Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 12:48

Διότι δίκαιος είναι ο Θεός και δίκαιες είναι οι κρίσεις του και «δεν υπάρχει προσωποληψία σε αυτόν», αλλά αναλόγως των ευεργεσιών, της γνώσεως, της συνέσεως, της διακρίσεως ή της φύσεως θα κρίνει τον καθένα και θα αποδώσει τα δίκαια κατά την ημέρα της κρίσεως. «Διότι οι δυνατοί θα κριθούν με αυστηρότητα, ενώ ο ελάχιστος θα αντιμετωπιστεί με επιείκεια και έλεος», και ο Κύριος λέγει: «Ο δούλος που γνώρισε το θέλημα του κυρίου του και δεν ετοιμάστηκε ούτε έπραξε σύμφωνα με αυτό, θα δαρεί πολύ· ενώ εκείνος που δεν το γνώρισε, αλλά έπραξε άξια τιμωρίας, θα δαρεί λίγο. Και σε όποιον εμπιστεύθηκαν πολλά, θα του ζητήσουν περισσότερα». Τη γνώση δε να την εννοείς με διάφορους τρόπους, είτε ως χάρη και επουράνιο δώρο, είτε ως ακρόαση των Γραφών, είτε ως σύνεση και διάκριση και νόηση. Διότι από τον καθένα αναλόγως θα ζητηθούν οι καρποί της αρετής, η αξιοποίηση του ταλάντου και η επίγνωση των ευεργεσιών. Επομένως, κάθε άνθρωπος θα είναι αναπολόγητος ενώπιον του Θεού κατά την ημέρα της κρίσεως. Διότι από τον καθένα, ανάλογα με το πόσο γνώρισε την πίστη και την αγάπη, θα ζητηθούν οι καρποί της αρετής και η ανταπόδοση της αγάπης προς τον Θεό εκ προαιρέσεως, είτε γνώρισε τον Κύριο μόνο εξ ακοής, είτε από τη μελέτη των Γραφών, είτε σύμφωνα με τη δική του νόηση και σύνεση και διάκριση, είτε μέσω αληθινής επίγνωσης, επίσκεψης και αίσθησης του Πνεύματος και της βεβαιότητας των μελλόντων αγαθών μέσω της επουράνιας γλυκύτητας και της αποκάλυψης του Πνεύματος.

Επειδή, δηλαδή, το θέλημα του ανθρώπου ζει μέσα στη φύση του και έχει τη δυνατότητα να επιστρέψει οικειοθελώς, για τον λόγο αυτό ζητούν από αυτόν την ανταπόδοση των ευεργεσιών και την αίσθηση της χάριτος, η οποία είναι η τέλεια και με ελεύθερη προαίρεση αγάπη προς τον Κύριο και προς κάθε κατάσταση αρετής. «Διότι σε όποιον», λέει, «έδωσαν πολλά, περισσότερα θα ζητήσουν από αυτόν». Επομένως, αγαπητοί, εφόσον σταθμίζεται με μέτρο, όριο, σταθμά, κανόνα και ζυγό όλος ο ζήλος και η αγάπη μας προς Αυτόν, και μας ζητείται η αναλογία των ευεργεσιών με διαφορετικό τρόπο, σύμφωνα με το μέτρο του καθενός, ας φροντίσουμε να είμαστε έτοιμοι για το αγαθό και ας υπομείνουμε με μακροθυμία, αυξάνοντας πάντοτε καθημερινά τον ζήλο, την πείνα και τη δίψα μας. Και ας αγωνιστούμε να στολίζουμε τον εαυτό μας με όλες τις αρετές, προσδοκώντας πάντοτε τη φανέρωση της χάριτός Του, επιθυμώντας την πολύ περισσότερο μέσω της αναστάσεως. Και Αυτός δεν αθετεί την υπόσχεσή Του —μη γένοιτο— αλλά μακροθυμεί δοκιμάζοντας την υπομονή μας· αρκεί μόνο εμείς να βρεθούμε ως το τέλος να χτυπάμε τη θύρα χωρίς να αποκάμουμε, με ακόρεστη επιμονή και έντονα με κάθε υπομονή, και Εκείνος αληθινά σε εύθετο χρόνο επιτελεί την απολύτρωση και την αφαίρεση του καλύμματος του αγίου και επουρανίου φωτός Του, απεργαζόμενος την έλλαμψη και την καθαρότητα της καρδιάς.

