Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 23:42

Αυτό μόνο έλεγα προσευχόμενος στον Θεό: «Ελέησέ με και εισάκουσε την προσευχή μου», και «Όταν τον επικαλέστηκα, με εισάκουσε ο Θεός της δικαιοσύνης μου». Με τη ρητορική πολυλογία ξέρει κανείς να γοητεύει τις ακοές των ανθρώπων· με την παρρησία όμως της ευλάβειας και μόνο με το βλέμμα δυσωπούσε τον Θεό. «Ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ», και πουθενά πολυλογία, και ο τελώνης αναδείχθηκε δίκαιος. «Κύριε, μνήσθητί μου όταν έλθεις στη βασιλεία σου», και ο ληστής έγινε πολίτης του παραδείσου. Άλλος αναστέναξε μόνο και απόλαυσε τη σωτηρία· μάρτυρας αυτού είναι ο Θεός που λέει: «Όταν αποστραφείς και αναστενάξεις, τότε θα σωθείς». Και εγώ αυτό μόνο έλεγα: «Ελέησέ με και εισάκουσε την προσευχή μου», και εισακουγόμουν καθώς επικαλούμουν: «Όταν τον επικαλέστηκα, με εισάκουσε ο Θεός της δικαιοσύνης μου». Ή εάν ερωτηθεί: «Πες μας, Δαβίδ, ξέχασες όσα είπες; Είπες: "Εισήκουσε ο Θεός", και πώς λες: "Εισάκουσέ" με;». Απαντά: «Το "εισήκουσε", το είπα για τα παρελθόντα, το "εισάκουσον" για τα μελλοντικά». Ή πάλι, το μεν το έλεγε για τον εαυτό του, το δε για τον πλησίον. Επειδή, λοιπόν, εισακούστηκε προσευχόμενος για τον εαυτό του, ως φιλάνθρωπος και φιλάλληλος προσευχόταν πλέον υπέρ του πλησίον.

Σε βλέπω ως δικαστή σε υψηλό βήμα, τον σταυρό· ως κατάδικος εγώ κρέμομαι στο ξύλο· «Σπλαχνίσου με». Είπα: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου. Εισάκουσε την προσευχή μου». Έπειτα, καθώς είδε την κτίση να συμπάσχει με τον Κτίστη και τον κόσμο να σείεται σαν ένα σπίτι —διότι όταν έπασχε το θεμέλιο, το σπίτι συμπάσχονταν, «επειδή εν αυτώ εκτίσθηκαν τα πάντα», και καθώς κρεμόταν ο οικοδόμος, το έργο διαλυόταν— επειδή ο ουρανός και η γη στασίαζαν εναντίον των κυριοκτόνων, εκείνοι όμως δεν κατανύχθηκαν, ο ληστής τους επιτιμά: «Υιοί των ανθρώπων, έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι;» Έστω· βλέποντας τον τετραήμερο Λάζαρο να τρέχει από τον τάφο, δεν πιστέψατε. Ακόμη και [...], τώρα τουλάχιστον προσκυνήστε τη δύναμη του Σταυρωθέντος [...] διότι τα μνημεία τώρα άνοιξαν και νεκροί πολλών ημερών, ακούγοντας τη φωνή του Σταυρωθέντος, αναστήθηκαν. Τους νεκρούς ο σεισμός τους ανέστησε, και εσείς κοιμάστε στην απιστία σας. «Έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι;» Οι πέτρες σχίζονται σαν ιστοί αράχνης, και εσείς δεν διαρρηγνύεστε από τον φόβο; «Έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι;» Και γιατί βαρυκάρδιοι; Αφενός, επειδή δεν κατανύχθηκαν με τα θαύματα· αφετέρου, επειδή από αφροσύνη οργίζονταν βαριά εναντίον του Χριστού. Μάρτυρας είναι η Γραφή που λέει: «Βαρύ είναι η πέτρα και δυσβάσταχτο η άμμος, αλλά η οργή του άφρονα είναι βαρύτερη και από τα δύο».

Μόνο δε κατά τη σταύρωση δεν υπήρχε κανείς που να πράττει χρηστότητα. Και δεν είπε: «Δεν υπάρχει κανείς που να μιλά με χρηστότητα», διότι ο εκατόνταρχος και ο ληστής έλεγαν χρηστά λόγια για αυτόν —«Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου. Αληθώς ο άνθρωπος αυτός ήταν Υιός Θεού»— αλλά «δεν υπάρχει κανείς που να πράττει χρηστότητα», όταν ακόμη και όλοι οι μαθητές τον εγκατέλειψαν και έφυγαν.

Αυτό μόνο έλεγα προσευχόμενος: «Σπλαχνίσου και εισάκουσε την προσευχή μου». Αυτά θα μπορούσε να πει και ο ληστής πάνω στον σταυρό προς τον Κύριο· διότι, λέγοντας και επικαλούμενος μέσα στη θλίψη του: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου», εισακούστηκε και αντί για τον σταυρό, κατοίκησε στον παράδεισο και έγινε πολίτης του ουρανού. Ο ίδιος επίσης θα φωνάξει προς τους Ιουδαίους: «Υιοί των ανθρώπων, έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι;» Δείτε την κτίση να συμπάσχει με τον Κτίστη. Αν βλέποντας τον τετραήμερο Λάζαρο να βγαίνει τρέχοντας από τον τάφο δεν πιστέψατε, τώρα τουλάχιστον προσκυνήστε τη δύναμη του Σταυρωθέντος. Ο σεισμός ανέστησε νεκρούς, και εσείς κοιμάστε μέσα στην απιστία.

Ταλαίπωροι οι αχάριστοι Ιουδαίοι, ενώ τέτοια και τόσα μεγάλα σημεία και ευεργεσίες έγιναν σε αυτούς, αντί να δοξάζουν και να ευλογούν για όσα συνέβαιναν Εκείνον που ήλθε ανάμεσά τους, εξ αντιθέτου έλεγαν: «Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό». Ο ήλιος, βεβαίως, συνέστελλε τις ακτίνες του, μη αντέχοντας να βλέπει τον Κύριο κρεμάμενο επί του ικριώματος. Και μαζί Του βρίσκονταν κρεμασμένοι δύο ληστές· και ενώ ο ένας Τον καταριόταν, ο άλλος ληστής είπε: «Γιατί καταριέσαι τον δίκαιο; Εμείς πάσχουμε σύμφωνα με τις δικές μας αμαρτίες· τι δουλειά έχεις εσύ με τον δίκαιο;». Στον δε Ιησού έλεγε: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία Σου». Και ο Ιησούς του απάντησε: «Αμήν, αμήν σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί Μου στον παράδεισο». Ω, τι μέγα γεγονός! Ενώ η κατάρα είχε προσηλωθεί στον σταυρό, Εκείνος άνοιξε τον παράδεισο δίνοντας την υπόσχεση στον ληστή. Ω, πόσο μακάριος είναι αυτός ο ληστής! Όπως άρπαζε μέσα στον κόσμο κάνοντας ληστείες, έτσι άρπαξε και τη βασιλεία των ουρανών διά της ομολογίας του. Γι' αυτόν είχε μιλήσει ο μέγας προφήτης: «Και κάνθαρος θα ηχήσει μέσα από το ξύλο». Γνωρίζετε, αδελφοί, ότι ο κάνθαρος περιφέρεται γύρω από τα ακάθαρτα, καθώς είναι και ο ίδιος ακάθαρτος· έτσι και ο ληστής κάποτε ασχολούνταν με τις ληστείες. Όταν όμως βρέθηκε στον σταυρό, ομολόγησε ο ίδιος, όπως προανέφερα, και εκπληρώνεται στο πρόσωπό του αυτό που είχε προφητευθεί: «Και κάνθαρος ηχεί μέσα από το ξύλο». Αφού λοιπόν ύψωσε τη φωνή του, αξιώθηκε να αρπάξει πρώτος τη βασιλεία των ουρανών.

