Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 23:43

Γι' αυτό, προκειμένου να έλθει ο Χριστός στον κόσμο και να υπογράψει ο ίδιος μέσω του Ευαγγελίου και να εκπληρώσει τις υποσχέσεις που δόθηκαν μέσω των προφητών στην κληρονόμο, <στο τέλος υπέρ της κληρονομούσης>, οι προφήτες προσεύχονταν. Διότι οι προφήτες γι' αυτό προσεύχονταν, όπως ακριβώς έλεγε ο ίδιος ο Κύριος: <Δεν ήλθα για να καταργήσω τον νόμο ή τους προφήτες, αλλά για να τους εκπληρώσω>. Εκπλήρωση, λοιπόν, του νόμου είναι ο Χριστός για τη δικαιοσύνη. Και πολλοί προσέχουν σε μια επιστολή, πριν από την αρχή, την υπογραφή στο τέλος. Η υπογραφή στο τέλος υπέρ τίνος γίνεται; <Υπέρ της κληρονομούσης>. Επομένως, επειδή έπρεπε να υπογράψει στο τέλος, όταν επρόκειτο να υποστεί το πάθος, λαμβάνει <κάλαμο στο δεξί του χέρι>, σύμβολο της υπογραφής, και ενδύθηκε πορφύρα, για να δείξει στην κληρονόμο ότι αυτός που υπογράφει είναι βασιλιάς και όχι κάποιος ιδιώτης. Και η επιγραφή τέθηκε πάνω στον σταυρό αντί για χαρτί, και μαζί με τον ληστή λέει προς τη ληστευμένη ως κληρονόμο: Θέλεις, ω Εκκλησία, να σου αναγνώσω την υπογραφή; <Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο>. Διότι σήμερα πεθαίνω και εσύ εισέρχεσαι στις νομές της κληρονομίας.

Εκείνος παραστάθηκε σε δύο ευνούχους, στον αρχιοινοχόο και στον αρχισιτοποιό, και ο Χριστός συσταυρώθηκε με δύο ληστές, με αυτόν εκ δεξιών και με αυτόν εξ ευωνύμων. Ο Ιωσήφ, από τους δύο ευνούχους, τον έναν τον παρέπεμψε στα βασίλεια, και ο Χριστός, από τους δύο ληστές, τον έναν τον εισήγαγε στη Βασιλεία: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Ο Ιωσήφ, κρατούμενος από την Αιγυπτία, της άφησε τα ενδύματα και εξήλθε. Ο Χριστός, κρατούμενος από τον θάνατο, εξήλθε και άφησε στον τάφο τα οθόνια που φορούσε: Και αφού έσκυψε ο Ιωάννης «βλέπει τα οθόνια». Η Αιγυπτία είχε τα ενδύματα, αλλά τον Ιωσήφ δεν τον κράτησε. Ο τάφος είχε τα οθόνια, αλλά τον Κύριο δεν τον κράτησε, διότι δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί από αυτόν. Γι' αυτό παρακαλώ, όσοι ακούμε για τον Ιωσήφ, ας γίνουμε μιμητές της σωφροσύνης του.

Τέτοιος ήταν ο ληστής, του οποίου την κρίση ο Ιησούς, ενώ σταυρωνόταν, εξήγαγε κατά το μεσημέρι, στο μέσο της ημέρας, και έφερε τη δικαιοσύνη γι' αυτόν στο φως, δηλαδή την κατέστησε γνωστή σε όλους. Διότι η φωνή που απευθύνθηκε σε αυτόν, «Αμήν, αμήν σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο», έγινε φανερή στην οικουμένη, ή μάλλον έγινε φως για την οικουμένη, αποτελώντας προτροπή για όλους όσοι βρίσκονται σε μετάνοια. Δεν θα είναι, λέγει, συγκεκαλυμμένη η λαμπρότητα της δικαιοσύνης, όπως είναι τώρα, αλλά επιφανής όπως ο ήλιος το μεσημέρι, όπως ακριβώς λέγει ο Κύριος: «Τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν ως ο ήλιος στη βασιλεία του Πατρός αυτών».

Ταλαίπωροι οι αχάριστοι Ιουδαίοι, ενώ τέτοια και τόσα μεγάλα σημεία και ευεργεσίες έγιναν σε αυτούς, αντί να δοξάζουν και να ευλογούν για όσα συνέβαιναν Εκείνον που ήλθε ανάμεσά τους, εξ αντιθέτου έλεγαν: «Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό». Ο ήλιος, βεβαίως, συνέστελλε τις ακτίνες του, μη αντέχοντας να βλέπει τον Κύριο κρεμάμενο επί του ικριώματος. Και μαζί Του βρίσκονταν κρεμασμένοι δύο ληστές· και ενώ ο ένας Τον καταριόταν, ο άλλος ληστής είπε: «Γιατί καταριέσαι τον δίκαιο; Εμείς πάσχουμε σύμφωνα με τις δικές μας αμαρτίες· τι δουλειά έχεις εσύ με τον δίκαιο;». Στον δε Ιησού έλεγε: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία Σου». Και ο Ιησούς του απάντησε: «Αμήν, αμήν σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί Μου στον παράδεισο». Ω, τι μέγα γεγονός! Ενώ η κατάρα είχε προσηλωθεί στον σταυρό, Εκείνος άνοιξε τον παράδεισο δίνοντας την υπόσχεση στον ληστή. Ω, πόσο μακάριος είναι αυτός ο ληστής! Όπως άρπαζε μέσα στον κόσμο κάνοντας ληστείες, έτσι άρπαξε και τη βασιλεία των ουρανών διά της ομολογίας του. Γι' αυτόν είχε μιλήσει ο μέγας προφήτης: «Και κάνθαρος θα ηχήσει μέσα από το ξύλο». Γνωρίζετε, αδελφοί, ότι ο κάνθαρος περιφέρεται γύρω από τα ακάθαρτα, καθώς είναι και ο ίδιος ακάθαρτος· έτσι και ο ληστής κάποτε ασχολούνταν με τις ληστείες. Όταν όμως βρέθηκε στον σταυρό, ομολόγησε ο ίδιος, όπως προανέφερα, και εκπληρώνεται στο πρόσωπό του αυτό που είχε προφητευθεί: «Και κάνθαρος ηχεί μέσα από το ξύλο». Αφού λοιπόν ύψωσε τη φωνή του, αξιώθηκε να αρπάξει πρώτος τη βασιλεία των ουρανών.

Δάκρυσε, ψυχή, στέναξε, θρήνησε πριν από το τέλος· διότι τα δάκρυα, οι στεναγμοί και οι θρήνοι έχουν τη φυσική δύναμη να εξαλείφουν πλήθος αμέτρητων αμαρτημάτων. Ο ληστής κέρδισε τον Παράδεισο φωνάζοντας το «μνήσθητί μου», είθε και εσύ να βρεις την άφεση των πλημμελημάτων σου, λέγοντας: «αμάρτησα σε Σένα, Δέσποτα, συγχώρησέ με».

