Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 23:43

Αλλά προβάλλουν κάτι άλλο ως προς αυτό. Λένε ότι εδώ, όταν είπε «παράδεισο», δεν εννοούσε τον παράδεισο, αλλά με το όνομα του παραδείσου ονόμασε τη βασιλεία των ουρανών. Επειδή, δηλαδή, συνομιλούσε με έναν ληστή, έναν άνθρωπο που δεν είχε ακούσει απολύτως τίποτε για τα υψηλά δόγματα, ούτε γνώριζε για προφητείες, αλλά είχε περάσει όλον του τον χρόνο στις ερημιές διαπράττοντας φόνους, και ούτε καν είχε πλησιάσει ποτέ σε εκκλησία, ούτε είχε συμμετάσχει στην ακρόαση του θείου λόγου, αγνοώντας τι ακριβώς είναι η βασιλεία των ουρανών, του είπε τούτο: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Με το πιο γνώριμο και συνηθισμένο όνομα του παραδείσου δηλώνει τη βασιλεία των ουρανών, και για αυτήν συνομιλεί μαζί του ο Χριστός. Το αποδέχομαι. Επομένως, λένε, εισήλθε στη βασιλεία των ουρανών. Από πού γίνεται αυτό φανερό; Από όσα του είπε: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Εάν όμως η ερμηνεία αυτή είναι κάπως βεβιασμένη, θα παραθέσουμε την πιο σαφή.

Δ΄. Είδες την απόλυτη μεταβολή; Είδες την άφατη μετάσταση; Έτσι και ο ληστής, μολονότι είχε διαπράξει αμέτρητους φόνους, μέσα σε μία ριπή του χρόνου και με εκείνα τα λίγα λόγια, απένιψε όλα του τα αμαρτήματα με τέτοιον τρόπο, ώστε να ακούσει από τον Δεσπότη: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Έτσι και ο τελώνης, αφού χτύπησε το στήθος του και ομολόγησε τα δικά του αμαρτήματα, κατέβηκε δικαιωμένος περισσότερο από τον Φαρισαίο.

Τι απάντησε λοιπόν σε αυτά ο αποδότης των μισθών, ο γενναιόδωρος στις ευεργεσίες Χριστός; Ενώ ο ληστής ζήτησε κάτι μελλοντικό, Εκείνος του προσέφερε τη χάρη χωρίς αναβολή· διότι, όταν εκείνος είπε: «Θυμήσου με, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου», ο Δεσπότης αποκρίθηκε αμέσως λέγοντας: «Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο.» Είναι αληθινή η Γραφή που λέει: «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω: Ιδού, είμαι παρών.» Στον ίδιο τον Χριστό ανήκει η δόξα, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ο Σωτήρας τού λέει: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Δεν είπε: «Σε απαλλάσσω από την κόλαση και την τιμωρία», αλλά τον εισάγει στον παράδεισο ως δίκαιο. Είδες πώς έγινε δίκαιος μέσα από την εξομολόγηση; Είναι πολύ φιλάνθρωπος ο Θεός· δεν λυπήθηκε τον Υιό Του, για να σπλαχνιστεί τον δούλο· παρέδωσε τον Μονογενή, για να εξαγοράσει αγνώμονες δούλους· κατέβαλε ως τίμημα το αίμα του Υιού Του. Ω, φιλανθρωπία του Δεσπότη! Και μη μου λες πάλι: «Αμάρτησα πολύ, και πώς θα μπορέσω να σωθώ;»

Διότι μεγάλο ήταν το όνομα αυτού του τόπου, και παντού εξυμνείτο. β΄. Γι' αυτό και ο Χριστός έλεγε: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». «Για έναν τέτοιο άνθρωπο θα καυχηθώ». Για ποιον λόγο; Διότι, εάν κάποιος άλλος αρπάχθηκε, εσύ γιατί καυχάσαι; Επομένως είναι φανερό, ότι για τον εαυτό του τα έλεγε αυτά. Εάν δε πρόσθεσε: «Για τον εαυτό μου όμως δεν θα καυχηθώ»· δεν λέει τίποτε άλλο παρά ότι: «Εφόσον δεν υπάρχει ανάγκη, δεν θα πω τίποτε τέτοιο επιπόλαια και άσκοπα»· ή συγκαλύπτοντας πάλι αυτό που ειπώθηκε, στο μέτρο που ήταν δυνατό.

Και ο Δαβίδ πάλι λέει: Όλα τα έθνη, χτυπήστε τα χέρια, αλαλάξτε προς τον Θεό με φωνή αγαλλιάσεως· διότι ο Κύριος είναι ύψιστος, φοβερός, μεγάλος βασιλιάς σε όλη τη γη. Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Και άλλος λέει: Ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό Του. Και Εσύ ο Ίδιος, όταν ήρθες, δεν κάλεσες αμέσως τους μάγους, την ακρόπολη των εθνών; την τυραννία του διαβόλου; τη δύναμη των δαιμόνων; Δεν κατέβηκες και τους έκανες προφήτες; Εσύ καλείς μάγους· οι προφήτες μιλούν για τα έθνη. Όταν αναστήθηκες από τον άδη, λες στους μαθητές: Πηγαίνετε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τα εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Και όταν ήρθε η άθλια, η ταλαίπωρη, παρακαλώντας για την κόρη της, ικετεύοντας να λύσεις τη συμφορά, τότε λες: Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ; Και όταν βέβαια πλησίασε ο εκατόνταρχος, λες: Εγώ θα έρθω και θα τον θεραπεύσω· όταν ο ληστής: Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο· όταν ο παραλυτικός: Σήκω, πάρε το κρεβάτι σου και πήγαινε· όταν ο Λάζαρος: Λάζαρε, έλα έξω, και βγήκε έξω ο τετραήμερος. Λεπρούς καθαρίζεις, νεκρούς ανασταίνεις, παραλυτικό στερεώνεις, τυφλούς θεραπεύεις, ληστές σώζεις, την πόρνη την κάνεις πιο σώφρονα από παρθένο, και σε αυτήν δεν αποκρίνεσαι τίποτα; Τι είναι αυτό το πρωτοφανές; Τι είναι αυτό το παράξενο; Τι είναι αυτό το παράδοξο;