Καθένας, λέει ο απόστολος, ας παραμένει στην κλήση στην οποία κλήθηκε. Και πάλι αλλού, να μην γίνεστε πρόσκομμα ούτε στους Ιουδαίους ούτε στους Έλληνες ούτε στην εκκλησία του Θεού. Και αλλού πάλι ο ίδιος λέει για τον εαυτό του, δεν πρόκειται να φάω κρέας στον αιώνα, για να μη σκανδαλίσω τον αδελφό μου. Και ο καθένας καθιστά τον εαυτό του αναγνωρίσιμο από το δικό του σχήμα, ο στρατιώτης από το ότι φέρει μάχαιρα, ο αστός από το ότι φοράει πανωφόρι. Και γενικά, σχεδόν καθένας από όσους βρίσκονται σε αξιώματα, τέχνες ή επαγγέλματα φέρει μαζί του τα εργαλεία που του αρμόζουν. Διότι ούτε ο ιατρός θα επέλεγε να κρατά ποιμαντική ράβδο, ούτε ο ποιμένας θα κρατούσε ιατρικό εργαλείο στο χέρι. Αν λοιπόν αυτά έχουν έτσι, πολύ περισσότερο στα πνευματικά και μέγιστα ζητήματα δεν πρέπει κανείς ούτε να ζει αντίθετα προς τα όσα αρμόζουν στην τάξη του, ούτε να αλλάζει σχήμα, ώστε να μην υποστεί την επικρεμάμενη κατάκριση από τον Κύριο, ως κάποιος που σκανδαλίζει τον κόσμο. Μακάρι να το αποφύγουμε αυτό, ω τριπόθητε, και μάλιστα εμείς που διαφέρουμε από τους πολλούς και κατά τη γνώση και κατά τον βαθμό. Επειδή αυστηρή κρίση επιφυλάσσεται για τους υπερέχοντες, ενώ ο ελάχιστος είναι άξιος συγγνώμης, όπως έχει γραφτεί. Και πάλι ο Κύριος λέει: σε όποιον εμπιστεύθηκαν πολλά, θα απαιτήσουν περισσότερα.

Εγώ όμως ο ταλαίπωρος στενοχωριέμαι κάθε φορά, κυριευμένος από τον φόβο της κρίσης του Θεού, όταν δεν στέλνω επιστολές, έστω κι αν δεν λαμβάνω γράμμα. Διότι αυτό είναι έργο της αγάπης του Θεού, ενώ το να σιωπά κανείς και να κοιτάζει ο καθένας τον εαυτό του για να παραμένει ασφαλής, όχι μόνο δεν εμπεριέχει την αγάπη προς τον πλησίον, αλλά και προκαλεί τη φθορά της ψυχής σε εκείνον που ενεργεί με αυτόν τον τρόπο. Γι' αυτό πορεύομαι κάπως ακολουθώντας τη μέση οδό, και αυτό κατόπιν συμβουλής και διαβούλευσης με όσους βρίσκονται μαζί μου, δείχνοντας τόση προσοχή, ώστε να μην παροργίσω τον Θεό και εκπέσω από την αλήθεια, πριν καν από την επίθεση των εχθρών του Θεού. Αναλογίζομαι επίσης και τούτο, το πόσο πρέπει να αγωνιστώ απέναντι στους άλλους, και βρίσκω ότι το χρέος μου είναι τριπλό, ενώ ίσως να μην εκπληρώνω ούτε καν το απλό. Επειδή είναι γεγραμμένο ότι από εκείνον στον οποίο εμπιστεύθηκαν πολλά, θα ζητήσουν πολύ περισσότερα.

