Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 10:20

Ο Κύριος θα διηγηθεί κατά την καταγραφή λαών και αρχόντων. Των λαών, λέει, και των αρχόντων που αναδείχθηκαν μέσα στην ίδια την Εκκλησία, ο Κύριος θα διηγηθεί την καταγραφή. Και ποια άλλη, λέει, παρά την απογραφή που έγινε στους ουρανούς, την οποία ο ίδιος θα τους διηγηθεί λέγοντας: Χαίρετε, διότι τα ονόματά σας γράφτηκαν στους ουρανούς;

Δεν πρέπει κανείς να καυχάται επειδή εκβάλλει δαίμονες, ούτε να υπερηφανεύεται για τις θεραπείες· ούτε να θαυμάζει μόνο εκείνον που εκβάλλει δαιμόνια, και να περιφρονεί εκείνον που δεν εκβάλλει· αλλά ας εξετάζει προσεκτικά την άσκηση του καθενός, και είτε ας τη μιμείται και ας τη ζηλώνει, είτε ας διορθώνει τον εαυτό του. Διότι το να επιτελούμε σημεία δεν είναι δικό μας κατόρθωμα· αυτό είναι έργο του Σωτήρος. Γι' αυτό άλλωστε έλεγε στους μαθητές: «Μη χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς· αλλά επειδή τα ονόματά σας έχουν γραφεί στους ουρανούς». Διότι το να έχουν γραφεί τα ονόματα στον ουρανό, αποτελεί μαρτυρία της δικής μας αρετής και του βίου μας· το να εκβάλλει όμως κανείς δαίμονες, αυτό είναι χάρη του Σωτήρος που την παραχώρησε. Γι' αυτό, σε όσους δεν καυχώνταν για την αρετή, αλλά για τα σημεία, και έλεγαν: «Κύριε, δεν εκβάλαμε δαιμόνια στο όνομά Σου, και δεν επιτελέσαμε πολλές δυνάμεις στο όνομά Σου;», αποκρίθηκε: «Αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω». Διότι ο Κύριος δεν γνωρίζει τις οδούς των ασεβών.

Διότι το να τελούμε θαύματα δεν είναι δικό μας έργο, αλλά του Σωτήρος. 3. Γι' αυτό, άλλωστε, έλεγε στους μαθητές του: «Μη χαίρεστε διότι τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς, αλλά διότι τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς». Διότι το να έχουν γραφτεί τα ονόματα στον ουρανό, αποτελεί μαρτυρία της δικής μας αρετής και του βίου, ενώ το να εκβάλλουμε δαίμονες αποτελεί χάρη του Σωτήρος, ο οποίος μας την έχει δώσει. 4. Επομένως, σε εκείνους που δεν καυχώνταν για την αρετή τους αλλά για τα θαύματα και έλεγαν: «Δεν εκβάλαμε δαιμόνια στο όνομά σου και δεν κάναμε πολλά θαύματα στο όνομά σου;» αποκρίθηκε: «Αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω». 5. Διότι ο Κύριος δεν γνωρίζει τις οδούς των ασεβών. Γενικώς δε, πρέπει να προσευχόμαστε, όπως προείπα, για να λάβουμε το χάρισμα της διακρίσεως των πνευμάτων, ώστε, καθώς είναι γραμμένο, «να μην πιστεύουμε σε κάθε πνεύμα». 1. Ήθελα, λοιπόν, να σιωπήσω και να μην πω τίποτε από τον εαυτό μου, αλλά να αρκεστώ μόνο σε αυτά. Για να μη νομίσετε όμως ότι τα λέω αυτά επιπόλαια, αλλά για να πιστέψετε ότι τα διηγούμαι από πείρα και με αλήθεια, γι' αυτό, έστω κι αν φανώ άφρων, ο Κύριος που ακούει γνωρίζει την καθαρότητα της συνειδήσεώς μου, και ότι δεν μιλώ για τον εαυτό μου, αλλά χάρη στη δική σας αγάπη και προτροπή, αναφέρω και πάλι αυτά τα τεχνάσματα των δαιμόνων που είδα. 2. Πόσες φορές με μακάρισαν, κι εγώ τους καταράστηκα στο όνομα του Κυρίου.

Όσο για τον θερισμό των αδελφών, το αγαθό προήλθε και από τους δύο. Εκείνος βέβαια που αρρώστησε είχε την προθυμία να εργαστεί, αλλά τον εμπόδισε η ασθένεια. Οι άλλοι πάλι πίστευαν ότι με τις προσευχές του άρρωστου αδελφού τους ενδυνάμωσε ο Κύριος, και έτσι και τις δύο πλευρές τις επισκίασε η χάρη του Αγίου Πνεύματος. Όπως λοιπόν ο Κύριος είπε στους αποστόλους: «Μη χαίρεστε που σας υποτάσσονται τα δαιμόνια, αλλά να χαίρεστε που τα ονόματά σας είναι γραμμένα στους ουρανούς», έτσι κι εμείς, ακόμη κι αν όλοι αναστηθούμε, ας μην επιζητήσουμε τίποτε άλλο, παρά να ακούσουμε: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από τη δημιουργία του κόσμου», και το να είμαστε μαζί με τον Ιησού, όπως είπε «μέσα στον Πατέρα», διότι σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Μετά από αυτή την απόκριση, αμέσως, την ίδια εκείνη ημέρα, θεραπεύτηκε. Και έστειλε μήνυμα ευχαριστώντας τον Γέροντα, και διακηρύσσοντας τα ελέη του Θεού που γίνονταν μέσω αυτού. Απόκριση του Βαρσανουφίου: Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είπε στους μαθητές και Αποστόλους του για να τους χαροποιήσει: «Μην χαίρεστε που τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς στο όνομά μου, αλλά επειδή τα ονόματά σας είναι γραμμένα στους ουρανούς.» Έτσι, λοιπόν, και εμείς, αν για τη βοήθεια που δόθηκε στο σώμα στο όνομα του Θεού και προστάτη των ψυχών μας Ιησού Χριστού, φωνάζουμε σκιρτώντας από χαρά, τι θα πρέπει να γίνει για την ολοκληρωτική κάθαρση της ψυχής μας από όλα τα πάθη, η οποία γίνεται με το φοβερό και ένδοξο όνομά του; Πόσες φωνές, γλώσσες, στόματα, καρδιές και λογισμοί θα μπορέσουν να του ανταποδώσουν την πρέπουσα δοξολογία; Νομίζω δε ότι ούτε καν στις ασώματες δυνάμεις δεν βρίσκεται αυτό, διότι το θείο είναι ακατάληπτο.