Διότι μπορεί κάποιος, εργαζόμενος με ζήλο, μέσα σε μία ώρα να αποδώσει έργο σαν να εργαζόταν από το πρωί. Ο ληστής σε μία ώρα άκουσε το: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Αλλά άκουσε τι λένε εκείνοι: «Εμείς που σηκώσαμε το βάρος και τον καύσωνα της ημέρας». Και λένε την αλήθεια. Διότι δεν σήκωσαν το βάρος του ζυγού του νόμου υπό τον νόμο, αλλά έγιναν και αυτοί ίσοι με εκείνους λόγω του έργου. Λέει, λοιπόν: «Φίλε, δεν σε αδικώ». Δεν αδικεί ο κριτής της δικαιοσύνης. Το δε «θέλω να χαρίσω σε αυτόν όπως και σε σένα», μην νομίσεις ότι αποτελεί προσωποληψία, ούτε ότι ο μισθός δίνεται χαριστικά, αλλά να το κατανοήσεις ως εξής: επειδή ό,τι και αν κάνουμε, όπως και αν εργαστούμε, δεν κάνουμε τίποτα το επάξιο. Διότι κάθε ανθρώπινη δικαιοσύνη είναι σαν ακάθαρτο ράκος. Χάρη τα ονόμασε όλα αυτά, όπως λέει ο Παύλος: «Δικαιώνονται δωρεάν με τη χάρη Του, και όχι από έργα, για να μην καυχηθεί κανείς». Είναι δώρο Θεού, όχι επειδή δεν εργαζόμαστε, αλλά επειδή δεν κάνουμε τίποτα αντάξιο. Λέει: «Όταν κάνετε όλα αυτά, να λέτε ότι είμαστε άχρηστοι δούλοι· διότι κάναμε αυτό που οφείλαμε να κάνουμε». Ασφαλώς, λοιπόν, προσφέρεις ψωμί στον φτωχό και κληρονομείς τη βασιλεία των ουρανών. Βλέπεις το νόημα του «θέλω να χαρίσω».

Αλλά και στον συσταυρωμένο ληστή, ο οποίος ακριβώς μπροστά στις πύλες του θανάτου άρπαξε μέσω της πίστης του σε Αυτόν τη χάρη των αγίων, λέει: «Αλήθεια, αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Όσοι λοιπόν Τον τίμησαν με την υπακοή τους, θα βρίσκονται μαζί Του ανεμπόδιστα και θα εντρυφήσουν στα υπερβατικά αγαθά. Εκείνοι όμως που δεν παραιτούνται από το να Τον υβρίζουν με την αλαζονεία τους, αν και δεν είναι υιοί του νυμφώνος, θα καταλήξουν σκυθρωποί στον άδη, για να αποτίσουν πικρές τιμωρίες. Διότι θα «εκβληθούν», σύμφωνα με το γεγραμμένο, «στο εξώτερο σκοτάδι». Άρα αληθεύει ο Κύριος όταν λέει σαν αίνιγμα προς τους Ιουδαίους: «Όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε». <Είπαν λοιπόν οι Ιουδαίοι μεταξύ τους: Πού πρόκειται αυτός να πάει, ώστε εμείς δεν θα Τον βρούμε; Μήπως πρόκειται να πάει στη διασπορά των Ελλήνων και να διδάξει τους Έλληνες;> Βλέπεις σε αυτά και πάλι την αθλιότητα των ιουδαϊκών λογισμών; Βλέπεις την πιο οικτρή υποψία μιας χαμερπούς διανοίας; Διότι δεν λένε ότι θα αναβεί στον ουρανό, καίτοι άκουσαν ρητά: «Λίγο ακόμη είμαι μαζί σας και πηγαίνω προς Αυτόν που με έστειλε», αλλά φαντάζονται τη χώρα των Ελλήνων, ωσάν να βρισκόταν εκεί Εκείνος που Τον έστειλε, προς τον Οποίο και δήλωσε ότι θα επιστρέψει. Προφητεύει όμως μέσα από αυτά τα λόγια ο λαός των Ιουδαίων, όπως είναι επόμενο, παρόλο που δεν γνωρίζει τι λέει.

Και λοιπόν, όταν ο θεσπέσιος Πέτρος ομολόγησε ορθά την πίστη, του λέει: «Θα σου δώσω τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών, και όσα αν δέσεις πάνω στη γη, θα είναι δεμένα στους ουρανούς, και όσα αν λύσεις πάνω στη γη, θα είναι λυμένα στους ουρανούς». Επίσης, χάριζε συνολικά σε όλους τους αγίους αποστόλους εξουσία κατά των ακαθάρτων πνευμάτων, και τη δύναμη να θεραπεύουν κάθε νόσο και κάθε ασθένεια ανάμεσα στον λαό. Ακόμη και στον συσταυρωμένο ληστή απέδειξε ότι η πίστη δεν μένει χωρίς αμοιβή, λέγοντας: «Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Αφού λοιπόν ήρθε, λέει, αυτούς που πιστεύουν σε αυτόν θα τους ονομάσει «λαό άγιο και λυτρωμένο από τον Κύριο». Διότι ούτε πρεσβευτής ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος μας έσωσε, όπως είναι γραμμένο: «Εσύ δε, Σιών», δηλαδή η Εκκλησία, «θα ονομαστείς πόλη επιζητούμενη, και όχι εγκαταλελειμμένη»· και το «επιζητούμενη», λέει, έχει την έννοια εκείνης που αξιώνεται μνήμης.

Τότε και η δική τους βοήθεια θα παλιώσει, δηλαδή θα αφανιστεί· διότι αυτό που παλιώνει, λέει, και γερνάει, πλησιάζει στον αφανισμό. Από τη δόξα δε που είχαν στον κόσμο, θα μεταβούν στην ατιμία. <Όμως ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν με παραλάβει.> (B f. 190, E f. 87 b, I f. 274 b.) Διότι οι ψυχές των αγίων θα τρέξουν στα χέρια του Θεού· και αυτό το εξασφάλισε σε εμάς ο Σωτήρας και Κύριος των συμπάντων την ώρα του τιμίου σταυρού, λέγοντας προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Πατέρα, στα χέρια σου θα παραθέσω το πνεύμα μου». Και κατέστησε βατό τον παράδεισο στις ψυχές των ανθρώπων, εισερχόμενος πρώτος, και λέγοντας προς τον ληστή που σταυρωνόταν μαζί του: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Γι' αυτόν τον λόγο και ο μακάριος Στέφανος, καθώς λιθοβολούνταν, έλεγε: «Κύριε Ιησού Χριστέ, δέξου το πνεύμα μου». Διότι οι ψυχές των αγίων δεν πηγαίνουν πλέον στον άδη, όπως των αμαρτωλών. Και αυτό, νομίζω, σημαίνει ο λόγος του: «Όμως ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν με παραλάβει». <Θα εισέλθει μέχρι τη γενεά των πατέρων του, εις τον αιώνα δεν θα δει φως.> (E f. 88.) Αυτός έχει στερηθεί το φως, μαζί με τους πατέρες του που είχαν την ίδια συμπεριφορά. Διότι όσοι έπραξαν τα έργα του σκότους, αυτοί δηλαδή που έζησαν κτηνώδη ζωή, πηγαίνουν στο εξώτερο σκοτάδι.

