Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 10:40

Διότι, όπως ακριβώς, επειδή ο Υιός του Θεού είναι Λόγος, εικόνα Του είναι ο δικός μας λόγος, έτσι, επειδή Αυτός είναι Σοφία, εικόνα Του πάλι είναι η σοφία που έχει δημιουργηθεί μέσα μας· στην οποία κατέχοντας τη γνώση και τη φρόνηση, γινόμαστε δεκτικοί της δημιουργικής Σοφίας, και μέσω αυτής μπορούμε να γνωρίσουμε τον Πατέρα της. Διότι λέει: «Εκείνος που έχει τον Υιό, έχει και τον Πατέρα»· και, «Εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που με απέστειλε». Εφόσον λοιπόν δημιουργήθηκε μέσα μας ένας τέτοιος τύπος της Σοφίας και υπάρχει σε όλα τα έργα, ευλόγως η αληθινή και δημιουργική Σοφία, αναλαμβάνοντας στον εαυτό της όσα ανήκουν στον δικό της τύπο, λέει το: «Ο Κύριος με έκτισε για τα έργα του». Διότι αυτά που εξέφρασε η σοφία που βρίσκεται μέσα μας, αυτά ο ίδιος ο Κύριος τα λέει ως δικά Του· και ενώ ο Ίδιος δεν κτίζεται, εφόσον είναι Κτίστης, εντούτοις εξαιτίας της εικόνας Του που έχει κτιστεί μέσα στα έργα, ο Ίδιος τα λέει αυτά σαν να αφορούν τον εαυτό Του. Και όπως ακριβώς ο ίδιος ο Κύριος έχει πει: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα», λόγω του ότι ο δικός Του τύπος υπάρχει μέσα μας· έτσι, αν και δεν ανήκει στα κτίσματα, εντούτοις εξαιτίας του ότι η εικόνα και ο τύπος Του κτίζεται μέσα στα έργα, μιλάει σαν να επρόκειτο για τον Ίδιο, λέγοντας: «Ο Κύριος με έκτισε αρχή των οδών του για τα έργα του».

Η μονογενής, λοιπόν, και αυτοσοφία του Θεού είναι πλάστης και δημιουργός των πάντων· διότι λέει: «τα πάντα εν σοφία εποίησας» και «γέμισε η γη από την κτίση σου». Για να μην υπάρχουν όμως απλώς τα δημιουργήματα, αλλά και να υπάρχουν με καλό τρόπο, ευδόκησε ο Θεός να συγκαταβεί η δική Του σοφία στα κτίσματα· ώστε να εναποθέσει σε όλα γενικά και στο καθένα ξεχωριστά κάποιον τύπο και απεικόνιση της δικής της εικόνας, για να αναδεικνύονται τα δημιουργήματα σοφά και άξια έργα του Θεού. Διότι, όπως ακριβώς επειδή ο Υιός του Θεού είναι Λόγος, ο δικός μας λόγος είναι εικόνα Του, έτσι και επειδή Αυτός είναι Σοφία, η σοφία που δημιουργήθηκε μέσα μας είναι πάλι εικόνα Του, μέσω της οποίας, αποκτώντας τη γνώση και τη φρόνηση, γινόμαστε δεκτικοί της δημιουργού Σοφίας και δι' αυτής μπορούμε να γνωρίζουμε τον Πατέρα της. Διότι λέει: «εκείνος που έχει τον Υιό, έχει και τον Πατέρα» και «εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που με απέστειλε». Εφόσον, λοιπόν, δημιουργήθηκε ένας τέτοιος τύπος της σοφίας μέσα μας και υπάρχει σε όλα τα έργα, ευλόγως η αληθινή και δημιουργός Σοφία, αναλαμβάνοντας στον εαυτό της τα γνωρίσματα του δικού της τύπου, λέει το: «ο Κύριος με έκτισε για τα έργα του». Διότι αυτά που είπε η σοφία που βρίσκεται μέσα μας, αυτά ο ίδιος ο Κύριος τα λέει ως δικά Του· και δεν είναι βέβαια ο ίδιος κτιστός, αφού είναι Κτίστης, αλλά εξαιτίας της δικής Του εικόνας που κτίσθηκε μέσα στα ίδια τα έργα, Αυτός λέει αυτά τα λόγια σαν να πρόκειται για τον εαυτό Του.

