Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 15:24

Γιατί λοιπόν ο Λουκάς, ή μάλλον το Άγιο Πνεύμα, μου κατέγραψε την ιστορία του άσωτου υιού, ο οποίος πρώτα προσέβαλε με την αναχώρησή του εκείνον που τον γέννησε, και έπειτα, παραδομένος σε ηδονές και μέθες και γινόμενος λάτρης των γυναικών, σπατάλησε όλο τον πατρικό πλούτο; Επειδή όμως, ύστερα από καιρό, αφού ταλαιπωρήθηκε αρκετά από τους μόχθους, ώστε να γίνει μισθωτός χοιροβοσκός και να μοιράζεται την ίδια τροφή με τους χοίρους, επέστρεψε στην πατρική εστία έχοντας συνετιστεί, ο πατέρας δεν τον αποστράφηκε ούτε του έκλεισε τις πόρτες όταν επέστρεψε, αλλά εντελώς το αντίθετο, έτρεξε κοντά του καθώς εκείνος πλησίαζε, έπεσε στον τράχηλό του και έκλαψε με συμπόνια στον λαιμό του. Τον έκανε πάλι από άθλιο μακάριο, ντύνοντάς τον με αρχοντική στολή, φορώντας του δαχτυλίδι στο χέρι, κάνοντας την ημέρα εκείνη γιορτή και ετοιμάζοντας λαμπρό συμπόσιο. Όλα αυτά αποτελούν παραβολικό λόγο, που ανοίγει σε αυτούς που μετανοούν την Εκκλησία ως πατρική εστία και τους δέχεται με καλοσύνη, ώστε να μη μοιράζονται την ίδια τροφή με τους χοίρους, δηλαδή τους δαίμονες, αλλά να γίνουν πάλι υιοί αντί για ξένοι, ώστε να ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού ως θέλημα πατέρα και με τους αγίους άνδρες ως αδελφούς.

Διότι, λέει, «πρόβατο πλανώμενο έγινε ο λαός μου». Και πάλι: «γνώρισε ο βους τον κτήτορά του και ο όνος τη φάτνη του κυρίου του». Και: «ο υιός μου αυτός», «ο νεότερος», «ήταν χαμένος και βρέθηκε, ήταν νεκρός και ανέζησε». Όλα αυτά λοιπόν αφού τα ανέλαβε ο ίδιος ο Κύριος, ενδύθηκε τον άνθρωπο και «σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή», και κάθισε πάνω σε ονάριο, και «πέθανε», και «ετάφη σύμφωνα με τις Γραφές». Και το μεν σώμα Του κειτόταν στο μνημείο, η δε θεότητα εσκύλευσε τον άδη. Και έλυσε τους δεσμώτες και λύτρωνε τους αιχμαλώτους και ζωοποιούσε τους θανατωμένους. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε ανεβαίνει και στον σταυρό, θριαμβεύοντας επί του εχθρού, και αφού έγινε για εμάς κατάρα και στεφανώθηκε για εμάς με αγκάθια, προκειμένου να μας ελευθερώσει από την καταδικαστική απόφαση που είχε στραφεί εναντίον μας. Είχε ειπωθεί δε στον Αδάμ ότι η γη «θα σου αναβλαστήσει αγκάθια». Γι' αυτό δέχεται το ακάνθινο στεφάνι, και Τον έκαναν να κρατά κάλαμο στο δεξί Του χέρι, ώστε μέσω αυτού να πραγματοποιήσει εύκολα την εξόντωση του όφεως. Διότι έτσι πάλι, αντί για το δηλητήριο του όφεως, το οποίο γεύτηκε ο Αδάμ στον παράδεισο, ο Ίδιος ποτίζεται για χάρη μας με «χολή με όξος». Και αντί της πλευράς από την οποία προήλθε η Εύα, ο Ίδιος παρέδωσε τη δική Του πλευρά στη σφαγή. Γυναίκα η Εύα, γυναίκα και η Μαρία, από την οποία γεννήθηκε ο Χριστός. Άνθρωπος ο Αδάμ, άνθρωπος και αυτός τον οποίο ενδύθηκε ο Χριστός.

«Μήπως δεν υπάρχει ρητίνη στη Γαλαάδ, ή δεν υπάρχει εκεί ιατρός; Γιατί δεν επήλθε η ίαση της θυγατέρας του λαού μου;» Πράγματι, θα μπορούσες να βρεις στη Θεία Γραφή πολλά αντίδοτα κατά του κακού, και πολλά φάρμακα που οδηγούν από την απώλεια στη σωτηρία: τα μυστήρια περί θανάτου και αναστάσεως, τα λόγια περί της φοβερής κρίσεως και της αιωνίου κολάσεως, τις διδασκαλίες περί μετανοίας και αφέσεως των αμαρτιών, και εκείνα τα αμέτρητα παραδείγματα επιστροφής. Τη δραχμή, το πρόβατο, τον υιό που κατασπατάλησε την περιουσία του με τις πόρνες, που είχε χαθεί και βρέθηκε, που ήταν νεκρός και αναστήθηκε. Ας χρησιμοποιήσουμε αυτά τα βοηθήματα κατά του κακού, και μέσω αυτών ας θεραπεύσουμε την ψυχή μας. Φέρε στον νου σου την έσχατη ημέρα (διότι βεβαίως δεν πρόκειται να ζήσεις εσύ μόνη σου αιώνια) και την αγωνία, την ασφυξία και την ώρα του θανάτου, την κατεπείγουσα απόφαση του Θεού και τους αγγέλους που βιάζονται, και την ψυχή που ταράσσεται φοβερά μέσα σε όλα αυτά και μαστιγώνεται πικρά εκ των προτέρων από την αμαρτωλή της συνείδηση, η οποία στρέφεται αξιολύπητα προς τα εγκόσμια, καθώς και την αναπόφευκτη ανάγκη εκείνης της μακράς αποδημίας.

Ας εναγκαλιστούμε εκείνους από τους αδελφούς που μόλις διασώθηκαν· ας πει ο καθένας προς τον καθένα: Ήταν νεκρός και ανέζησε, και ήταν χαμένος και βρέθηκε· και ας σκεπάσουμε το συγγενικό σώμα. Ας αντιτάξουμε στις επήρειες του Δυσμενούς τη δική μας παρηγοριά, ώστε, ακόμη και αν εκείνος προξενεί βλάβη, να μη φανεί ότι έβλαψε σε κάτι μεγάλο· και ενώ πολέμησε, να μη δείξει κανέναν νικημένο· και αφού αφαίρεσε την ευπορία των αδελφών, να φανεί ότι νικιέται από τη δική μας φιλοτιμία.