Αλλά δόθηκε εντολή στον Μωυσή να απλώσει το χέρι του και να πιάσει την ουρά. Και αμέσως αναπλάστηκε στην αρχική της μορφή. Και δεν ήταν πλέον φίδι, αλλά πάλι ράβδος, και φυτό του παραδείσου. Όταν όμως ευδόκησε ο Θεός και Πατέρας να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό, και να ανακτίσει το δημιούργημά του στην αρχική του κατάσταση, απέστειλε σε εμάς από τον ουρανό τον Μονογενή, το δεξί χέρι, τον δημιουργό των όλων και αληθινό σωτήρα, σύμφωνα με το λεγόμενο: «Η δεξιά του Κυρίου έκανε δύναμη, η δεξιά του Κυρίου με ύψωσε». Τότε λοιπόν, τότε έπιασε την ανθρωπότητα που βρισκόταν πεσμένη στη γη και, αφού μας απάλλαξε από την θηριώδη πικρία, αυτήν της φαυλότητας και των αμαρτιών, μας επανέφερε μέσω του αγιασμού σε βασιλική τιμή, και στην ημερότητα της αρετής. Δίνοντας δε την αρχαία κατοικία στους πιστούς, ως απαρχή και πρώτα στον συσταυρωμένο ληστή: «Αλήθεια, αλήθεια σου λέω», λέει, «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». ΠΑΛΛ. Ο λόγος αυτός έχει διατυπωθεί για εμάς με τον καλύτερο και ορθότερο τρόπο. Όμως πες μου εκείνο, για ποιον λόγο δίνει εντολή να πιάσει την ουρά, και όχι το κεφάλι, ή τη μέση; ΚΥΡ. Διότι έτσι, αγαπητέ μου, έπρεπε να γίνει. Επειδή το να πιαστεί η ουρά, και όχι η μέση ή το κεφάλι, είναι χρήσιμο για το μυστήριο. ΠΑΛΛ. Με ποιον τρόπο; ΚΥΡ. Διότι, όπως σε κάθε ζώο, η αρχή είναι το κεφάλι, και η ουρά το τέλος. Εμπρός λοιπόν, ας θεωρηθεί προς το παρόν ολόκληρο το ανθρώπινο γένος από εμάς σαν ένα ζωντανό ον.

Την πρώτη ημέρα, λέει, θα πάρουν ωραίο καρπό δέντρου, και κλαδιά από φοίνικες, και τα άλλα κλαδιά, μέσω των οποίων θα είναι δυνατό να κατανοήσουμε, σαν να το βροντοφωνάζει το ίδιο το πράγμα, ότι ο Θεός μας απονέμει και πάλι εν Χριστώ τις απολαύσεις του παραδείσου, αν και στο μεταξύ είχαμε ξεπέσει εξαιτίας της αρχικής παράβασης. Διότι εκδιωχθήκαμε στο πρόσωπο του Αδάμ, αλλά εισαχθήκαμε ξανά μέσω του Χριστού. Επειδή, νομίζω, άκουσες που έλεγε στον ληστή που συσταυρωνόταν μαζί Του: «Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Διότι ο Χριστός κατεύνασε την περιστρεφόμενη ρομφαία, και επιτρέπεται πλέον η είσοδος σε αυτούς που πίστεψαν, καθώς Αυτός αναμορφώνει τα πάντα στην αρχική τους κατάσταση και τα αποκαθιστά σε αυτό που ήταν παλαιά. Τα δε κλαδιά από τα αειθαλή φυτά, υποδηλώνουν από μόνα τους το διηνεκές της χάριτος και το σαν να λέμε αμάραντο της ελπίδας. Διότι «αμεταμέλητα είναι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού», σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί. Και πραγματικά η τέρψη των αγίων είναι ατελεύτητη. Θα αναφωνήσει εξάλλου και ο σοφός Ησαΐας λέγοντας: «Αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω από το κεφάλι τους, αίνος και ευφροσύνη αιώνια θα τους καταλάβει· έφυγε μακριά κάθε λύπη, οδύνη και στεναγμός». Έχει δε συμπεριληφθεί στους θεσμούς περί της εορτής και η παραγγελία, ότι πρέπει να ευφραίνονται από τον χείμαρρο.

Και επειδή αναφερθήκαμε στα γεγονότα του παραδείσου, θαύμασα αληθινά την αλήθεια των τύπων. Στον παράδεισο συνέβη η πτώση, και σε κήπο η σωτηρία. Από ξύλο προήλθε η αμαρτία, και στο ξύλο κατέληξε η αμαρτία. Το δειλινό, καθώς ο Κύριος περπατούσε, κρύφτηκαν, και το δειλινό ο ληστής εισάγεται από τον Κύριο στον παράδεισο.

Ποια δύναμη σε φώτισε, ω ληστή; Ποιος σε δίδαξε να προσκυνήσεις τον καταφρονημένο και συσταυρωμένο; Ω αιώνιο φως που φωτίζει τους σκοτισμένους. Γι' αυτό και δικαίως άκουσε: Έχε θάρρος, όχι επειδή οι πράξεις σου είναι άξιες θάρρους, αλλά επειδή παρίσταται Βασιλιάς που δίνει χάρη. Μακροχρόνιο μεν το αίτημα, αλλά ταχύτατη η χάρη. Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο, επειδή σήμερα άκουσες τη φωνή μου και δεν σκλήρυνες την καρδιά σου. Ταχύτατα αποφάνθηκα εναντίον του Αδάμ, ταχύτατα χαρίζομαι σε σένα. Σε εκείνον μεν ειπώθηκε: την ημέρα που θα φάτε, θα πεθάνετε. Εσύ όμως σήμερα υπάκουσες στην πίστη, σήμερα είναι για σένα η σωτηρία. Εκείνος εξαιτίας του ξύλου εξέπεσε, και εσύ μέσω του ξύλου εισάγεσαι στον παράδεισο. Μη φοβηθείς τον όφι, δεν θα σε εκδιώξει, διότι έχει πέσει από τους ουρανούς. Και δεν σου λέω, σήμερα απέρχεσαι, αλλά σήμερα θα είσαι μαζί μου. Έχε θάρρος, δεν θα εκβληθείς. Μη φοβηθείς την πύρινη ρομφαία, σέβεται τον Δεσπότη. Ω της μεγάλης και ανεκδιήγητης χάριτος. Ακόμη δεν εισήλθε ο πιστός Αβραάμ, και εισέρχεται ο ληστής. Ακόμη δεν εισήλθαν ο Μωυσής και οι προφήτες, και εισέρχεται ο παράνομος ληστής. Το θαύμασε αυτό και πριν από σένα ο Παύλος λέγοντας: όπου επλεόνασε η αμαρτία, υπερεπερίσσευσε η χάρη. Αυτοί που βάσταξαν τον καύσωνα δεν εισήλθαν ακόμη, και εισήλθε εκείνος της ενδέκατης ώρας.

Είδες την ικεσία του ληστή; Δες τη βασιλική δωρεά: αλήθεια, αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Εσύ ζητάς να σε θυμηθώ στο μέλλον, εγώ τώρα σου δίνω την υπόσχεση. Ω ληστή, και του παραδείσου ληστή! Ω διαρρήκτη του θεόφυτευτου φραγμού! Ω κλέφτη της άφεσης των αμαρτημάτων! Ω εργάτη της βασιλικής στολής! Ω ταμία των ανοιχτών θυρών! Ω επίτροπε των αρχαίων κλείθρων! Ω πρώιμο άνθος του σταυρού! Ω πρώτε καρπέ της κορυφής του Γολγοθά! Ω αντίτιμο των σωτήριων καρφιών! Ω αγκίστρι της μετάνοιας! Ω δόλωμα του Χριστού προς τη ζωή! Σε Αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Αν δεν ήταν σάρκα, ποιος έκραξε: Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες; Και αν δεν ήταν Θεός, ποιος είπε: Πατέρα, συγχώρεσέ τους; Αν δεν ήταν σάρκα, ποιος κρεμόταν στον σταυρό μαζί με τους ληστές; Και αν δεν ήταν Θεός, πώς έλεγε στον ληστή: Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο; Αν δεν ήταν σάρκα, σε ποιον πρόσφεραν ξίδι και χολή; Και αν δεν ήταν Θεός, τίνος τη φωνή άκουσε ο άδης και τρόμαξε; Αν δεν ήταν σάρκα, τίνος την πλευρά τρύπησε η λόγχη και βγήκε αίμα και νερό; Και αν δεν ήταν Θεός, ποιος συνέτριψε τις πύλες του άδη και έσπασε τα δεσμά, και με τίνος την προσταγή εξέρχονταν οι αποκλεισμένοι νεκροί;

Ναι, Χριστέ, ο μόνος χορηγός της ζωής, κάνε δεκτή τη δέησή μου και σκέπασε τις ανομίες μου από τους γνωστούς μου, ενθυμούμενος τα δάκρυα που έχυσα ενώπιον των αγίων μαρτύρων σου, ώστε να ελεηθώ εκείνη τη φρικτή ώρα και να σκεπαστώ κάτω από τις πτέρυγες της χάριτός σου. Ναι, Δέσποτα, δείξε σε εμένα τον αμαρτωλό την άφατη φιλανθρωπία σου και κάνε με συμμέτοχο με εκείνον τον ληστή, ο οποίος με έναν μόνο λόγο έγινε κληρονόμος του παραδείσου.