Και όπως ακριβώς είπε ο ίδιος ο Κύριος: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα», επειδή ο τύπος Του υπάρχει μέσα μας, έτσι, αν και δεν συγκαταλέγεται στα κτίσματα, εντούτοις, επειδή η εικόνα και ο τύπος Του κτίζονται μέσα στα έργα, ομιλεί σαν να πρόκειται για τον Ίδιο και λέει: «Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών Του για τα έργα Του». Έτσι δημιουργήθηκε ο τύπος της σοφίας μέσα στα έργα, ώστε, όπως προείπα, να γνωρίζει ο κόσμος μέσω αυτής τον δημιουργό του, τον Λόγο, και μέσω Αυτού τον Πατέρα. Και αυτό είναι που έλεγε ο Παύλος: «Διότι το γνωστό του Θεού είναι φανερό σε αυτούς· επειδή ο Θεός τους το φανέρωσε. Διότι τα αόρατα Αυτού, από την εποχή της κτίσεως του κόσμου, βλέπονται καθαρά, καθώς κατανοούνται μέσω των δημιουργημάτων». Επομένως, ο Λόγος δεν είναι κτίσμα ως προς την ουσία, αλλά το ρητό των Παροιμιών αναφέρεται στη σοφία που υπάρχει μέσα μας και αποκαλείται έτσι.

Μόνο για τις αμαρτίες σου να λυπάσαι, και για κανένα άλλο ασήμαντο πράγμα να μη λυπηθείς. Να μην υψώσεις τη φωνή σου οργισμένη απέναντι σε κανέναν· διότι η δούλη του Κυρίου δεν πρέπει να φιλονικεί. Δεν θα βγει κατάρα από το στόμα σου, ούτε ύβρις, ούτε κακολογία. Διότι το στόμα σου είναι αγιασμένο με τους ύμνους και τις δοξολογίες του Θεού. Δεν είναι καλό να βγαίνεις έξω χωρίς μεγάλη ανάγκη. Την ησυχία να την αγαπάς όσο μπορείς. Τους δούλους του Θεού μην τους ξεχνάς, και ας μην εξαλειφθούν από την καρδιά σου. Εάν έλθει άγιος στο σπίτι σου, έτσι να τον δεχθείς, σαν τον Υιό του Θεού· διότι λέει ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός: «Εκείνος που δέχεται εσάς, εμένα δέχεται». Εάν εισέλθει δίκαιος άνδρας στο σπίτι σου, με φόβο και τρόμο να τον προϋπαντήσεις, και να προσκυνήσεις μέχρι εδάφους ενώπιον των ποδών του· διότι δεν θα προσκυνήσεις τον ίδιο, αλλά τον Θεό που τον απέστειλε. Θα πάρεις ύστερα νερό και θα νίψεις τα πόδια του και με κάθε ευλάβεια θα ακούσεις τα λόγια του. Να μην επαναπαυθείς στη σωφροσύνη σου, ώστε να μην πέσεις· αλλά να έχεις φόβο· διότι εφόσον φοβάσαι, ποτέ δεν πέφτεις. Σε εκείνη που αγωνίζεται στην εγκράτεια συμφέρει να τρώει τον άρτο της κατά μόνας. Εάν όμως καθίσεις μαζί με παρθένους σε τραπέζι, να τρως καθετί που παρατίθεται μαζί τους· διότι, εάν δεν φας, θα φανεί σαν να τις κατακρίνεις. Δεν θα διαλαλείς την άσκησή σου.