Μόνο επίστρεψε, και ενώ θα βρίσκεσαι ακόμη μακριά, προστρέχοντας θα πέσει στον τράχηλό σου, και με φιλικούς ασπασμούς θα αγκαλιάσει αυτόν που έχει ήδη καθαρθεί μέσω της μετανοίας. Και αν εγκαλέσει κάποιος από αυτούς που θεωρούν ότι στέκονται σταθεροί, επειδή έγινες γρήγορα δεκτός, ο ίδιος ο Αγαθός θα απολογηθεί υπέρ σου, λέγοντας: Έπρεπε να ευφρανθούμε και να χαρούμε, διότι αυτός ο Υιός μου ήταν νεκρός και ανέζησε, και ήταν χαμένος και βρέθηκε. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Εμείς, λοιπόν, όσοι παραμείναμε άγευστοι από την πείρα των δεινών, ας καταστήσουμε τη δική μας ευπορία κοινή με εκείνους. Ας εναγκαλισθούμε τους αδελφούς που μετά βίας διασώθηκαν, ας πει ο καθένας στον καθέναν: Νεκρός ήταν και ανέζησε· χαμένος ήταν και βρέθηκε· και ας σκεπάσουμε το συγγενικό σώμα.

Επειδή όμως αναζήτησαν τον Θεό και επέστρεψαν από τη μακρόχρονη πλάνη, αναστήθηκαν σαν νεκροί και βρέθηκαν σαν χαμένοι. Διότι, για εκείνους που ακόμη πλανώνται και δεν γνωρίζουν τον εκ φύσεως Θεό, ο νους είναι νεκρός και κατά κάποιον τρόπο απονεκρωμένος, και φροντίζει για νεκρά έργα· και αυτά είναι τα θελήματα της σάρκας. Αντίθετα, για εκείνους που έχουν επιστρέψει στον Θεό και έχουν γνωρίσει την αλήθεια, ο νους δεν είναι νεκρός· αλλά, έχοντας πλουτίσει από τη ζωοποίηση που παρέχει ο Χριστός, μάλλον ζει, και φροντίζει για τις επιδιώξεις που οδηγούν στη ζωή· και απομακρύνεται από τα νεκρά έργα, ενώ επιθυμεί την αιώνια ζωή, δηλαδή εκείνη που θα δοθεί στον μέλλοντα αιώνα από τον Χριστό σε όσους έχουν πιστέψει σε αυτόν. (A f. 208, E f. 218 b) Σε κάποιους βέβαια φαίνεται ότι μέσω της δυάδας των υιών, υποδηλώνονται οι άγιοι άγγελοι, και εμείς που βρισκόμαστε πάνω στη γη· ότι το πρόσωπο του πρεσβυτέρου, επειδή ακριβώς ζει ενάρετα, δηλώνει το τάγμα των αγίων αγγέλων· το δε πρόσωπο του νεώτερου και ασώτου, το ανθρώπινο γένος.

Όσοι όμως είναι ρυπαροί και μολυσμένοι μέσα στις αμαρτίες, ακόμη και σε καιρό εορτής παραμένουν χωρίς εορτή. Εορτή δε καλή και θεάρεστη είναι η μετάνοια με δάκρυα, η αποχή από τα αμαρτήματα, η επίγνωση του Θεού και ο πόθος των αιώνιων αγαθών. Όταν συμβαίνουν αυτά, τότε και στους ουρανούς προκαλείται χαρά, και η Εκκλησία αγάλλεται και σκιρτά και συγκαλεί όλους τους δικαίους, λέγοντας: συγχαρείτε με, διότι αυτός ο γιος μου ήταν νεκρός εξαιτίας των παραπτωμάτων του και πήρε πάλι ζωή μέσω της μετάνοιας. Εορτή καλή και θεάρεστη είναι εκεί όπου συνεορτάζει ο Χριστός, εκεί όπου τελούνται οι δικές Του εορτές και τιμώνται οι θείες Γραφές. Και συνεορτάζει ο Χριστός εκεί όπου υπάρχουν άνθρωποι συγκεντρωμένοι στο όνομά Του με αγάπη, χωρίς καμία έχθρα και υποκρισία.

Διότι και ο Κύριος της δόξας δεν απέρριψε τον άσωτο υιό, αλλά τον δέχθηκε, σαν να είχε αναστηθεί από τους νεκρούς, και τον έντυσε με την καλύτερη στολή και του φόρεσε υποδήματα και του χάρισε δαχτυλίδι και θυσίασε τον σιτευτό μόσχο, για να ευφρανθεί για την εύρεση του χαμένου υιού. Επειδή δε ο άλλος λυπήθηκε, θεράπευσε και αυτόν με παρηγοριά, λέγοντας: Παιδί μου, εσύ είσαι πάντοτε μαζί μου, και όλα τα δικά μου είναι δικά σου· έπρεπε όμως να ευφρανθούμε και να χαρούμε, διότι αυτός ο αδελφός σου ήταν νεκρός και ανέζησε, ήταν χαμένος και βρέθηκε.

Θα ευαρεστήσω ενώπιον του Κυρίου στη χώρα των ζώντων. Για να αξιωθούμε και εμείς να ακούσουμε αυτό που έχει ειπωθεί: αυτός ο υιός μου ήταν νεκρός και ανέζησε, ήταν χαμένος και βρέθηκε. Διότι στον Θεό μας ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Πριν φτάσει εκείνος στη θύρα, του ανοίγεις. Πριν πέσει στα πόδια σου, του απλώνεις το χέρι. Πριν αναβλύσουν τα δάκρυά του, του προσφέρεις απλόχερα τη σπλαχνικότητά σου. Πριν εξομολογηθεί εκείνος τα χρέη του, του παρέχεις τη συγχώρηση. Δεν τον κατηγορείς, δεν λες: πού σπατάλησες τον χρόνο; Πώς άφησες να περάσει ο καιρός; Δεν εξετάζεις το μέγεθος του χρεωγράφου των αμαρτιών του, δεν του υπενθυμίζεις την οργή που προκάλεσε η αμέλειά του, δεν τον ονειδίζεις για την αθέτηση των ευεργεσιών σου, αλλά βλέποντας από πριν την ταπείνωση, το κλάμα και τη διάθεση της καρδιάς του, ανακράζεις: φέρτε την πρώτη στολή και ντύστε τον, θυσιάστε τον σιτευτό μόσχο για ανάπαυση και ευφροσύνη. Ας συγκεντρωθούν οι άγγελοι και ας ευφρανθούν για την εύρεση του χαμένου υιού και για την επιστροφή του πλανημένου κληρονόμου. Και όπως έναν έμπορο που επιστρέφει στην πατρίδα του με πολύ πλούτο, έτσι προσδέχεται η χάρη Σου τον αμαρτωλό που προσέρχεται με όλη του την ψυχή, διότι ποθεί να δει τα δάκρυα και διψά να δει τη μετάνοια και χαίρεται με την προθυμία εκείνων που σπεύδουν να μετανοήσουν.

Το στάδιο είναι εγγύς. Σήκω και αποτίναξε την ύλη του κόσμου. Μιμήσου τον άσωτο υιό, διότι, αφού σπατάλησε τα πάντα, προσήλθε αναιδώς προς τον πατέρα· ο δε πατέρας νοιάστηκε περισσότερο για την αιχμαλωσία του παρά για τον πλούτο που είχε εξαρχής σπαταληθεί.