Δάκρυσε, ψυχή, στέναξε, θρήνησε πριν από το τέλος· διότι τα δάκρυα, οι στεναγμοί και οι θρήνοι έχουν τη φυσική δύναμη να εξαλείφουν πλήθος αμέτρητων αμαρτημάτων. Ο ληστής κέρδισε τον Παράδεισο φωνάζοντας το «μνήσθητί μου», είθε και εσύ να βρεις την άφεση των πλημμελημάτων σου, λέγοντας: «αμάρτησα σε Σένα, Δέσποτα, συγχώρησέ με».

Και ο ληστής που σταυρώθηκε μαζί του έλεγε: Κύριε Ιησού, Κύριε Ιησού, θυμήσου με όταν έρθεις στη βασιλεία σου. Και ο άγγελος της είπε: Μη φοβάσαι, Μαριάμ, διότι βρήκες χάρη ενώπιον του Θεού, και ιδού, θα συλλάβεις στην κοιλιά σου και θα γεννήσεις υιό, και θα τον ονομάσεις Ιησού. Αυτός θα είναι μέγας και θα ονομαστεί Υιός του Υψίστου, και ο Κύριος ο Θεός θα του δώσει τον θρόνο του Δαβίδ, του πατέρα του. Και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος.

Σχετικά δε με τους ληστές που σταυρώθηκαν μαζί του ελέχθη το «και μετά ανόμων ελογίσθη». Και οι δύο μεν ήταν πριν από αυτό άνομοι, ο ένας όμως όχι πια. Διότι ο μεν παρέμεινε άνομος μέχρι τέλους, αμετανόητος ως προς τη σωτηρία, έχοντας μεν τα χέρια του καρφωμένα, αλλά χτυπώντας με τη γλώσσα του μέσω της βλασφημίας. Οι Ιουδαίοι που περνούσαν κουνούσαν τα κεφάλια τους, χλευάζοντας τον σταυρωμένο, εκπληρώνοντας το γεγραμμένο: «με είδαν, κούνησαν τα κεφάλια τους». Και εκείνος μαζί με αυτούς βλασφημούσε, ενώ ο άλλος επιτιμούσε αυτόν που βλασφημούσε. Και αποτέλεσε για αυτόν το τέλος της ζωής και η αρχή της διόρθωσης, η παράδοση της ψυχής και η προαπόκτηση της σωτηρίας. Και μετά την επιτίμηση προς εκείνον λέει: Μνήσθητί μου Κύριε. Διότι σε εσένα απευθύνω τον λόγο μου. Άφησε αυτόν, έχουν τυφλωθεί τα μάτια της διάνοιάς του, αλλά εμένα θυμήσου. Δεν λέω να θυμηθείς τα έργα μου, διότι τα φοβάμαι. Κάθε άνθρωπος συμπαθεί αυτόν που τον συνοδεύει. Σε συνοδεύω προς τον θάνατο. Θυμήσου εμένα, τον συνοδοιπόρο σου. Αλλά δεν λέω θυμήσου με τώρα, αλλά όταν έλθεις στη βασιλεία σου.

Ας μη γογγύζει κανείς εναντίον του οικοδεσπότη, επειδή λέει: «Φίλε, δεν σε αδικώ. Δεν έχω εξουσία στα υπάρχοντά μου να κάνω αυτό που θέλω;» Ο ληστής θέλει να πράξει το δίκαιο, αλλά τον προλαβαίνει ο θάνατος. Δεν περιμένω μόνο το έργο, αλλά αποδέχθηκα και την πίστη. Ήλθα, εγώ που ποιμαίνω ανάμεσα στα κρίνα, ήλθα να ποιμάνω μέσα στους κήπους. Βρήκα πρόβατο χαμένο, αλλά το αναλαμβάνω στους ώμους μου. Διότι πιστεύει, επειδή και ο ίδιος είπε: «Πλανήθηκα σαν πρόβατο χαμένο. Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου».

Τον ενέπαιξαν προσκυνώντας τον, αλλά εμπαίχθηκαν οι ίδιοι εμπαίζοντας· διότι ομολόγησαν τη δική τους δουλεία. Τον έντυσαν με χλαμύδα χλευάζοντάς τον· επομένως, με τα ίδια τους τα χέρια τον έντυσαν ως βασιλιά. Τον στεφάνωσαν με αγκάθια ως χέρσο χωράφι· του κέρασαν ξύδι ως άχρηστο αμπέλι· του προσέφεραν χολή ως αφιλόξενος λαός· του έδωσαν σπόγγο ως ιατρό των ψυχών· του προσέφεραν κάλαμο, με τον οποίο εκδιώχθηκαν εγγράφως· τον συσταύρωσαν με ληστές, αλλά βρήκε θυρωρό του παραδείσου ανάμεσα σε αυτούς που σταύρωσαν για να τον προσβάλουν· «Κύριε», λέει, «μνήσθητί μου στην βασιλεία σου».

Δες τον κατανενυγμένο δούλο. Δες τον ταπεινόφρονα ικέτη της φιλανθρωπίας. Ο ίδιος δεν τολμά να ζητήσει τίποτα. Δεν είπε: δώσε μου τα κλειδιά, που έδωσες στον Πέτρο, ούτε έναν από τους θρόνους, τους οποίους η μητέρα των γιων του Ζεβεδαίου παρακάλεσε να λάβουν. Και τι χρειάζεται να μιλάμε για υπερβολικά μεγάλα πράγματα; Αλλά ούτε τον τελώνη δεν μιμήθηκε, ο οποίος είπε: σπλαχνίσου με τον αμαρτωλό. Ούτε συγχώρεση αμαρτιών ζήτησε, διότι έβλεπε ότι είχε πολλές· γι' αυτό ζήτησε μόνο να τον θυμηθεί στη βασιλεία. Στην κρίση του βασιλιά άφησε το τι πρέπει να του χαρίσει και πώς να σπλαχνιστεί τον δούλο. Εγώ, Δέσποτα, λέει, δεν έχω το θάρρος να ζητήσω τίποτα. Ας μου δοθεί μόνο τούτο: όταν ανέλθεις στη βασιλεία σου, όταν τρέχει μπροστά σου αγγελικός στρατός, όταν σε προϋπαντούν σύννεφα δικαίων, όταν από τα αυλάκια των τάφων θερίζονται δεμάτια νεκρών, όταν ανοίγονται τα βιβλία με τις πράξεις του καθενός, τότε θυμήσου με, λέγοντας: με σταύρωσε κάποτε ο λαός των Εβραίων και όλοι απαρνήθηκαν την οικειότητά μου· ξεπέρασαν τις φωνές των πετεινών, αρνούμενοι εμένα οι πιο γνήσιοι από όλους τους δικούς μου. Κανείς συμπονετικός δεν στάθηκε δίπλα μου όταν ήμουν κρεμασμένος, αλλά αυτοί που τους έθρεψα με το σώμα μου, με κοίταζαν από μακριά να σφαγιάζομαι. Ο πρώτος από τους μαθητές μου, έγινε ο πρώτος από εκείνους που τράπηκαν σε φυγή· ο Πέτρος· με όρκους επιβεβαίωσε την αποξένωσή του από εμένα. Ο Ανδρέας δραπέτευσε σαν άνανδρος· ο Ανδρέας ο αδελφός του Πέτρου· ήταν αδελφός του Πέτρου, τόσο στην άρνηση όσο και στη φύση.