Ο φιλάνθρωπος Δεσπότης θέλει, σαν μέσα από διάφορες αφορμές, να αναθέσει αυτόν τον ζυγό σε όλους· διότι έκανε τον διαμερισμό, κατανέμοντας στον καθένα το φορτίο ανάλογα με τη δική του δύναμη. Κατά τον καιρό, λοιπόν, που κατασκευάστηκε η σκηνή στους Εβραίους, πρόσταξε να υπάρξει κοινωνία σωτηρίας μεταξύ πλουσίων και φτωχών, ώστε ο καθένας να προσφέρει την καρποφορία του ανάλογα με τη δύναμή του. Αν κάποιος πρόσφερε χρυσό, άλλος πρόσφερε μαργαριτάρια και άλλος πολύτιμους λίθους· ο φτωχός πρόσφερε τρίχες και άλλος κατεργασμένα δέρματα· η πλούσια έδωσε μετάξι και η χήρα βαμμένο μαλλί· και μέσω πλουσίων και φτωχών ολοκληρώθηκε όλη η κατασκευή της σκηνής, και αφού στολίστηκε από όλους, τους στόλισε όλους. Διότι ο Κύριος αποδέχθηκε από τον καθένα, από πλούσιους και από φτωχούς, τις προσευχές, θέλοντας να δείξει ότι, όπως ακριβώς αποδέχθηκε τα είδη από τον καθένα ανάλογα με τη δύναμή του για την κατασκευή της σκηνής, έτσι αποδέχεται απροσωπόληπτα και από τον καθένα τις προσευχές του, σε αρμονία με τις δικές του πράξεις. Θέλει, λοιπόν, ο Δεσπότης, μέσα από ποικίλες αφορμές, να μας οδηγήσει προς τη σωτηρία. Διότι και ο Εχθρός μηχανεύεται ομοίως, μέσω διαφόρων προφάσεων, να εξοντώσει· και όπως ακριβώς ο ληστής με έναν λόγο εξομολόγησης έγινε πολίτης του παραδείσου, έτσι, με έναν λόγο βλασφημίας, όταν κάποιος χάνεται, γίνεται ένοχος της γέεννας.

Πώς ο ληστής πριν από την ανάσταση εισήλθε στον παράδεισο. Εκείνοι που αρνούνται την ανάσταση των σωμάτων προβάλλουν το «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο», λέγοντας ότι οι ψυχές απολαμβάνουν τις αμοιβές χωρίς τα σώματα· διότι εισήλθε, λένε, ο ληστής στον παράδεισο χωρίς το σώμα, και άρα είναι προφανές ότι δεν υπάρχει ανάσταση των σωμάτων. Έπειτα, όταν έπρεπε να γίνει ο αγώνας, το σώμα δέχτηκε τον περισσότερο ιδρώτα· όταν όμως έρθει ο καιρός των στεφάνων, θα στεφανωθεί μόνο η ψυχή;

Δεν ακούς τον Παύλο που λέει ότι πρέπει να παρουσιαστούμε στο βήμα του Χριστού, για να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση για όσα έπραξε δια του σώματος, και ότι πρέπει αυτό το θνητό να ενδυθεί την αθανασία; Επομένως, για εκείνο που αναντίρρητα πρόκειται να συμβεί μίλησε ο Κύριος στον ληστή λέγοντας, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο, όπως ακριβώς λέει και αλλού, όποιος δεν πιστεύει στον Υιό έχει ήδη κριθεί. Και όμως, δεν έχει γίνει ακόμη ούτε ανάσταση ούτε κόλαση· πώς λοιπόν έχει ήδη κριθεί;

Διότι δεν συνέδεσε τον ουρανό και τον παράδεισο σε μία σύντομη διατύπωση, αλλά λέει «γνωρίζω άνθρωπο που αρπάχθηκε έως τον τρίτο ουρανό» και πάλι «που αρπάχθηκε στον παράδεισο». Η δε χρήση του άρθρου υποδηλώνει διάκριση άλλου προσώπου και μετάβαση σε άλλον τόπο. Όπως εάν κάποιος είχε ένα όρος και μία πεδιάδα, και η πεδιάδα περιέβαλλε το όρος, και θα ήθελε να βρεθεί στην ίδια πεδιάδα αλλά στην άλλη πλευρά του όρους· εάν θελήσει να οδοιπορήσει διαμέσου της πεδιάδας προς τον τόπο όπου θα επιθυμούσε να μεταβεί 〈πέρα〉 από το όρος, αυτό θα του είναι δυνατό. Εάν πάλι θελήσει πρώτα να ανέβει στο όρος και από το όρος να βρεθεί πάλι στον τόπο της πεδιάδας που βρίσκεται πέρα από το όρος, και αυτό του είναι δυνατό. Έτσι να κατανοείς και τα λεγόμενα του αποστόλου: ότι δηλαδή πρώτα ανέβηκε στον ουρανό 〈και έπειτα κατέβηκε στον παράδεισο〉, σύμφωνα με το ρητό «κατέβηκε ο αγαπημένος μου στον κήπο του». * Και ο Σωτήρας λέει «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο».

«Και πλησίασε να τον φιλήσει ο Ιούδας και είπε». 〈ξζ〉. Απέκοψε αυτό που έκανε ο Πέτρος, όταν χτύπησε και αφαίρεσε το αυτί του δούλου του αρχιερέα. 〈ξη〉. «Αυτοί που τον κρατούσαν τον ενέπαιζαν, δέρνοντας και χτυπώντας τον και λέγοντας: προφήτευσε, ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε;» 〈ξθ〉. Πρόσθεσε μετά το «αυτόν βρήκαμε να διαστρέφει το έθνος» το «και να καταλύει τον νόμο και τους προφήτες». 〈ο〉. Προσθήκη μετά το «παραγγέλλοντας να μη δίνουν φόρους» το «και αποστρέφοντας τις γυναίκες και τα τέκνα». 〈οα〉. «Και αφού ήλθαν σε τόπο που λέγεται Κρανίου τόπος, τον σταύρωσαν και διαμοίρασαν τα ιμάτιά του, και σκοτείνιασε ο ήλιος». 〈οβ〉. Απέκοψε το «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». 〈ογ〉. «Και αφού φώναξε με μεγάλη φωνή, εξέπνευσε». 〈οδ〉. «Και ιδού, άνδρας ονόματι Ιωσήφ, αφού κατέβασε το σώμα, το τύλιξε με σινδόνι και το έθεσε σε λαξευτό μνήμα». 〈οε〉. «Και αφού επέστρεψαν οι γυναίκες, ησύχασαν το Σάββατο σύμφωνα με τον νόμο». 〈οϛ〉. «Είπαν εκείνοι με τη λαμπρή εσθήτα: γιατί ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς; Αναστήθηκε, θυμηθείτε όσα είπε ενώ ήταν ακόμη μαζί σας, ότι πρέπει ο Υιός του ανθρώπου να πάθει και να παραδοθεί». 〈οζ〉. Απέκοψε τα όσα ειπώθηκαν προς τον Κλεόπα και τον άλλον, όταν τους συνάντησε, το «ω ανόητοι και βραδείς στο να πιστεύετε σε όλα όσα είπαν οι προφήτες· δεν έπρεπε να τα πάθει αυτά;» και αντί του «σε όσα είπαν οι προφήτες» έβαλε «σε όσα σας είπα».