Πάλι απέκοψε το «θα έρθουν από ανατολή και δύση και θα ανακλιθούν στη βασιλεία» και το «οι έσχατοι θα είναι πρώτοι» και το «προσήλθαν οι Φαρισαίοι λέγοντας, βγες έξω και φύγε, διότι ο Ηρώδης θέλει να σε σκοτώσει» και το «είπε: πηγαίνετε και πείτε σε αυτή την αλεπού» έως εκεί που είπε «δεν είναι δυνατόν να χαθεί προφήτης έξω από την Ιερουσαλήμ» και το «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς τους απεσταλμένους» και το «πολλές φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου όπως η όρνιθα» και το «αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας» και το «δεν πρόκειται να με δείτε, έως ότου πείτε: ευλογημένος». 〈μβ〉. Πάλι απέκοψε ολόκληρη την παραβολή των δύο υιών, αυτού που πήρε το μερίδιο των υπαρχόντων και το σπατάλησε ασώτως, και του άλλου. 〈μγ〉. «Ο νόμος και οι προφήτες έως τον Ιωάννη και καθένας βιάζεται να εισέλθει σε αυτήν». 〈μδ〉. Σχετικά με τον πλούσιο και τον φτωχό Λάζαρο, ότι μεταφέρθηκε από τους αγγέλους στον κόλπο του Αβραάμ. 〈με〉. «Τώρα δε αυτός παρηγορείται», ο ίδιος ο Λάζαρος. 〈μϛ〉. Είπε ο Αβραάμ: «Έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες, ας ακούσουν αυτούς, επειδή ούτε αυτόν που ανασταίνεται από τους νεκρούς θα ακούσουν». 〈μζ〉. Απέκοψε το «να λέτε ότι είμαστε αχρείοι δούλοι· κάναμε αυτό που οφείλαμε να κάνουμε». 〈μη〉. Όταν συνάντησαν οι δέκα λεπροί.

αν και παραμένουν έξω *, ενώ οι πατέρες βρίσκονται μέσα· από πού όμως προκαλείται ο βρυγμός των οδόντων κατά την κρίση, ω ανόητε, εάν δεν γίνει ανάσταση των σωμάτων; 〈Σχόλιο〉 〈μα〉. Απέκοψε πάλι το «θα έλθουν από ανατολών και δυσμών και θα ανακλιθούν στη βασιλεία» και το «οι έσχατοι θα είναι πρώτοι» και το «προσήλθαν οι Φαρισαίοι λέγοντας, βγες και φύγε, διότι ο Ηρώδης θέλει να σε σκοτώσει» και το «είπε· πηγαίνετε και πείτε σε αυτή την αλεπού» έως εκεί που είπε «δεν ενδέχεται να χαθεί προφήτης έξω από την Ιερουσαλήμ» και το «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, εσύ που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς τους απεσταλμένους» και το «πολλές φορές θέλησα να επισυνάξω τα τέκνα σου όπως η όρνιθα» και το «αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας» και το «δεν πρόκειται να με δείτε, έως ότου πείτε, ευλογημένος». 〈Έλεγχος〉 〈μα〉. Δες το μέγεθος αυτής της θρασύτητας· πόσο μεγάλη αφαίρεση κάνει στο Ευαγγέλιο; Είναι σαν να έπαιρνε κάποιος ένα ζώο και να του απέκοπτε το μισό σώμα, και με το μισό να προσπαθούσε να πείσει αυτούς που αγνοούν, λέγοντάς τους ότι τέτοιο είναι το ζώο και ότι τίποτα δεν έχει αφαιρεθεί από αυτό. 〈Σχόλιο〉 〈μβ〉. Πάλι απέκοψε ολόκληρη την παραβολή των δύο υιών, εκείνου που έλαβε το μερίδιο των υπαρχόντων και το κατασπατάλησε ασώτως, καθώς και του άλλου. 〈Έλεγχος〉 〈μβ〉.

Διότι ο Θεός δεν πέθανε για τους άπτωτους, όταν ήλθε επί της γης και περιέβαλε τη θεότητά Του με τη θνητή φύση, αλλά για τους πεπτωκότες και για όσους πέθαναν εξαιτίας του Αδάμ. Δεν έχεις ακούσει για τον νεότερο υιό, πώς αποπλανήθηκε μακριά από τον πατέρα του, σπαταλώντας όλη την πατρική του περιουσία στην ασωτία, και πώς τον βασάνιζε η πείνα καθώς περιπλανιόταν; Και πώς, όταν επέστρεψε στην οικία του πατέρα του και γονάτισε μπροστά του, αμέσως ο πατέρας σπλαγχνίστηκε τον άσωτο υιό, έπλεξε τα χέρια του γύρω από τον λαιμό του, έχυσε δάκρυα και τον τίμησε με συμπόσιο; Καθώς και κάποιος Καλός Ποιμένας προβάτων, όταν ένα από αυτά απομονώθηκε, τα άφησε όλα και ακολούθησε τα ίχνη εκείνου· και αν το βρει να περιπλανιέται μακριά στις βουνοκορφές ή μέσα στα δάση, το σηκώνει στους ώμους του, και με αγαλλίαση το συναριθμεί με το υπόλοιπο αγαπημένο του ποίμνιο.

Διότι εκείνος, αν και στερήθηκε έχοντας απομακρυνθεί από τον κοινό τροφοδότη και πατέρα και δεσπότη, εντούτοις περιέπεσε σε ισχυρό λιμό και, συναισθανόμενος τη στέρηση, μετανόησε και επέστρεψε και αναζήτησε και έτυχε πάλι της θείας και ακήρατης τροφής, και σε τέτοιο βαθμό απόλαυσε μέσω της μετάνοιας τα χαρίσματα του Πνεύματος, ώστε να γίνει ακόμη και αντικείμενο φθόνου για τον πλούτο του.

Διότι εκεί θα Τον βρούμε να έχει εξέλθει προς προϋπάντησή μας από φιλανθρωπία και να μας χαρίζει την άφεση των αμαρτιών μας, το γνώρισμα της αφθαρσίας, τον αρραβώνα της μελλοντικής κληρονομίας· επειδή και ο άσωτος υιός, όπως ακριβώς διδαχθήκαμε από τον Σωτήρα, ενόσω βρισκόταν στη χώρα των παθών, αν και συλλογιζόταν και έλεγε τα λόγια της μετανοίας, δεν έτυχε κανενός αγαθού, έως ότου, αφού εγκατέλειψε όλα εκείνα τα έργα της αμαρτίας, έτρεξε και ήλθε προς τον πατέρα του και, αφού αξιώθηκε δωρεών πάνω από κάθε ελπίδα, παρέμεινε στο εξής με ταπείνωση, ζώντας με σωφροσύνη και δικαιοσύνη και διαφυλάσσοντας για τον εαυτό του αβλαβή τη χάρη που ανακαινίστηκε από τον Θεό.