Ερχόταν λοιπόν στο κελλί μου, κι εγώ πήγαινα σε αυτόν. Διότι ωφελούμουν από τη συναναστροφή με τον άνδρα, και θαύμαζα βλέποντας τόση επίγνωση σε έναν βάρβαρο άνθρωπο, επειδή καταγόταν από τα δυτικά μέρη. Και δόξαζα τον Θεό, ο οποίος δεν θέλει να χαθεί κανείς, αλλά όλοι να φτάσουν σε μετάνοια. Και θυμήθηκα το ευαγγελικό ρητό που λέει: αλήθεια σας λέω, ότι πολλοί θα έρθουν από ανατολή και δύση, και θα παρακαθίσουν μαζί με τον Αβραάμ και τον Ισαάκ και τον Ιακώβ στη βασιλεία των ουρανών, ενώ οι υιοί της βασιλείας θα ριχτούν στο απώτερο σκοτάδι. Εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των δοντιών. Και αναστενάζοντας είπα: Γλίτωσέ μας, Κύριε, από το απώτερο σκοτάδι και τον κλαυθμό και τον τριγμό των δοντιών, και θυμήσου μας με την εύνοια που δείχνεις στον λαό σου. Επισκέψου μας με τη σωτηρία σου, ώστε να δούμε την αγαθότητα των εκλεκτών σου, να ευφρανθούμε με τη χαρά του έθνους σου, να δοξαστούμε μαζί με την κληρονομία σου. Θυμήσου μας, Κύριε, όπως τον ληστή, όταν έρθεις στη βασιλεία σου, και ανάστησε τα σώματά μας από τα μνήματα με δόξα, αξιώνοντάς μας την αρπαγή των δικαίων μέσα σε νεφέλες, ώστε να κληρονομήσουμε κι εμείς έστω και ένα μικρό μέρος του αγίου σου όρους, με τις πρεσβείες των αγίων σου. Αμήν.

Και παρ' όλα αυτά δεν δίστασε, ούτε έκλινε τον νου του προς την απιστία, αλλά με λαμπρή φωνή τού είπε: Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου. Ω, τι θαυμαστός ληστής που λήστεψε τη βασιλεία των ουρανών! Ω, τι ιερή φωνή που κληρονόμησε τον παράδεισο! Ω, τι ασύγκριτη πίστη που κατατρόπωσε όλη τη δολιότητα του δαίμονα! Τι είδες, ω ληστή, για να αποκρίνεσαι έτσι; Άνθρωπος φαινόταν ο Χριστός, και ως καταδικασμένος άνθρωπος κρεμόταν μαζί σου πάνω στο ξύλο.

Ναι, Χριστέ, ο μόνος χορηγός της ζωής, κάνε δεκτή τη δέησή μου και σκέπασε τις ανομίες μου από τους γνωστούς μου, ενθυμούμενος τα δάκρυα που έχυσα ενώπιον των αγίων μαρτύρων σου, ώστε να ελεηθώ εκείνη τη φρικτή ώρα και να σκεπαστώ κάτω από τις πτέρυγες της χάριτός σου. Ναι, Δέσποτα, δείξε σε εμένα τον αμαρτωλό την άφατη φιλανθρωπία σου και κάνε με συμμέτοχο με εκείνον τον ληστή, ο οποίος με έναν μόνο λόγο έγινε κληρονόμος του παραδείσου.

Ο φιλάνθρωπος Δεσπότης θέλει, σαν μέσα από διάφορες αφορμές, να αναθέσει αυτόν τον ζυγό σε όλους· διότι έκανε τον διαμερισμό, κατανέμοντας στον καθένα το φορτίο ανάλογα με τη δική του δύναμη. Κατά τον καιρό, λοιπόν, που κατασκευάστηκε η σκηνή στους Εβραίους, πρόσταξε να υπάρξει κοινωνία σωτηρίας μεταξύ πλουσίων και φτωχών, ώστε ο καθένας να προσφέρει την καρποφορία του ανάλογα με τη δύναμή του. Αν κάποιος πρόσφερε χρυσό, άλλος πρόσφερε μαργαριτάρια και άλλος πολύτιμους λίθους· ο φτωχός πρόσφερε τρίχες και άλλος κατεργασμένα δέρματα· η πλούσια έδωσε μετάξι και η χήρα βαμμένο μαλλί· και μέσω πλουσίων και φτωχών ολοκληρώθηκε όλη η κατασκευή της σκηνής, και αφού στολίστηκε από όλους, τους στόλισε όλους. Διότι ο Κύριος αποδέχθηκε από τον καθένα, από πλούσιους και από φτωχούς, τις προσευχές, θέλοντας να δείξει ότι, όπως ακριβώς αποδέχθηκε τα είδη από τον καθένα ανάλογα με τη δύναμή του για την κατασκευή της σκηνής, έτσι αποδέχεται απροσωπόληπτα και από τον καθένα τις προσευχές του, σε αρμονία με τις δικές του πράξεις. Θέλει, λοιπόν, ο Δεσπότης, μέσα από ποικίλες αφορμές, να μας οδηγήσει προς τη σωτηρία. Διότι και ο Εχθρός μηχανεύεται ομοίως, μέσω διαφόρων προφάσεων, να εξοντώσει· και όπως ακριβώς ο ληστής με έναν λόγο εξομολόγησης έγινε πολίτης του παραδείσου, έτσι, με έναν λόγο βλασφημίας, όταν κάποιος χάνεται, γίνεται ένοχος της γέεννας.

