Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 16:29

Ανάτρεξε στην παραβολή· εάν σε ταράζει το ναυάγιο των λογισμών, κατάφυγε στο λιμάνι, λάβε παρηγοριά από τη διήγηση, αναλογίσου τον Λάζαρο που καταφρονείται, αναλογίσου τον πλούσιο που ευημερεί και απολαμβάνει την τρυφή, και τίποτα από όσα συμβαίνουν στον βίο ας μην σε θορυβεί. Διότι, εάν διαθέτεις ακριβή και ορθό λογισμό, δεν σε καταποντίζουν τα κύματα, δεν βυθίζεται το πλοίο, εφόσον με τη διάκριση των λογισμών ξεχωρίζεις τη φύση των πραγμάτων. Τι μου λες; «Το σώμα μου ταλαιπωρείται»; Ας μη βλάπτεται η διάνοιά σου. «Ο τάδε είναι πλούσιος και πονηρός»; Και τι σημαίνει αυτό; Η κακία δεν είναι κάτι το αισθητό. Μην εξετάζεις τον άνθρωπο από τα εξωτερικά του, αλλά από τα εσωτερικά.

Διότι, όταν εκείνος έλεγε: «Στείλε τον Λάζαρο, ώστε τα αδέλφια μου, μαθαίνοντας τα όσα συμβαίνουν στον άδη, να διορθώσουν τη ζωή τους», του λέει: «Έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες». Και όμως, ο Μωυσής και όλοι οι προφήτες είχαν προ πολλού πεθάνει ως προς το σώμα, τους είχαν όμως κοντά τους μέσω των Γραφών. Διότι, εάν κάποιος, όταν τοποθετεί την άψυχη εικόνα ενός παιδιού ή ενός φίλου, νομίζει ότι είναι παρών εκείνος που έχει φύγει, και τον φαντάζεται μέσω της άψυχης εικόνας, πόσο μάλλον εμείς μέσω των θείων Γραφών απολαμβάνουμε την αναστροφή με τους αγίους, έχοντας όχι τις εικόνες των σωμάτων τους, αλλά των ψυχών τους. Διότι τα όσα έχουν ειπωθεί από αυτούς είναι εικόνες των ψυχών τους. Θέλεις να μάθεις ότι οι δίκαιοι ζουν και είναι παρόντες; Κανείς δεν καλεί τους νεκρούς ως μάρτυρες· ο Χριστός όμως τους κάλεσε ως μάρτυρες της δικής Του θεότητας, και προπάντων τον ίδιο τον Δαβίδ, για να σε διδάξει ότι ζει. Διότι, όταν οι Ιουδαίοι αμφισβητούσαν γι' Αυτόν, τους λέει: «Τι γνώμη έχετε για τον Χριστό; Τίνος υιός είναι;» Του λένε: «Του Δαβίδ». Τους λέει: «Πώς λοιπόν ο Δαβίδ, εν Πνεύματι, τον αποκαλεί Κύριο, λέγοντας: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε στα δεξιά μου;» Είδες πώς ζει ο Δαβίδ; Διότι, αν δεν ζούσε, δεν θα τον καλούσε ως μάρτυρα της θεότητάς Του. Και δεν είπε: «Πώς λοιπόν ο Δαβίδ εν Πνεύματι τον αποκάλεσε Κύριο;» αλλά: «Τον αποκαλεί Κύριο», για να δείξει ότι είναι ακόμη παρών και ομιλεί μέσω των Γραφών.