Στο Ευαγγέλιο της Δευτέρας Παρουσίας του Χριστού και περί ευσπλαχνίας και ευποιίας. Την περασμένη Κυριακή, η Εκκλησία έκανε μνεία της ανείκαστης φιλανθρωπίας του Θεού προς εμάς, μέσω της παραβολής του διασωθέντος ασώτου.

Αλλά «επιστρέψτε, υιοί αποστάτες», λέει η προφητεία. Τίποτε δεν συντελεί τόσο πολύ στον εξιλασμό αυτών που επιστρέφουν όσο η νηστεία, όπως διδαχθήκαμε από την επιστροφή των Νινευιτών· τίποτε δεν είναι τόσο νεκροποιό όσο η γαστριμαργία. Και το αποδεικνύει αυτός που μίλησε για τον άσωτο που επέστρεψε, λέγοντας: «αυτός ο υιός μου ήταν νεκρός και ανέζησε, ήταν χαμένος και βρέθηκε»· διότι ασπάστηκε βίο χοιρώδη και ηδονιζόταν στον βούρκο των χοίρων, εξισώθηκε με αυτούς και ομοιώθηκε μαζί τους, αποβάλλοντας την προς τον Θεό ομοίωση.

Αυτή είναι η ζώσα πίστη. «Διότι η πίστη χωρίς τα έργα είναι νεκρή», λέει ένας άλλος από τους κήρυκες της πίστεως. Το νεκρό όμως δεν είναι ευπρόσδεκτο στον ζώντα Θεό· διότι ο Θεός δεν είναι Θεός νεκρών, αλλά ζώντων. Εκείνος λοιπόν που έχει νεκρή την πίστη εξαιτίας της απραξίας των αγαθών έργων, είναι νεκρός και ο ίδιος, εφόσον δεν ζει και δεν βρίσκεται εν Θεώ, στον μόνο χορηγό της αληθινής και αδιάφθορης ζωής, μέχρις ότου αντιληφθεί, όπως ο σωσμένος άσωτος, τη στέρηση που υπέστη απομακρυνόμενος από τα έργα της ζωής, και επιστρέψει στον Θεό μέσω των έργων της μετανοίας και ακούσει από Αυτόν, όπως και εκείνος ο σωσμένος άσωτος: «αυτός ο υιός μου ήταν νεκρός και ανέζησε, ήταν χαμένος και βρέθηκε».

ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ 1463. Η ανάσταση της ψυχής που έχει νεκρωθεί από τις αμαρτίες συντελείται εδώ, όταν αυτή ανασυγκροτηθεί προς τη ζωή με τις πράξεις της δικαιοσύνης. Ως νέκρωση της ψυχής πρέπει να εννοούμε την κακή διαγωγή και όχι τον αφανισμό της στην ανυπαρξία. Γι’ αυτό και για τον άσωτο υιό, ενώ ακόμη ζούσε, ειπώθηκε: «Ήταν νεκρός και ξαναζωντάνεψε». Και σ’ εκείνον που είχε νεκρωθεί και ταφεί από την κακία ειπώθηκε: «Ξύπνα εσύ που κοιμάσαι, αναστήσου από τους νεκρούς και θα σε φωτίσει ο Χριστός». Διότι σε όποιον αποτινάξει με τη μετάνοια τον θάνατο της αμαρτίας ανατέλλει το αληθινό φως.

Διότι, όπως ακριβώς το σώμα ζει όταν είναι παρούσα η ψυχή, έτσι και η ψυχή όταν είναι παρόν το θείο Πνεύμα· και όπως όταν αναχωρήσει η ψυχή το σώμα μένει νεκρό, έτσι και όταν απομακρυνθεί το άγιο Πνεύμα θα χάσει η ψυχή τη μακάρια ζωή, όχι επειδή θα διαλυθεί στην ανυπαρξία, αλλά επειδή θα ζει μια ζωή χειρότερη από κάθε θάνατο. «Διότι άφησε», λέει ο Χριστός, «τους νεκρούς να θάψουν τους δικούς τους νεκρούς.» Και· «Αυτός ο υιός μου ήταν νεκρός και ανέζησε.» Διότι το λεγόμενο από μερικούς, ότι δηλαδή είχαν πεθάνει πριν από τη συμπλήρωση των χιλίων ετών (καθώς έχει γραφτεί· «Μία ημέρα του Κυρίου είναι ως χίλια έτη»), μου φαίνεται ότι δεν είναι αγνοητέο αλλά πιθανό, και μάλλον πιο ευπρόσδεκτο για τους απλούστερους ανθρώπους.

Διότι υπενθυμίσαμε τον υιό που κατανάλωσε την περιουσία του και επέστρεψε στην πατρική οικία, και προσθέσαμε όλη την ταλαιπωρία, την πείνα, την αισχύνη, τους ονειδισμούς και όλα τα άλλα που υπέμεινε στην ξενιτιά, θέλοντας με αυτό το παράδειγμα να τους κάνουμε πιο συνετούς. Και δεν σταματήσαμε τον λόγο μας έως εκεί, αλλά επιδείξαμε και τη φιλοστοργία του πατέρα προς αυτούς, χωρίς να τους ζητήσουμε ευθύνες για την αμέλειά τους, αλλά δεχόμενοι αυτούς με ανοιχτές αγκάλες, δίνοντάς τους συγχώρεση για τα παραπτώματά τους, ανοίγοντας την οικία, παραθέτοντας τράπεζα, ντύνοντάς τους με τη στολή της διδασκαλίας και παρέχοντάς τους κάθε άλλη φροντίδα. Εκείνοι, όμως, δεν μιμήθηκαν τον υιό εκείνο, ούτε καταδίκασαν την προηγούμενη απομάκρυνσή τους, ούτε παρέμειναν στην πατρική οικία, αλλά αποσκίρτησαν και πάλι. Δικό σας έργο, λοιπόν, ας είναι, εσάς που είστε πάντοτε μαζί μας, να τους επαναφέρετε και να τους πείσετε να συμμετέχουν μαζί μας στη γιορτή της κάθε σύναξης. Διότι, αν και η Πεντηκοστή πέρασε, η γιορτή δεν πέρασε· επειδή κάθε σύναξη είναι γιορτή.