Πώς δεν επιχείρησες να κρύψεις αυτήν τη μεγάλη πραγματικότητα, η οποία κατέλυσε όλη την εξ αρχής μηχανευμένη κακοτροπία σου; Διότι, αν πράγματι σταυρώθηκε, πώς δεν βλέπεις ότι ο Εσταυρωμένος έχει απτότητα και ότι τα χέρια και τα πόδια του καρφώνονται με καρφιά; Αυτό δεν θα μπορούσε να είναι φαινομενικότητα ή φάντασμα, όπως εσύ λες, αλλά αληθινό σώμα, το οποίο έλαβε ο Κύριος από τη Μαρία (δική μας κατά φύση σάρκα και οστά και τα υπόλοιπα), επειδή ομολογείται και από εσένα ότι ο Κύριος καρφώθηκε στον σταυρό. 〈Σχόλιο〉 〈οβ'〉. Απέκοψε το «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». 〈Έλεγχος〉 〈οβ'〉. Καλώς και ταιριαστά το απέκοψες αυτό, ω Μαρκίωνα· διότι αφαίρεσες από τον εαυτό σου την είσοδο του παραδείσου. Διότι ούτε εσύ θα εισέλθεις, ούτε θα αφήσεις αυτούς που είναι μαζί σου. Επειδή πραγματικά εκ φύσεως οι πλανώντες και οι πλανεμένοι μισούν το αγαθό. 〈Σχόλιο〉 〈ογ'〉. «Και αφού φώναξε με μεγάλη φωνή, εξέπνευσε». 〈Έλεγχος〉 〈ογ'〉. Εάν εξέπνευσε, ω Μαρκίωνα, και έβγαλε μεγάλη φωνή, από πού εξέπνεε ή τι ήταν αυτό που εξέπνεε; Είναι δε φανερό, έστω κι αν εσύ δεν το λες: η ψυχή που μαζί με τη θεότητα εκπορεύθηκε από το σώμα, ενώ το σώμα έμεινε άπνουν, όπως ακριβώς είναι η αλήθεια. 〈Σχόλιο〉 〈οδ'〉. «Και ιδού, ένας άνδρας ονόματι Ιωσήφ, αφού κατέβασε το σώμα, το τύλιξε με σάβανο και το έθεσε σε λαξευτό μνήμα». 〈Έλεγχος〉 〈οδ'〉. Αν το ότι το κατέβασε, το τύλιξε και το έθεσε σε λαξευτό μνήμα δεν σε πείθει, ω Μαρκίωνα, ποιος είναι πιο ανόητος από εσένα;

Αλλά επειδή φθάσαμε σε αυτό το σημείο, αναλύοντας τις διαφορές των ψυχών, και μάλιστα έχοντας ως αφετηρία την ίδια την αλήθεια και όντας το παράδειγμα τέλειο, ότι άλλη μεν είναι η ψυχή του ανθρώπου και άλλη του ζώου, και ότι δεν ήλθε για να σώσει την ψυχή του ζώου, αλλά του ανθρώπου, διότι τα ζώα δεν υπόκεινται σε κρίση. Διότι οι άνθρωποι είναι αυτοί που κληρονομούν τη βασιλεία των ουρανών και οι άνθρωποι είναι που κρίνονται. «Διότι αυτοί θα απέλθουν σε κρίση αιώνια και οι άλλοι σε ζωή αιώνια», λέγει ο Μονογενής. 40. Τι συμβαίνει όμως με εκείνους που ερευνούν αυτά τα ζητήματα; Όταν φθάσουν στο σημείο αυτό και δεν αντιληφθούν τη σαφήνεια του ρητού, δυσανασχετούν, σκεπτόμενοι μάλλον πράγματα αντιφατικά, παρά αναζητώντας όσα τους είναι ωφέλιμα. Διότι, για παράδειγμα, ο Ματθαίος αναφέρει δύο δαιμονιζομένους, ενώ ο Λουκάς διηγείται περί ενός. Επιπλέον, ο ένας από τους ευαγγελιστές λέγει ότι οι συσταυρωθέντες ληστές τον βλασφημούσαν, ενώ ο άλλος όχι, αναφέροντας ότι όχι μόνο δεν βλασφημούσαν και οι δύο, αλλά διασώζει και την απολογία του ενός. Διότι πράγματι «επιτιμούσε τον άλλο, και του έλεγε ότι: δεν φοβάσαι εσύ τον Θεό, αφού βρισκόμαστε υπό την ίδια καταδίκη; Ετούτος όμως ο άγιος δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». Και επιπλέον αυτών αναφώνησε λέγοντας: «Θυμήσου με, Ιησού, όταν έλθεις στη βασιλεία σου», και ο Σωτήρας του απάντησε: «Αλήθεια σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Αυτά, λοιπόν, δίνουν την εντύπωση ότι υπάρχει κάποια διαφωνία στην Αγία Γραφή. Εντούτοις, όλα είναι απολύτως ομαλά και εναρμονισμένα.

Αλλά γιατί πρέπει να χρονοτριβούμε στη ματαιότητα αυτών που λέγονται; Διότι είναι σε όλους φανερό ότι, ακόμη και όταν ο Παύλος είπε πως αυτός έγινε υπήκοος (και είπε ότι έγινε υπήκοος με τον εξής τρόπο, γινόμενος για εμάς σάρκα και δούλος και κατάρα και αμαρτία), ούτε τότε ο Κύριος της δόξης, ο οποίος καταφρόνησε την αισχύνη και καταδέχθηκε το πάθος στη σάρκα του, αποξένωσε τον εαυτό του από την αυθεντική του εξουσία, λέγοντας: «Γκρεμίστε τον ναό αυτόν, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω», και πάλι: «Κανείς δεν παίρνει την ψυχή μου από εμένα, εξουσία έχω να την παραδώσω, και εξουσία έχω πάλι να την λάβω»· και όταν τον πλησίασαν κατά τη νύχτα πριν από το πάθος εκείνοι που ήταν οπλισμένοι με σίδερα και ξύλα, όλους αυτούς τους ανέτρεψε προς τα πίσω με το να πει: «Εγώ είμαι»· και πάλι, όταν ο ληστής ικέτευσε να τον θυμηθεί, έδειξε την εξουσία του επί πάντων με τα λόγια: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Εάν, λοιπόν, ούτε κατά τον καιρό του πάθους δεν χωρίζεται από την εξουσία του, πού άραγε βλέπει η αίρεση το υπεξούσιο του Βασιλέως της δόξης; Και ποια είναι αυτή η πολύτροπη μεσιτεία που επαναλαμβάνει φλύαρα για τον Θεό, αποκαλώντας τον 〈μεσίτη〉 στα δόγματα, 〈μεσίτη στον νόμο〉;