Διότι φαίνεται ότι σε εκείνη την Ιερουσαλήμ βρίσκεται η βίβλος των ζώντων, στην οποία εγγράφονται οι μαθητές του Χριστού· λέει άλλωστε: «Χαίρετε, διότι τα ονόματά σας είναι γραμμένα στους ουρανούς». Επειδή δε, στο «εκείνοι που καταγράφηκαν στην Ιερουσαλήμ» προστίθεται το «εις ζωήν», είναι αναγκαίο να προσέξουμε μήπως τυχόν υπάρχουν κάποιοι που καταγράφονται μεν, αλλά όχι εις ζωήν, σύμφωνα με τον Ιερεμία που λέει: «Όσοι αποστάτησαν ας καταγραφούν πάνω στη γη». Ώστε, σύμφωνα με αυτό, να εννοούνται δύο ειδών καταγραφές: άλλων μεν εις ζωήν και άλλων εις απώλειαν· και ότι πολλές φορές συμβαίνει μεταβολή της εγγραφής, όταν και εμείς μεταπέσουμε από την αρετή στην κακία. Διότι το «Ας εξαλειφθούν από τη βίβλο των ζώντων και ας μην καταγραφούν μαζί με τους δικαίους», καθώς και το «Εξάλειψε και εμένα από τη βίβλο σου», λέγεται για εκείνους που είχαν ήδη αξιωθεί της καταγραφής στη βίβλο του Θεού.

Ή ίσως (επειδή στη βίβλο της ζωής γράφονται, και μαζί με τους δικαίους εγγράφονται, όσοι είναι άξιοι να συγκαταλεχθούν στα δεξιά του Υψίστου) αξίζει να εννοήσουμε ως γραφέα εκείνων που σώζονται, αυτόν που τους προσλαμβάνει μαζί με τους δικαίους και κατατάσσει τα ονόματα όσων επιστρέφουν από τα πονηρά έργα μέσα στη βίβλο των ουρανών. Διότι λέει: «Να χαίρεστε που τα ονόματά σας έχουν εγγραφεί στους ουρανούς». Ποιο Παιδίον, λοιπόν, μπορεί να γράφει στους ουρανούς τα ονόματα των ευδοκίμων, παρά εκείνο για το οποίο ελέχθη ότι: «Παιδίον γεννήθηκε για εμάς, Υιός και δόθηκε σε εμάς»; Εκείνο το Παιδίον, το οποίο προσκύνησαν οι Μάγοι· εκείνο που κατήλθε στην Αίγυπτο και επανήλθε πάλι στη γη του Ισραήλ. Εφόσον, λοιπόν, υπάρχουν πολλές επίνοιες του Κυρίου και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού, μία από αυτές που νοούνται για αυτόν είναι και το «Παιδίον», το οποίο θα γράψει εκείνους που προσέρχονται μέσω της μετανοίας στην επίγνωση του Θεού.

Απορώ δε ακόμη περισσότερο, διότι, ενώ ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέγει: «Μη χαίρεστε που τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς, αλλά να χαίρεστε που τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς»· και πάλι: «Από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν έχετε αγάπη μεταξύ σας»· γι' αυτό και ο Απόστολος, υποδεικνύοντας πόσο αναγκαία είναι σε όλα η αγάπη, διακηρύσσει λέγοντας: «Εάν μιλώ τις γλώσσες των ανθρώπων και των αγγέλων, αλλά δεν έχω αγάπη, έγινα σαν χαλκός που ηχεί ή σαν κύμβαλο που αλαλάζει. Και αν έχω το χάρισμα της προφητείας και γνωρίζω όλα τα μυστήρια και όλη τη γνώση, και εάν έχω όλη την πίστη, ώστε να μετακινώ βουνά, αλλά δεν έχω αγάπη, δεν είμαι τίποτα»· και μετά από λίγο: «Είτε υπάρχουν προφητείες, θα καταργηθούν, είτε υπάρχουν γλώσσες, θα πάψουν, είτε υπάρχει γνώση, θα καταργηθεί», και τα εξής, στα οποία προσθέτει: «Τώρα δε μένουν η πίστη, η ελπίδα, η αγάπη, αυτά τα τρία. Αλλά μεγαλύτερη από αυτές είναι η αγάπη». Εφόσον, λοιπόν, αυτά και τα παρόμοια έχουν καθοριστεί κατ' αυτόν τον τρόπο και από τον Κύριο και από τον Απόστολο, εκφράζω την απορία μου πώς για μεν εκείνα που καταργούνται και παύουν οι άνθρωποι δείχνουν τέτοιο ζήλο και προσήλωση, ενώ για εκείνα που μένουν, και μάλιστα για τη μεγαλύτερη από όλα, την αγάπη, η οποία χαρακτηρίζει τον Χριστιανό, όχι μόνο οι ίδιοι δεν επιδεικνύουν καμία φροντίδα, αλλά εναντιώνονται και σε όσους αγωνίζονται γι' αυτήν, και πολεμώντας τους εκπληρώνουν αυτό που έχει ειπωθεί: «Ούτε οι ίδιοι εισέρχονται, και αυτούς που προσπαθούν να εισέλθουν τους εμποδίζουν».

Διότι ο Λόγος που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό· αλλά βουλεύτηκε για εμάς κάτι βαθύ και απόρρητο. Διότι, ενώ υπήρχε στη μορφή και την ισότητα του Θεού και Πατέρα, έγινε όμοιος με εμάς, και εμφανίστηκε σε αυτούς που βρίσκονται πάνω στη γη· όμως όχι χωρίς δόξα, αν και έγινε σάρκα. Διότι έπραξε θεοπρεπή έργα και επιτέλεσε σημεία, τα οποία αξιώνονται κάθε επαίνου και θαυμασμού. Επειδή, αφού έλαμψε, ελέησε τον Ισραήλ, διότι δεν χάθηκε εξ ολοκλήρου. Έχει διατηρηθεί το υπόλειμμα, υψώθηκε και δοξάστηκε, και γράφτηκε στη βίβλο της ζωής, διαπρέποντας μέσα στον αγιασμό. Θα μπορούσε κανείς να δει την αλήθεια του προφητικού λόγου, ως απαρχή των σωσμένων, στους αγίους αποστόλους, οι οποίοι υψώθηκαν αληθινά, και αφού καταυγάστηκαν από τα θεία χαρίσματα, πλούτισαν με λαμπρή δόξα. Διότι έλαβαν εξουσία κατά των ακαθάρτων πνευμάτων, ώστε να τα εκβάλλουν. Και θεράπευσαν πολλούς που βρίσκονταν σε ασθένειες· αλλά ήταν και γραμμένοι στη βίβλο της ζωής. Και μάλιστα χαίρονταν επειδή τα δαιμόνια υποτάσσονταν σε αυτούς, και σε αυτό που έλεγαν τους απάντησε ο Χριστός, διδάσκοντάς τους να αγάλλονται για τα ακόμη μεγαλύτερα· «Μην χαίρεστε», λέει, «για το ότι τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς· μάλλον να χαίρεστε διότι τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς.»