γ'. Όταν, λοιπόν, τέτοια κακά αναμένουν τους αμαρτωλούς, ποιο θα ήταν το όφελος γι' αυτούς, ακόμη κι αν στο σπίτι τους, ακόμη κι αν πάνω στο ίδιο τους το κρεβάτι τερμάτιζαν τη ζωή τους; Όπως ακριβώς και στους δικαίους δεν θα προέκυπτε καμία απολύτως βλάβη από το να αποβάλουν την παρούσα ζωή με ξίφος και με σίδερο και με φωτιά, όταν πρόκειται να αποδημήσουν προς τα αθάνατα αγαθά. Αληθώς, ο θάνατος των αμαρτωλών είναι πονηρός. Τέτοιος ήταν ο θάνατος εκείνου του πλουσίου που περιφρόνησε τον Λάζαρο, ο οποίος, αφού τερμάτισε τον βίο του στο σπίτι του και πάνω στο κρεβάτι του, με φυσικό θάνατο και με την παρουσία των οικείων του, όταν απήλθε στην άλλη ζωή κατακαιγόταν, μη μπορώντας να βρει εκεί ούτε την ελάχιστη παραμυθία από την ευημερία που είχε κατά τον παρόντα βίο. Αλλά δεν συνέβη το ίδιο με τον Λάζαρο· αντίθετα, κείμενος πάνω στο ίδιο το έδαφος, με παρόντες τους σκύλους που του έγλειφαν τις πληγές, αφού υπέστη βίαιο θάνατο (διότι τι θα μπορούσε να είναι πιο οδυνηρό από την πείνα;), όταν απήλθε εκεί, απήλαυσε τα αιώνια αγαθά, εντρυφώντας στους κόλπους του Αβραάμ. Σε τι τον έβλαψε, λοιπόν, το γεγονός ότι πέθανε βιαίως; Και σε τι ωφέλησε τον πλούσιο το ότι δεν πέθανε βιαίως;

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και εκείνος ο πλούσιος βασανιζόταν σκληρά, τιμωρούμενος όχι μόνο για τη σκληρότητα που επέδειξε απέναντι στον Λάζαρο, αλλά και για την ευημερία, αφού, μολονότι την απολάμβανε συνεχώς μέσα σε τόση απανθρωπιά, ούτε καν χάρη σε αυτήν δεν έγινε καλύτερος.

Και ο Λάζαρος εκείνος, αφού περιέπεσε σε φυσική ασθένεια —κάτι που βέβαια δεν το έπαθε για τον Θεό—, επειδή υπέφερε ολοκληρωτικά και καρτέρησε και υπέμεινε γενναία την απουσία ανθρώπων για να τον περιποιηθούν, τη θλίψη από τις πληγές, από την πείνα, από την περιφρόνηση και την ωμότητα του πλουσίου, γνωρίζεις πόσο μεγάλα στεφάνια απόλαυσε. Καίτοι δεν βρίσκουμε να αναφέρουμε κανένα δικό του κατόρθωμα· όχι ότι ελέησε φτωχούς, όχι ότι συμπαραστάθηκε σε αδικημένους, όχι ότι έπραξε κάποιο τέτοιο αγαθό, παρά μόνο την κατάκλισή του στην πύλη του πλουσίου, και την αρρώστια, και τις γλώσσες των σκύλων, και την περιφρόνηση του πλουσίου εναντίον του, τα οποία όλα συνιστούσαν ακραία κακοπάθεια. Αλλά παρόλα αυτά, μολονότι δεν έπραξε τίποτε το γενναίο, επειδή απλώς υπέμεινε γενναία τη θλίψη εξαιτίας αυτών των δεινών, αξιώθηκε του ίδιου τόπου ανάπαυσης με τον πατριάρχη που είχε κατορθώσει τόσα πολλά.