Και έτσι συνενώνει όλα τα διεστώτα μέσω της ανάστασης Εκείνος που βρίσκεται και στα δύο, ο οποίος με δική Του εξουσία παραδίδει το μεν σώμα στην καρδιά της γης, καθώς είναι γραμμένο, ενώ την ψυχή την καταθέτει αφ' εαυτού Του, όπως λέγει προς μεν τον Πατέρα: «Εις χείρας σου παρατίθημι το πνεύμά μου», και προς δε τον ληστή 〈ότι «Σήμερα θα είσαι μαζί μου»〉 στον παράδεισο, αληθεύοντας και στα δύο. Διότι δεν πρέπει να πιστεύουμε ότι εκείνη η θεία διαβίωση που ονομάζεται παράδεισος βρίσκεται κάπου αλλού, παρά μόνο στην ευρύχωρη παλάμη του Πατέρα, καθώς λέγει και ο προφήτης προς την άνω Ιερουσαλήμ, μιλώντας εκ προσώπου του Κυρίου: «Πάνω στα χέρια μου έχω ζωγραφίσει τα τείχη σου και βρίσκεσαι διαρκώς ενώπιόν μου». Έτσι, λοιπόν, εισέρχεται και στον θάνατο, αλλά δεν κυριεύεται από τον θάνατο. Διότι το μεν σύνθετο μερίζεται, ενώ το ασύνθετο δεν επιδέχεται λύση· αντίθετα, η ασύνθετη φύση παραμένει 〈μέσα〉 στον μερισμό του σύνθετου και, ενώ η ψυχή αποχωρίζεται από το σώμα, Εκείνος δεν χωρίζεται από κανένα από τα δύο. Τεκμήριο αυτού αποτελεί η ενέργεια, όπως έχει λεχθεί, η οποία στο μεν σώμα ενήργησε την αφθαρσία, στη δε ψυχή την παραμονή στον παράδεισο. Επομένως, ο Απλός και Ασύνθετος δεν συνδιαχωρίζεται με τον χωρισμό αυτών των δύο, αλλά αντίθετα απεργάζεται την ενότητα· διότι με το δικό Του αδιαίρετο οδηγεί και το διηρημένο σε ένωση, και αυτό το υποδεικνύει εκείνος που είπε ότι «Ο Θεός τον ανέστησε εκ νεκρών».

Αλλά ο λόγος δεν έχει θίξει ακόμη το μεγαλύτερο από τα ζητήματα· διότι είναι φυσικό οι πιο φιλομαθείς να αναρωτιούνται, πώς την ίδια στιγμή ο Κύριος δίνει τον εαυτό Του σε τρία μέρη: και στην καρδιά της γης, και στον παράδεισο μαζί με τον ληστή, και στα χέρια του Πατέρα. Διότι προς τους Φαρισαίους λέει ότι «Όπως ο Ιωνάς ήταν στην κοιλιά του κήτους, έτσι θα είναι και ο Υιός του Ανθρώπου στην καρδιά της γης» κατά το τριήμερο χρονικό διάστημα· προς τον ληστή ότι «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο», και προς τον Πατέρα ότι «Στα χέρια σου παραδίδω το πνεύμα μου». Διότι ούτε θα μπορούσε κανείς να πει ότι ο παράδεισος βρίσκεται στα υποχθόνια, ούτε τα υποχθόνια στον παράδεισο, ώστε να βρίσκεται ταυτόχρονα και στα δύο, ή ότι αυτά ονομάζονται χέρι του Πατέρα. Αλλά αυτό, για όσους σκέπτονται με ευσέβεια, ίσως δεν είναι καν άξιο διερεύνησης· διότι Εκείνος που είναι πανταχού παρών διά της θείας δυνάμεως, παρευρίσκεται στα πάντα και δεν απουσιάζει από πουθενά.

Αλλά ο λόγος επιθυμεί να προσπεράσει αυτά ως γνωστά, και να εξετάσει τώρα στην κατάλληλη στιγμή ένα από τα ζητήματα που μας απασχόλησαν προηγουμένως: Όταν ο άνθρωπος εξορίστηκε από τον παράδεισο, τάχθηκε να φρουρεί την είσοδο η στρεφόμενη φλογίνη ρομφαία. Και η αιτία αυτής της πρόνοιας του Θεού ήταν να μην προχωρήσει ο άνθρωπος στο ξύλο της ζωής, και το αγγίξει, και παραμείνει αθάνατος. Θυμάστε βεβαίως τα όσα ερευνήσαμε· και θυμάστε, όπως είναι φυσικό, και τις απαντήσεις που βρήκαμε για το ζήτημα αυτό· αλλά αν επρόκειτο να τα εξετάσουμε πάλι από την αρχή, και να αναπτύξουμε ολόκληρο το θέμα, η παράταση θα ξεπερνούσε τον διαθέσιμο χρόνο. Το ζητούμενο λοιπόν ήταν το εξής: Αν ο παράδεισος είναι άβατος και για τους αγίους εξαιτίας της στρεφόμενης ρομφαίας· και αν οι αθλητές της πίστεως αποκλείονται από τον παράδεισο· ποια είναι λοιπόν η υπόσχεση για την οποία αναλαμβάνουν τους αγώνες της ευσέβειας, και μήπως θα έχουν μικρότερη ανταμοιβή από τον ληστή, προς τον οποίο ο Κύριος είπε: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο»; Καίτοι ο ληστής δεν προσήλθε με τη θέλησή του στον σταυρό· αλλά, επειδή βρέθηκε κοντά στη σωτηρία, είδε ο οξυδερκής και ευφυής κλέφτης τον θησαυρό, και, βρίσκοντας την ευκαιρία, άρπαξε ως λάφυρο τη ζωή, αξιοποιώντας καλά και εύστοχα την κλεπτική του τέχνη, λέγοντας: «Κύριε, μνήσθητί μου στην βασιλεία σου». Και έπειτα, εκείνος μεν αξιώνεται τον παράδεισο· ενώ για τους αγίους η φλογίνη ρομφαία εμποδίζει την είσοδο;

Απορία. Πώς εκπληρώθηκε η υπόσχεση του Κυρίου προς τον ληστή, ότι «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο»; Διότι μετά τον σταυρό ο Χριστός πηγαίνει στον Άδη για την ελευθέρωση των νεκρών· έπρεπε δε να πάει και ο ληστής, εφόσον υπέκειτο στον νόμο της φύσης.

Λύση. Ορισμένοι μεν το διαβάζουν ως εξής: Αλήθεια σου λέω σήμερα, και βάζουν κόμμα. Έπειτα προσθέτουν: Θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Σαν να έλεγε κάποιος: Αλήθεια σου λέω σήμερα, όντας πάνω στον σταυρό, πως θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Αν όμως πρέπει να το διαβάζουμε όπως έχει επικρατήσει από τη συνήθεια, δεν υπάρχει καμία αντίφαση, διότι ο Σωτήρας μας, με την απερίγραπτη θεότητά Του, δεν βρέθηκε μόνο στον Άδη, αλλά και στον παράδεισο μαζί με τον ληστή, και στον Άδη, και μαζί με τον Πατέρα, και στον τάφο, καθώς πληροί τα σύμπαντα.