Ποιον; Αυτόν που η δάμαλις Παρθένος Μαρία γέννησε. Φέρτε τον μόσχο τον αδάμαστο, αυτόν που δεν δέχθηκε τον ζυγό της αμαρτίας, τον παρθένο και εκ παρθένου, αυτόν που ακολουθεί εκείνους που τον ακολουθούν, όχι από ανάγκη, αλλά εκούσια· αυτόν που δεν χρησιμοποιεί τη δύναμή του, ούτε τα κέρατά του, αλλά με προθυμία έκλινε τον αυχένα του σε εκείνους που θέλουν να τον σφάξουν. Θυσιάστε, λοιπόν, αυτόν που εκούσια θυσιάζεται, θυσιάστε αυτόν που ζωοποιεί εκείνους που τον θυσιάζουν, θυσιάστε αυτόν που θυσιάζεται και δεν νεκρώνεται· θυσιάστε αυτόν που μελίζεται και αγιάζει αυτούς που τον μελίζουν· θυσιάστε αυτόν που τρώγεται από εκείνους που τον γνωρίζουν, και ποτέ δεν δαπανάται· θυσιάστε αυτόν που καθιστά μακάριους όσους τον τρώνε. Και αφού φάμε, ας ευφρανθούμε όλοι, διότι αυτός ο Υιός μου ήταν νεκρός και ανέζησε· ήταν χαμένος και βρέθηκε. Και άρχισαν να ευφραίνονται.

Και αφού αναχώρησε, προσκολλήθηκε σε έναν από τους πολίτες εκείνης της χώρας, και εκείνος τον έστειλε στα χωράφια του να βόσκει χοίρους, και επιθυμούσε να γεμίσει την κοιλιά του με τα ξυλοκέρατα που έτρωγαν οι χοίροι, αλλά κανείς δεν του έδινε. Όταν δε ήλθε εις εαυτόν, είπε: Πόσοι μισθωτοί του πατέρα μου έχουν περίσσευμα άρτου, ενώ εγώ χάνομαι! Θα σηκωθώ και θα πορευθώ προς τον πατέρα μου, και θα του πω, Πατέρα, αμάρτησα στον ουρανό και ενώπιόν σου, και δεν είμαι πλέον άξιος να ονομάζομαι υιός σου· κάνε με σαν έναν από τους μισθωτούς σου. Και αφού σηκώθηκε ήλθε προς τον πατέρα του. Ενώ δε αυτός απείχε ακόμη μακριά από την οικία, τον είδε ο πατέρας του και τον σπλαχνίσθηκε, και τρέχοντας έπεσε στον τράχηλό του και τον καταφίλησε. Είπε δε προς αυτόν ο υιός: Πατέρα, αμάρτησα στον ουρανό και ενώπιόν σου, και δεν είμαι πλέον άξιος να ονομάζομαι υιός σου. Είπε δε ο πατέρας του προς τους δούλους του: Βγάλτε την καλύτερη στολή και ντύστε τον, και δώστε δαχτυλίδι στο δεξί του χέρι και υποδήματα στα πόδια, και φέρτε τον σιτευτό μόσχο, θυσιάστε τον, και αφού φάμε ας ευφρανθούμε, διότι αυτός ο υιός μου ήταν νεκρός και ανέζησε· ήταν χαμένος και βρέθηκε.» «Η κατά Θεόν λύπη κατεργάζεται αμεταμέλητη μετάνοια προς σωτηρίαν.» «Εξομολογείσθε ο ένας στον άλλον τα παραπτώματα, και προσεύχεσθε ο ένας για τον άλλον, για να θεραπευθείτε.

Με τέτοια παρηγορητικά λόγια καταπραΰνοντας την ψυχή του, του ενέπνευσε ελπίδα. Έπειτα, εκτείνοντας ο πατέρας τα χέρια, τον ευχαριστούσε και προσευχόταν θερμά για αυτόν, και ευλογούσε την ημέρα κατά την οποία γεννήθηκε, λέγοντας: «Τέκνο γλυκύτατο, τέκνο όχι δικό μου, αλλά του ουράνιου Πατέρα, τι χάρη να σου ανταποδώσω; Με ποιες ευλογίες να σε ευλογήσω; Και ποια ευχαριστία να αναπέμψω στον Θεό για εσένα; Διότι ήμουν χαμένος και βρέθηκα μέσω εσού· νεκρός ήμουν στην αμαρτία και ανέζησα· εχθρός και αποστάτης του Θεού, και συμφιλιώθηκα. Τι, λοιπόν, να σου ανταποδώσω για όλα αυτά;»

Εδώ λοιπόν, εγώ ο ίδιος περιέπεσα σε μεγάλο αγώνα, αναλογιζόμενος ότι, εφόσον οι Κύπριοι συγκατέβησαν στους Λατίνους, αν και φαίνεται να μην έχουν συγκαταβεί, τι πρόκειται να συμβεί. Εάν συλλειτουργήσω μαζί τους εδώ σήμερα, πριν περάσουν τρεις μήνες, θα ακουστεί το γεγονός στην παπική αυλή, θα το αποδεχθούν εκείνοι με χαρά, και εντός έξι μηνών θα στείλουν απεσταλμένους (λεγάτους) στον Οικουμενικό και στις υπόλοιπες Εκκλησίες της Ανατολής, λέγοντας πολλά και άλλα, εύλογα και ισχυρά, προπάντων όμως το εξής: «Ο αγιώτατος πατέρας και όλοι οι υπό αυτόν καθολικοί της πρεσβυτέρας Ρώμης, με ανοιχτές αγκάλες και απλωμένα χέρια αποδέχθηκαν την επιστροφή σας και σας προσδέχονται μέσω ημών και των παρόντων γραμμάτων, ως γνήσιους αδελφούς, χαίροντες με χαρά μεγάλη και αδιάκοπη, διότι και στον ουρανό έγινε και γίνεται μεγίστη χαρά για την επίγνωση του καλού και την ένωσή μας· επειδή ήσασταν νεκροί και αναζήσατε, ήσασταν χαμένοι και βρεθήκατε σήμερα, τόσο για τον Θεό όσο και για τον αγιώτατο πατέρα μας, τον πάπα δηλαδή».

Άλλη προσέγγιση στο ίδιο θέμα Επειδή όμως, εκτός από αυτά, μου φαίνεται ότι ο λόγος του διδασκάλου έχει και άλλο νόημα, πρέπει να λεχθεί και αυτό, όσο μας είναι δυνατόν, με τον Θεό να κατευθύνει τον λόγο στα Ευαγγέλια. Η μόνη αιτία των πάντων και Θεός, ο δικός μου Ιησούς, διδάσκοντας κρυφά με παραβολές, ονόμασε τον άνθρωπο «πρόβατο» που απομακρύνθηκε από τη θεία εκατοντάδα, και «δραχμή» που χάθηκε από τη θεία δεκάδα, και «άσωτο υιό» που αποσκίρτησε αυθάδικα από τον πατέρα και διέλυσε την ομόνοια της θείας αδελφικής δυάδας· τον ονόμασε «πρόβατο», επειδή, νομίζω, αποτελεί αντικείμενο πρόνοιας, καθοδηγείται, εντάσσεται σε τάξη, και παρέχει στον ιδιοκτήτη του τρία αναγκαία αγαθά, μαλλί, αρνί και γάλα, καθώς τρέφεται και τρέφει, με τον λόγο και τον τρόπο της φυσικής θεωρίας, και ντύνεται και ντύνει με τον τρόπο της ηθικής φιλοσοφίας, και πλουτεί και πλουτίζει, σύμφωνα με τη γέννηση του ομοίου, μέσω του μυστηρίου της αληθινής εποπτείας· αφετέρου τον ονόμασε «δραχμή», ως κάτι λαμπρό και βασιλικό, που μέσω του λόγου της εικόνας φέρει τα χαρακτηριστικά του θείου αρχετύπου, και που είναι ικανό να δεχθεί, όσο του είναι εφικτό, όλη τη θεϊκή ωραιότητα· και τέλος «υιό», ως κληρονόμο των πατρικών αγαθών και ισότιμο με τον Πατέρα κατά τη δωρεά της χάριτος.