Αλλά επειδή φθάσαμε σε αυτό το σημείο, αναλύοντας τις διαφορές των ψυχών, και μάλιστα έχοντας ως αφετηρία την ίδια την αλήθεια και όντας το παράδειγμα τέλειο, ότι άλλη μεν είναι η ψυχή του ανθρώπου και άλλη του ζώου, και ότι δεν ήλθε για να σώσει την ψυχή του ζώου, αλλά του ανθρώπου, διότι τα ζώα δεν υπόκεινται σε κρίση. Διότι οι άνθρωποι είναι αυτοί που κληρονομούν τη βασιλεία των ουρανών και οι άνθρωποι είναι που κρίνονται. «Διότι αυτοί θα απέλθουν σε κρίση αιώνια και οι άλλοι σε ζωή αιώνια», λέγει ο Μονογενής. 40. Τι συμβαίνει όμως με εκείνους που ερευνούν αυτά τα ζητήματα; Όταν φθάσουν στο σημείο αυτό και δεν αντιληφθούν τη σαφήνεια του ρητού, δυσανασχετούν, σκεπτόμενοι μάλλον πράγματα αντιφατικά, παρά αναζητώντας όσα τους είναι ωφέλιμα. Διότι, για παράδειγμα, ο Ματθαίος αναφέρει δύο δαιμονιζομένους, ενώ ο Λουκάς διηγείται περί ενός. Επιπλέον, ο ένας από τους ευαγγελιστές λέγει ότι οι συσταυρωθέντες ληστές τον βλασφημούσαν, ενώ ο άλλος όχι, αναφέροντας ότι όχι μόνο δεν βλασφημούσαν και οι δύο, αλλά διασώζει και την απολογία του ενός. Διότι πράγματι «επιτιμούσε τον άλλο, και του έλεγε ότι: δεν φοβάσαι εσύ τον Θεό, αφού βρισκόμαστε υπό την ίδια καταδίκη; Ετούτος όμως ο άγιος δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». Και επιπλέον αυτών αναφώνησε λέγοντας: «Θυμήσου με, Ιησού, όταν έλθεις στη βασιλεία σου», και ο Σωτήρας του απάντησε: «Αλήθεια σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Αυτά, λοιπόν, δίνουν την εντύπωση ότι υπάρχει κάποια διαφωνία στην Αγία Γραφή. Εντούτοις, όλα είναι απολύτως ομαλά και εναρμονισμένα.

Τι λοιπόν; Λέγοντας ότι εισακούστηκες, μήπως εκφώνησες κάποιον μακροσκελή λόγο; Μήπως συνέταξες κάποιον εκτενή κατάλογο από ονόματα και ρήματα; «Σε καμία περίπτωση», λέει ο Δαβίδ· «διότι ο Θεός δεν έχει ανάγκη από πολυλογία, αφού αρκείται έστω και σε έναν μόνο στεναγμό». Αυτό και μόνο έλεγα όταν προσευχόμουν: «Οικτείρησόν με και εισάκουσε την προσευχή μου». Αυτά θα μπορούσε να πει και ο ληστής πάνω στον σταυρό προς τον Κύριο· διότι, αφού μίλησε και τον επικαλέστηκε μέσα στη θλίψη του λέγοντας: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου», εισακούστηκε, και αντί για τον σταυρό κατοίκησε στον παράδεισο και έγινε πολίτης του ουρανού.

Αλλά ο λόγος επιθυμεί να προσπεράσει αυτά ως γνωστά, και να εξετάσει τώρα στην κατάλληλη στιγμή ένα από τα ζητήματα που μας απασχόλησαν προηγουμένως: Όταν ο άνθρωπος εξορίστηκε από τον παράδεισο, τάχθηκε να φρουρεί την είσοδο η στρεφόμενη φλογίνη ρομφαία. Και η αιτία αυτής της πρόνοιας του Θεού ήταν να μην προχωρήσει ο άνθρωπος στο ξύλο της ζωής, και το αγγίξει, και παραμείνει αθάνατος. Θυμάστε βεβαίως τα όσα ερευνήσαμε· και θυμάστε, όπως είναι φυσικό, και τις απαντήσεις που βρήκαμε για το ζήτημα αυτό· αλλά αν επρόκειτο να τα εξετάσουμε πάλι από την αρχή, και να αναπτύξουμε ολόκληρο το θέμα, η παράταση θα ξεπερνούσε τον διαθέσιμο χρόνο. Το ζητούμενο λοιπόν ήταν το εξής: Αν ο παράδεισος είναι άβατος και για τους αγίους εξαιτίας της στρεφόμενης ρομφαίας· και αν οι αθλητές της πίστεως αποκλείονται από τον παράδεισο· ποια είναι λοιπόν η υπόσχεση για την οποία αναλαμβάνουν τους αγώνες της ευσέβειας, και μήπως θα έχουν μικρότερη ανταμοιβή από τον ληστή, προς τον οποίο ο Κύριος είπε: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο»; Καίτοι ο ληστής δεν προσήλθε με τη θέλησή του στον σταυρό· αλλά, επειδή βρέθηκε κοντά στη σωτηρία, είδε ο οξυδερκής και ευφυής κλέφτης τον θησαυρό, και, βρίσκοντας την ευκαιρία, άρπαξε ως λάφυρο τη ζωή, αξιοποιώντας καλά και εύστοχα την κλεπτική του τέχνη, λέγοντας: «Κύριε, μνήσθητί μου στην βασιλεία σου». Και έπειτα, εκείνος μεν αξιώνεται τον παράδεισο· ενώ για τους αγίους η φλογίνη ρομφαία εμποδίζει την είσοδο;

Εσύ που διέκοψες τη φλόγα της πύρινης ρομφαίας και επανέφερες στον παράδεισο τον άνθρωπο που συσταυρώθηκε μαζί σου και προσέπεσε στους οικτιρμούς σου, «θυμήσου» και εμένα «στη βασιλεία σου», διότι και εγώ συσταυρώθηκα μαζί σου, «καθηλώνοντας από τον φόβο σου τις σάρκες μου και έχοντας φοβηθεί από τις κρίσεις σου».

Αλλά, ω ξύλο μεγαλοπρεπέστερο από τον ουρανό και που ξεπερνάς τις ουράνιες αψίδες, ω ξύλο τρισμακάριστο που μεταφέρεις τις ψυχές μας στον ουρανό, ω ξύλο που εξασφάλισες στον κόσμο τη σωτηρία και εκδίωξες τον στρατό του διαβόλου, ω ξύλο που έστειλες ορμητικά τον ληστή στον παράδεισο και τον αξίωσες να χορεύει μαζί με τον Χριστό· «Αλήθεια, αλήθεια σου λέω ότι σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Ας μιμηθούμε την αγαθή προαίρεση του φονιά, ή μάλλον του πνευματοφόρου, εξαιτίας της πίστης που έδειξε στη συνέχεια. Διότι, τι λέει; «Θυμήσου με, Κύριε, στη βασιλεία σου.» Και με μία συγκατάθεση πίστης κατοικεί στον παράδεισο και περιδιαβαίνει τους ουρανούς. «Διότι, αλήθεια σου λέω», λέει, «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Ας παραμείνουμε και εμείς κοντά στον σταυρό του Σωτήρα, επαναλαμβάνοντας αυτά τα λόγια: «Κύριε, θυμήσου με στη βασιλεία σου», ώστε να γίνουμε και εμείς μέτοχοι του παραδείσου και να απολαύσουμε τη βασιλεία των ουρανών.

«Ούτε εσύ δεν φοβάσαι τον Θεό, εφόσον βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη; Και εμείς μεν δικαίως· διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε. Πες εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς.» Ανέβηκε ο ληστής και γίνεται ιερέας, όχι θυσιάζοντας πρόβατα, αλλά προσφέροντας μετάνοια, θυσία ανώτερη από την ιουδαϊκή. «Και εμείς μεν δικαίως· διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε· αυτός όμως δεν έπραξε τίποτε το άτοπο.» Ένας ληστής γίνεται συνήγορος, και οι Ιουδαίοι κατήγοροι. «Διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε· αυτός όμως δεν έπραξε τίποτε το άτοπο· είναι δίκαιος, αθώος, καθαρός.» Και του λέει: «Θυμήσου με, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου.» Ω, φιλοσοφία του ληστή! Δεν ζητά χρήματα, ούτε απαλλαγή από την κόλαση, ούτε απαλλαγή από την τιμωρία. Δεν του λέει: «Κατέβασέ με από τον σταυρό». «Δεν σημαίνουν τίποτε για εμένα», λέει, «αυτά τα πάθη. Ύψωσα τα φτερά μου ψηλότερα.»