Πριν από τον σταυρό, ο Υιός δεν ήταν γνωστός· σήμερα, που κηρύσσεται ο σταυρός, ονομάζεται Υιός, και ο Πατέρας γίνεται γνωστός μέσω του Υιού. Πριν από τον σταυρό, ο διάβολος λατρευόταν· τώρα, που κηρύσσεται ο σταυρός, ο διάβολος έχει πέσει, και οι δαίμονες τρέπονται σε φυγή. Πριν από τον σταυρό, επιδιδόμασταν σε πορνείες και ασέλγειες· τώρα όμως, που κηρύσσεται ο σταυρός, όχι μόνο απέχουμε από την πορνεία, αλλά ακόμη και τον γάμο περιφρονήσαμε, και αφού αποδεχθήκαμε την παρθενία, την οποία δεν γνωρίζαμε, τη διαφυλάσσουμε ως κάτι δικό μας. Δεν κηρυσσόταν ο σταυρός, και ο διάβολος συγκέντρωσε τους Ιουδαίους εναντίον του Χριστού· σήμερα κηρύσσεται ο σταυρός, και οι απόστολοι προσελκύουν τους Ιουδαίους διά της πίστεως. Δεν κηρυσσόταν ο σταυρός, και κατεχόμασταν από τον θάνατο· τώρα κηρύσσεται ο σταυρός, και τον περιφρονήσαμε σαν να μην υπάρχει θάνατος, ενώ ποθήσαμε την αιώνια ζωή. Δεν κηρυσσόταν ο σταυρός, και ήμασταν ξένοι προς τον παράδεισο· όταν όμως φανερώθηκε ο σταυρός, αμέσως ένας ληστής αξιώθηκε τον παράδεισο. Ώ, πόσο μεγάλη είναι η δύναμη του σταυρού, πόση μεταβολή κατειργάσθη στο γένος των ανθρώπων! Από τόσο βαθύ σκοτάδι το μετέστησε σε φως απέραντο, από τον θάνατο το ανακάλεσε σε ζωή αιώνια, από τη φθορά το ανακαίνισε σε αφθαρσία.

Ολόκληρη η συναγωγή θα το τελέσει αυτό —ποια είναι η συναγωγή;—. «Ένας νόμος θα υπάρχει για τον αυτόχθονα και για τον προσήλυτο που προσήλθε· ένας και ο αυτός νόμος θα ισχύει και για τους δύο». Οι τύποι, λοιπόν, και τα σύμβολα και τα μυστήρια, στον Ισραήλ μεν γίνονταν ορατά, σε εμάς δε τελεσιουργούνται πνευματικά. Αφού, λοιπόν, μιλήσουμε εν συντομία για αυτά, ας εισαγάγουμε στη συνέχεια τα μυστήρια της αλήθειας: ποια είναι, μετά τον νόμο, η έλευση του Ιησού Χριστού στον κόσμο, και γιατί ήλθε έχοντας λάβει σώμα· τι είναι το Πάσχα που επιθύμησε να φάει μαζί μας, και γιατί Εκείνος που με έναν λόγο ανέστησε νεκρούς δεν επιτίμησε οριστικά τον θάνατο όσο ζούσε, και γιατί γενικά υπέμεινε τον θάνατο πάνω στο ξύλο· τι είναι τα αγκάθια με τα οποία στεφανώθηκε, ή τι είναι το ξύδι που ήπιε και η χολή, και ποια είναι η πλευρά που ανοίχτηκε και από την οποία έρρευσε αίμα και νερό· γιατί εύχεται να παρέλθει το ποτήριο το οποίο οπωσδήποτε ήλθε για να πιει· ποιοι είναι οι ληστές που συσταυρώθηκαν, και ποιος από τους δύο βρίσκεται στον παράδεισο· γιατί το πνεύμα παραδίδεται στα χέρια του Πατέρα, το δε σώμα στο καινό μνημείο, τι ήταν αυτό που επρόκειτο να συμβεί «στον παράδεισο» και συνέβαινε «σήμερα»· τι είναι η παραμονή των τριών ημερών που έμεινε κάτω από τη γη, και γιατί τον βλέπουν πρώτες οι γυναίκες, και δίνοντας το χαρμόσυνο άγγελμα λέει: «Γυναίκες, χαίρετε».

Διότι, ενώ τα πάντα κλονίζονταν και δονούνταν από τον σεισμό του φόβου, και όλα σαλεύονταν, όταν ανήλθε πάλι το θείο πνεύμα, το σύμπαν κατά κάποιον τρόπο εμψυχώθηκε, ζωοποιήθηκε, στηρίχθηκε και στάθηκε πάλι σταθερό. Ω της θείας εκτάσεως που βρίσκεται στα πάντα και παντού, ω της σταυρώσεως που απλώνεται μέσα σε όλα! Ω εσύ που είσαι ο μόνος από όλους αληθινά ολόκληρος μέσα σε όλα, ας κατέχουν το πνεύμα σου οι ουρανοί, και ο παράδεισος την ψυχή σου· διότι λέει: «Σήμερα θα είμαι μαζί σου στον παράδεισο», και η γη ας κατέχει το σώμα σου.

Σιώπα, φιμώσου. Σήκωσε το κρεβάτι σου και πήγαινε στο σπίτι σου. Σε σένα λέω, πονηρό δαιμόνιο, βγες από αυτόν. Ας γίνει σε σένα όπως θέλεις. Αν κάποιος σας πει κάτι, θα πείτε ότι ο Κύριος το έχει ανάγκη. Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους αρχαίους: «Δεν θα φονεύσεις»· εγώ όμως σας λέω, ότι όποιος οργίζεται αναίτια εναντίον του αδελφού του, θα είναι ένοχος στην κρίση.

Διότι, αφού είπε «Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου», πρόσθεσε, «Γιατί έτσι θα ζήσεις πολλά χρόνια επί της γης». Και ο Ίδιος πάλι στον ληστή είπε: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Διότι δεν προτρέπει μόνο μέσα από τα μελλοντικά αγαθά, αλλά και από τα παρόντα, εξαιτίας εκείνων από τους ακροατές που έχουν πιο χονδροειδή αντίληψη και αναζητούν τα παρόντα πριν από τα μελλοντικά. Γι’ αυτό λοιπόν, προχωρώντας, έλεγε: «Να διάκεισαι ευνοϊκά προς τον αντίδικό σου». Έπειτα ορίζει το έπαθλο αυτής της φιλοσοφίας και λέει: «Μήπως τυχόν σε παραδώσει ο αντίδικος στον κριτή και ο κριτής στον υπηρέτη». Βλέπεις από πού προκάλεσε τον φόβο;

