιο ανεκτή για τους Έλληνες, παρά για εσάς που είδατε θαύματα και δεν πιστέψατε. Διότι εκείνοι, αν είχαν δει, θα είχαν πιστέψει. Αλλά και εσύ, Καπερναούμ, που υψώθηκες μέχρι τον ουρανό, δοξαζόμενη για τα πολλά θαύματα που έγιναν σε εσένα, θα καταβιβαστείς μέχρι τον Άδη, και θα κατακριθείς ακριβώς για αυτό, επειδή ακόμα και μετά από τόσα θαύματα απιστείς. Έπειτα, για να μην πουν αυτοί που στέλνονται για το κήρυγμα: «πού μας αποστέλλεις, αν κάποιες πόλεις δεν πρόκειται να μας δεχτούν;», λέει: Μη λυπάστε· εκείνος που αθετεί εσάς, αθετεί εμένα και τον Πατέρα μου, έτσι ώστε η ύβρις δεν σταματά σε εσάς, αλλά ανατρέχει στον Θεό. Ας είναι λοιπόν παρηγοριά για εσάς το ότι υβρίζεται ο Θεός· όπως πάλι να μην καυχάστε. Ή να μην υπερηφανεύεστε, επειδή κάποιοι σας ακούνε. Διότι το έργο δεν είναι δικό σας, αλλά δικό μου και της χάριτος. «Επέστρεψαν δε οι εβδομήκοντα με χαρά, λέγοντας: Κύριε, και τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εμάς στο όνομά σου. Και τους είπε: Έβλεπα τον Σατανά να πέφτει από τον ουρανό σαν αστραπή. Ιδού, σας δίνω την εξουσία να πατάτε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, και τίποτα απολύτως δεν θα σας βλάψει.»

Τώρα όμως εξέπεσε από τον ουρανό, δηλαδή από το να τιμάται ως Θεός και να θεωρείται ότι βρίσκεται στον ουρανό. Ιδού λοιπόν, σας δίνω εξουσία να καταπατάτε τις δυνάμεις του. Διότι φίδια και σκορπιοί είναι οι φάλαγγες των δαιμόνων που σέρνονται κάτω. Και όσοι μεν χτυπούν πιο φανερά, αυτοί είναι τα φίδια. Όσοι δε χτυπούν πιο αθόρυβα, αυτοί είναι οι σκορπιοί, όπως για παράδειγμα ο δαίμονας της πορνείας και του φόνου είναι φίδι. Διότι ωθεί σε φανερά κακά. Εκείνος όμως που, δήθεν εξαιτίας ασθένειας, πείθει τον άνθρωπο να χρησιμοποιεί λουτρά και αρώματα και άλλες τρυφηλότητες, ένας τέτοιος δαίμονας θα μπορούσε να ονομαστεί σκορπιός.

Όπως λοιπόν, όταν ηττήθηκε ο Αδάμ, καταδικάστηκε ολόκληρη η φύση, έτσι και όταν νίκησε ο Χριστός, η νίκη μεταβιβάστηκε σε ολόκληρη τη φύση, και μας χαρίστηκε η δύναμη εν Χριστώ Ιησού να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού. Διότι μέσω ανθρώπου εισήλθε ο θάνατος, και μέσω ανθρώπου ήρθε η ζωή και η κυριαρχία κατά του διαβόλου. Επειδή, εάν νικούσε μόνον ως Θεός, αυτό δεν θα σήμαινε τίποτα για εμάς.