Γι' αυτόν τον λόγο βροντοφώναζε: «Δεν ήρθα για να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια». Και: «Δεν έχουν ανάγκη από γιατρό οι υγιείς, αλλά οι άρρωστοι». Και (έλεγε) ότι έχει έρθει για να ζητήσει και να σώσει το χαμένο. Και ότι έχει σταλεί προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Και με την παραβολή της δραχμής υπαινίχθηκε παραβολικά ότι ήρθε για να διασώσει τη βασιλική εικόνα, η οποία είχε περιέλθει κάτω από την πιο δυσώδη κοπριά των παθών. Και: «Αλήθεια σας λέω ότι γίνεται χαρά στον ουρανό και στη γη για έναν αμαρτωλό που μετανοεί». Γι' αυτόν τον λόγο, εκείνον που έπεσε στα χέρια των ληστών, γυμνώθηκε από κάθε ένδυμα και απέμεινε μισοπεθαμένος από τις πληγές, τον θεράπευσε ρίχνοντας κρασί και λάδι και βάζοντας επιδέσμους· και αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, τον παραδίδει στον πανδοχέα· και δίνοντάς του τα αναγκαία για την περιποίησή του, του υποσχέθηκε ότι θα πληρώσει και όσα επιπλέον ξοδευτούν, όταν θα επιστρέψει. Γι' αυτό λέει ότι ο πανάγαθος πατέρας έσκυψε με ευσπλαχνία κατά την επιστροφή του ασώτου υιού, και αφού ασπάστηκε εκείνον που προσέτρεξε κοντά του μέσω της μετάνοιας, τον στόλισε και πάλι με την ομορφιά της πατρικής δόξας, χωρίς να τον μεμφθεί στο ελάχιστο για τα προηγούμενα. Γι' αυτό, το πρόβατο που είχε απομακρυνθεί από τη θεία εκατοντάδα, όταν το βρήκε να πλανάται στα όρη και τους λόφους, δεν το επανέφερε στη μάνδρα των προβάτων χτυπώντας το, ούτε καταπονώντας το με τον κόπο· αλλά, αφού το σήκωσε στους δικούς του ώμους, το διέσωσε με συμπόνια φέρνοντάς το κοντά στα υπόλοιπα του κοπαδιού.

Άκουσε, εσύ που ρωτάς, την αληθινή απάντηση, άκουσε τη μία απάντηση και αγαλλίασε στο πνεύμα και άκουσε την άλλη και φρίξε και τρόμαξε· «διότι ο Θεός θέλει να σωθούν όλοι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας»· γι' αυτό και έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε και κάλεσε τους αμαρτωλούς σε μετάνοια και δεν επιθυμεί διόλου τον θάνατο του αμαρτωλού, παρά το να επιστρέψει και να ζήσει. Και χαίρεται ο καλός ποιμένας με την εύρεση του χαμένου προβάτου· και προτρέπει τις φιλικές του δυνάμεις να χαρούν, όταν βρει τη θαμμένη δραχμή που ανένηψε από τα πάθη· και γίνεται χαρά στον ουρανό για έναν αμαρτωλό που μετανοεί· και ευφραίνεται ο πατέρας του ασώτου που επέστρεψε, και εορτάζοντας λαμπρά απευθύνεται προς τον δίκαιο· «Αυτός ο υιός μου ήταν νεκρός, και ξανάζησε, ήταν χαμένος, και βρέθηκε». Έχοντας λοιπόν τόσο μεγάλες μαρτυρίες, ας μην απελπίζεται κανείς· μόνο ας σπεύσει ο καθένας να παραγάγει καρπό άξιο της μετάνοιας, και έτσι όχι μόνο θα αποφύγει να τιμωρηθεί μαζί με τους απίστους και τους αμαρτωλούς, αλλά και η μερίδα του θα βρεθεί μαζί με τους αγίους με τη χάρη του Θεού. Διότι αυτή είναι η μόνη, μετά τον Θεό, ελπίδα σωτηρίας, μέσω της οποίας σώθηκε ο ληστής και ο άσωτος και ο τελώνης και η πόρνη και οι Νινευίτες και ο Μανασσής, εκείνος που ήταν φοβερός στην κακία.

Και αυτό εγώ δεν το κατέγραψα ορμώμενος από δική μου σκέψη ή αυθεντία, ούτε τολμώντας να αθετήσω τους θείους κανόνες, αλλά η θεία παραβολή του Σωτήρα μας για τον άσωτο μας τα δίδαξε αυτά με τον πιο σαφή και δίκαιο τρόπο. Διότι εκείνος ο άσωτος υιός εκπροσωπεί κάθε άνθρωπο που έζησε μέσα στην ασωτία και απομακρύνθηκε από τον αθάνατο Πατέρα και Θεό, και συναναστράφηκε με τους δαίμονες, τους πονηρούς πολίτες, και ο οποίος δαπάνησε κακώς τον θείο και πατρικό εκείνο πλούτο, που μας καθιστά υιούς Θεού μέσω του θείου βαπτίσματος, και κατέφαγε μαζί με πόρνες και ασελγείς την πατρική περιουσία της αθάνατης ζωής· έπειτα, αν κάνει την πρέπουσα επιστροφή προς τον Θεό, δεν χρειάζεται πολλές ημέρες για να γίνει δεκτός από τον εκ φύσεως εύσπλαχνο πατέρα, αλλά με το που θα μετανοήσει, θα αναστηθεί από την αμαρτία, θα επιστρέψει και θα πει το «αμάρτησα, πατέρα» και τα εξής, γίνεται αμέσως δεκτός από τον πατέρα και ντύνεται την πρώτη στολή, δηλαδή τη χάρη του θείου βαπτίσματος, την οποία είχε αποβάλει εξαιτίας της υπερβολικής ασωτίας και των μολυσμών (ω, τι ζημία!) και την οποία μέσω της μετάνοιας ενδύεται ξανά (ω, τι χαρά!), και λαμβάνει τάχιστα στο χέρι της ψυχής το δαχτυλίδι ως αρραβώνα της αιώνιας ζωής, δηλαδή τη χάρη του θείου Πνεύματος, και αξιώνεται να φάει από τον σιτευτό μόσχο.