Διότι, τι ήταν πιο άσχημο από την ψυχή του Παύλου, όταν ήταν βλάσφημος και υβριστής; Και τι πιο όμορφο από αυτόν, όταν έλεγε: «Τον αγώνα τον καλό αγωνίστηκα, τον δρόμο τελείωσα, την πίστη διατήρησα»; Τι πιο άσχημο από την ψυχή του ληστή; Και τι πιο όμορφο από αυτήν έγινε, όταν υπάκουσε στο: «Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο»; Τι πιο άσχημο από τον τελώνη, όταν άρπαζε; Και τι πιο όμορφο, όταν προσέφερε την αγαθή του προαίρεση; Βλέπεις ότι την ομορφιά του σώματος δεν μπορείς να την αλλάξεις· διότι δεν είναι ζήτημα προαιρέσεως, αλλά φύσεως. Ενώ η ομορφιά της ψυχής αποκτάται από εμάς μέσω της προαιρέσεως. Έμαθες τους όρους. Ποιους; Ότι η ομορφιά της ψυχής προέρχεται από την υπακοή στον Θεό. Διότι, εάν η άσχημη ψυχή υπακούσει στον Θεό, αποβάλλει την ασχήμια και γίνεται όμορφη. «Σαούλ, Σαούλ, γιατί με καταδιώκεις;». Και εκείνος ρώτησε: «Και ποιος είσαι, Κύριε;». «Εγώ είμαι ο Ιησούς». Και υπάκουσε, και η υπακοή έκανε την άσχημη ψυχή όμορφη. Πάλι λέει στον τελώνη: «Έλα, ακολούθησέ με». Και σηκώθηκε ο τελώνης και έγινε απόστολος· η άσχημη ψυχή έγινε όμορφη.

Εάν αυτός δεν ήταν ο Δεσπότης της ζωής και του θανάτου, δεν θα καταβαλλόταν ο θάνατος πλησιάζοντάς τον, και τα μνήματα των αγίων δεν θα ανοίγονταν. Εάν αυτός δεν ήταν ο Κύριος του ναού, δεν θα έσκιζε ο ναός το ίδιο του το καταπέτασμα, βλέποντάς τον να σταυρώνεται. Εάν αυτός δεν ήταν εκείνος που δεν επιθυμεί τον θάνατο των αμαρτωλών, δεν θα είχε μεσιτεύσει υπέρ των αμαρτωλών λέγοντας: «Πατέρα, συγχώρεσέ τους· διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν». Διότι ο δικός του θάνατος ανασυνέστησε τα πάντα. Επειδή κατέρχεται στον Άδη και ανέρχεται μαζί με όλους. Γι' αυτόν τον λόγο κραυγάζω λέγοντας: «Κύριε, μνήσθητί μου». Δεν παρακαλώ κάποιον δούλο, λέγοντας: «Θυμήσου με, όταν ευτυχήσεις», αλλά: «Μνήσθητί μου, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Και τι του απαντά ο Δεσπότης; «Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο».

Ας απαντήσουν οι ακριβείς ερευνητές της ακατάληπτης γέννησης, πώς έλεγε στον ληστή: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο»; Πρώτα ας ερμηνεύσουν αυτό, και έπειτα την άρρητη γέννησή του, για την οποία προφητικά αναφωνεί: «Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι αίρεται από τη γη η ζωή του». Αυτήν την πίστη διέδωσαν οι Πατέρες, έτσι δόξασαν τον απερίληπτο, πιστεύοντας και χωρίς να πολυπραγμονούν. «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Το είπε, και έγινε. Αλλά, ω φιλάνθρωπε Δέσποτα, όλοι οι δίκαιοι στέκονται έξω από τον παράδεισο, και έναν ληστή εισάγεις στον παράδεισο; Ναι, πρώτα έναν ληστή εισάγω στον παράδεισο, για να πείσω τον κόσμο ότι δεν ήρθα να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια. Στον ίδιο τον Χριστό ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Β΄. Θέλεις να μάθεις και ένα άλλο κατόρθωμά του; Τον παράδεισο, που παρέμενε κλειστός επί πέντε χιλιάδες και πλέον έτη, σήμερα μας τον άνοιξε. Διότι αυτήν ακριβώς την ημέρα, αυτήν την ώρα, εισήγαγε τον ληστή ο Θεός, επιτελώντας δύο κατορθώματα: αφενός ότι άνοιξε τον παράδεισο, αφετέρου ότι εισήγαγε τον ληστή. Σήμερα μας απέδωσε την αρχαία πατρίδα, σήμερα μας επανέφερε στην πατρική πόλη, και χάρισε την οικία στην κοινή φύση των ανθρώπων. Διότι λέγει: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο».

Τι λες; Έχεις σταυρωθεί και καρφωθεί, και υπόσχεσαι τον παράδεισο; Ναι, λέει, για να κατανοήσεις τη δύναμή μου πάνω στον σταυρό. Επειδή δηλαδή το γεγονός ήταν σκυθρωπό, για να μην προσηλωθείς στη φύση του σταυρού, αλλά να μάθεις τη δύναμη του Σταυρωμένου, πάνω στον σταυρό επιτελεί αυτό το θαύμα, το οποίο κατεξοχήν αποδεικνύει την ισχύ του. Διότι, όχι ανασταίνοντας νεκρό, ούτε επιτιμώντας τη θάλασσα και τους ανέμους, ούτε διώχνοντας δαίμονες, αλλά σταυρούμενος, προσηλωμένος, υβριζόμενος, εμπτυόμενος, λοιδορούμενος και διασυρόμενος, κατόρθωσε να μεταβάλει την πονηρή διάνοια του ληστή, ώστε να δεις τη δύναμή του και από τις δύο πλευρές. Διότι και ολόκληρη την κτίση συγκλόνισε και τις πέτρες διέρρηξε, αλλά και την ψυχή του ληστή, που ήταν πιο αναίσθητη και από την πέτρα, την προσέλκυσε και την τίμησε: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο», λέει. Και όμως, τα Χερουβείμ φρουρούσαν τον παράδεισο· αλλά αυτός είναι ο Δεσπότης και των Χερουβείμ· πύρινη ρομφαία περιστρέφεται εκεί· αλλά αυτός έχει την εξουσία και της φλόγας και της γέεννας και της ζωής και του θανάτου. Και όμως, κανένας βασιλιάς δεν θα ανεχόταν ποτέ να βάλει να καθίσει μαζί του έναν ληστή, ή οποιονδήποτε άλλον από τους ομοδούλους του, και με αυτόν τον τρόπο να τον εισαγάγει στην πόλη.

Εδώ πρόσεξε με ακρίβεια και, αφού ερευνήσεις ολόκληρη την Παλαιά και την Καινή Γραφή, θα διαπιστώσεις ότι κανένας από τους δικαίους πριν από τον ληστή δεν φαίνεται να έχει δεχθεί προφορικά την επαγγελία· ούτε ο Αβραάμ, ούτε ο Μωυσής, ούτε οι προφήτες, ούτε οι απόστολοι, αλλά πριν από όλους την ακούει ο ληστής: «Αμήν, αμήν, σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Ο Θεός κάλεσε τον Αβραάμ λέγοντας: «Έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου και από τον οίκο του πατέρα σου», και δεν του είπε: για να κληρονομήσεις τον παράδεισο, αλλά «έλα στη γη που θα σου δείξω». Στον Μωυσή έδωσε ο Θεός τον νόμο, και ως καρπό της τηρήσεως των εντολών επαγγέλλεται τα επίγεια αγαθά: «Εάν τηρήσεις τον νόμο του Κυρίου του Θεού σου». Πουθενά δεν υπάρχει επαγγελία παραδείσου πριν από τον ληστή.