Αλλά, ω ξύλο μεγαλοπρεπέστερο από τον ουρανό και που ξεπερνάς τις ουράνιες αψίδες, ω ξύλο τρισμακάριστο που μεταφέρεις τις ψυχές μας στον ουρανό, ω ξύλο που εξασφάλισες στον κόσμο τη σωτηρία και εκδίωξες τον στρατό του διαβόλου, ω ξύλο που έστειλες ορμητικά τον ληστή στον παράδεισο και τον αξίωσες να χορεύει μαζί με τον Χριστό· «Αλήθεια, αλήθεια σου λέω ότι σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Ας μιμηθούμε την αγαθή προαίρεση του φονιά, ή μάλλον του πνευματοφόρου, εξαιτίας της πίστης που έδειξε στη συνέχεια. Διότι, τι λέει; «Θυμήσου με, Κύριε, στη βασιλεία σου.» Και με μία συγκατάθεση πίστης κατοικεί στον παράδεισο και περιδιαβαίνει τους ουρανούς. «Διότι, αλήθεια σου λέω», λέει, «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Ας παραμείνουμε και εμείς κοντά στον σταυρό του Σωτήρα, επαναλαμβάνοντας αυτά τα λόγια: «Κύριε, θυμήσου με στη βασιλεία σου», ώστε να γίνουμε και εμείς μέτοχοι του παραδείσου και να απολαύσουμε τη βασιλεία των ουρανών.

Δεν έχω τίποτα το κοινό με την παρούσα ζωή· σπεύδω προς εκείνην που δεν έχει τέλος. Τα παρόντα τα θεωρώ ιστό αράχνης· όλα είναι σκιά, φύλλα που χάνονται. «Θυμήσου με, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Ω, φιλοσοφία του ληστή! Σταυρό βλέπει, και βασιλεία ομολογεί. Νεκρούς ανέστησε ο Χριστός, και οι Ιουδαίοι τον σταύρωσαν· ο ληστής τον είδε να σταυρώνεται και τον προσκύνησε. Ούτε εκείνους ωφέλησαν τα θαύματα, ούτε τούτον έβλαψε το σκάνδαλο, αλλά αναδεικνύεται υψηλότερος. «Θυμήσου με, Κύριε». Τι απαντά λοιπόν ο Χριστός; «Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Γιατί να περιμένεις και να καθυστερείς;» Ταχεία η αίτηση, ταχύτερη η δωρεά από Εκείνον που δύναται να πράξει τα πάντα υπερεκπερισσού, πέρα από όσα ζητούμε ή σκεφτόμαστε.

Βλέποντας αυτά ο διάβολος λέει: «Αλίμονο. Δύο ληστές έδωσα, και τον έναν τον άρπαξε· δύο έδωσα, και τον έναν τον έχασα». Και άκουσε ένα όνομα φοβερό. Διότι, επειδή ήταν παρών ο διάβολος, και επειδή αυτός τον είχε εκδιώξει από τον παράδεισο, δεν του λέει: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον ουρανό», αλλά: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». «Ας το ακούσει ο μιαρός εκείνος. Από εκεί που σε έβγαλε, εκεί σε εισάγω. Εξέβαλε τον Αδάμ για μία αμαρτία, ενώ εσένα, που είσαι βεβαρημένος με αναρίθμητο φορτίο, σε εισάγω, για να μάθεις πόση ισχύ έχει η εξομολόγηση· δεν απαιτώ από εσένα δικαιοσύνη, ούτε κατορθώματα έργων». Διότι αυτό ακριβώς είναι το θαυμαστό, ότι δεν είπε: «Δώσε τα χρήματά σου», αλλά: «Εξομολογήθηκες, πίστεψες· λάβε τη χάρη». Μεγάλο ήταν το αίτημα, και εκπληρώθηκε ταχύτατα. «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Και τι λογής συνοδοιπόρο έλαβε ο Χριστός! Όταν εισήλθε στον κόσμο, τον προϋπάντησαν μάγοι· τώρα που εξέρχεται από τον κόσμο, αναχωρεί μαζί του ένας ληστής.

Τα ακροθίνια της κακίας καταλύονταν εκ προοιμίου, ώστε κανένας από τους αμαρτωλούς να μην απελπίζεται για τη δική του σωτηρία. «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Δεν σε παραδίδω στους δούλους, ούτε σε δίνω στα Σεραφείμ, ούτε σε παρατάσσω με τα Χερουβείμ. Όταν ήρθαν τα λυπηρά, τα Χερουβείμ φρουρούσαν· τώρα στα χαρμόσυνα, εγώ ο ίδιος σε αναδέχομαι. Σήμερα θα είσαι μαζί μου.» Πες μου, ω αιρετικέ, μήπως είπε στον Πατέρα: «Σε παρακαλώ, άφησέ με να εισαγάγω τον ληστή»; Μήπως υπήρξε ανάγκη για προσευχή; Όχι. Γιατί; Επειδή ήταν μεγάλη η πίστη του ληστή· διότι δεν του είπε: «Προσευχήσου», αλλά: «Μνήσθητί μου». «Μεγάλη πίστη προσέφερες, μεγάλη χάρη λαμβάνεις. Αμήν σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Με αυθεντική εξουσία ανοίγεται η παλαιά πατρίδα. Τα Χερουβείμ φρουρούν, αλλά εγώ κάθομαι πάνω από τα Χερουβείμ· ο νόμος το εμποδίζει, αλλά εγώ είμαι ο νομοθέτης και ο κύριος, που μεταβάλλω τις καταστάσεις και μεταθέτω τις ουσίες. Δεν ήλθα και βρήκα τη φύση ακρωτηριασμένη, τον τυφλό να μην έχει μάτια; Δεν απέδωσα αυτό που του έλειπε; Δεν ήλθα και βρήκα τη φύση παραλυμένη; Δεν τη στερέωσα; Δεν ήλθα και βρήκα τον Λάζαρο νεκρό εδώ και τέσσερις ημέρες; Δεν τον έβγαλα από το μνήμα, όντας δεσπότης, κύριος και δημιουργός; Αμήν σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Ακούγοντας αυτά ο διάβολος αφανιζόταν λέγοντας: «Αλίμονό μου».

Και αυτό δεν είναι παράξενο· διότι παραβίασε τις πύλες του παραδείσου, μετατρέποντας την τέχνη του σε σωτηρία. Πάνω στον σταυρό βρισκόταν ένας αμνός και δύο λύκοι· όμως ο ένας παρέμεινε γήινος στο φρόνημά του, ενώ ο άλλος ήδη μεταβαλλόταν, λέγοντας: «Μνήσθητί μου, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Ω, τι δύναμη έχει ο Ιησούς! Ο ληστής γίνεται ήδη προφήτης, κηρύσσοντας από τον σταυρό: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Διότι, τι το βασιλικό βλέπεις, ω ληστή; Ράπισμα, εμπτυσμό, καρφιά και ξύλο, και τους χλευασμούς των Ιουδαίων, και τη λόγχη των στρατιωτών να έχει ήδη γυμνωθεί. «Αλλά δεν βλέπω», απαντά, «αυτά που φαίνονται· βλέπω αγγέλους να παραστέκονται, τον ήλιο να κρύβεται, το καταπέτασμα να σχίζεται, τη γη να τρέμει, τους νεκρούς να ετοιμάζονται ήδη να εξέλθουν από τα μνήματα. Ο Ιησούς τους δέχεται όλους, Εκείνος που έδωσε το ίδιο δηνάριο ακόμη και στους εργάτες που προσήλθαν κατά την ενδέκατη ώρα: Αμήν, σου λέγω (λάβε και εσύ το αμήν, ω ληστή, που σήμερα είσαι ληστής), σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο».