Στο Κατά Λουκάν 10, 20. Αλλά γιατί δεν επιτρέπεις, ω Δέσποτα, σε αυτούς που έχουν τιμηθεί να αγάλλονται για τις τιμές που προέρχονται από εσένα; Καίτοι έχει γραφτεί για εκείνους που έχουν προχειριστεί στο αποστολικό αξίωμα: «Κύριε, στο φως του προσώπου σου θα πορευτούν και στο όνομά σου θα αγαλλιώνται όλη την ημέρα και με τη δικαιοσύνη σου θα υψωθούν, διότι εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους και με την ευδοκία σου θα υψωθεί το κέρας μας.» Έπειτα πώς έχεις προστάξει σε αυτά ότι δεν πρέπει να χαίρονται για την τιμή και τη δόξα που τους δόθηκε από εσένα; Τι απαντάμε λοιπόν σε αυτό; Ο Χριστός τους ανάγει σε κάτι ανώτερο και τους προστάζει να κάνουν καύχημά τους εκείνο, δηλαδή το ότι «έχουν γραφτεί τα ονόματά τους στους ουρανούς». Διότι έχει ειπωθεί για τους αγίους προς τον Θεό: «Και στο βιβλίο σου όλοι θα καταγραφούν.»

Θα βρούμε δε τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό να λέει στους αγίους μαθητές: «Μην χαίρεστε που τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς· να χαίρεστε μάλλον επειδή τα ονόματά σας γράφτηκαν στον ουρανό». Καταριέται εξάλλου πολύ δικαιολογημένα ο θεσπέσιος Δαβίδ τα πλήθη των Ιουδαίων που σκότωσαν τον Χριστό, λέγοντας τα εξής: «Ας εξαλειφθούν από το βιβλίο των ζώντων και ας μην καταγραφούν μαζί με τους δικαίους». Γράφεται λοιπόν το βιβλίο της ενθύμησης για όσους φοβούνται τον Θεό, τους οποίους δηλώνει ότι θα θεωρεί οικείους και πολύ γνωστούς του κατά τον καιρό της σωτηρίας, όταν ο Χριστός θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του περιστοιχιζόμενος από αγγέλους «και θα τοποθετήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά, τα δε ερίφια στα αριστερά, και θα πει σε αυτούς που θα βρίσκονται στα δεξιά: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου».

Ότι, λοιπόν, το άρρεν και πλέον μαχητικό, και εκείνο που έχει φθάσει στην εφηβεία, δηλαδή στην πνευματική ευεξία και στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού, κατατάσσεται στη θεία απογραφή και στο βιβλίο του Θεού, θα μπορούσε να γίνει απολύτως σαφές και μέσα από τα εξής: διότι, όπως νομίζω, δεν αριθμείται το άρρεν που έχει συμπληρώσει το εικοστό έτος της ηλικίας του για κάποιον άλλο λόγο, παρά για να μπορούμε να κατανοήσουμε και εμείς οι ίδιοι ότι είναι απορριπτέο και αδόκιμο το άνανδρο και ατελές ως προς τη σύνεση, χαρακτηριστικά που λέμε ότι προσιδιάζουν σε εκείνους που είναι ακόμη εντελώς νέοι και δεν έχουν φθάσει ακόμη στο μέτρο της ωριμότητας, το οποίο γνωρίζει και ορίζει ο θείος νόμος, δηλαδή το εικοστό έτος. Αντιθέτως, είναι πολύτιμο, υπολογίσιμο και γνωστό στον Θεό, κατά πλήθος, κατά γένη, κατά άτομα και ονομαστικά, αυτό που βρίσκεται στην ακμή του και είναι άρρεν. Διότι, στους αγίους αποστόλους, οι οποίοι ανδρώνονταν κατ' αυτόν τον τρόπο και είχαν προχωρήσει σε αυτό το μέτρο της διανοίας, ειπώθηκε από τον Χριστό, άλλοτε μεν: «Μην χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς, αλλά να χαίρεστε μάλλον επειδή τα ονόματά σας έχουν γραφεί στους ουρανούς» και άλλοτε πάλι: «Δεν πωλούνται δύο στρουθία αντί ενός ασσαρίου; Και όμως, ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς το θέλημα του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς. Όσο για εσάς, ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας είναι μετρημένες.» Το γεγονός ότι αναφέρει πως ακόμη και οι τρίχες τους αριθμούνται, νομίζω ότι φανερώνει απολύτως την ακρίβεια της φροντίδας Του για αυτούς.

Στους ώμους λοιπόν θα σηκωθούν, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, και στον βραχίονα θα αναληφθούν κατά τον αρχαίο Εφραίμ, εκείνοι που έτυχαν της άνω απογραφής, την οποία ο ίδιος ο Σωτήρας ανέδειξε ως ένδοξη και αξιοθαύμαστη και ανώτερη από το κάλλος των θείων χαρισμάτων, λέγοντας στους αγίους μαθητές του τα εξής: «Μην χαίρεστε που τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς, αλλά να χαίρεστε μάλλον που τα ονόματά σας έχουν εγγραφεί στους ουρανούς». Και λέει ότι η αναγραφή στους λίθους θα είναι μνημόσυνο για τους γιους του Ισραήλ ενώπιον του Κυρίου, σαν να το ατενίζει κανείς διαρκώς, όπως στο πρόσωπο του Ααρών· διότι ο Θεός και Πατέρας μας δέχεται εις ανάμνηση εν Χριστώ, και έχουμε γίνει σε αυτόν γνώριμοι και άξιοι της επίβλεψής του, και σαν να βρισκόμαστε σε βίβλο του Θεού. ΠΑΛΛ. Ορθά τα είπες. ΚΥΡ. Και διατάζει να προστεθεί σε αυτό και ένα άλλο κόσμημα, λέγοντας: «Και θα κατασκευάσεις μικρές ασπίδες από καθαρό χρυσό συμμιγείς, και θα κατασκευάσεις δύο κρόσσια από καθαρό χρυσάφι συμμιγή με άνθη, έργο πλεκτό, και θα τοποθετήσεις τα πλεκτά κρόσσια πάνω στις μικρές ασπίδες και στις επωμίδες τους από το εμπρόσθιο μέρος».

Μόνο αυτοί «θα ονομαστούν άγιοι», όσοι δηλαδή καταξιώθηκαν «να γραφτούν στην» αιώνια «ζωή» της επουράνιας «Ιερουσαλήμ»· σε αυτούς παράβαλε τα λόγια του Σωτήρα μας προς τους αποστόλους, με τα οποία ειπώθηκε: «να χαίρεστε επειδή τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς». Το πώς όμως θα γίνουν άξιοι αυτών, το αποσαφηνίζει στη συνέχεια λέγοντας το εξής: «θα ξεπλύνει ο Κύριος τον ρύπο των υιών και των θυγατέρων της Σιών και θα καθαρίσει το αίμα από ανάμεσά τους με πνεύμα κρίσεως», δηλώνοντας σαφώς «το λουτρό της παλιγγενεσίας», το οποίο δήλωνε και προηγουμένως λέγοντας: «λουστείτε, γίνετε καθαροί», και το οποίο τώρα υπόσχεται. Η δε φράση «με πνεύμα καύσεως» σε τίποτα δεν θα διέφερε από το «με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Και κάνει λόγο για «ρύπο» των ψυχών, με τον οποίο λερώθηκαν έχοντας μολυνθεί από «το αίμα», το οποίο μνημόνευσε ο λόγος και προηγουμένως, λέγοντας: «διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα».