«Σήμερα θα είσαι μαζί μου», λέει, «στον παράδεισο». Τι λέγεις; Έχεις σταυρωθεί και έχεις προσηλωθεί στον σταυρό με καρφιά, και υπόσχεσαι παράδεισο; Πώς, λοιπόν, χαρίζεις τέτοια πράγματα; Και βέβαια ο Παύλος λέει ότι: «Σταυρώθηκε από αδυναμία»· αλλά άκουε τα όσα ακολουθούν: «Αλλά ζει», λέει, «από τη δύναμη του Θεού». Και πάλι αλλού: «Διότι η δύναμή μου τελειοποιείται μέσα στην αδυναμία». Γι' αυτό τώρα πάνω στον σταυρό, λέει, δίδω την υπόσχεση, ώστε και μέσω αυτού να κατανοήσεις τη δύναμή μου. Διότι, επειδή το γεγονός είναι σκυθρωπό, για να μην καταστείς κατηφής προσηλώνοντας την προσοχή σου στη φύση του σταυρού, αλλά, αποβλέποντας στη δύναμη του Εσταυρωμένου, να είσαι φαιδρός και περιχαρής, γι' αυτόν τον λόγο εκεί σου επιδεικνύει την ισχύ του. Διότι όχι επειδή ανέστησε νεκρό, ούτε επειδή διέταξε τη θάλασσα, ούτε επειδή επιτίμησε δαίμονες, αλλά όντας σταυρωμένος, προσηλωμένος, υβριζόμενος, εμπτυόμενος, λοιδορούμενος, χλευαζόμενος και διασυρόμενος από όλους, κατόρθωσε να ελκύσει προς τον εαυτό του την πονηρή διάνοια του ληστή. Δες τη δύναμή του να διαλάμπει και από τις δύο πλευρές. Την κτίση συγκλόνισε, τις πέτρες διέρρηξε, και την ψυχή του ληστή, που ήταν πιο αναίσθητη από την πέτρα, την κατέστησε πιο μαλακή και από το κερί. Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Τι λέγεις; Τα Χερουβίμ και η πύρινη ρομφαία φρουρούν τον παράδεισο, και εσύ υπόσχεσαι στον ληστή την είσοδο εκεί;

Ναι, λέει. Διότι εγώ είμαι Δεσπότης και των Χερουβίμ, και έχω την εξουσία και της φλόγας και της γέεννας και της ζωής και του θανάτου· γι' αυτό και λέει: Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Αν δουν τον Δεσπότη εκείνες οι δυνάμεις, αμέσως παραχωρούν τη θέση τους και υποχωρούν.

Αν και κανένας βασιλιάς δεν θα ανεχόταν ποτέ να βάλει να καθίσει δίπλα του έναν ληστή ή κάποιον άλλον από τους ομοδούλους του και να εισέλθει με αυτόν τον τρόπο στην πόλη, ο φιλάνθρωπος Δεσπότης όμως το έπραξε αυτό. Διότι, εισερχόμενος στην ιερή πατρίδα, φέρνει μαζί Του τον ληστή, όχι ατιμάζοντας τον παράδεισο –μη γένοιτο– με τα πόδια του ληστή, αλλά μάλλον τιμώντας τον με αυτήν την πράξη. Διότι αποτελεί τιμή για τον παράδεισο να έχει έναν τέτοιο Δεσπότη, τόσο δυνατό και φιλάνθρωπο, ώστε να μπορεί να καταστήσει ακόμη και έναν ληστή άξιο της μακαριότητας του παραδείσου. Διότι και όταν καλούσε τελώνες και πόρνες στη βασιλεία του, δεν το έπραττε αυτό καταισχύνοντας τη βασιλεία, αλλά μάλιστα τιμώντας την, και αποδεικνύοντας ότι τέτοιος είναι ο Κύριος της βασιλείας των ουρανών, ώστε να καταστήσει πόρνες και τελώνες τόσο δόκιμους, που να αναδειχθούν άξιοι της εκεί τιμής και δωρεάς. Όπως ακριβώς λοιπόν θαυμάζουμε έναν ιατρό, όταν βλέπουμε ότι, απαλλάσσοντας από την αρρώστια ανθρώπους με ανίατα νοσήματα, τους επανέφερε σε απόλυτη υγεία· έτσι, αγαπητέ, θαύμασε και τον Χριστό και μείνε έκπληκτος, διότι, παραλαμβάνοντας ανθρώπους που έπασχαν από ανίατα νοσήματα της ψυχής, κατόρθωσε και από την κακία να τους απαλλάξει, και να αναδείξει άξιους της βασιλείας των ουρανών εκείνους που είχαν φτάσει στην έσχατη πονηρία. Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο.

Στην περίπτωση του ληστή· αρκούσε μόνο να πει εκείνος στον σύντροφό του: «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ; Και εμείς βέβαια δίκαια, διότι λαμβάνουμε το άξιο για όσα πράξαμε», και Εκείνος του λέγει: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Δεν είπε: «Σε απαλλάσσω από την κόλαση και την τιμωρία», αλλά εισάγει τον δίκαιο στον παράδεισο. Είδες πώς έγινε δίκαιος μέσα από την εξομολόγηση;

Σου υπέδειξε ποικιλία βοηθημάτων, ανάλογα με τη διαφορετικότητα των τραυμάτων. Εάν δεν μπορείς να νηστέψεις, όπως οι Νινευίτες, τουλάχιστον, όπως η πόρνη, ξέπλυνε τις αμαρτίες σου με δάκρυα· εάν δεν μπορείς να προσφέρεις ελεημοσύνη, εξομολογήσου τις αμαρτίες σου. Στο έλεος του Θεού κατάφυγε, λέγοντας μαζί με τον Δαβίδ: «Ελέησόν με, ο Θεός, κατά το μέγα έλεός σου». Διότι δεν πρόκειται για δάγκωμα οχιάς, ώστε να του επιθέσω φάρμακο, ούτε για λεκέ που προήλθε από βούρκο, ώστε να τον ξεπλύνω με νερό· αλλά το τραύμα προέρχεται από δάγκωμα του διαβόλου και έχει ανάγκη το έλεος της δικής Σου φιλανθρωπίας. Μόνο πρόσελθε παρακαλώντας· διότι θα στάξει το έλαιο ο Φιλάνθρωπος, Εκείνος που είπε ότι: «Εάν ο άνομος επιστρέψει από την πονηρή του οδό, δεν θα θυμηθώ πλέον τις ανομίες που έπραξε». Ας επιστρέψουμε, λοιπόν, ας παρακαλέσουμε, ας ξεπλύνουμε με τα δάκρυα τον ρύπο της αμαρτίας, ας χτυπήσουμε το στήθος, ας πλήξουμε το μέτωπο, ας συναισθανθούμε τα όσα αμαρτήσαμε, ώστε να ακούσουμε κι εμείς από τον Κύριο το: «Σήμερα θα είστε μαζί μου στον παράδεισο». Στον Οποίο πρέπει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση, τώρα και στους ατελεύτητους αιώνες. Αμήν.