βʹ. Δεν τα είπα αυτά κατηγορώντας γενικά τους πλουσίους, ούτε επαινώντας γενικά τους φτωχούς· διότι ούτε ο πλούτος είναι κακό, αλλά η κακή χρήση του πλούτου· ούτε η φτώχεια είναι καλό, αλλά η καλή χρήση της φτώχειας. Τιμωρούνταν εκείνος ο πλούσιος στην ιστορία του Λαζάρου, όχι επειδή ήταν πλούσιος, αλλά επειδή ήταν σκληρός και απάνθρωπος. Επαινείτο εκείνος ο φτωχός που βρισκόταν στους κόλπους του Αβραάμ, όχι επειδή ήταν φτωχός, αλλά επειδή υπέμεινε τη φτώχεια με ευχαριστία. Διότι από τα πράγματα (και προσέξτε με ακρίβεια αυτά τα λόγια· διότι θα μπορέσουν να σας ενσταλάξουν αρκετή φιλοσοφία, και να αποβάλουν κάθε διεφθαρμένο λογισμό, και να σας κάνουν να έχετε ορθή κρίση για τα όντα), από τα πράγματα λοιπόν, άλλα μεν είναι από τη φύση τους καλά, και άλλα το αντίθετο· και άλλα δεν είναι ούτε καλά ούτε κακά, αλλά κατέχουν μια μεσαία θέση. Καλό είναι η ευσέβεια από τη φύση της, κακό η ασέβεια· καλό η αρετή, κακό η πονηρία. Ο πλούτος όμως και η φτώχεια από μόνα τους δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο· αλλά ανάλογα με την προαίρεση εκείνων που τα χρησιμοποιούν, γίνονται είτε το ένα είτε το άλλο. Διότι, αν μεν χρησιμοποιήσεις τον πλούτο για φιλανθρωπία, το πράγμα έχει γίνει για σένα αφορμή καλού· αν όμως τον χρησιμοποιήσεις για αρπαγές και πλεονεξίες και ύβρη, έτρεψες τη χρήση του προς το αντίθετο. Αλλά δεν είναι υπαίτιος ο πλούτος, παρά εκείνος που χρησιμοποίησε τον πλούτο για ύβρη.

Αλλά πάντως σε λυπεί, αδελφέ Κυριακέ, ότι εκείνοι που μας εξόρισαν εμφανίζονται δημόσια στην αγορά και τους ακολουθεί πλήθος σωματοφυλάκων. Αλλά και πάλι, θυμήσου τον πλούσιο και τον Λάζαρο. Ποιος από τους δύο θλίβηκε στον παρόντα αιώνα; Και ποιος απολάμβανε; Τι τον έβλαψε εκείνον η φτώχεια; Δεν μεταφέρθηκε στους κόλπους του Αβραάμ ως αθλητής και νικητής; Τι ωφέλησε όμως τον άλλον ο πλούτος, αυτόν που αναπαυόταν ντυμένος με πορφύρα και βύσσο; Πού είναι οι ραβδούχοι; Πού είναι οι σωματοφύλακες; Πού είναι τα άλογα με τα χρυσά χαλινάρια; Πού είναι οι παράσιτοι και το βασιλικό τραπέζι; Δεν οδηγήθηκε δεμένος σαν ληστής στο μνήμα, παίρνοντας την ψυχή του γυμνή από τον κόσμο; Και φωνάζει μάταια: Πάτερ Αβραάμ, στείλε τον Λάζαρο να βρέξει την άκρη του δακτύλου του και να δροσίσει τη γλώσσα μου, διότι βασανίζομαι φρικτά. Γιατί αποκαλείς πατέρα τον Αβραάμ, του οποίου τον βίο δεν μιμήθηκες; Εκείνος φιλοξενούσε κάθε άνθρωπο στο σπίτι του, ενώ εσύ δεν φρόντισες ούτε έναν φτωχό. Δεν είναι για να πενθεί κανείς και να κλαίει, που αυτός ο οποίος είχε τόσο μεγάλο πλούτο δεν στάθηκε άξιος ούτε για μία σταγόνα νερού; Διότι, επειδή δεν έδωσε ούτε ψίχουλα στον φτωχό, δεν λαμβάνει τώρα ούτε μια σταγόνα νερό. Τον χειμώνα δεν έσπειρε έλεος, ήλθε το θέρος και δεν θέρισε.