Διότι έχει γραφτεί: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράττει.» Εύλογα, αφού τους ελευθέρωσε από αυτήν την κατάρα, τους λύτρωνε από τον τόκο και την αδικία, αφού έγινε ο ίδιος κατάρα για χάρη τους· προσφέροντας το τίμιο αίμα του για αυτούς, καθιστώντας τους έτσι τίμιους για τον εαυτό του. Γι' αυτό αναφέρεται στη συνέχεια: «Και είναι έντιμο το όνομά τους ενώπιόν του.» Όθεν έχει καταγραφεί ότι τους είπε: «Μη χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς· αλλά να χαίρεστε και να αγαλλιάζεσθε, διότι τα ονόματά σας έχουν εγγραφεί στους ουρανούς.» Γιατί, όμως, το όνομά τους ήταν έντιμο ενώπιόν του; Διότι ακριβώς ο ίδιος τους αξίωσε με αυτά τα ονόματα, αποκαλώντας τον μεν Σίμωνα Πέτρο, τον δε Θωμά Δίδυμο, και τους υιούς του Ζεβεδαίου Βοανεργές, το οποίο ερμηνεύεται υιοί βροντής.

Και δεν είναι ακόμη αυτό το αξιοθαύμαστο, το αν υπάρχουν πλήθη άστρων σε τούτον τον καινούργιο κόσμο, τα οποία ο Θεός τα αριθμεί και τα ονομάζει, των οποίων τα ονόματα ο ποιητής αυτών των άστρων λέει ότι έχουν καταγραφεί στους ουρανούς (διότι έτσι άκουσα τον δημιουργό της καινής κτίσεως να λέει προς τους δικούς του φωστήρες ότι «Τα ονόματά σας έχουν εγγραφεί στους ουρανούς»), δεν είναι λοιπόν αυτό μόνο το παράδοξο της καινής κτίσεως, το ότι δηλαδή δημιουργείται μέσα σε αυτήν πλήθος άστρων από τον Λόγο, αλλά το ότι πλάθονται επίσης πολλοί ήλιοι, οι οποίοι με τις ακτίνες των αγαθών έργων φωτίζουν την οικουμένη, καθώς έτσι είπε ο ποιητής τέτοιων ήλιων: «Ας λάμψει το φως σας εμπρός στους ανθρώπους» και «Τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν όπως ο ήλιος». Όπως, λοιπόν, εκείνος που ατενίζει τον αισθητό κόσμο και κατανοεί τη σοφία που φανερώνεται στο κάλλος των όντων, αναλογίζεται μέσω των ορατών τόσο το αόρατο κάλλος όσο και την πηγή της σοφίας, της οποίας η απόρροια συγκρότησε τη φύση των όντων, έτσι και εκείνος που βλέπει προς αυτόν τον καινούργιο κόσμο της κτίσεως μέσα στην Εκκλησία, βλέπει σε αυτόν Εκείνον που είναι και γίνεται τα πάντα εν πάσι, χειραγωγώντας τη γνώση προς το αχώρητο μέσα από εκείνα που είναι δυνατόν να χωρέσει και να κατανοήσει η φύση μας.

Και ότι βεβαίως και γι' αυτόν τον λόγο του επιτρεπόταν να πάσχει, άκουσέ τον να δηλώνει αυτό ακριβώς και να λέει: «Για να μη με θεωρήσει κανείς ανώτερο από αυτό που βλέπει σε εμένα ή ακούει από εμένα». Όταν δε τον κύκλωσαν οι μαθητές, σηκώθηκε και μπήκε στην πόλη. Βλέπεις προθυμία; Βλέπεις πόθο ζέοντα και φλογερό; Στην ίδια πάλι πόλη μπήκε, ώστε να φανεί ότι, αν κάπου υποχωρούσε, το έκανε επειδή επιθυμούσε να σπείρει τον λόγο και επειδή δεν έπρεπε να αναζωπυρώσει τον θυμό τους. Αυτά, όχι λιγότερο από τα θαύματα, τους έκαναν λαμπρότερους και τους προετοίμαζαν να χαίρονται περισσότερο. Πουθενά όμως δεν λέει ότι επέστρεψαν χαρούμενοι επειδή έκαναν θαύματα, αλλά επειδή αξιώθηκαν να ατιμαστούν υπέρ του ονόματός Του. Διότι και αυτό το διδάχθηκαν από τον Χριστό, ο οποίος έλεγε: «Μη χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς». Διότι η αληθινή και ειλικρινής χαρά είναι αυτή: το να πάσχει κανείς για τον Χριστό. Έπειτα επισκέφθηκαν όλες τις πόλεις στις οποίες είχαν κινδυνεύσει.

ΣΤʹ. Ας πράττουμε λοιπόν τα πάντα, ώστε να μην εκπέσουμε από εκείνη τη δόξα. Θέλετε να πω και τα φοβερά; Όχι για να σας λυπήσω, αλλά για να σας διορθώσω. Τότε, ποταμός πυρός ρέει μπροστά από εκείνο το βήμα· τότε βίβλοι ανοίγονται· στήνεται δικαστήριο φοβερό και φρικώδες. Γι' αυτόν τον λόγο, όπως ακριβώς σε ένα δικαστήριο, αναγιγνώσκονται τα υπομνήματα της ζωής μας, και οι προφήτες λένε πολλά για αυτά τα βιβλία. Και ο μεν Μωυσής λέει: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· εάν όμως όχι, εξάλειψε και εμένα από τη βίβλο που έγραψες»· ο δε Χριστός, πάλι, έλεγε προς τους μαθητές: «Να μη χαίρεστε για τούτο, ότι τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς· αλλά να χαίρεστε επειδή τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς»· και πάλι ο προφήτης Δαβίδ: «Στο βιβλίο σου όλοι θα καταγραφούν, ημέρες θα πλαστούν, και ουδείς ανάμεσά τους»· και πάλι: «Ας εξαλειφθούν από το βιβλίο των ζώντων, και μαζί με τους δικαίους ας μην καταγραφούν». Βλέπεις ότι άλλοι μεν εξαλείφονται, άλλοι δε εγγράφονται; Θέλεις να μάθεις ότι δεν εγγράφονται μόνο οι δίκαιοι σε εκείνες τις βίβλους, αλλά και τα αμαρτήματά μας έχουν καταγραφεί εκεί;

Και τους λέγει: Μη χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια σας υπακούουν, αλλά να χαίρεστε επειδή τα ονόματά σας είναι γραμμένα στους ουρανούς. Βλέπεις παντού να θαυμάζεται η πολιτεία;

«Πέτρε, με αγαπάς περισσότερο από τούτους; Ποίμαινε τα πρόβατά μου». Ιδού και ένα άλλο γνώρισμα, και αυτό πάλι προέρχεται από την ενάρετη πολιτεία. Τρίτο γνώρισμα πάλι: «Μη χαίρεστε που τα δαιμόνια σας υπακούουν, αλλά να χαίρεστε που τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς». Και αυτό πάλι είναι κατόρθωμα της ενάρετης πολιτείας.