Αναλογίσου, Άρειε, ποια αυθεντία αθετείς· άκουσέ τον πώς διατάζει άλλους έτσι και άλλους αλλιώς με τρόπο δεσποτικό: «Σε σένα θα δώσω», λέει, «τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών»· και, «Εσύ σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». «Εσύ, άφησε το τελωνείο και ακολούθησέ με»· «Εσύ μη φοβάσαι, αλλά μίλα, διότι εγώ είμαι μαζί σου»· «Σε σένα λέω, λεπρέ, καθαρίσου»· «Εσύ τρέξε, νίψου στον Σιλωάμ, και ανάβλεψε»· «Εσύ, παράλυτε, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες σου»· «Εσύ, θάλασσα, σιώπα, φιμώσου»· «Εσείς, ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων»· «Εσείς, γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και μέσα σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω»· «Εσείς, μαθητεύσατε όλα τα έθνη».

Βʹ. Γνωρίζοντας λοιπόν αυτά, αγαπητοί, ακόμη και αν ανέλθουμε στην ίδια την κορυφή της αρετής, ας θεωρούμε τους εαυτούς μας έσχατους από όλους, έχοντας διδαχθεί ότι η μεν αλαζονεία μπορεί να κατακρημνίσει ακόμη και από τους ίδιους τους ουρανούς εκείνον που δεν προσέχει, η δε ταπεινοφροσύνη μπορεί να ανυψώσει, ακόμη και από την ίδια την άβυσσο των αμαρτημάτων, εκείνον που γνωρίζει να είναι μετριόφρων. Διότι αυτή (η ταπεινοφροσύνη) έστησε τον τελώνη πιο μπροστά από τον Φαρισαίο· ενώ εκείνη, η αλαζονεία εννοώ και η υπερηφάνεια, κατέβαλε ακόμη και μια ασώματη δύναμη, τον διάβολο. Η ταπεινοφροσύνη, αντίθετα, και η επίγνωση των δικών μας αμαρτημάτων εισήγαγε τον ληστή στον παράδεισο πριν από τους αποστόλους. Εάν λοιπόν εκείνοι που ομολογούν τα δικά τους αμαρτήματα, εξασφαλίζουν για τον εαυτό τους τόσο μεγάλη παρρησία, αυτοί που γνωρίζουν μεν ότι έχουν πράξει πολλά αγαθά, ταπεινώνουν όμως την ψυχή τους, πόσων στεφάνων δεν θα αξιωθούν; Διότι, όταν η αμαρτία ενωθεί με την ταπεινοφροσύνη, προχωρά με τόση ευκολία, ώστε να ξεπεράσει και να προσπεράσει τη δικαιοσύνη που συνοδεύεται από την αλαζονεία. Εάν λοιπόν τη συνδέσεις με τη δικαιοσύνη, πού δεν θα φθάσει; Πόσους ουρανούς δεν θα διαβεί; Οπωσδήποτε θα σταθεί δίπλα στον ίδιο τον θρόνο του Θεού, ανάμεσα στους αγγέλους, με πολλή παρρησία. Και πάλι, εάν η αλαζονεία, όταν συζευχθεί με τη δικαιοσύνη, μπόρεσε με την υπερβολή και το βάρος της δικής της κακίας να καταβαραθρώσει την παρρησία εκείνης (της δικαιοσύνης), εάν ενωθεί με την αμαρτία, σε πόσο βαθιά γέεννα δεν θα κατακρημνίσει εκείνον που την κατέχει;

Με τη χάρη του Θεού, έχεις πολλούς και σπουδαίους ανθρώπους που συμπάσχουν, που σε ενισχύουν, που τρέμουν για την ψυχή σου: τον άγιο του Θεού Βαλέριο, τον κατά πάντα τιμιότατο αδελφό του Φλωρέντιο, τον σοφό κατά τη σοφία του Χριστού Πορφύριο, και πολλούς άλλους. Αυτοί καθημερινά θρηνούν για σένα και δεν έχουν πάψει να προσεύχονται· μάλιστα, θα είχαν κιόλας επιτύχει αυτό που από καιρό παρακαλούν, αν έστω και λίγο ήθελες να ελευθερώσεις τον εαυτό σου από τις παγίδες του εχθρού. Πώς λοιπόν δεν είναι παράλογο, οι άλλοι να μην απελπίζονται για τη σωτηρία σου ούτε και τώρα, αλλά να προσεύχονται διαρκώς για να επανακτήσουν το μέλος τους, ενώ εσύ, έχοντας πέσει μία φορά, να μη θέλεις να σηκωθείς, αλλά να παραμένεις κάτω, και σχεδόν να φωνάζεις προς τον εχθρό: «Σφάζε, χτύπα, μη λυπάσαι»; «Μήπως αυτός που πέφτει δεν σηκώνεται;» αναφέρει ο θείος λόγος. Εσύ όμως μάχεσαι και αντιλέγεις σε αυτό· διότι το να απελπιστεί κανείς επειδή έπεσε, δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά να ισχυρίζεται ότι εκείνος που πέφτει δεν σηκώνεται. Μη, σε παρακαλώ, μην αδικήσεις τόσο πολύ τον εαυτό σου· μην επισωρεύεις σε εμάς τόση οδύνη. Δεν αναφέρομαι στο παρόν, όπου δεν διανύεις ακόμη το εικοστό έτος της ηλικίας σου, αλλά ακόμη κι αν είχες επιτελέσει πολλά και είχες ζήσει όλο σου τον βίο εν Χριστώ, και στα βαθιά σου γεράματα υφίστασο τέτοια επήρεια, ούτε και τότε θα ήταν καλό να απελπιστείς, αλλά θα έπρεπε να φέρεις στον νου σου τον ληστή που δικαιώθηκε πάνω στον σταυρό, και εκείνους που εργάστηκαν την ενδέκατη ώρα και έλαβαν τον μισθό ολόκληρης της ημέρας.