Και εξάλλου, εάν συνέβαινε αυτό, ολόκληρο το γένος μας θα είχε προ πολλού εξολοθρευθεί και αφανιστεί. Αλλά, για να μη συμβεί αυτό, ούτε πάλι να γίνουν πολλοί πιο ράθυμοι εξαιτίας της αναβολής της κρίσης, ο Θεός, καθιστώντας ορισμένους υπόλογους για τα αμαρτήματά τους και τιμωρώντας τους εδώ, διδάσκει μέσω αυτών τους υπολοίπους το μέτρο των τιμωριών που τους περιμένουν, ώστε να γνωρίζουν ότι, ακόμη και αν δεν λογοδοτήσουν εδώ, όταν απέλθουν εκεί θα υποστούν οπωσδήποτε βαρύτερη τιμωρία. Ας μη μένουμε, λοιπόν, αναίσθητοι επειδή τώρα δεν στέλνει προφήτη ούτε προαναγγέλλει την τιμωρία, όπως στην περίπτωση του Ηλί. Διότι δεν είναι καιρός προφητών, ή μάλλον στέλνει και τώρα. Και από πού μας είναι αυτό φανερό; «Έχουν», λέει, «τον Μωυσή και τους προφήτες». Διότι όσα λέχθηκαν προς εκείνους, έχουν λεχθεί εξίσου και προς εμάς, και ο Θεός δεν απευθύνεται μόνο στον Ηλί, αλλά και σε όλους όσοι διαπράττουν τα ίδια αμαρτήματα με εκείνον, νουθετώντας τους μέσω αυτού και των παθημάτων του. Επειδή ο Θεός δεν είναι προσωπολήπτης, και Εκείνος που κατέστρεψε ολοσχερώς τον οίκο αυτού που αμάρτησε λιγότερο, δεν πρόκειται να αφήσει ατιμώρητους όσους έχουν διαπράξει βαρύτερα σφάλματα.

Τίποτα δεν είναι τόσο φιλοπόλεμο και φιλόνεικο όσο η γαστέρα. Εσείς που ζείτε μέσα στην τρυφή, αφαιρέστε κάτι από τη σάρκα και δώστε το στο πνεύμα. Βρίσκεται κοντά ο φτωχός; Βοήθησέ τον στην ασθένεια. Σε αυτόν πρόσφερε κάτι από τα περιττά σου. Γιατί να ταλαιπωρείσαι εσύ από δυσπεψία και αυτός να πεινάει; Και εσύ να κραιπαλάς και αυτός να πάσχει από υδρωπικία; Και εσύ να επιβαρύνεις τον κορεσμό σου με νέο κορεσμό, και αυτός να καταρρέει από την αρρώστια; Μην παραβλέψεις τον δικό σου Λάζαρο εδώ, για να μη σε καταστήσει τον πλούσιο της άλλης ζωής.

Ακόμη, οι όσιοι πατέρες μας, οι οποίοι έζησαν επί γης βίο ισάγγελο, πολλαχού και πολλάκις, μέσω οπτασιών, ενυπνίων και άλλων θαυμάτων, τόσο οι ίδιοι μυήθηκαν όσο και άλλους μύησαν σε όσα αφορούν την αιώνια κόλαση και τους ασεβείς και αμαρτωλούς σε αυτήν, βλέποντάς τα και παρουσιάζοντάς τα με τον λόγο τους ως παρόντα και ήδη γινόμενα, όπως ακριβώς και η παραβολή του κατά Λουκάν Ευαγγελίου περιγράφει την κατάσταση του πλουσίου και του Λαζάρου, δεν διευκρίνισαν πουθενά τίποτα περί καθαρτηρίου πρόσκαιρου πυρός. 11. Ακόμη, το δόγμα της αποκαταστάσεως και του τέλους της αιώνιας κόλασης, το οποίο, όπως έχει λεχθεί, πήρε την αρχή του από τον Ωριγένη και επικράτησε σε ορισμένους στην Εκκλησία, μεταξύ των οποίων ο Δίδυμος και ο Ευάγριος, επειδή προέβαλλε τη φιλανθρωπία του Θεού και γινόταν εύκολα αποδεκτό από τους ράθυμους, όπως αναφέρει ο θεοφόρος Ιωάννης, ο αρχιτέκτονας της Ουράνιας Κλίμακας, εντούτοις αποκηρύχθηκε και αναθεματίστηκε από την αγία Πέμπτη Οικουμενική Σύνοδο, διότι προκαλούσε χαλάρωση στις ψυχές και καθιστούσε τους ράθυμους ακόμη πιο ράθυμους, αφού θα ανέμεναν κάποτε τη λύτρωση από τα βάσανα και την επαγγελλόμενη αποκατάσταση.