Θέλεις να μάθεις και τέταρτη απόδειξη για αυτό; «Ας λάμψει», λέει, «το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς». Ιδού, και εδώ τα έργα αναδεικνύονται. Και όταν λέει πάλι: «Όποιος άφησε σπίτι ή αδελφούς ή αδελφές εξαιτίας μου, θα λάβει εκατονταπλάσια και θα κληρονομήσει την αιώνια ζωή», επαινεί την πολιτεία και τον ακριβή βίο. Είδες τους μαθητές να αναγνωρίζονται από το ότι αγαπούν ο ένας τον άλλον, και εκείνον που αγαπά τον Χριστό περισσότερο από τους αποστόλους να φανερώνεται από το ότι ποιμαίνει τους αδελφούς, και αυτούς που οφείλουν να χαίρονται να προτρέπονται να ευφραίνονται όχι επειδή εκβάλλουν δαίμονες, αλλά επειδή έχουν γραφτεί τα ονόματά τους στον ουρανό, και εκείνους μεν που δοξάζουν τον Θεό να αποδεικνύονται από τη λαμπρότητα των έργων τους, εκείνους δε που αξιώνονται τη ζωή και λαμβάνουν τα εκατονταπλάσια, να επιτυγχάνουν αυτή τη δωρεά εξαιτίας της περιφρόνησης όλων των παρόντων. Όλους αυτούς να τους μιμηθείς, και θα μπορέσεις και μαθητής να είσαι, και στους φίλους του Θεού να συγκαταλέγεσαι, και να δοξάζεις τον Θεό, και να απολαύσεις την αιώνια ζωή· και δεν θα αποτελέσει καθόλου εμπόδιο για σένα στο να επιτύχεις όλα τα αγαθά το γεγονός ότι δεν επιτελείς σημεία, εάν διαθέτεις άμεμπτη πολιτεία.

Γι' αυτό και ο Κύριος, αναγγέλλοντας τούτο το χαρμόσυνο μήνυμα στους μαθητές του, έλεγε: Μη χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς, αλλά να χαίρεστε επειδή τα ονόματά σας έχουν καταγραφεί στους ουρανούς. —Όταν δε γεννήθηκε ο Ιησούς στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, κατά τις ημέρες του Ηρώδη, ιδού, έφτασαν μάγοι από την Ανατολή λέγοντας: Πού είναι ο νεογέννητος βασιλιάς των Ιουδαίων; Διότι είδαμε το άστρο του στην Ανατολή και ήρθαμε να τον προσκυνήσουμε. Αλίμονο! Νικώμαι από τα θαύματα, κυριεύομαι από τις θεωρίες, και η γλώσσα μου δεν βρίσκει τι να πει πρώτο, ή τι να παραλείψει.

Διότι την παρρησία την προσφέρει η αρετή και ο φόβος του Θεού, όχι τα χρήματα· διότι εκείνα υποδουλώνουν τον άνθρωπο. Επειδή, «τα φιλοδωρήματα και τα δώρα», λέει, «τυφλώνουν τα μάτια των σοφών, και σαν φίμωτρο στο στόμα αποτρέπουν τους ελέγχους». Πρόσεξε πώς εκείνος ο φτωχός Πέτρος τιμώρησε τον πλούσιο Ανανία. Δεν ήταν άραγε ο ένας πλούσιος και ο άλλος φτωχός; Αλλά δες αυτόν μεν να μιλά με αυθεντία και να λέει: «Πες μου, αντί αυτού του ποσού πουλήσατε το χωράφι;», και εκείνον να απαντά με συστολή: «Ναι, τόσο». Και ποιος θα με αξιώσει, λέει κάποιος, να γίνω όμοιος με τον Πέτρο; Έχεις τη δυνατότητα να γίνεις όμοιος με τον Πέτρο, εάν θελήσεις να απορρίψεις αυτά που έχεις· μοίρασέ τα, δώσε τα στους φτωχούς, ακολούθησε τον Χριστό, και θα γίνεις τέτοιος. Πώς; Εκείνος, λέει, έκανε θαύματα. Αυτό λοιπόν είναι, πες μου, που έκανε τον Πέτρο θαυμαστό, ή η παρρησία που πήγαζε από τον τρόπο ζωής του; Δεν ακούς τον Χριστό που λέει: «Μη χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια σας υπακούουν»; «Εάν θέλεις να είσαι τέλειος, πούλησε τα υπάρχοντά σου, και δώσε τα στους φτωχούς, και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς». Άκου τι λέει και ο Πέτρος: «Ασήμι και χρυσάφι δεν έχω· αυτό όμως που έχω, αυτό σου δίνω». Εάν κάποιος έχει ασήμι και χρυσάφι, δεν έχει εκείνα τα χαρίσματα. Γιατί λοιπόν, λέει, πολλοί δεν έχουν ούτε εκείνα τα χαρίσματα ούτε αυτά τα υλικά αγαθά; Επειδή δεν είναι φτωχοί με τη θέλησή τους· διότι όσοι είναι εκούσια φτωχοί έχουν όλα τα αγαθά.

Δʹ. Τι λοιπόν; Δεν το αποδεικνύουν αυτό πολύ περισσότερο τα θαύματα; Ουδαμώς. Διότι πολλοί θα πουν: Κύριε, δεν εκβάλαμε δαιμόνια στο όνομά σου; Και πάλι, όταν εκείνοι χαίρονταν επειδή τα δαιμόνια τούς υπακούουν, λέει: Μη χαίρεστε που τα δαιμόνια σας υπακούουν, αλλά ότι τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς.

Διότι, εάν δεν ήταν ο ίδιος ο κριτής, πώς θα τους έλεγε: «Και τότε θα τους ομολογήσω: Αποχωρήστε από εμένα, ποτέ δεν σας γνώρισα»; Όχι μόνο κατά τον καιρό της κρίσεως, αλλά ούτε και τότε, λέγει, όταν θαυματουργούσατε. Γι' αυτό και στους μαθητές έλεγε: «Μη χαίρεστε που τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς, αλλά που τα ονόματά σας είναι γραμμένα στους ουρανούς».