Νομίζω πως είναι γνώρισμα αγγέλου το να μην παρασύρεται κανείς σε αμαρτήματα, ακούγοντας τον επίγειο άγγελο να λέει: «Δεν έχω συνείδηση ότι έφταιξα σε τίποτα, αλλά δεν δικαιώνομαι με αυτό· εκείνος που με κρίνει είναι ο Κύριος». Γι' αυτό οφείλουμε συνεχώς να κατακρίνουμε και να μεμφόμαστε τους εαυτούς μας, ώστε μέσω της εκούσιας ταπεινώσεως να απολογηθούμε για τις ακούσιες αμαρτίες· ειδάλλως, κατά την έξοδο της ψυχής μας, οπωσδήποτε θα δώσουμε αυστηρό λόγο για αυτές. Εκείνος που ζητά από τον Θεό δωρεές θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο, οπωσδήποτε θα επιτύχει πράγματα ανώτερα από τον εαυτό του· και αυτό το μαρτυρεί ο τελώνης, ο οποίος, ενώ ζήτησε άφεση, απέκτησε δικαιοσύνη. Μόνο το να τον θυμηθεί στη βασιλεία ζήτησε εκείνος ο ληστής, και πρώτος κληρονόμησε ολόκληρο τον παράδεισο. Δεν είναι δυνατόν στη δημιουργία να δει κανείς μικρή και μεγάλη φωτιά ως προς τη φύση της· και δεν είναι δυνατόν στη γνήσια ταπεινοφροσύνη να παραμείνει καθόλου κανένα ίχνος υλικού φρονήματος. Εφόσον σφάλλουμε εκούσια, αυτό σημαίνει ότι δεν την έχουμε μέσα μας, και αυτό είναι το σημάδι της παρουσίας της. Γνωρίζοντας ο Δεσπότης ότι η αρετή της ψυχής συμμορφώνεται με την εξωτερική διαγωγή, παίρνοντας το λέντιο μας υπέδειξε τη μέθοδο της οδού της ταπεινώσεως· διότι η ψυχή εξομοιώνεται με τις ασχολίες του σώματος, και ανάλογα με αυτά που αυτό πράττει, τυπώνεται και μορφοποιείται. Σε κάποιον η αρχηγία των αγγέλων έγινε αφορμή υπερηφάνειας, αν και δεν την έλαβε γι' αυτόν τον σκοπό. Διαφορετική είναι η ψυχική διάθεση εκείνου που κάθεται σε θρόνο, και διαφορετική εκείνου που κάθεται στην κοπριά.

ν΄. Γύρω στα μεσάνυχτα, καθώς ο μάρτυρας προσευχόταν στη φυλακή, του εμφανίζεται ο Χριστός και του λέει: «Αρτέμιε, δείξε ανδρεία και πάρε δύναμη, και μην φοβάσαι ούτε να δειλιάζεις μπροστά στον τύραννο· διότι εγώ είμαι μαζί σου, λυτρώνοντάς σε από κάθε πειρασμό και από κάθε οδύνη των βασανιστηρίων, και θα σε στεφανώσω στη βασιλεία των ουρανών, και όπως ακριβώς εσύ με ομολόγησες ενώπιον των ανθρώπων πάνω στη γη, θα σε ομολογήσω και εγώ ενώπιον του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς. Έχε θάρρος, λοιπόν, και αγάλλου· διότι θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Ακούγοντας αυτά ο μάρτυρας από τον Κύριο, γέμισε θάρρος και καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας δοξολογούσε και ευχαριστούσε τον Θεό· διότι απαλλάχθηκε από τις πληγές και τα τραύματά του, ώστε να μην φαίνεται ούτε ένας μώλωπας στο άγιο σώμα του. Παρέμεινε δε δεκαπέντε ημέρες χωρίς να γευθεί απολύτως τίποτα· διότι τρεφόταν με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Έπειτα, αφού αγίασε την οικουμένη μας διά της δικής Του ανθρωποπρεπούς αναστροφής, μετά τον θάνατο εισέρχεται ανεμπόδιστα στον παράδεισο, όπως ακριβώς υποσχέθηκε αψευδώς στον ληστή, λέγοντας: «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο».

Σύμφωνα, λοιπόν, με οποιαδήποτε από τις προαναφερθείσες θεωρίες και αν συσταυρωνόμαστε με τον Χριστό, ας φροντίσουμε, όσο βρισκόμαστε εδώ, να εξιλεώσουμε τον Λόγο που συσταυρώνεται μαζί μας, και να δεχθούμε την αψευδή υπόσχεση της αναπαύσεως, με συνείδηση καθαρμένη από τα νοήματα που την πλήττουν· εφόσον το «σήμερα» υποδηλώνει την παρούσα ημέρα αυτού του αιώνα (διότι «σήμερα», λέγει, «θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο»), ενώ το «αύριο» υποδηλώνει την ημέρα του μέλλοντος, κατά την οποία δεν πρέπει να περιμένει κανείς καμία άφεση αμαρτιών, παρά μόνο την ανταπόδοση της αμοιβής που αρμόζει στον καθένα σύμφωνα με την αξία των πεπραγμένων του βίου του.

Και ο Κύριος: «Αλήθεια, αλήθεια σου λέω», λέει, «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο»· διότι ως άνθρωπος κρεμάστηκα με τη θέλησή μου στον σταυρό, αλλά ως Θεός απερίγραπτος υπάρχω στον παράδεισο και παντού· διότι ως άνθρωπος πεθαίνω και θάβομαι και κατέρχομαι στον άδη, «εσύ όμως σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Το μεν σώμα μου θα καθαγιάσει τα μνήματα, η δε ψυχή μου θα ελευθερώσει τις ψυχές των πιστών που βρίσκονται στον άδη, «εσύ όμως σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Εγώ μεν εκουσίως θα απέλθω προς τον άδη, θα λύσω αυτούς που είναι εκεί δέσμιοι και θα τους αναστήσω, «εσύ όμως σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο»· διότι δεν κρατείται εκεί δέσμιος μόνο ο πρωτόπλαστος, αλλά και ολόκληρο το πλήθος των δικαίων, και όχι μόνο αυτός, αλλά και ο μεγαλύτερος από όλους όσους έχουν γεννηθεί από γυναίκα και περισσότερο από προφήτης. Και αν ο μέγας Ιωάννης ο Βαπτιστής και Πρόδρομος και προφήτης δεν απέφυγε την τυραννία του άδη, ποιος άραγε από τους δικαίους θα μπορούσε να την αποφύγει; Γι' αυτό και σπεύδω να τους ελευθερώσω, «εσύ όμως σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Μέχρι τώρα ο τύραννος κατακρατούσε δικαίους και αθώους σαν να ήταν ένοχοι, αλλά από τώρα και στο εξής δεν θα έχει τυραννική εξουσία ούτε πάνω σε έναν ληστή που μετανοεί, αλλά μάλλον θα λογοδοτήσει και ο ίδιος, «εσύ όμως σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο».