Δεν έχω τίποτα το κοινό με την παρούσα ζωή· σπεύδω προς εκείνην που δεν έχει τέλος. Τα παρόντα τα θεωρώ ιστό αράχνης· όλα είναι σκιά, φύλλα που χάνονται. «Θυμήσου με, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Ω, φιλοσοφία του ληστή! Σταυρό βλέπει, και βασιλεία ομολογεί. Νεκρούς ανέστησε ο Χριστός, και οι Ιουδαίοι τον σταύρωσαν· ο ληστής τον είδε να σταυρώνεται και τον προσκύνησε. Ούτε εκείνους ωφέλησαν τα θαύματα, ούτε τούτον έβλαψε το σκάνδαλο, αλλά αναδεικνύεται υψηλότερος. «Θυμήσου με, Κύριε». Τι απαντά λοιπόν ο Χριστός; «Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Γιατί να περιμένεις και να καθυστερείς;» Ταχεία η αίτηση, ταχύτερη η δωρεά από Εκείνον που δύναται να πράξει τα πάντα υπερεκπερισσού, πέρα από όσα ζητούμε ή σκεφτόμαστε.

Τα ακροθίνια της κακίας καταλύονταν εκ προοιμίου, ώστε κανένας από τους αμαρτωλούς να μην απελπίζεται για τη δική του σωτηρία. «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Δεν σε παραδίδω στους δούλους, ούτε σε δίνω στα Σεραφείμ, ούτε σε παρατάσσω με τα Χερουβείμ. Όταν ήρθαν τα λυπηρά, τα Χερουβείμ φρουρούσαν· τώρα στα χαρμόσυνα, εγώ ο ίδιος σε αναδέχομαι. Σήμερα θα είσαι μαζί μου.» Πες μου, ω αιρετικέ, μήπως είπε στον Πατέρα: «Σε παρακαλώ, άφησέ με να εισαγάγω τον ληστή»; Μήπως υπήρξε ανάγκη για προσευχή; Όχι. Γιατί; Επειδή ήταν μεγάλη η πίστη του ληστή· διότι δεν του είπε: «Προσευχήσου», αλλά: «Μνήσθητί μου». «Μεγάλη πίστη προσέφερες, μεγάλη χάρη λαμβάνεις. Αμήν σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Με αυθεντική εξουσία ανοίγεται η παλαιά πατρίδα. Τα Χερουβείμ φρουρούν, αλλά εγώ κάθομαι πάνω από τα Χερουβείμ· ο νόμος το εμποδίζει, αλλά εγώ είμαι ο νομοθέτης και ο κύριος, που μεταβάλλω τις καταστάσεις και μεταθέτω τις ουσίες. Δεν ήλθα και βρήκα τη φύση ακρωτηριασμένη, τον τυφλό να μην έχει μάτια; Δεν απέδωσα αυτό που του έλειπε; Δεν ήλθα και βρήκα τη φύση παραλυμένη; Δεν τη στερέωσα; Δεν ήλθα και βρήκα τον Λάζαρο νεκρό εδώ και τέσσερις ημέρες; Δεν τον έβγαλα από το μνήμα, όντας δεσπότης, κύριος και δημιουργός; Αμήν σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Ακούγοντας αυτά ο διάβολος αφανιζόταν λέγοντας: «Αλίμονό μου».

Και αυτό δεν είναι παράξενο· διότι παραβίασε τις πύλες του παραδείσου, μετατρέποντας την τέχνη του σε σωτηρία. Πάνω στον σταυρό βρισκόταν ένας αμνός και δύο λύκοι· όμως ο ένας παρέμεινε γήινος στο φρόνημά του, ενώ ο άλλος ήδη μεταβαλλόταν, λέγοντας: «Μνήσθητί μου, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Ω, τι δύναμη έχει ο Ιησούς! Ο ληστής γίνεται ήδη προφήτης, κηρύσσοντας από τον σταυρό: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Διότι, τι το βασιλικό βλέπεις, ω ληστή; Ράπισμα, εμπτυσμό, καρφιά και ξύλο, και τους χλευασμούς των Ιουδαίων, και τη λόγχη των στρατιωτών να έχει ήδη γυμνωθεί. «Αλλά δεν βλέπω», απαντά, «αυτά που φαίνονται· βλέπω αγγέλους να παραστέκονται, τον ήλιο να κρύβεται, το καταπέτασμα να σχίζεται, τη γη να τρέμει, τους νεκρούς να ετοιμάζονται ήδη να εξέλθουν από τα μνήματα. Ο Ιησούς τους δέχεται όλους, Εκείνος που έδωσε το ίδιο δηνάριο ακόμη και στους εργάτες που προσήλθαν κατά την ενδέκατη ώρα: Αμήν, σου λέγω (λάβε και εσύ το αμήν, ω ληστή, που σήμερα είσαι ληστής), σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο».

Πόση δύναμη έχει, ώστε να του αποφέρει τόσα αγαθά; «Θυμήσου με», λέει, «στη βασιλεία σου». Και τι σημαίνει αυτό; Ζήτησε να λάβει αγαθά, χωρίς να έχει επιδείξει προθυμία μέσα από έργα· όμως Εκείνος που γνώριζε την καρδιά του, δεν έδωσε προσοχή στα λόγια, αλλά στη διάθεση του νου του. Διότι, ενώ εκείνοι που είχαν απολαύσει τις προφητικές διδασκαλίες, που είχαν δει τα σημεία, που είχαν γίνει θεατές των θαυμάτων, έλεγαν για τον Χριστό ότι έχει δαιμόνιο και ότι πλανά το πλήθος, ο ληστής, χωρίς να έχει ακούσει προφήτες, χωρίς να έχει δει θαύματα, βλέποντάς τον καρφωμένο πάνω στον σταυρό, δεν έδωσε σημασία στην ατιμία, δεν είδε την αδοξία, αλλά ατενίζοντας την ίδια τη θεότητα, λέει: «Θυμήσου με στη βασιλεία σου». Πρωτοφανές είναι αυτό και παράδοξο. Σταυρό βλέπεις και θυμάσαι βασιλεία; Τι το άξιο βασιλείας είδες;