Επιστολή του ιδίου προς τον σεβαστό Ιωάννη, τον γυναικάδελφο του βασιλιά. Ποιος θα μου έδινε άραγε τόση άνεση χρόνου για λόγους, πανσέβαστε προστάτη μου, όση είναι η επιθυμία μου, ώστε να προσαρμόσω τον λόγο μου στη δόξα του κατορθώματός σου; Και ποιος θα μου συγκροτούσε χορό ρητόρων, ώστε, αφού γίνω κορυφαίος τους, όπως ήμουν κάποτε, και έπειτα δίνοντάς τους το έναυσμα, να ολοκληρώσω μαζί τους τη λογική χορεία; Διότι εσύ αναδείχθηκες βοηθός στις μεγάλες θλίψεις που μας βρήκαν, από Εκείνον που σου απέστειλε βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και σε υπερασπίστηκε. Εσύ συνέτριψες τα κεφάλια των δρακόντων πάνω στο νερό· εσύ συνέθλασες το κεφάλι του δράκοντα, έστω κι αν τώρα σπαρταρά με την ουρά του και νομίζουν όσοι δεν κρίνουν ορθά πως παραμένει ζωντανός. Εμείς πάντως, έχοντας επανακτήσει τη ζωή από εσένα που έλαβες τη δύναμη να πατάς πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, περιγελάμε εκείνον που καυχήθηκε υπέρμετρα και είπε: με το χέρι μου θα κυριεύσω την οικουμένη, θα εξαλείψω τη θάλασσα και θα τους εξολοθρεύσω όλους σαν εγκαταλελειμμένα αυγά.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, λέει, κάθε μέρα και ώρα ας επιχέουμε στο θεωρητικό μέρος της ψυχής, σαν λάδι, τον φόβο του Θεού, ο οποίος, καθώς γεννά την πρακτική αρετή και αποτελεί λύχνο για τη θεωρία των προσηκόντων, καθιστά τον νου ακλόνητο απέναντι στην οργή, τον θυμό και τη μνησικακία, τα πάθη δηλαδή που μας ανατρέπουν. Συγχρόνως δε, καθιστώντας τον θεωρητικό και υψώνοντάς τον προς τη χορεία των ασωμάτων, τον παρακινεί να περιφρονεί τις ενέργειες των δαιμόνων, κάνοντάς τον να πατά επάνω σε σκορπιούς και φίδια και σε όλη τη δύναμη του εχθρού.»

23. Στον Παχώμιο είχε δωρηθεί τόσο μεγάλη χάρη από τον Θεό, και είχε αποκτήσει τέτοια παρρησία μέσω της πίστης του σε Αυτόν, ώστε, σύμφωνα με το γεγραμμένο, να πατά πάνω σε φίδια και σκορπιούς και να παραμένει αβλαβής, και μάλιστα κάποτε διέσχισε τον ποταμό χρησιμοποιώντας έναν κροκόδειλο ως όχημα, και να συναναστρέφεται άφοβα με τα υπόλοιπα άγρια θηρία, χωρίς να υφίσταται από αυτά καμία βλάβη. Επειδή δε είχε ήδη λάβει από τον Θεό και το χάρισμα της γνώσεως, αδιαλείπτως Τον ευχαριστούσε, διότι, μαζί με τα άλλα, είχε αξιωθεί και το φως της διακρίσεως, μέσω του οποίου μπορούσε να αναζητά και να ερευνά το θείο θέλημα.

«Όταν όμως σας βρω θωρακισμένους με την πίστη και την μετριοφροσύνη και γι' αυτό τον λόγο δεν με αποδέχεστε ούτε πτοείστε από την επιβουλή, διαλύομαι σαν καπνός και χάνομαι στον αέρα.» Αυτά ομολόγησε έστω και άθελά του το πονηρό πνεύμα και προσπαθούσε να φύγει άνανδρα από μπροστά του. Ο δε θείος Παχώμιος ευχαριστούσε τον Θεό και προσευχόταν θερμά σε Αυτόν που έδωσε στους δούλους Του τη δύναμη να πατούν πάνω σε φίδια και σκορπιούς και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού. Όταν επέστρεψε από την έρημο, συγκάλεσε όλο το πλήθος των μοναχών· και τους διηγήθηκε όσα είδε και όσα άκουσε από τον ολέθριο δαίμονα, διασφαλίζοντάς τους ώστε να στερεώνονται στον θείο φόβο και να μην υπολογίζουν καθόλου τις φαντασίες του. Εκείνοι, ακούγοντας αυτά, ενδυναμώνονταν ακόμη περισσότερο ενάντια στα πονηρά πνεύματα και στις προσβολές τους.