Και πάλι, αφού ονόμασε «Μωυσή» τον νόμο και «προφήτες» τα προφητικά βιβλία τους, στο σημείο όπου παρουσίασε τον πατριάρχη Αβραάμ να λέει προς τον πλούσιο που βασανιζόταν στη γέεννα: «έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες, ας ακούσουν αυτούς», παραθέτοντας έτσι, αντί για τα θεία βιβλία που αυτοί συνέγραψαν, τα ίδια τα πρόσωπα, εννοώ τον Μωυσή και τους προφήτες. Και αυτό δεν είναι καθόλου παράδοξο. Διότι, εάν είναι ένας Αυτός που εξαγγέλλεται μέσω αυτών, όλοι τους μπορούν να νοηθούν ως ο ένας τον οποίο εξαγγέλλουν, και ευσεβώς να εκλαμβάνεται εναλλακτικά ο καθένας αντί για όλους και όλοι αντί για όλους, τόσο από εκείνους που διακόνησαν το μυστήριο της Παλαιάς Διαθήκης όσο και από εκείνους στους οποίους ανατέθηκε το κήρυγμα της χάριτος του Ευαγγελίου.

Και το μαρτυρούν αυτό τόσο ο φτωχός Λάζαρος, όσο και ο πλούσιος που αναφέρεται μαζί του. Ο μεν πρώτος, στερημένος από κάθε υλική εξουσία, υγεία και περιουσία, λαμβάνει τη μακάρια ανάπαυση στους κόλπους του Αβραάμ· ο δεύτερος, όντας στο έπακρο καταστολισμένος με αυτά τα υλικά αγαθά, αποκόπτεται από τους οσίους εξαιτίας του χάσματος, και καταδικάζεται να έχει ως μερίδιό του το κολαστικό πυρ. Και πάλι, ο Δαβίδ και ο Ιώβ, οι μεγάλοι αγωνιστές της αλήθειας, αφού δοκιμάστηκαν μέσα από βίους που απείχαν εκ διαμέτρου μεταξύ τους και ήταν απολύτως αντίθετοι, διέσωσαν την αρετή τους, η οποία αυξανόταν μέσα από τις αντίξοες καταστάσεις.

Κ'. Περί της αναδείξεως του αγίου Ευαγγελίου και περί του τρισαγίου ύμνου. Αφού ψαλούν αυτά, ο ιερέας, ιστάμενος στο μέσο προ του θυσιαστηρίου, υψώνει το Ευαγγέλιο και το αναδεικνύει, σημαίνοντας την ανάδειξη του Κυρίου, όταν άρχισε να φανερώνεται στους πολλούς. Διότι διά του Ευαγγελίου φανερώνεται ο Χριστός, όπως ακριβώς τα προφητικά βιβλία ονομάζονται «Προφήτες», κατά το ρηθέν υπό του Αβραάμ προς τον πλούσιο: «Έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες», εννοώντας τα βιβλία.

Και τι άλλο είναι ο Μωυσής παρά ο παλαιός νόμος, όπως λέει στις Πράξεις ο Ιάκωβος ο αδελφόθεος: «Διότι ο Μωυσής από τις αρχαίες γενεές έχει σε κάθε πόλη εκείνους που τον κηρύττουν, καθώς διαβάζεται στις συναγωγές κάθε Σάββατο». Και ο Κύριος στα Ευαγγέλια λέει: «Έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες». Επομένως, λέει, όλα όσα φυσικά και χωρίς διδασκαλία έχουν εξ αρχής σπαρθεί μέσα σας ως εντολές, τα οποία και εκείνοι που κατέχουν τη θέση του Μωυσή —δηλαδή του νόμου, ή μάλλον ο ίδιος ο νόμος— υποδεικνύουν να τηρούνται, αυτά να τα τηρείτε και εσείς και να τα εφαρμόζετε. Και αυτά ήταν το: «Να αγαπάς τον Κύριο τον Θεό σου με όλη την καρδιά σου», και τα εξής.