Δικαίως σε στηλίτευε από παλιά ο προφήτης φωνάζοντας: «Το στόμα του είναι γεμάτο από κατάρα, πίκρα και δόλο· κάτω από τη γλώσσα του υπάρχει κόπος και πόνος»· «σαν ακονισμένο ξυράφι εργάστηκες τον δόλο»· και συ καταφιλούσες τον Δεσπότη σου. Πλησίασε, φίλησε· ο Σωτήρας το ανέχεται με μακροθυμία, χωρίς να αποστρέφεται τη δυσωδία του φιλήματός σου, αλλά ζητώντας πίσω από τα χείλη σου τη χάρη που σου έδωσε, ως οφειλόμενο χρέος. Ω, πόσο φοβερό πράγμα είναι η φιλαργυρία! Εξαιτίας αυτής, ο μαθητής, αφού αποκόπηκε από την αποστολική χορεία, κληρονομεί το σκοινί του πνιγμού και αναδεικνύει άξιο της αγχόνης τον λαιμό του, από τον οποίο προήλθαν τα λόγια της προδοσίας. Ω, πόσο μεγάλο αγαθό είναι η νήψη! Διότι χάρη σε αυτήν ο ληστής πήδηξε από τον σταυρό στον Παράδεισο· επειδή, καθώς είδε τον Δεσπότη να κρέμεται στο μέσον και όλη την κτίση να συγκλονίζεται από τον φόβο, και τον μεν ήλιο να καλύπτεται από βαρύ πένθος, το δε φως της ημέρας να υποχωρεί, τα στοιχεία της φύσης να αρνούνται την τάξη τους, τις πέτρες να σχίζονται — μόλις τα παρατήρησε όλα αυτά, και έπειτα αφού εξέτασε τη δική του συνείδηση και χωρίς να αγνοεί τις πράξεις του συλληστή του, βλέποντας την κτίση να κλυδωνίζεται εδώ κι εκεί και να τρέμει, αναγνώρισε τον Δεσπότη όλων αυτών που έτρεμαν στο πρόσωπο Εκείνου που βρισκόταν στο μέσον, και αφού τον αναγνώρισε, αμέσως αναφώνησε: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου».

Τι απάντησε λοιπόν σε αυτά ο αποδότης των μισθών, ο γενναιόδωρος στις ευεργεσίες Χριστός; Ενώ ο ληστής ζήτησε κάτι μελλοντικό, Εκείνος του προσέφερε τη χάρη χωρίς αναβολή· διότι, όταν εκείνος είπε: «Θυμήσου με, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου», ο Δεσπότης αποκρίθηκε αμέσως λέγοντας: «Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο.» Είναι αληθινή η Γραφή που λέει: «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω: Ιδού, είμαι παρών.» Στον ίδιο τον Χριστό ανήκει η δόξα, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Βλέπεις πώς θέλει ο Κύριος να τον μνημονεύουμε εμείς οι ίδιοι; Ας μνημονεύουμε, λοιπόν, φιλόχριστοι, πάντοτε τον Θεό, και ας μην τον λησμονούμε, για να μην επιπλήξει και εμάς το Άγιο Πνεύμα, λέγοντας ότι εγκατέλειψες τον Θεό που σε γέννησε, και λησμόνησες τον Θεό που σε τρέφει. Αλλά ας μην παύσουμε να μνημονεύουμε τον Θεό, και, προκειμένου να μνημονευθούμε κι εμείς από Εκείνον, ας μη διστάζουμε να του κραυγάζουμε: «Μνήσθητι ημών, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Και όπως ακριβώς είναι καλό να μνημονεύουμε τον Θεό εξαιτίας εκείνης της ακόρεστης ευφροσύνης, έτσι πάλι μεγάλο κέρδος και ωφέλεια θα έχει η μνήμη, όχι μόνο των ευχάριστων και των άλλων χαροποιών γεγονότων, αλλά και των σκυθρωπών και των λυπηρών.

Είδαν μόνο τον αμπελώνα σου, μόνο με τα μάτια τους συμμετείχαν μαζί μας στην εργασία, έδειξαν τα πρόσωπά τους, αλλά δεν κατόρθωσαν κανένα έργο· έγιναν μάρτυρες των μόχθων, όχι συμμέτοχοι. Και τους έκανες ίσους με εμάς, που βαστάξαμε το βάρος της ημέρας και τον καύσωνα; Εμείς φλεχθήκαμε από τις ηδονές, αλλά δεν κατασβεστήκαμε χάρη στις αρετές· εμείς διωχθήκαμε για χάρη σου, εμείς υπομείναμε μύριους πόνους, για να πλατύνουμε την περιουσία σου· και τώρα φεύγουμε από εδώ λαμβάνοντας μισθούς όμοιους με αυτούς που δεν κόπιασαν όμοια με εμάς· ο πόνος είναι ανόμοιος, και το κέρδος παρόμοιο· ο κόπος είναι άνισος, και η δόξα ισάξια. Αυτοί οι έσχατοι εργάστηκαν μόνο μία ώρα. Μόνο και μόνο επειδή για μία ώρα έκλαψε κοντά σου η πόρνη γυναίκα, και έλυσε τα μαλλιά της, τα οποία προηγουμένως έπλεκε αμαρτωλά, και φίλησε τους άχραντους πόδες σου με σώφρονα χείλη, και προσέφερε σε εσένα τον επουράνιο επίγειο μύρο, της παραχώρησες τα πρεσβεία της θυγατέρας και της παρθένου. Μόνο και μόνο επειδή για μία ώρα ένας ληστής, σταυρωμένος πάνω στον σταυρό, κατέφυγε σε εσένα και φώναξε: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου», εξαιτίας αυτής μόνο της φωνής τού άνοιξες τον Παράδεισο. Μόνο και μόνο επειδή για μία ώρα μετανόησε ο Παύλος, ο διώκτης και πολέμιος, αναδείχθηκε Ευαγγελιστής.

Κύριε, γίνε ίλεως σε εμένα τον αμαρτωλό. Ο άλλος πάλι, σαν απεγνωσμένος ληστής, ανακραύγαζε: Κύριε, θυμήσου με όταν έλθεις στη βασιλεία σου. Εκείνη δε, καταδιωκόμενη από την πορνεία, κατέφυγε σε αυτόν σαν σε βασιλικό ανδριάντα, πιστεύοντας ότι αυτός είναι ο βασιλέας της δικαιοσύνης, ο οποίος φέρει ως πορφύρα το πήλινο σώμα, πράγμα παράδοξο για τη θεία τιμή του, και προσμένοντας από αυτόν τη δικαιωτική απάντηση στη δέησή της εναντίον των εχθρών της.

Ανέβηκε στο ξύλο θεραπεύοντας το ξύλο του παραδείσου, και βοά: Πάτησα τον ληνό μόνος, και κανείς δεν ήταν μαζί μου, ούτε άγγελος, [ούτε πρέσβης, ούτε αρχάγγελος,] ούτε προφήτης, ούτε βασιλιάς, κανείς από τους δικαίους δεν ήταν μαζί μου· και μόνο ένας ήταν μαζί μου, ο οποίος δεν συνέτριψε μαζί μου τον θάνατο, αλλά κληρονόμησε μαζί μου τον παράδεισο· ήταν μαζί μου πάνω στο ξύλο, όχι μαζί μου στον πόλεμο εναντίον του θανάτου. Διότι, λέει, ο Κύριος είναι αυτός που συντρίβει τους πολέμους, Κύριος είναι το όνομά Του. Ένας ληστής ομολόγησε. Ω, τι παράξενα και παράδοξα πράγματα! Ο ληστής βρίσκεται με τον Χριστό, και ο μαθητής Ιούδας με τον διάβολο· το φως έγινε σκοτάδι, και το σκοτάδι μεταβλήθηκε σε φως· ο αμνός έγινε λύκος, και ο λύκος αμνός. Ο ληστής, έχοντας τα χέρια καρφωμένα με τα καρφιά, με πιστή φωνή ασπαζόταν τον Δεσπότη λέγοντας: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία Σου»· ενώ ο μαθητής προσφέροντας φιλί με τα χείλη, στην καρδιά του ετοίμασε το ξίφος· με τα χείλη εξέφραζε χαρά, και από την καρδιά του ανέδιδε δόλο, λέγοντας: «Χαίρε, Ραββί»· έπειτα Τον φιλά, και στρεφόμενος προς τους Ιουδαίους έλεγε, με νεύμα και όχι με λόγια: «Αφού Τον δέσετε, πάρτε Τον». Ω παράνομε Ιούδα, πού προστάζεις να οδηγηθεί Εκείνος που λέει: «Ο ουρανός είναι ο θρόνος Μου, και η γη υποπόδιο των ποδιών Μου»;