{"chunk_id": "", "translation": "Και αυτή μεν είναι η δική μου απολογία, τόσο για εσένα όσο και για εμένα, προς εκείνους που ίσως μας κατηγορούν. Προς εκείνους όμως που ακόμη φθονούν και δυσαρεστούνται για τέτοιου είδους οικονομία της σύντομης αποδοχής σου, μέσω της οποίας έγινες δεκτός χάρη στην αξιέπαινη επιστροφή σου, απολογείται για λογαριασμό σου εκείνος ο πανελεήμων, ο πατέρας του ασώτου, λέγοντας ότι δεν έπρεπε να φθονούν ούτε να κατηγορούν, αλλά μάλλον «να ευφρανθούν και να χαρούν», διότι αυτός ο υιός μου «ήταν νεκρός και ανέζησε, και ήταν χαμένος και βρέθηκε»· σε Αυτόν δε [*** <ανήκει η δόξα και το κράτος ...>"}

Αυτά, λοιπόν, και τα παρόμοια ο Κύριος δεν ευδόκησε να τα πει με τόση σαφήνεια, εξαιτίας της προαναφερθείσας αιτίας, του φθόνου των Ιουδαίων, αλλά μιλώντας κάπως σκιωδώς με παραβολές και κάνοντας λόγο για εννέα πρόβατα και ομοίως για εννέα δραχμές, και πάλι για ενενήντα εννέα πρόβατα που διασώζονται, ενώ ένα χάνεται, και για τον ποιμένα που το αναζητά, φανέρωσε τη στάση των αγγέλων και την πτώση των δαιμόνων, καθώς και την αιχμαλωσία στα όρη του Αδάμ, τη φιλάνθρωπη αναζήτηση από τον καλό του ποιμένα, την εύρεση του απολωλότος, την ανάκληση στο αρχέγονο αξίωμα και τη χαρά, την οποία μαρτυρεί ο Θεός, των συνδούλων προβάτων, δηλαδή των αγγέλων, ότι μεγάλη «χαρά γίνεται στον ουρανό για έναν αμαρτωλό που μετανοεί». Διότι, όπως ακριβώς ο ποιμένας των άλογων ποιμνίων και προβάτων χαίρεται με την εύρεση του χαμένου προβάτου του, έτσι και ο καλός ποιμένας χαίρεται περισσότερο και κατά πολύ περισσότερο «για έναν αμαρτωλό που μετανοεί», όπως λέει ο ίδιος, «παρά για ενενήντα εννέα δικαίους, οι οποίοι δεν έχουν ανάγκη μετανοίας», επειδή αυτοί είναι πάντοτε μέσω αυτού μαζί του και όλα τα δικά του ανήκουν σε αυτούς με τη χάρη του, ενώ αυτός που σώζεται μέσω της μετάνοιας «νεκρός ήταν και ανέζησε» και «χαμένος ήταν και βρέθηκε», και κάθε πράγμα, κτήμα ή ζώο που βρίσκεται έπειτα από απώλεια, φέρνει όχι τυχαία χαρά σε αυτόν που το βρίσκει.

Άκουσες από τη δεσποτική παραβολή όλα όσα παρουσιάζει τον εύσπλαχνο πατέρα να κάνει για τον νεότερο γιο: τις νεανικές παρεκτροπές, την τόσο μεγάλη αποστασία, τη μακρινή περιπλάνηση, τη σπατάλη της περιουσίας, την ασωτία, την τροφή των χοίρων, και έπειτα τη μεταμέλεια, την αναχώρηση από εκεί και την επιστροφή προς τον πατέρα. Και τι ακολούθησε; Μία φωνή ειλικρινούς μετάνοιας καταργεί όλα εκείνα τα πάθη, ανοίγει τα πατρικά σπλάχνα, επαναφέρει αμέσως στην τάξη του υιού αυτόν που πρόσβαλε το γένος του, τον ντύνει με την πρώτη στολή και θυσιάζει τον σιτευτό μόσχο. Αλλά το λαμπρό εορταστικό γεύμα, το δαχτυλίδι, οι χοροί, η πανήγυρις και όλα όσα γιόρτασε ο φιλόστοργος πατέρας για την ανεύρεση του χαμένου παιδιού του, αφήνοντάς μας παράδειγμα φιλανθρωπίας και συμπάθειας, ποια ψυχή δεν θα την παρακινούσαν τα μέγιστα ώστε να συμπεριφέρεται με συμπάθεια και αγάπη προς εκείνους που επιστρέφουν; Διότι δεν περιορίζει τη γενναιοδωρία του στο να θεωρήσει τον χαμένο ίσο με τον διασωθέντα, αλλά τον λαμπρύνει με ακόμη περισσότερη στοργή και με πάνδημη τιμή και δόξα.

Αφού με αυτά έδωσε λύση στο ζήτημα, προχωρά στην ανάπτυξη της παραβολής που εισάγει τον νεότερο και άσωτο υιό και τον μεγαλύτερο μαζί με τον πατέρα και εκθέτει τα όσα συμβαίνουν σε αυτούς. Και λέει ότι ο μεν μεγαλύτερος υιός συμβολίζει τις αγγελικές δυνάμεις (επειδή αυτές έχουν τα πρωτεία έναντι του δικού μας γένους, τόσο κατά τον χρόνο όσο και κατά τον τρόπο), ο δε άσωτος συμβολίζει το ανθρώπινο γένος, και ο πατέρας τον δημιουργό και δεσπότη των πάντων. Το ότι, πάλι, ο μεγαλύτερος υιός δυσανασχετεί για την επιστροφή και την ευμενή υποδοχή του νεότερου, αυτό δεν εκφράζει τη γνώμη ή τη διάθεση των αγγέλων, αλλά η παραβολή διαμορφώνει αυτήν την εικόνα για να δείξει το μέγεθος της ευεργεσίας, ότι δηλαδή μετά από τόση ασωτία ο άσωτος υιός απήλαυσε τέτοια μεγάλη τιμή, που και η ίδια η τάξη των αγγέλων, αν ήταν στη φύση τους να φθονούν, θα ενοχλούνταν και θα θεωρούσαν ανυπόφορη αυτήν την υπερβολική τιμή. Διότι πώς είναι συμβατό οι ίδιοι που χαίρονται για έναν αμαρτωλό που μετανοεί, να φθονούν πάλι επειδή αξιώνεται της πατρικής ευσπλαχνίας;

Του ιδίου, για τους δύο υιούς στο κατά Λουκάν. Η παραβολή ονομάζει Πατέρα τον Θεό και Ποιητή του σύμπαντος, και τον μεγαλύτερο και τον μικρότερο υιό δύο ανθρώπους, εκ των οποίων ο μεν ένας παρέμεινε σταθερός στη χάρη που του δόθηκε και στο μερίδιο της κληρονομίας που του αναλογούσε, και ποτέ δεν απομακρύνθηκε από την Εκκλησία ούτε από την κοινωνία των αχράντων μυστηρίων εξαιτίας ασώτου βίου, ο δε άλλος αποστάτησε ενάντια σε όλα τα προαναφερθέντα, και για τον λόγο αυτόν χωρίστηκε από τον αληθινό πατέρα και κατασπατάλησε και διέφθειρε τις δωρεές που του είχαν δοθεί από αυτόν, όπως συνηθίζουν να πράττουν οι άσωτοι.