Σήμερα τα πλήθη των ασωμάτων και τα συστήματα των θνητών συνεορτάζουν τη γέννηση του Χριστού. Σήμερα το μεγαλείο της παρθενίας ο Χριστός, γεννηθείς από Παρθένο, το φανέρωσε και το διατράνωσε και εγκωμίασε αυτό το επίτευγμα που παλαιότερα ήταν δυσκατόρθωτο· διότι αυτό το αγγελικό αξίωμα ήταν άγνωστο στους ανθρώπους και αδύνατο να αποκτηθεί. Αφότου όμως ο Χριστός γεννήθηκε από Παρθένο, η ομορφιά της παρθενίας έγινε ταυτόχρονα και γνωστή και αξιοζήλευτη, και αυτό που πριν ήταν άγνωστο και ακατόρθωτο, έγινε σε όσους το επιθυμούν εύκολα γνωστό και εφικτό, με τη συνέργεια και τη χάρη του Θεού. Σήμερα η καταδίκη του προπάτορα και της προμήτορος Εύας έχει λυθεί· διότι για μεν τον πρώτο η καταδίκη ήταν το «επικατάρατη θα είναι η γη στα έργα σου» και «με λύπες θα τρως από αυτήν» και «με τον ιδρώτα του προσώπου σου θα τρως το ψωμί σου» και «στη γη θα επιστρέψεις» και τα εξής, για δε τη δεύτερη το «πολλαπλασιάζοντας θα πολλαπλασιάσω τις λύπες σου και τους στεναγμούς σου» και «με λύπες θα γεννάς τέκνα» και τα εξής. Αφότου όμως ειπώθηκε το «χαίρε, κεχαριτωμένη» και το «χαίρετε» και το «μη μεριμνάτε τι θα φάτε, αλλά ζητάτε πρώτα τη βασιλεία του Θεού» και το «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο», έκτοτε λοιπόν έχει λυθεί και η προηγούμενη καταδίκη.

Το ότι, λοιπόν, δεν έχουμε πλέον από τώρα εμείς οι πιστοί ανάγκη από εκείνον τον παράδεισο, στον οποίο δόθηκε στον Αδάμ η εντολή να εργάζεται και να τον φυλάσσει, θα το μαρτυρήσει ο Λόγος του Θεού, ο οποίος προσέλαβε την ανθρώπινη φύση μας ως απαρχή του φυράματος και έγινε υπόσταση για την ίδια τη σάρκα μας, την οποία ανέλαβε από τα αγνά αίματα της Θεοτόκου και την κάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης του Πατέρα του στα ύψη, λέγοντας τα εξής: «Δεν παρακαλώ μόνο γι' αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε όλοι να είναι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε μένα κι εγώ μέσα σε σένα, ώστε κι αυτοί να είναι ένα μέσα σε μας», και πάλι: «Και εάν πορευθώ για να σας ετοιμάσω τόπο, πάλι θα έρθω και θα σας παραλάβω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε κι εσείς.» Εάν λοιπόν, σε εκείνον τον επίγειο παράδεισο, στον οποίο έγινε η παράβαση, όπως έγραψες, βρίσκεται ακόμα ο Χριστός μαζί με τον ληστή, επειδή του είπε τότε: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο», ποια είναι η ανάγκη να πει σε εμάς που πιστεύουμε σε αυτόν, «και εάν πορευθώ για να σας ετοιμάσω τόπο», εφόσον ο παράδεισος είναι ήδη ετοιμασμένος από την καταβολή του κόσμου;

Στον ίδιο. Το τρίτο από τα δύο σου ζητήματα είναι πολύ πιο δύσκολο. Διότι ανέφερες: «Εγώ τώρα φρονώ ότι οι άγιες ψυχές συγκεντρώνονται στον παράδεισο και παραμένουν εκεί, απολαμβάνοντας τη δόξα του Θεού πιο άμεσα και ευρισκόμενες μαζί με τον Χριστό πιο καθαρά, όπως ακριβώς είπε και εκείνος στον ληστή: “Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο”, ενώ η τελείωση της βασιλείας μαζί του στους ουρανούς θα τους δοθεί στον μέλλοντα αιώνα». Αυτά είναι τα όσα περιέχονται στην επιστολή σου, σοφότατε.

Για αυτόν λοιπόν τον λόγο κατήλθα από τα ύψη ως φιλάνθρωπος, για να λυτρώσω το γένος του ως ευσπλαχνικός, και έγινα κατάρα για να ελευθερώσω από την κατάρα τον Αδάμ και τους δικούς του. Μέσω του ξύλου, εξάλλου, εισήχθη η παράβαση στον προπάτορα, εξαιτίας της οποίας εκδιώχθηκε από τον παράδεισο ως άνομος, αλλά εισέρχεται και πάλι μέσω του ξύλου της ζωής. Είσελθε, λοιπόν, εσύ πρώτος μαζί του σε αυτόν. και ευρισκόμενος στη νομή, κάλεσε τους θνητούς και υποδέξου τους πιστούς. διότι σήμερα θα εισέλθεις μαζί μου ευφραινόμενος στον παράδεισο.

Εξέτασε λοιπόν το γράμμα μόνος σου και παράδωσε τις αρχαίες κληρονομιές του πατέρα μου, τις οποίες έχοντας στην κατοχή του χαιρόταν μέσα στον παράδεισο. Δέξου τη βέβαιη σφραγίδα και τα θεία χαράγματα, την υπογραφή του Βασιλιά, του πανεύσπλαχνου Θεού.» Λέγοντας αυτά, παρέδιδε με προθυμία τα διατάγματα του Βασιλιά Χριστού. Και το Χερουβίμ, αφού τα υποδέχθηκε, αναγνώρισε τα γράμματα που έλαμπαν με τη χάρη της πορφύρας του αίματος, και ευφραινόταν με το πώς είχαν συνταχθεί τόσο ωραία. Διότι, αμέσως μόλις τα πήρε, βρήκε τα σοφά λόγια, διαβάζοντας τη δύναμη που υπήρχε σε αυτά και απευθυνόταν στον ληστή: «Σήμερα θα εισέλθεις μαζί μου, χαιρόμενος, στον παράδεισο.» «Έλα, ληστή, παράλαβε τα δίκαια του πατέρα σου», αποκρίθηκε το Χερουβίμ· «αναγνώρισα το θέσπισμα του μεγάλου Βασιλιά· ιδού, δίνω τώρα στα χέρια σου τα σκεύη του παραδείσου· παράλαβε λοιπόν εσύ τις κληρονομιές της αρχαίας σου πατρίδας, ανάλαβε την πατρική σου κτήση, την άφθαρτη. Διότι τη δήμευσή της ακύρωσε τώρα ο σταυρός που ήρθες κρατώντας, και τον οποίο μόλις μου φανέρωσες. Σε αυτόν έχουν ενωθεί η ικεσία σου προς τον Χριστό και η απόφαση που σου δίνει την ακλόνητη κληρονομιά στον παράδεισο.»