Σε ασπάζομαι, Ιούδα, όχι για να σου δωρίσω αγάπη, την οποία απέρριψες, αλλά για να κενώσω τη χάρη, την οποία σου έδωσα· διότι ένα ανάξιο δοχείο δεν δύναται να βαστάξει επουράνιο μύρο. Τι όμως να πω για τον Ιούδα; Ο Πέτρος, ο οποίος έλαβε το κλειδί της βασιλείας, βλέποντας τον Βασιλέα της δόξης να σταυρώνεται, έριξε τα κλειδιά και έφυγε· και ο ληστής, ο οποίος παραβίαζε τις θύρες των ανθρώπων, αυτός άρπαξε τα κλειδιά του παραδείσου. Ο Πέτρος, ο οποίος έλεγε: «Ακόμη και αν χρειαστεί να πεθάνω μαζί σου, δεν πρόκειται να σε απαρνηθώ», τον απαρνήθηκε τρεις φορές· και ο ληστής, ο οποίος δεν έδωσε υποσχέσεις με λόγια, αλλά με έργα πεθαίνοντας μαζί του για την ανάσταση, έλεγε: «Κύριε, μνήσθητί μου, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Ο ληστής δεν πτοήθηκε από αρχές και εξουσίες, και ο Πέτρος δεν άντεξε την απειλή μιας υπηρέτριας· ο ληστής έκραξε: «Κύριε», και ο Πέτρος: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν», τον οποίο προ ολίγου αποκαλούσε Υιό του Θεού. Ο Πέτρος, που περπάτησε πάνω στη θάλασσα, απαρνήθηκε Εκείνον που βάδισε πάνω στην υγρή φύση· και ο ληστής, που δεν βάδισε πάνω στα νώτα της θάλασσας, αλλά επιβουλευόταν τις πύλες των πλουσίων, έκραζε: «Κύριε». Οι υιοί του Ζεβεδαίου, οι οποίοι έλεγαν: «Δυνάμεθα να πιούμε το ποτήριο, το οποίο πρόκειται να πιείς» (διότι περί αυτού επρόκειτο), την ώρα του ποτηρίου έφυγαν· και ο ληστής άρπαξε από τα χέρια των υιών του Ζεβεδαίου το ποτήριο της σωτηρίας, λέγοντας: «Ποτήριο σωτηρίου θα λάβω, και το όνομα του Κυρίου θα επικαλεστώ».

Ο Θωμάς, ο περίεργος ερευνητής του ακατάληπτου μυστηρίου, έλεγε στους συμμαθητές του: «Ας πάμε και εμείς να πεθάνουμε μαζί του»· και βλέποντάς τον να σταυρώνεται, έφυγε. Τον βλέπει να σταυρώνεται και φεύγει· τον βλέπει να ανασταίνεται και διστάζει, λέγοντας: «Εάν δεν βάλω το δάχτυλό μου στον τύπο των ήλων και το χέρι μου στην πλευρά του, δεν πρόκειται να πιστέψω». Αλλά ο φιλάνθρωπος Θεός, ο οποίος κατέβηκε για ένα πρόβατο, δεν περιφρόνησε το ένα αυτό πρόβατο, αλλά το σηκώνει στους ώμους του και λέει: «Φέρε το χέρι σου εδώ και βάλ' το στην πλευρά μου. Στρατιωτική λόγχη ανέχθηκα και δεν θα ανεχθώ το αποστολικό δεξί χέρι;». Αλλά, ω ληστή των καλών (διότι σε εσένα απευθύνω τον λόγο), έμαθες να ληστεύεις, δεν διδάχθηκες να πιστεύεις· μαθητής δεν έγινες, και πώς αποκαλείς τον Δημιουργό λέγοντας: «Κύριε, μνήσθητί μου, όταν έλθεις στη βασιλεία σου»; Σωστά μίλησες, με ευσέβεια πίστεψες. Πολλές φορές λεηλάτησες ριψοκίνδυνα, πολλές φορές άνοιξες θησαυρούς πλουσίων, όμως τέτοιο μαργαριτάρι σαν τον Χριστό δεν βρήκες. Απόστολος δεν έγινες, δεν άκουσες τον νομοθέτη να λέει: «Θα δείτε τη ζωή σας να κρέμεται»· και πώς τρύγησες από το ξύλο τη ζωή; Δεν άκουσες τον Ησαΐα να λέει: «Με τον μώλωπα του πάθους του, τα πάθη των ανθρώπων δέχονται τη θεραπεία»· και πώς μέσα στα πάθη βρήκες τη θεραπεία;

Εάν αυτός δεν ήταν ο Δεσπότης της ζωής και του θανάτου, δεν θα καταβαλλόταν ο θάνατος πλησιάζοντάς τον, και τα μνήματα των αγίων δεν θα ανοίγονταν. Εάν αυτός δεν ήταν ο Κύριος του ναού, δεν θα έσκιζε ο ναός το ίδιο του το καταπέτασμα, βλέποντάς τον να σταυρώνεται. Εάν αυτός δεν ήταν εκείνος που δεν επιθυμεί τον θάνατο των αμαρτωλών, δεν θα είχε μεσιτεύσει υπέρ των αμαρτωλών λέγοντας: «Πατέρα, συγχώρεσέ τους· διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν». Διότι ο δικός του θάνατος ανασυνέστησε τα πάντα. Επειδή κατέρχεται στον Άδη και ανέρχεται μαζί με όλους. Γι' αυτόν τον λόγο κραυγάζω λέγοντας: «Κύριε, μνήσθητί μου». Δεν παρακαλώ κάποιον δούλο, λέγοντας: «Θυμήσου με, όταν ευτυχήσεις», αλλά: «Μνήσθητί μου, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Και τι του απαντά ο Δεσπότης; «Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο».