20. Τόση δε παρρησία είχε αποκτήσει προς τον Θεό και τόσο μεγάλος ήταν στην πίστη, ώστε πολλές φορές να πατά πάνω σε φίδια και σκορπιούς και να παραμένει αβλαβής. Ακόμη και κροκόδειλους στους ποταμούς χρησιμοποιούσε συνεχώς για να περνά απέναντι, οι οποίοι τον μετέφεραν με κάθε ταχύτητα. Ευχαριστώντας λοιπόν που ο δεσπότης Χριστός τον φύλαγε από τις αντίπαλες δυνάμεις, προσευχόταν λέγοντας: «Ευλογημένος είσαι, Κύριε, διότι δεν παρέβλεψες την ταπείνωσή μου, ούτε επέτρεψες στην αδυναμία μου να πλανηθεί από τον εχθρό, δείχνοντας συγκατάβαση στην άγνοιά μου και διδάσκοντάς με το θέλημά σου. Διότι εγώ είμαι ταπεινός και άφρων· εσύ όμως, Δέσποτα, με συνέτισες προς τον φόβο σου». Βλέποντας πάλι την ανυποχώρητη επίθεση των δαιμόνων που γινόταν εναντίον του σε πολύ μεγάλο βαθμό, ως γενναίος και τέλειος αγωνιστής της αλήθειας, παρακαλούσε τον Κύριο να απομακρύνει τον ύπνο από αυτόν, ώστε μένοντας άυπνος νύχτα και μέρα, όσο περνούσε από το χέρι του, να μπορέσει να κατατροπώσει τους αντιπάλους, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Δεν θα στραφώ προς τα πίσω μέχρι να εκλείψουν· θα τους συντρίψω και δεν θα μπορέσουν να σταθούν· θα πέσουν κάτω από τα πόδια μου, και με έζωσες με δύναμη για πόλεμο».

Σε αυτόν αποκρίθηκε ο άγιος λέγοντας τα εξής: «Επειδή δεν μετερχόμαστε την αρετή στην εντέλεια, για τον λόγο αυτό δεν γνωρίζουμε απολύτως την κατάσταση και την εμπλοκή των δαιμόνων, ώστε να μπορούμε να απομακρύνουμε την παρουσία του ενοχλούντος εχθρού με την πιο οξεία θεωρητική δύναμη της ψυχής και να αποκρούσουμε την περιβάλλουσα σύγχυση τέτοιων λογισμών. Γι' αυτό είναι ανάγκη κάθε μέρα και ώρα να χύνουμε, σαν λάδι, στο θεωρητικό μέρος της ψυχής τον φόβο του Θεού, ο οποίος, καθώς γεννά την πρακτική αρετή και αποτελεί λύχνο για τη θεώρηση των όσων μας υποβάλλονται, καθιστά μεν τον νου μας ακλόνητο και δεν τον παρασύρει σε οργή, θυμό, μνησικακία και σε οποιοδήποτε άλλο από τα πάθη που μας ωθούν στην κακία. Καθιστώντας τον δε θεωρητικό και υψωμένο προς τη χώρα των ασωμάτων, μας ενθαρρύνει να περιφρονούμε όσα ενεργούνται από τέτοιους δαίμονες και μας προετοιμάζει να πατούμε, σύμφωνα με τη Γραφή, επάνω σε φίδια και σκορπιούς και επί πάσαν την δύναμιν του εχθρού». 48. Ενώ εκείνος τα εξηγούσε αυτά στους αδελφούς και περιέγραφε σαφώς τους πολέμους του εχθρού, κάποιοι αιρετικοί ασκητές, οι οποίοι με τρίχινα ενδύματα απέκρυπταν τον εσωτερικό τους κόσμο, πλησίασαν τους αδελφούς που βρίσκονταν στις πύλες και τους είπαν, σταλμένοι από τον δικό τους πατέρα προς τον μέγα: «Μπείτε μέσα, λοιπόν, και πείτε του: Εάν είσαι αληθινά άνθρωπος του Θεού και έχεις την πεποίθηση ότι ο Θεός σε εισακούει, έλα να διαβούμε από κοινού με τα πόδια μας αυτόν τον ποταμό, για να μάθουν όλοι ποιοι έχουν μεγαλύτερη παρρησία προς τον Θεό, εμείς ή εσύ».