Αν και εκείνοι βέβαια έχουν κάποια απολογία, έστω και ασθενή, ότι δηλαδή μεριμνούν για γυναίκες και παιδιά· σε εσάς όμως, για τους οποίους ο κόσμος έχει σταυρωθεί και ως μόνος θησαυρός έχει αποταμιευθεί ο σταυρός, ποια δικαιολογία απομένει, ώστε να μην αξιωθείτε χειρότερης τιμωρίας όταν διαπράττετε τέτοια; Επειδή είναι γραμμένο: «Οι ισχυροί θα τιμωρηθούν αυστηρά». Και: «Αυστηρή κρίση περιμένει αυτούς που υπερέχουν». Και: «Σε όποιον εμπιστεύθηκαν πολλά, θα του ζητήσουν περισσότερα» — «Υιοί των ανθρώπων, έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι; Γιατί αγαπάτε τη ματαιότητα και αναζητάτε το ψεύδος;» ανακαλύπτοντας λόγους για να συνηγορείτε υπέρ των παθών και προβάλλοντας τον αναίτιο διωγμό ως υπαίτιο για τέτοια πράγματα. «Κοιτάξτε στις αρχαίες γενεές και δείτε», βροντοφωνάζει ο λόγος της Γραφής, «ποιος ήλπισε στον Κύριο και ντροπιάστηκε; Ή ποιος παρέμεινε στον φόβο Του και Εκείνος τον περιφρόνησε;» Μήπως ο πατριάρχης Αβραάμ δεν έφυγε ως άποικος από τη γη που τον γέννησε με προσταγή του Θεού; Κι όμως, αναδείχθηκε πατέρας πολλών εθνών. Μήπως ο πατριάρχης Ιακώβ δεν κατέβηκε στη Μεσοποταμία έχοντας μόνο ένα ραβδί; Κι όμως, επέστρεψε από εκεί με μεγάλη περιουσία. Μήπως ο Ιωσήφ δεν οδηγήθηκε στην Αίγυπτο πουλημένος ως δούλος; Κι όμως, εκεί έγινε ισότιμος με τον βασιλιά. Μήπως ο προφήτης Ηλίας, διωκόμενος από την Ιεζάβελ, δεν έφυγε χωρίς καν να φέρει μαζί του ένα ταγάρι; Κι όμως, τρεφόταν από ένα κοράκι. Μήπως οι μακάριοι απόστολοι δεν εξήλθαν στο κήρυγμα γυμνοί και άοπλοι; Κι όμως, κυριάρχησαν σε όλη την οικουμένη.

«Εκείνος ο δούλος που γνώρισε το θέλημα του κυρίου του, και δεν ετοιμάστηκε ούτε έπραξε σύμφωνα με το θέλημά του, θα τιμωρηθεί με πολλά χτυπήματα· εκείνος όμως που δεν το γνώρισε, αλλά έπραξε άξια τιμωρίας, θα τιμωρηθεί με λίγα. Σε καθέναν που δόθηκε πολύ, θα ζητηθεί πολύ από αυτόν, και σε εκείνον που του εμπιστεύτηκαν πολλά, θα ζητήσουν από αυτόν περισσότερα.» Εδώ ο Κύριος μας υποδεικνύει και κάτι περισσότερο και πιο φοβερό. Διότι, λέει, όχι μόνο θα στερηθεί το χάρισμα ένας τέτοιος άνθρωπος, και σε τίποτα δεν θα τον ωφελήσει για την απαλλαγή από τις κολάσεις, αλλά το μέγεθος του αξιώματός του θα γίνει αιτία για την επιβολή μεγαλύτερης καταδίκης. Διότι, στο μέτρο που έσφαλε έχοντας επίγνωση, σε ανάλογο βαθμό επισωρεύει στον εαυτό του μεγαλύτερη την τιμωρία.

Και μέσα από τα επόμενα το κάνει αυτό σαφέστερο. Διότι, λέει, σε όποιον δόθηκε πολύ, και πολύ θα ζητηθεί από αυτόν, και σε όποιον εμπιστεύθηκαν πολύ, περισσότερο θα του ζητήσουν. Διότι μέσα από αυτά υπαινίσσεται ότι η τιμωρία που οφείλεται στους δασκάλους θα είναι μεγαλύτερη. Και δίνεται λοιπόν στους δασκάλους και τους παρακατατίθεται· δίνεται μεν, όπως το χάρισμα της θαυματουργίας και της θεραπείας των ασθενειών, παρακατατίθεται δε σε αυτούς το χάρισμα του λόγου και της διδασκαλίας. Ως προς το «δίνεται», λοιπόν, δεν είπε ότι «θα απαιτήσουν περισσότερο»· αλλά ως προς το «παρακατατίθεται»· διότι όντως το χάρισμα του λόγου χρειάζεται καλλιέργεια, και απαιτείται από τον δάσκαλο περισσότερο. Διότι πρέπει αυτός να μην αμελεί, αλλά να πολλαπλασιάζει το τάλαντο του λόγου· επομένως, το «παρακατατέθηκε» πρέπει να το εννοείς αντί του «σε όποιον δανείστηκε πολύ»· διότι εδώ ονόμασε το δάνειο παρακαταθήκη.