Μπορείς, και μάλιστα μπορείς πάρα πολύ. Προσευχήσου, κάνε ελεημοσύνη, άφησε κληροδότημα με διαθήκη στους φτωχούς. Εσύ αναχωρείς για τον άλλο κόσμο, και το έργο σου παραμένει. Και μη μου εισάγεις τη νοοτροπία των αιρετικών· μη μου λες: «Πώς σώζομαι;». Όταν ενεργεί ο Θεός, μην απαιτείς εξηγήσεις· όταν Εκείνος θεραπεύει, μην απελπίζεσαι. Στέκεται ο ιατρός χειρουργώντας και χορηγώντας αμέτρητα φάρμακα, και δεν του λες: «Πώς θεραπεύεις;», αλλά υποχωρείς στην επιστήμη του. Στην τέχνη του συνδούλου σου υποχωρείς και δεν περιεργάζεσαι τα πράγματα· και στη φιλανθρωπία του Θεού δεν παραχωρείς τη θέση σου; Μη λες: «Πώς;», αλλά να θαυμάζεις, να εκπλήσσεσαι, να δοξάζεις. Επειδή σε ρωτώ και εγώ, πώς σώθηκε ο ληστής; Ολόκληρο τον βίο του τον πέρασε με φόνους, με σφαγές, με αίματα, διέρρηξε οικίες, άρπαξε περιουσίες· δεν άλλαξε γνώμη, δεν μετανόησε όσο βρισκόταν στη γη. Από τους ανθρώπους καταδικάστηκε, και από τον Θεό στεφανώθηκε. Δεν ήταν κύριος της ζωής του, και έγινε κύριος της βασιλείας. Τα εγκόσμια τα έχασε, και τα επουράνια τα έλαβε. Πώς τα έλαβε; Πες μου. Με έναν λόγο. Διότι, τι είπε; «Μνήσθητί μου, Κύριε, εν τη βασιλεία σου». Και είχε τόση δύναμη αυτός ο λόγος; Δεν ίσχυσε μόνο ο λόγος, αλλά και η φιλανθρωπία του Θεού, η οποία, συγκερασμένη με τη μετάνοια, έκανε τον ληστή πολίτη του παραδείσου. Πώς; Δεν γνωρίζω πώς. Μην απαιτείς από εμένα να σου εξηγήσω τον τρόπο· επιζητώ μόνο να σωθώ, δεν περιεργάζομαι τον τρόπο της θεραπείας μου. «Απάλλαξέ με από την αρρώστια», παρακαλείς τον ιατρό, και δεν τολμάς να του πεις: «Πώς;».

Πρόσεχε με ακρίβεια τον λόγο· πρόσεχε, και συγκέντρωσε την προσοχή σου. Το έλεος του Θεού είναι άφατο, ανερμήνευτο, δεν μπορεί να κατανοηθεί, υπερβαίνει τον νου, νικά τον λογισμό. Αλλά, μολονότι το έλεος του Θεού είναι τέτοιο, προκειμένου να μη γίνουν οι άνθρωποι ράθυμοι και άχρηστοι ενώ ελεούνται, έχει ανάγκη και από τη δική μας συμβολή. Πρόσεξε αυτό που λέω: Ο Θεός ελεεί, αλλά δεν ελεεί απλώς, παρά λέει: «Δώσε και εσύ». Τι άραγε; Είναι σαν να λέει: «Έχεις αναρίθμητα φορτία αμαρτημάτων, έχεις πολλά σφάλματα· θέλω να τα ελαφρύνω. Βοήθησε και εσύ· όχι επειδή εγώ έχω ανάγκη από εσένα, αλλά επειδή θέλω και εσύ να συνεισφέρεις κάτι στη δική σου σωτηρία». Και πώς γίνεται αυτό, εγώ θα στο πω. Για παράδειγμα, ο ληστής σώθηκε, και εξάλειψε τόσα αμαρτήματα· αλλά όχι μόνο με το έλεος, αλλά και με τη δική του πίστη. Διότι τι λέει; «Μνήσθητί μου, Κύριε, στη βασιλεία σου». Τι συνεισέφερε ο Θεός στη δική του σωτηρία; Την άφεση των αμαρτιών.

Όταν ο Πέτρος αρνήθηκε κάτω, τότε εκείνος ομολόγησε επάνω. Και αυτά τα λέω όχι για να κατηγορήσω τον Πέτρο, μη γένοιτο, αλλά επειδή θέλω να καταδείξω τη μεγαλοψυχία του ληστή. Ο μαθητής δεν άντεξε την απειλή ενός ευτελούς κορασίου· ενώ ο ληστής, βλέποντας ολόκληρο πλήθος να τον περιστοιχίζει, να κραυγάζει, να μαίνεται, να εξακοντίζει βλασφημίες και σκώμματα, δεν έδωσε προσοχή σε αυτούς, δεν συλλογίστηκε τη φαινομενική ευτέλεια του Σταυρωμένου, αλλά, προσπερνώντας όλα αυτά με τα μάτια της πίστεως και αφήνοντας κατά μέρος τα ταπεινά εμπόδια, αναγνώρισε τον Δεσπότη των ουρανών και, προσπίπτοντας σε αυτόν, έλεγε: Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου. Ας μην προσπεράσουμε, λοιπόν, απλώς αυτόν τον ληστή, ούτε να ντραπούμε να λάβουμε ως δάσκαλο εκείνον τον οποίον ο Δεσπότης μας δεν ντράπηκε να εισαγάγει πρώτο στον Παράδεισο· ας μη ντραπούμε να λάβουμε ως δάσκαλο έναν άνθρωπο ο οποίος, πριν από ολόκληρη την ανθρώπινη φύση, αποδείχθηκε άξιος της πολιτείας των ουρανών, αλλά ας εξετάσουμε με ακρίβεια την κάθε λεπτομέρεια, για να γνωρίσουμε τη δύναμη του Σταυρού.

Είδες ολοκληρωμένη εξομολόγηση; Είδες πώς πάνω στον σταυρό απεκδύθηκε τα αμαρτήματα; Διότι λέει: «Λέγε εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς». Κανείς δεν τον ανάγκασε, κανείς δεν τον πίεσε, αλλά ο ίδιος εξέθεσε τον εαυτό του, λέγοντας: «Και εμείς μεν δικαίως· διότι υφιστάμεθα αυτά που αξίζουν για όσα πράξαμε· αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το πονηρό». Και μετά από αυτά λέει: «Θυμήσου με, Κύριε, στη βασιλεία σου». Δεν τόλμησε προηγουμένως να πει το «Θυμήσου με στη βασιλεία σου», εωσότου απέθεσε το φορτίο των αμαρτιών του μέσω της εξομολογήσεως.

Επομένως, και ο καλός βασιλιάς θυσιάζει τη ζωή του για τους υπηκόους του. Επειδή, λοιπόν, θυσίασε τη ζωή του, για τον λόγο αυτόν τον ονομάζω βασιλιά. «Μνήσθητί μου, Κύριε, στη βασιλεία σου». Δ΄. Είδες πώς ο σταυρός είναι σύμβολο και της βασιλείας;

Αυτά τα λέγω όχι για να περιφρονήσω τους προφήτες, αλλά για να υπερασπιστώ εκείνον που έλαβε τον παράδεισο. Διότι αυτός βλέπει τον Σωτήρα όχι πάνω σε βασιλικό θρόνο, ούτε να ομιλεί από τους ουρανούς, ούτε να δίνει εντολές μέσω κάποιου αγγέλου· τον είδε μέσα στην ύβρη και τον προσκυνά μέσα στη δόξα· τον είδε πάνω στον σταυρό και τον παρακαλεί σαν να κάθεται στον ουρανό. Τον βλέπει να καταδικάζεται και αποκαλεί βασιλιά τον Εσταυρωμένο και λέει: «Μνήσθητί μου, όταν έλθεις στη βασιλεία σου».