Διότι μεγάλος δαίμονας είναι η αμαρτία, αγαπητέ· και εάν την αποβάλεις, θα έχεις επιτελέσει μεγαλύτερο έργο από εκείνους που εκδιώκουν μυριάδες δαίμονες. Άκουσε τον Παύλο που μιλάει, και ο οποίος προκρίνει την αρετή έναντι των θαυμάτων: «Να επιζητείτε με ζήλο», λέγει, «τα ανώτερα χαρίσματα· και σας δείχνω μία οδό ασύγκριτα ανώτερη»· και όταν επρόκειτο να μιλήσει για αυτήν την οδό, δεν ανέφερε την ανάσταση νεκρών, ούτε τον καθαρισμό λεπρών, ούτε κανένα άλλο παρόμοιο· αλλά αντί για όλα αυτά τοποθέτησε την αγάπη. Άκουσε και τον Χριστό που λέγει: «Μην χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια σας υπακούουν, αλλά επειδή τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς».

Είδες πόση είναι η διαφορά, και τι ζητούσαν εκείνοι στην Παλαιά, ενώ τι εκείνοι στην Καινή Διαθήκη; Και πάλι ο Χριστός λέει: «Να χαίρεστε, διότι τα ονόματά σας γράφτηκαν στους ουρανούς». Και ο Παύλος: «Ο δε Θεός είθε να σας γεμίσει με κάθε χάρη και ελπίδα διά της πίστεως, ώστε να περισσεύει σε εσάς η ελπίδα, με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος». Είδες τη δύναμη της ευλογίας που χαρίζει τα ανέκφραστα αγαθά και δεν περιέχει τίποτα το γήινο; Και πάλι ο Παύλος: «Ο Θεός θα συντρίψει γρήγορα τον Σατανά κάτω από τα πόδια σας». Όμως στην Παλαιά Διαθήκη, όταν η κατάσταση των ανθρώπων ήταν πιο σαρκική, τα της ευλογίας υφαίνονταν από τα αισθητά, και η πολυτεκνία θεωρούνταν το μέγιστο αγαθό. Διότι, επειδή εξαιτίας της αμαρτίας εισήλθε ο θάνατος, ο Θεός, παρηγορώντας το ανθρώπινο γένος και δείχνοντας ότι όχι μόνο δεν θα το αφανίσει, ούτε θα το παραδώσει σε πανωλεθρία, αλλά και ότι θα γίνουν πολύ περισσότεροι από πριν, λέει: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε». Όταν όμως έγινε γνωστό ότι ο θάνατος είναι ένας ύπνος, εισήχθη το αγαθό της παρθενίας. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Θέλω δε όλοι οι άνθρωποι να είναι εγκρατείς, όπως κι εγώ». Και πάλι: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα». Και ο Χριστός: «Υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι ευνόχισαν τον εαυτό τους για τη βασιλεία των ουρανών». Εξάλλου, και εξαρχής αυτό υπαινίχθηκε, ότι υπάρχει ανάγκη αρετής και όχι πολυτεκνίας.

Γι' αυτόν τον λόγο, πουθενά ο Χριστός δεν επαινεί εκείνους που επιτελούν θαύματα, αλλά ακόμη και τους μαθητές, που υπερηφανεύονταν γι' αυτό, τους απομακρύνει από μια τέτοια ικανοποίηση, λέγοντας: «Μη χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια σας υπακούν.» Διότι αυτοί που μακαρίζονται παντού είναι οι ελεήμονες, οι ταπεινοί, οι επιεικείς, οι καθαροί στην καρδιά, οι ειρηνοποιοί και όσοι πράττουν όλα αυτά και τα παρόμοιά τους.

Και θα τους πω: Απομακρυνθείτε από εμένα, όλοι όσοι πράττετε την ανομία· ποτέ δεν σας γνώρισα. Γι' αυτόν τον λόγο προέτρεπε και τους μαθητές λέγοντας: Μη χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς, αλλά επειδή τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς. Διότι η ορθή πολιτεία, ακόμη και χωρίς αυτά τα σημεία, θα λάβει τους στεφάνους και δεν θα υστερήσει σε τίποτα τότε εξαιτίας αυτού· αντίθετα, ένας άνομος βίος ούτε με την επιτέλεση σημείων δεν θα μπορέσει να αποφύγει την κόλαση. Επομένως, αυτός ο συλλογισμός είναι περιττός για εμάς, και όχι μόνο περιττός, αλλά και επικίνδυνος, παρέχοντας λαβές σε πολλούς από τους αιρετικούς. Διότι, εάν εκείνοι δεν έγιναν τόσο θαυμαστοί εξαιτίας της δικής τους προαίρεσης, αλλά μόνο λόγω της χάριτος του Χριστού, τι είναι αυτό που εμποδίζει να γίνουν όλοι έτσι;

Αλλά δεν είναι έτσι, αντίθετα εννοεί κάποια γυναίκα, ή και τον σύζυγο μίας από αυτές. «Των οποίων τα ονόματα βρίσκονται στο βιβλίο της ζωής». Αυτό το είπε επειδή το διδάχθηκε από τον Κύριο· διότι «να χαίρεστε», λέει, «επειδή τα ονόματά σας έχουν εγγραφεί στους ουρανούς». «Να χαίρεστε πάντοτε εν Κυρίω». Ακόμα κι αν μαθαίνετε, λέει, ότι ο δάσκαλος βρίσκεται στα δεσμά, ακόμα κι αν υφίσταται μαστιγώσεις, ακόμα κι αν αντιμετωπίζει τον ίδιο τον θάνατο· και δεν πρέπει να γίνεται αυτό μόνο για τους δασκάλους, αλλά κι εμείς οι ίδιοι αν υποφέρουμε αυτά για τον Χριστό (πρέπει να χαιρόμαστε). «Πάλι θα πω, να χαίρεστε· η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους». Σχεδόν τους διαβεβαιώνει κατηγορηματικά ότι δεν πρέπει να αποθαρρύνονται, αλλά να χαίρονται. «Ο Κύριος είναι εγγύς· να μην μεριμνάτε για τίποτα». Ας μην σας αναστατώνει, λέει, η δική μου κατάσταση. Διότι ο Κύριος θα μου σταθεί βοηθός. «Αλλά σε κάθε περίσταση, με την προσευχή και τη δέηση μαζί με ευχαριστία, ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σας στον Θεό· και η ειρήνη του Θεού, η οποία υπερβαίνει κάθε νου». Επειδή τους είπε να μη μεριμνούν για τίποτα, για να μην αδρανήσουν, νομίζοντας ότι αυτό το διακήρυξε με την απόλυτη και γενική έννοια· για τον λόγο αυτό, εξηγεί, είπα να μην ανησυχείτε για τα δικά μου δεσμά, ως να υποφέρω κάτι το φοβερό εξαιτίας τους. Διότι δεν είναι φοβερά· αλλά να μεριμνάτε, λέει, για την προσευχή και τη δέηση προς τον Θεό. Διότι πρέπει να ζητάμε από τον Θεό ευχαριστώντας τον, χωρίς να αποθαρρυνόμαστε ούτε να αδιαφορούμε. «Θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τις σκέψεις σας εν Χριστώ Ιησού». Πάλι τους εύχεται τη διατήρηση της κοινής πίστης.