Γι' αυτό και δικαίως έχει ονομαστεί πρώτη εορτή. Δεύτερη δε εορτή είναι η Επιφάνεια του Χριστού του Θεού μας, κατά την οποία, προσερχόμενος στον Ιορδάνη, έδειξε σε όλους τους ανθρώπους τη συγκατάβαση της άφατης ευσπλαχνίας του· κατά την οποία ήλθε και η φωνή του Πατρός από τον ουρανό, μαρτυρώντας για αυτόν: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα». Αλλά και το Πνεύμα, ερχόμενο με μορφή περιστεράς, παρέμεινε πάνω του, καθώς δηλαδή η ομοούσια Τριάδα φανερώθηκε σε μία στιγμή του χρόνου, γεγονός του οποίου άξιος αυτόπτης μάρτυρας έγινε ο Πρόδρομος του Κυρίου Ιωάννης. Για αυτήν την επιφάνεια έλεγε και ο μακάριος απόστολος Παύλος: «Φανερώθηκε η σωτήρια χάρη του Θεού σε όλους τους ανθρώπους». Επειδή λοιπόν αποτελεί σωτηρία όλων των ανθρώπων, επάξια ονομάζεται από τους ευσεβείς μέγιστη εορτή. Τρίτη από τις εορτές είναι η αγία, προσκυνητή και πάνσεπτη ημέρα του σωτηρίου πάθους του Χριστού, του αληθινού Θεού μας, κατά την οποία, αφού προσηλώθηκε κατά σάρκα στον σταυρό, εξάλειψε το γραμμάτιο της αμαρτίας που ήταν εναντίον μας· κατά την οποία και τον Αδάμ, ο οποίος είχε εκδιωχθεί από τον παράδεισο εξαιτίας της παρακοής, με μία του φωνή τον εισήγαγε και πάλι σε αυτόν. Διότι λέει στον ληστή: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο».

δ'. Και παρατήρησε τη φιλανθρωπία του Θεού, μέχρι ποιο σημείο συγκατέβη. Σε εκείνους που χάνουν κάποια από τα υπάρχοντά τους, ακόμη και αν λάβουν μεγαλύτερα και πολυτιμότερα, υπάρχει η επιθυμία να αναζητούν εκείνα που χάθηκαν, και δεν ικανοποιούνται προτού τα λάβουν πίσω. Επειδή, λοιπόν, έχασες τον παράδεισο, δεν σου έδωσε μόνο τον ουρανό, αλλά και τον παράδεισο και τον ουρανό. «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο», λέει, ώστε να παρηγορήσει την πονεμένη ψυχή όχι μόνο με την προσθήκη των μεγαλύτερων αγαθών, αλλά και με την ανάκτηση εκείνων που χάθηκαν. Αλλά, αν συμφωνείτε, ας έλθουμε στο ίδιο το προκείμενο ζήτημα και ας εξετάσουμε πώς χάσαμε τη φωνή μας. Διότι η εξιστόρηση αυτή δεν έχει μικρή σημασία για την ασφάλειά μας.

ΛΟΓΟΣ Ζ΄. Γιατί το ξύλο ονομάζεται ξύλο γνώσης του καλού και του πονηρού, και τι άραγε σημαίνει το: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Α΄. Πολύ παρακάλεσα χθες την αγάπη σας να θυμάστε τα όσα ειπώθηκαν, και να παραθέσετε το εσπέρας διπλή την τράπεζα, δηλαδή την τράπεζα των φαγητών, προσθέτοντας και την εστίαση που προέρχεται από τους θείους λόγους. Τι λοιπόν; Το πράξατε αυτό, και παραθέσατε διπλή την τράπεζα; Γνωρίζω ότι το πράξατε, και δεν συμμετείχατε μόνο σε εκείνην, αλλά μετείχατε και σε τούτη. Διότι, αφού δείξατε τόση σπουδή για την κατώτερη, δεν επρόκειτο βέβαια να αμελήσετε την ανώτερη. Επειδή πράγματι τούτη η τράπεζα είναι ανώτερη από εκείνην. Διότι την πρώτη την ετοίμασαν χέρια μαγείρων, ενώ τούτη την παρασκεύασαν γλώσσες προφητών· και η μεν πρώτη περιέχει τα βλαστήματα της γης, ενώ η δεύτερη προσφέρει τον καρπό που προέρχεται από το Πνεύμα· και τα μεν φαγητά της μίας τράπεζας οδεύουν ταχέως προς τη φθορά, ενώ της άλλης προς την αφθαρσία· και η πρώτη συντηρεί την παρούσα ζωή μας, ενώ η άλλη μας οδηγεί προς τη μέλλουσα.

Άνθρωπο σταυρωμένο, ραπιζόμενο, χλευαζόμενο, κατηγορούμενο, εμπτυόμενο, μαστιζόμενο· αυτά λοιπόν είναι άξια βασιλείας, πες μου; Βλέπεις ότι έβλεπε με τα μάτια της πίστεως και δεν εξέταζε τα φαινόμενα; Γι' αυτό ούτε ο Θεός εξέτασε τα σκέτα λόγια, αλλά όπως ακριβώς αυτός είδε τη θεότητα, έτσι και ο Θεός είδε βαθιά στην καρδιά του ληστή, και λέει: Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο.

Εδώ προσέξτε· διότι ανακύπτει ένα διόλου τυχαίο ζήτημα. Διότι και οι Μανιχαίοι, οι άλαλοι και λυσσασμένοι σκύλοι, επιδεικνύουν μεν μορφή επιείκειας, αλλά μέσα τους φέρουν τη φοβερή μανία των σκύλων, και κρύβουν τον λύκο κάτω από την προβιά του προβάτου. Αλλά μην κοιτάς αυτό που φαίνεται, παρά εξέτασε το θηρίο που είναι κρυμμένο μέσα. Αυτοί, λοιπόν, πιανόμενοι από το χωρίο αυτό, λένε: Είπε ο Χριστός: «Αμήν, αμήν σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο»· επομένως, η ανταπόδοση των αγαθών έχει ήδη γίνει, και η ανάσταση είναι περιττή. Διότι, αν εκείνη την ημέρα ο ληστής έλαβε τα αγαθά, ενώ το σώμα του δεν αναστήθηκε ούτε καν μέχρι σήμερα, δεν πρόκειται λοιπόν να υπάρξει ανάσταση των σωμάτων. Άραγε κατανοήσατε αυτό που ειπώθηκε, ή είναι ανάγκη να το επαναλάβω για δεύτερη φορά; «Αμήν, αμήν σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο».

«Εισήλθε λοιπόν», λένε, «στον παράδεισο ο ληστής όχι με το σώμα του· διότι πώς θα μπορούσε, από τη στιγμή που δεν τάφηκε το σώμα του, ούτε διαλύθηκε και έγινε σκόνη; Και πουθενά δεν αναφέρεται ότι τον ανέστησε ο Χριστός. Αν όμως εισήγαγε τον ληστή, και εκείνος απόλαυσε τα αγαθά χωρίς το σώμα του, είναι προφανές ότι δεν υπάρχει ανάσταση σώματος. Διότι, αν υπήρχε ανάσταση σώματος, δεν θα έλεγε: "Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο", αλλά: "Τον καιρό της συντέλειας, όταν θα γίνει η ανάσταση των σωμάτων". Εφόσον λοιπόν έχει ήδη εισαγάγει τον ληστή, ενώ το σώμα του φθάρθηκε και έμεινε έξω, είναι προφανές ότι δεν υπάρχει ανάσταση σωμάτων». Αυτά υποστηρίζουν εκείνοι· αποδεχθείτε όμως τώρα και τα δικά μας, ή μάλλον όχι τα δικά μας, αλλά αυτά που προέρχονται από τη θεία Γραφή· διότι δεν λέμε τα δικά μας, αλλά τα λόγια του Αγίου Πνεύματος.