Πρέπει δε να γνωρίζουμε και τούτο, ότι ο Μωυσής αποτελεί τύπο του νόμου, γι' αυτό και ο νόμος φέρει την ονομασία Μωυσής· διότι λέει: «έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες», ονομάζοντας Μωυσή τον νόμο. Και αυτό θα το βρεις σε πολλά σημεία· διότι όπως ακριβώς Ησαΐα και Ιερεμία και Ιεζεκιήλ δεν ονομάζουμε μόνο τους άνδρες, αλλά και τα δικά τους βιβλία, και σχεδόν σε όλους όσους έχουν αφήσει θεία συγγράμματα μπορεί κανείς να παρατηρήσει το ίδιο, έτσι μπορεί να δει κανείς να ονομάζεται Μωυσής όχι μόνο ο άνδρας, αλλά και ο νόμος. Τύπος μεν λοιπόν του νόμου είναι ο Μωυσής, ο δε Ιησούς του Ναυή τύπος του Σωτήρος· όπως ακριβώς λοιπόν ο Μωυσής έβγαλε τον λαό από την Αίγυπτο, ενώ ο Ιησούς τον εισήγαγε στη γη της επαγγελίας, έτσι και ο νόμος απαλλάσσει από την ασέβεια όσους υπακούουν σε αυτόν, ενώ η χάρις των ευαγγελίων τους εισάγει στη βασιλεία των ουρανών.

«Δεν σου τα είπα αυτά τώρα, άνθρωπε, επειδή είμαι άσπλαχνος, αλλά διότι υπάρχει μέγιστο χάσμα μεταξύ μας, ώστε ούτε εκείνοι που βρίσκονται στον άδη να έρχονται εδώ, ούτε εμείς να περνάμε προς εσάς.» Σε αυτά απάντησε προς τον Αβραάμ: «Σε παρακαλώ, κύριε, ανέστησέ με από τους νεκρούς, για να αναγγείλω στους συγγενείς μου, μήπως και αυτοί καταδικαστούν μαζί μου.» Εκείνος του αποκρίθηκε: «Έχουν τους προφήτες και τον Μωυσή. Ας υπακούσουν στις διδαχές τους. Όποιος δεν πειστεί σε αυτούς, ούτε και αν δει κάποιον να ανασταίνεται από τον τάφο θα πειστεί όταν του μιλήσει. Ελέησον Κύριε.» Υιέ του Θεού, σώσε μας, καθώς είσαι ο μόνος ατελεύτητος. Διότι οι ημέρες του ανθρώπου θα είναι σαν το άνθος του χόρτου. Σαν την χλόη που το πρωί θα ανθίσει, ενώ το βράδυ θα πέσει, θα σκληρυνθεί και θα ξεραθεί, διότι πνοή ήλθε στα ρουθούνια μας και θα γίνουμε πάλι σαν να μην υπήρξαμε ποτέ, παρερχόμενοι σαν σκιά.

Από τη φλόγα πρόσφερες δροσιά στους οσίους. Αναλογιζόμενος το πλήθος των παραπτωμάτων μου και πληττόμενος από το κεντρί της συνειδήσεως, οδυνώμαι ο άθλιος σαν να βρίσκομαι μέσα σε φλόγα· σπλαχνίσου με, Λόγε του Θεού, με το έλεός σου. Παραβλέποντας τα κατορθώματα του Λαζάρου, μιμήθηκα τους τρόπους του άσπλαχνου πλουσίου, εύσπλαχνε Χριστέ· οδήγησέ με σε επιστροφή και σπλαχνίσου με, ώστε να σε δοξάζω σε όλους τους αιώνες.