Αναλογίσου, λοιπόν, από αυτό τη φιλανθρωπία του Δεσπότη: ο Θεός, ο οποίος έχει απογραμμένη ολόκληρη την κτίση και ο οποίος είπε στους μαθητές του «Να χαίρεστε περισσότερο για τούτο, ότι τα ονόματά σας γράφτηκαν στους ουρανούς», καταδέχθηκε να καταγραφεί η μητέρα του στα μικρά ρωμαϊκά κατάστιχα, ώστε να χαρίσει την ελευθερία σε εμάς που υποδουλώσαμε εκούσια τους εαυτούς μας στα κτίσματα και να ορίσει να απογραφούν τα ονόματά μας στους ουρανούς ως οικείων δούλων του, προκειμένου αυτή η απογραφή να αποτελέσει αρραβώνα της οικουμενικής ευταξίας. Γι' αυτό και ο ίδιος επέτρεψε να απογραφεί και ο εαυτός του στη ρωμαϊκή εξουσία προς επιβεβαίωση των νόμων που θεσπίζονται· διότι τότε έχει ισχύ ο νόμος του βασιλιά, όταν ο βασιλιάς που νομοθετεί εκπληρώσει πρώτος τον νόμο.

οϛ. Ο Ηρώδης επέχει τη θέση της ενέργειας των παθών, ο Πιλάτος τη θέση της πλανεμένης εξαιτίας τους έξης, ο Καίσαρας του σκοτεινού κοσμοκράτορα, και οι Ιουδαίοι της ψυχής. Όταν λοιπόν η ψυχή, υποκύπτοντας στα πάθη, παραδώσει την αρετή υποχείρια στην έξη της κακίας, αρνείται μεν ολοφάνερα τη βασιλεία του Θεού, μεταβαίνει δε στη φθοροποιό τυραννία του διαβόλου. οζ. Δεν αρκεί στην ψυχή για την πνευματική ευφροσύνη η υποταγή των παθών, εάν δεν αποκτήσει και τις αρετές με την εκπλήρωση των εντολών. Διότι λέει: «μη χαίρεστε που τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς», δηλαδή τα ενεργήματα των παθών, «αλλά επειδή τα ονόματά σας γράφτηκαν στον ουρανό», έχοντας μεταγραφεί στον τόπο της απαθείας με τη χάρη της υιοθεσίας διά των αρετών. οη. Αναγκαίος είναι πάντως στον γνωστικό ο πλούτος των αρετών διά της πράξεως. Διότι λέει: «εκείνος που έχει πουγκί», δηλαδή πνευματική γνώση, «ας πάρει ομοίως και σακίδιο», δηλαδή την αφθονία των αρετών που διατρέφει πλουσιοπάροχα την ψυχή. Εκείνος όμως που δεν έχει, δηλαδή πουγκί και σακίδιο, τουτέστιν γνώση και αρετή, «ας πουλήσει το ιμάτιό του και ας αγοράσει μάχαιρα», δηλαδή ας παραδώσει, λέει, με προθυμία τη σάρκα του στους κόπους των αρετών και ας διεξαγάγει σοφά, υπέρ της ειρήνης του Θεού, τον πόλεμο ενάντια στα πάθη και τους δαίμονες, ήγουν την έξη που, διά του λόγου του Θεού, διακρίνει το χείρον από το κρείττον. οθ.

Και για τον λόγο αυτόν, για χάρη της αρετής γίνονται και οι τελετές και κάθε κόπος, ενώ για τη δύναμη εκείνη κανείς από όσους γνωρίζουν πώς πρέπει να κοπιάζουν δεν μηχανεύτηκε τίποτα. Και τι λέω; Όταν αυτά δεν είναι παρόντα, δεν ένιωσαν κανέναν πόθο γι' αυτά ούτε τα αναζήτησαν, για τα οποία και όταν είναι παρόντα δεν επιτρέπεται ούτε να χαίρεται κανείς. «Διότι μη χαίρεστε», λέει, «που τα πνεύματα υποτάσσονται σε εσάς, αλλά χαίρεστε που τα ονόματά σας γράφτηκαν στους ουρανούς.» Επομένως, αυτό που ούτε δημιουργεί την αρετή ούτε καν μπορεί να φανερώσει την παρουσία της, είναι περιττό να το περιεργάζεται κάποιος που αναζητά την αρετή. Αλλά ούτε κι αν απολαμβάνει κάποιες πνευματικές θεωρίες και δέχεται αποκαλύψεις και γνωρίζει όλα τα μυστήρια, θα τον αναγνωρίσουμε και θα τον θαυμάσουμε από αυτά. Διότι και αυτά ενίοτε ακολουθούν εκείνους που ζουν εν Χριστώ, αλλά δεν συγκροτούν ούτε δημιουργούν τη ζωή αυτή· ώστε δεν έχει κανένα πλεονέκτημα στην αρετή εκείνος που αποβλέπει μόνο σε αυτά. Και αυτό το αποδεικνύει ο μακάριος Παύλος, σε όσα γράφει προς τους Κορινθίους: «Αν γνωρίζω», λέει, «όλα τα μυστήρια και έχω όλη τη γνώση, αλλά αγάπη δεν έχω, δεν είμαι τίποτα και έχω γίνει σαν τον χαλκό που ηχεί ή το κύμβαλο που αλαλάζει.» Επομένως, προσπερνώντας τα υπόλοιπα, ας στρέψουμε το βλέμμα μας στην ίδια τη θέληση της ψυχής, στην οποία συνίσταται και η χρηστότητα του ανθρώπου και η πονηρία, και η αληθινή υγεία και η ασθένεια, και γενικά η ζωή ή ο θάνατος· το να είναι αυτή η θέληση αγαθή και να στρέφεται μόνο προς τον Θεό, αυτή είναι η μακάρια ζωή.

Ακόμη δε και για να μπορεί ο μαθητής, επιτελώντας έργα που ξεπερνούν τα ανθρώπινα μέτρα, να τα αποδίδει στην άνωθεν χάρη μάλλον, παρά να αποδίδει την αιτία των κατορθωμάτων του στο άμεμπτο του δικού του βίου. Διότι η θαυματουργία γρήγορα οδηγεί στην αλαζονεία και την έπαρση, εάν δεν συγκρατείται στο μέτρο από την ταπείνωση της συνειδήσεως. Γι' αυτό και ο Σωτήρας λέγει: «μην χαίρεστε διότι τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς, αλλά διότι τα ονόματά σας έχουν γραφεί στους ουρανούς», και «πολλοί θα μου πουν εκείνη την ημέρα: δεν κάναμε πολλά θαύματα στο όνομά σου; Και θα τους πω: δεν σας γνωρίζω». Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος αφήνεται να παλεύει με κάποιους πειρασμούς, για να μην υπερηφανεύεται, όπως ο ίδιος λέγει, και ώστε η υπερβολή των αποκαλύψεων, επιφέροντας ως παιδαγωγό τα πάθη, να περιορίζεται και να ανακόπτονται τα σκιρτήματα με τα οποία η ανθρώπινη φύση παρασύρεται προς την υπεροψία.