Διότι, όπως ακριβώς οι αδελφοί του Ιωσήφ στέρησαν από τον ίδιο τους τον αδελφό την κληρονομιά του πατέρα τους, και έπειτα, όταν έγινε λιμός, ήλθαν σε αυτόν και, όταν εμφανίστηκαν μπροστά στο πρόσωπό του, ντράπηκαν, —κατά τον ίδιο τρόπο και η ψυχή, η οποία στερεί τώρα την κληρονομιά του καλού Ιωσήφ, του επουράνιου Βασιλιά Χριστού, η οποία κληρονομιά είναι η ίδια η ψυχή, και η οποία δεν παρέδωσε τον εαυτό της σε Αυτόν με τη δική της ελεύθερη προαίρεση για την πνευματική λατρεία, ώστε Εκείνος να κατοικήσει μέσα της, να την κληρονομήσει και να βασιλεύσει μέσα της, αργότερα, κατά την ανάσταση και την επιφάνεια της ένδοξης παρουσίας Του, όταν επέλθει ο μεγάλος λιμός της κρίσεως, θα αισχυνθεί και θα ντραπεί ενώπιόν Του. Αυτό βέβαια εννοείται και για τους Ιουδαίους που σταύρωσαν τον Κύριο και οι οποίοι πρόκειται αργότερα να ντραπούν κατά την παρουσία της δόξας Του, αλλά πρέπει να νοηθεί και με άλλον τρόπο. Διότι ο λόγος αναφέρεται σε διάφορα πρόσωπα. Κάθε ψυχή που προηγουμένως απειθούσε στον Λόγο και αποστερούσε την ίδια της την υπόσταση από την κληρονομιά του Κυρίου, αφού αργότερα επιστρέψει και δεηθεί τον Κύριο, όταν Εκείνος της εμφανιστεί διά της χάριτός Του, ντρέπεται αναλογιζόμενη απέναντι σε ποιο Αγαθό προηγουμένως απεργαζόταν επιβουλή και παρέμενε ανυπότακτη στον λόγο της αλήθειας. Ο Πατέρας, λοιπόν, αποδέχεται τον υιό με χαρά. «Διότι αυτός», λέγει, «ο υιός μου ήταν νεκρός και ανέζησε, και ήταν χαμένος και βρέθηκε».

Και του δίνει την πρώτη στολή και το δαχτυλίδι, και για χάρη του έθυσε τον σιτευτό μόσχο. Αποδέχεται με χαρά και ο Ουράνιος Πατέρας την ψυχή που επιστρέφει και μετανοεί και προσέρχεται σε Αυτόν με αλήθεια, και της δίνει τη στολή του φωτός του Χριστού και το δαχτυλίδι της σφραγίδας του επουράνιου και αγαθού Πνεύματος. Διότι για χάρη της θυσιάστηκε και ο καλός σιτευτός μόσχος, ο ίδιος ο Κύριος που έπαθε κατά σάρκα. «Επειδή, λέει, ήταν νεκρός και ξανάζησε, και ήταν χαμένος και βρέθηκε». Ήταν νεκρός και χαμένος για τον πατέρα του· διότι εκεί ζούσε άσωτα και έβοσκε χοίρους. Και η ψυχή, για όσο διάστημα ζει άσωτα, συναναστρεφόμενη με τα πνεύματα της πονηρίας και πορνεύοντας μαζί τους μέσω της ενέργειας των παθών και διάγοντας τη ζωή της μέσα στην αμαρτία, τυγχάνει νεκρή και χαμένη για τον επουράνιο και αγαθό Πατέρα. Όταν όμως θυμηθεί και επιστρέψει προς Αυτόν και μετανοήσει, τότε «γίνεται χαρά» στους ουρανούς «ενώπιον των αγγέλων του Θεού», και λαμβάνει τη στολή της δόξας του φωτός του Χριστού, σφραγιζόμενη με το επουράνιο Πνεύμα, και έτσι ζει πάλι πνευματική ζωή κοντά στον επουράνιο Πατέρα.

«Σπεύστε, θυσιάστε οπωσδήποτε τον μόσχο που γέννησε η παρθένος δάμαλις, διότι ο υιός μου είχε χαθεί προηγουμένως και τώρα βρέθηκε· ας ευφρανθούμε· νεκρός ήταν και ανέζησε αυτός που δέχθηκα στα σπλάχνα μου, ο δεσπότης και κύριος των αιώνων.» Επομένως, ας σπεύσουμε τώρα και ας συμμετάσχουμε στο δείπνο, εάν αξιωθούμε να συνευφρανθούμε με τον Πατέρα· ας συνεστιαθούμε με τον βασιλέα των αιώνων· προσφέρει άρτους που χαρίζουν μακαριότητα, και ως ποτό δωρίζει άγιο αίμα, πρόξενο άφθαρτης και ατελεύτητης ζωής, ενώ παρίστανται άγγελοι.

Αυτοί που μόλις εισέρχονται στο στάδιο της μετάνοιας με εκούσια γνώμη και με τη θέλησή τους και ασκούν τον εαυτό τους κατά το δυνατόν στη σωματική άσκηση, τόσο οι αρχάριοι, εννοώ, όσο και εκείνοι που έχουν χρονίσει σε αυτήν, νομίζουν ότι υπηρετούν τον Κύριο και ελπίζουν να δικαιωθούν από τα έργα τους. Επειδή δεν προσέχουν το φως των θείων Γραφών, αλλά μερικοί από αυτούς πορεύονται πάντοτε έξω από αυτό και κυριαρχούνται από το σκοτάδι των πονηρών διαλογισμών τους, δεν γνωρίζουν ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε αυτούς που μετανοούν και αγωνίζονται στην άσκηση της αρετής και σε αυτούς που πραγματικά υπηρετούν τον Δεσπότη Χριστό. Διότι εκείνοι που μετανοούν, μεταμελόμενοι για όσα έπραξαν κακώς, ζητούν να λάβουν συγχώρεση για τα σφάλματά τους, όπως ήταν ο τελώνης, η πόρνη, ο ίδιος ο Πέτρος, όταν, έχοντας φοβηθεί και αρνηθεί τρεις φορές, έκλαψε πικρά, και όπως ο καθένας που μοιάζει με εκείνον τον άσωτο ο οποίος κατασπατάλησε την πατρική κληρονομιά με πόρνες και τελώνες. Διότι αυτοί και οι παρόμοιοί τους δεν λέγεται ότι υπηρετούν τον Κύριο, αλλά, όντας εχθροί και έχοντας αμαρτήσει απέναντί Του, συμφιλιώνονται μαζί Του μέσω της μετάνοιας και της εξομολόγησης.