Διότι και αυτό παραβολή είναι, και όχι, όπως κάποιοι ανόητα θα νόμιζαν, γεγονός που έχει ήδη συμβεί. Διότι δεν έχει γίνει ακόμη η απόδοση ούτε των αγαθών στους δικαίους, ούτε των αντιθέτων στους αμαρτωλούς, αλλά ο Κύριος διαμόρφωσε έτσι τον λόγο, για να νουθετήσει τους ανελεήμονες για τα όσα τους επιφυλάσσονται, και από την άλλη να διδάξει όσους κακοπαθούν για το τι αγαθά θα απολαύσουν για όσα υπομένουν εδώ. Τον μεν πλούσιο, λοιπόν, τον συμπεριέλαβε ανώνυμα στην παραβολή, ως ανάξιο να ονομαστεί από τον Θεό, όπως ακριβώς λέει και μέσω του προφήτη: «δεν θα μνημονεύσω τα ονόματά τους με τα χείλη μου». Τον δε φτωχό τον μνημονεύει ονομαστικά· διότι τα ονόματα των δικαίων καταγράφονται και στο βιβλίο της ζωής. Υπάρχει δε η άποψη, όπως διασώζει η παράδοση των Εβραίων, ότι υπήρχε κάποιος Λάζαρος στα Ιεροσόλυμα εκείνο τον καιρό, ο οποίος βρισκόταν σε έσχατη φτώχεια και αρρώστια, τον οποίο μνημόνευσε ο Κύριος παίρνοντάς τον στην παραβολή, ως πρόσωπο γνωστό και οικείο.

Του λέει ο Αβραάμ: Έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες, ας τους ακούσουν. Εκείνος όμως είπε: Όχι, πάτερ Αβραάμ, αλλά εάν κάποιος πάει σε αυτούς από τους νεκρούς, θα μετανοήσουν. Του είπε τότε: Εάν δεν ακούν τον Μωυσή και τους προφήτες, ούτε και εάν αναστηθεί κάποιος από τους νεκρούς πρόκειται να πειστούν.» Αφού απέτυχε στα αιτήματα για τον εαυτό του ο ελεεινός πλούσιος, υποβάλλει ικεσία υπέρ άλλων. Δες πώς εξαιτίας της κολάσεως ήλθε σε συναίσθηση, και αυτός που προηγουμένως καταφρονούσε τον Λάζαρο που βρισκόταν πεσμένος στα πόδια του, τώρα φροντίζει για άλλους που είναι απόντες, και παρακαλεί να σταλεί ο Λάζαρος από τους νεκρούς στον οίκο του πατέρα του.

Και όχι απλώς έναν από τους νεκρούς, αλλά τον Λάζαρο, για να τον δουν στεφανωμένο και μέσα σε δόξα και υγεία αυτοί που τον είδαν στην αρρώστια και στην ατιμία, και όσοι έγιναν μάρτυρες της φτώχειας του, οι ίδιοι να γίνουν και θεατές της δόξας του. Διότι είναι ολοφάνερο ότι θα τους εμφανιζόταν με δόξα, αφού θα έπρεπε να είναι αξιόπιστος κήρυκας. Τι λέει λοιπόν ο Αβραάμ; «Έχουν τον Μωυσή». Δεν φροντίζεις εσύ, του λέει, τόσο πολύ τα αδέλφια σου, όσο ο Θεός που τα δημιούργησε, γιατί τους έστειλε αμέτρητους δασκάλους. Ο πλούσιος όμως λέει: «Όχι, πατέρα». Επειδή, δηλαδή, ο ίδιος, ενώ άκουγε τις Γραφές δεν πίστευε, και νόμιζε ότι αυτά που λέγονταν ήταν μύθοι, υπέθετε ότι έτσι θα ήταν και τα αδέλφια του, και κρίνοντας από τον εαυτό του έλεγε ότι δεν πρόκειται να ακούσουν τις Γραφές, όπως ακριβώς δεν άκουγε και ο ίδιος, αλλά αν κάποιος αναστηθεί από τους νεκρούς, θα πιστέψουν.