Βγείτε, λοιπόν, και πείτε σε αυτούς που σας προβάλλουν τέτοια λόγια: Αυτά λέει ο άνθρωπος του Θεού Παχώμιος: Ο δικός μου αγώνας και όλη μου η προσπάθεια δεν είναι το να περπατήσω πάνω σε ποτάμι ή να πετάξω πάνω από τα όρη ή να διατάξω τα θηρία που εξ αρχής υπέταξε ο Θεός στον άνθρωπο, αλλά να συλλάβω μέσα μου την κρίση του Θεού και να υπερπηδώ τις διαβολικές μεθοδείες με τη δύναμη του Κυρίου, ο οποίος μας πρόσταξε να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού. Διότι, εάν μου δωρηθούν αυτά από τον Κύριο, οπωσδήποτε θα ακολουθήσουν και τα υπόλοιπα.» Και αφού είπε αυτά, πάλι παρήγγειλε στους αδελφούς να μην υπερηφανεύονται για τα δικά τους κατορθώματα ούτε να ταράζονται από κάποια οράματα, ούτε να πειράζουν το θείο με τέτοιου είδους αιτήματα· διότι είναι πολλές οι μηχανουργίες του αντιπάλου και διότι τέτοια πράγματα είναι για κάθε άνθρωπο περιττά και επικίνδυνα, καθώς ο σωτήριος Λόγος είπε προς τον εχθρό: «Δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου.» 49. Μετά, λοιπόν, από όλους αυτούς τους λόγους, ο γέροντας σηκώθηκε, προσευχήθηκε και παρακαλούσε τον Κύριο να μνημονεύουν πάντοτε τον λόγο Του προς σωτηρίαν. Και έτσι αναχώρησε καθένας από τους αδελφούς για το έργο που τους είχε ανατεθεί, μελετώντας τις θείες γραφές.

«Γι' αυτόν τον λόγο, λέει, κάθε ημέρα και ώρα, επιχέοντας στο θεωρητικό μέρος της ψυχής, σαν άλλο λάδι, τον φόβο προς τον Θεό, ο οποίος, όντας δημιουργός της πρακτικής ζωής και αποτελώντας λύχνο για τη θεωρία των καθηκόντων που μας έχουν ανατεθεί, καθιστά μεν τον νου αταλάντευτο απέναντι στην οργή και τον θυμό, τη μνησικακία και την κενοδοξία και στην κακία των υπόλοιπων παθών που αιχμαλωτίζουν, μας προετοιμάζει δε να πατούμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και σε όλη τη δύναμη του εχθρού.» 128. Συνέβη κάποτε, ενώ ο μακάριος Παχώμιος καθόταν μαζί με άλλους διακεκριμένους αδελφούς σε κάποιον τόπο της μονής, ένας αδελφός, έχοντας υφάνει εκείνη την ημέρα δύο ψάθες, να τις τοποθετήσει μπροστά στο κελλί του, απέναντι ακριβώς από το σημείο όπου καθόταν ο μέγας μαζί με τους αδελφούς. Αυτό το έπραξε παρασυρόμενος από τον λογισμό της κενοδοξίας, νομίζοντας ότι έτσι θα επαινεθεί από τον μέγα ή και από τους διερχόμενους αδελφούς· διότι, παρότι ο κανόνας όριζε την κατασκευή μίας ψάθας την ημέρα, αυτός επέδειξε τόσο μεγάλη σπουδή.