Έτσι, λοιπόν, το σώμα της Εκκλησίας του Χριστού, συναρμολογούμενο διαμέσου των απ' αιώνος αγίων Του, υφίσταται άρτιο και ολόκληρο προς ένωση των πρωτότοκων υιών του Θεού που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς, στους οποίους λέει και τώρα ο Θεός: «Μη χαίρεστε που τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς», πράγμα το οποίο στους πιο επιπόλαιους προκαλεί μάλλον αλαζονεία και έπαρση, «αλλά να χαίρεστε επειδή τα ονόματά σας γράφτηκαν στους ουρανούς».

Αν σε προτρέψει να τον ακολουθήσεις, περιόδευε μαζί του τις πόλεις με θάρρος διότι θα ωφεληθείς τα μέγιστα, αν αποβλέπεις μόνο σε αυτόν. Αν τον δεις να συντρώγει με πόρνες, τελώνες και αμαρτωλούς, να μη σκεφτείς τίποτα εμπαθές και ανθρώπινο, αλλά να τα θεωρείς όλα απαθή και άγια και να αναλογίζεσαι το «Έγινα τα πάντα στους πάντες, για να κερδίσω τους πάντες», βλέποντάς τον να συγκαταβαίνει στα ανθρώπινα πάθη. Αλλά ούτε στα μάτια σου να έχεις απόλυτη εμπιστοσύνη όταν βλέπεις, διότι και αυτά πλανώνται, όπως έχω μάθει από την πράξη. Ακολουθώντας τον και πειθαρχώντας στα λεγόμενά του, να μην αποβλέπεις σε όσους είναι μαζί σου ούτε να πεις για κανέναν: «Κύριε, και αυτός τι θα γίνει;», αλλά πάντοτε να προσέχεις τον εαυτό σου, να έχεις προ οφθαλμών τον θάνατο και να εξετάζεις με σύνεση με ποια αρετή θα δοξάσεις τον Θεό. Να μην υπερηφανευθείς επειδή τιμάσαι από ανώτερους εξαιτίας του δασκάλου σου, ούτε επειδή εξαιτίας του ονόματός του έχεις πολλούς να σε υπακούν, αλλά να χαίρεσαι περισσότερο αν το όνομά σου γραφτεί στον ουρανό της ταπεινώσεως. Αν δεις τους δαίμονες να τρέμουν ακόμη και τη σκιά σου, μην αποδώσεις τίποτα στον εαυτό σου αλλά απόδωσέ τα όλα στις πρεσβείες του πνευματικού σου πατέρα, και τότε θα σε φοβηθούν ακόμη περισσότερο.

Γι' αυτόν τον λόγο θαυμάζω εγώ τους αποστόλους· διότι όσοι εξαιτίας κάποιας οικονομίας τους επετράπη να επιδείξουν θαύματα, όχι μόνο δεν έγιναν θαυμαστοί αλλά και αποδοκιμάστηκαν, όπως ακριβώς λέει και ο Χριστός: «Πολλοί θα μου πουν εκείνη την ημέρα: Κύριε, Κύριε, δεν προφητεύσαμε στο όνομά σου, και στο όνομά σου δεν κάναμε πολλά θαύματα; Και τότε θα τους ομολογήσω: Ποτέ δεν σας γνώρισα, απομακρυνθείτε από εμένα εσείς που εργάζεστε την ανομία». Και για τον λόγο αυτόν παρήγγειλε στους μαθητές λέγοντας: «Μη χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια σας υποτάσσονται, αλλά επειδή τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς». Διότι η ορθή πολιτεία και χωρίς αυτά θα λάβει τους στεφάνους και δεν θα υστερεί σε τίποτα ποτέ, ενώ ο παράνομος βίος ούτε και με τα θαύματα θα μπορέσει να αποφύγει την κόλαση, ώστε είναι περιττός για εμάς αυτός ο συλλογισμός, και όχι μόνο περιττός, αλλά και επικίνδυνος, καθώς δίνει αφορμές σε πολλούς από τους αιρετικούς. Διότι, αν εκείνοι δεν έγιναν τόσο θαυμαστοί εξαιτίας της δικής τους προαίρεσης, αλλά μόνο εξαιτίας της χάριτος του Χριστού, τι είναι αυτό που εμποδίζει όλους να γίνουν τέτοιοι; Επειδή η χάρις, εάν δεν εξέταζε προηγουμένως τα δικά μας έργα, θα είχε εκχυθεί αθρόα στις ψυχές όλων, διότι «ο Θεός δεν είναι προσωπολήπτης».

«Πλην όμως, μη χαίρεστε γι' αυτό, ότι δηλαδή υποτάσσονται σε εσάς τα πνεύματα. Να χαίρεστε μάλλον για το ότι τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς.» Προανέφερε ότι είχε αποστείλει τους εβδομήκοντα.

Χωρίς να έχει φανερό το κεντρί του, αλλά επιδιώκοντας στα κρυφά να περιποιηθεί τη σάρκα, ώστε να ρίξει αυτόν που πείθεται σε μεγάλη πτώση. Χάρις όμως οφείλεται στον Κύριο, ο οποίος δίνει τη δύναμη να τα καταπατούμε αυτά. Εκπαιδεύοντάς τους δε να μην υπερηφανεύονται, λέει: Όμως να μη χαίρεστε γι' αυτό, ότι δηλαδή τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς. Διότι άλλοι είναι εκείνοι που ευεργετούνται από αυτό, δηλαδή όσοι αξιώνονται τη θεραπεία.

Αλλά μάλλον διότι τα ονόματά σας γράφτηκαν στους ουρανούς, όχι με μελάνι, αλλά με τη μνήμη και τη χάρη του Θεού. Και ο μεν διάβολος καταπίπτει από ψηλά, ενώ οι άνθρωποι, αν και βρίσκονται κάτω, εγγράφονται ψηλά. Η αληθινή χαρά, λοιπόν, είναι το να γράφονται τα ονόματά σας ψηλά και να σας μνημονεύει ο Θεός. «Εκείνη την ώρα αγαλλίασε στο πνεύμα ο Ιησούς και είπε: Σε δοξολογώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι απέκρυψας αυτά από τους σοφούς και τους συνετούς, και τα απεκάλυψας στα νήπια· ναι, Πατέρα, διότι έτσι φάνηκε καλό ενώπιόν σου.» Όπως ένας αγαθός πατέρας που βλέπει τα παιδιά του να έχουν κατορθώσει κάτι, έτσι και ο Σωτήρας αγάλλεται, διότι οι απόστολοι αξιώθηκαν τέτοιων αγαθών.