Δες όμως και μια άλλη μηχανουργία του διαβόλου, η οποία στρέφεται εναντίον του. Διότι αυτός, με τρία είδη γραμμάτων διαπόμπευε τάχα την ανταρσία του Ιησού, ώστε να μην ξεφύγει από την προσοχή κανενός από τους περαστικούς ότι για αυτόν τον λόγο σταυρώθηκε, επειδή έκανε τον εαυτό του βασιλιά. Αυτό όμως, έστω και αν ο σοφός στην κακοποιία δεν το καταλάβαινε, ήταν σύμβολο του ότι τα πιο κραταιά από τα έθνη, όπως οι Ρωμαίοι, και τα πιο σοφά, όπως οι Έλληνες, και τα πιο θεοσεβή, όπως το γένος των Εβραίων, επρόκειτο να υποταχθούν στη βασιλεία του Ιησού και να τον ανακηρύξουν. Έχουμε μιλήσει όμως για αυτά και στο υπόμνημα του κατά Ιωάννην, με περισσότερα και υψηλότερα νοήματα. «Ένας δε από τους κρεμασμένους κακούργους τον βλασφημούσε λέγοντας: Αν εσύ είσαι ο Χριστός, σώσε τον εαυτό σου και εμάς. Αποκρινόμενος όμως ο άλλος, τον επιτιμούσε, λέγοντας: Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ, που βρίσκεσαι στην ίδια καταδίκη; Και εμείς μεν δικαίως, διότι λαμβάνουμε τα άξια για όσα πράξαμε, αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο. Και έλεγε στον Ιησού: Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έρθεις στη βασιλεία σου. Και του είπε ο Ιησούς: Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο.» Πώς λοιπόν οι άλλοι ευαγγελιστές λένε ότι και οι δύο ληστές τον κατηγορούσαν;

Στην αρχή βέβαια είναι πιθανό να τον κατηγορούσαν και οι δύο, έπειτα όμως ο ένας από αυτούς, όντας οξυδερκής, αναγνώρισε την αγαθότητα και τη θεότητα του Ιησού από τα λόγια που έλεγε υπέρ εκείνων που τον σταύρωναν, λέγοντας: «Πατέρα, συγχώρεσέ τους». Διότι όχι μόνο είναι γεμάτα από κάθε φιλανθρωπία, αλλά η φωνή αυτή δείχνει και πολλή αυθεντία. Διότι δεν είπε: «Κύριε, σε παρακαλώ, συγχώρεσέ τους», αλλά απλά και εξουσιαστικά: «Πατέρα, συγχώρεσέ τους». Από αυτά τα λόγια, λοιπόν, λαμβάνοντας επίγνωση ο πρώην βλάσφημος, αναγνωρίζει τον Ιησού ως αληθινό βασιλιά, αποστομώνει τον άλλο ληστή και λέει στον Ιησού: «Θυμήσου με στη βασιλεία σου». Τι απαντά λοιπόν ο Κύριος; «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Διότι, ως άνθρωπος, βρισκόταν στον σταυρό, ως Θεός όμως βρισκόταν παντού, και εκεί, και στον παράδεισο, πληρώντας τα πάντα και χωρίς να περιορίζεται πουθενά. Θα αναρωτηθούν όμως κάποιοι: Πώς, ενώ ο Κύριος λέει στον ληστή, «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο», ο Παύλος είπε: «Κανείς από τους αγίους δεν έλαβε την επαγγελία;». Και κάποιοι λένε ότι ο Απόστολος δεν αποφάνθηκε για όλους τους αγίους ότι δεν έλαβαν την επαγγελία, αλλά μόνο για όσους απαρίθμησε· και απαρίθμησε μεν πολλούς άλλους, αλλά τον ληστή ούτε καν τον ανέφερε.

Διότι άκουσε τι λέει: «Όλοι αυτοί», αναφέροντας τον λόγο δεικτικά προς εκείνους που έχουν απαριθμηθεί, στους οποίους ο ληστής δεν συγκαταλέγεται. Άλλοι πάλι είπαν ότι ούτε ο ληστής δεν έχει ακόμη αξιωθεί της διαμονής στον παράδεισο, αλλά επειδή η υπόσχεση του Κυρίου είναι αμετάθετη και αδιάψευστη, γι' αυτό ειπώθηκε το, «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο.» Διότι υπάρχει και ένα τέτοιο είδος, λένε, στα λόγια του Κυρίου, κατά το οποίο αναφέρεται σε όσα πρόκειται να συμβούν σαν να έχουν ήδη γίνει. Όπως όταν λέει: «Όποιος δεν πιστεύει, έχει ήδη κριθεί», και πάλι: «Όποιος ακούει τους λόγους μου και πιστεύει, δεν έρχεται σε κρίση, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή.» Άλλοι πάλι παρερμηνεύουν βεβιασμένα τη φράση, βάζοντας στίξη στο «Σήμερα», ώστε το λεγόμενο να είναι κάπως έτσι: «Αλήθεια σου λέω σήμερα», και έπειτα προσθέτουν το «θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Μερικοί δε, οι οποίοι θεωρείται ότι ερμήνευσαν πιο επιτυχημένα, εξηγούν ως εξής: Τα αγαθά που μας έχουν υποσχεθεί δεν είναι η διαμονή ή η επάνοδος στον παράδεισο, αλλά η βασιλεία των ουρανών·

Πόσο πολύ τιμούσε τον μαθητή, καθιστώντας τον αδελφό Του! Τόσο καλό είναι το να παραμένει κανείς κοντά στον πάσχοντα Χριστό· διότι αυτό τον οδηγεί στο να γίνει αδελφός Του. Θαύμασε δε, πώς πάνω στον σταυρό τα πράττει όλα ατάραχα, φροντίζοντας τη μητέρα Του, εκπληρώνοντας τις προφητείες, ανοίγοντας τον παράδεισο στον ληστή· ενώ πριν από τον σταυρό αγωνιούσε και ίδρωνε. Ώστε, εκείνα μεν προέρχονται από την ανθρώπινη φύση, αυτά δε από τη θεία δύναμη.