Διότι δεν προέβην σε αυτό το συμπέρασμα ορμώμενος από δική μου επινόηση, αλλά από τις ίδιες τις θείες Γραφές. Εξέτασε, δηλαδή, τι λέει ο Κύριος στα Ευαγγέλια, όταν θεσπίζει την υπακοή προς τους δούλους Του: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα»· και πάλι αλλού: «Εκείνος που ακούει εσάς, ακούει εμένα· και εκείνος που αθετεί εσάς, αθετεί εμένα». Το ότι, βέβαια, αυτό που είπε στους αποστόλους το νομοθέτησε για όλους εκείνους που επρόκειτο να γίνουν καθοδηγητές μετά από αυτούς, είναι δυνατόν να αποδειχθεί από πολλές και αναμφίλεκτες μαρτυρίες της θείας Γραφής και από τα πιο ξεκάθαρα τεκμήρια. Ώστε, συνεπώς, και εμείς διατυπώσαμε τους λόγους μας σύμφωνα με τα θεία θεσπίσματα, λέγοντας ότι οφείλουμε να θέτουμε στον εαυτό μας την ευπείθεια των αγίων προς τον Θεό ως υπόδειγμα για την υπακοή στους προεστώτες. Πώς, λοιπόν, επέδειξαν οι άγιοι την ευπείθειά τους προς τον Δεσπότη; Εξέτασέ μου τον Αβραάμ, ο οποίος λαμβάνει την προσταγή να εγκαταλείψει σπίτι, πατρίδα, περιουσία, κτήματα, συγγενείς, φίλους και, αντί αυτών, να επιδιώξει τα αντίθετα: την ξενιτιά, το άγνωστο, την περιπλάνηση, την πενία, τους φόβους, τους κινδύνους και όλα τα δυσχερή που συνοδεύουν όσους ξενιτεύονται· και δες πώς υπακούει χωρίς καμία χρονοτριβή, και εγκαταλείπει μεν την ευημερία και την ανάπαυση του σπιτιού του, προτιμώντας δε αντί γι' αυτήν την ταλαιπωρία και την περιπλάνηση στην ξένη γη.

Κεφάλαιο Αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Όποιος δέχεται εσάς, δέχεται εμένα· και όποιος δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε. Και όποιος δεν σας δεχθεί ούτε ακούσει τα λόγια σας, βγαίνοντας από την οικία εκείνη ή από την πόλη, τινάξτε τη σκόνη των ποδιών σας. Αλήθεια σας λέω, θα είναι πιο ανεκτό για τη γη των Σοδόμων και των Γομόρρων κατά την ημέρα της κρίσεως παρά για την πόλη εκείνη. ΙΩΑΝΝΗΣ. Εκείνος που δέχεται οποιονδήποτε στείλω, δέχεται εμένα· και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε. ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ. Θεώρησα όμως αναγκαίο να στείλω προς εσάς τον Επαφρόδιτο, τον αδελφό και συνεργό και συστρατιώτη μου, που είναι και δικός σας απόστολος και λειτουργός των αναγκών μου. Και μετά από λίγα: Υποδεχθείτε τον λοιπόν εν Κυρίω με κάθε χαρά, και ανθρώπους σαν κι αυτόν να τους έχετε σε τιμή.

Κεφάλαιο Γ΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα. ΙΩΑΝΝΗΣ. Εκείνος που δέχεται όποιον στείλω, δέχεται εμένα. ΛΟΥΚΑΣ. Εκείνος που ακούει εσάς, ακούει εμένα. ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ. Και τη δοκιμασία μου, που βρισκόταν στη σάρκα μου, δεν την περιφρονήσατε ούτε την αποστραφήκατε, αλλά με δεχθήκατε ως άγγελο Θεού, ως Χριστό Ιησού.

Είναι όμως δυνατόν, σε όσους από την αντίθετη πλευρά θέλουν να περιεργάζονται περιττά πράγματα, να δουν ότι το Πνεύμα έχει ονομαστεί και Θεός. Διότι, βεβαίως, ο θεσπέσιος και ιερότατος Πέτρος έπιασε επ' αυτοφώρω τον Ανανία να έχει κλέψει από τα θεία αναθήματα και τον κατηγόρησε έντονα, λέγοντας: «Ανανία, γιατί γέμισε ο σατανάς την καρδιά σου, ώστε να πεις ψέματα στο Πνεύμα το Άγιο και να κρατήσεις για τον εαυτό σου μέρος από το αντίτιμο του κτήματος; Δεν παρέμενε δικό σου όσο ήταν απούλητο, και αφού πουλήθηκε δεν ήταν στη δική σου εξουσία; Γιατί έβαλες στην καρδιά σου αυτό το πράγμα; Δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό». Β. Ναι· διότι στον Θεό λέει ψέματα, λέει, ακόμη κι αν κάποιος επιλέξει να το πράξει αυτό στο Πνεύμα. Α. Με ποιον τρόπο, καλέ μου, αν το Πνεύμα δεν είναι Θεός; Β. Επειδή, ακόμη κι αν κάποιος επιλέξει, λέει, να φέρεται με ευσέβεια στους αγίους, φέρεται με ευσέβεια στον Θεό. Και βέβαια στους αγίους μαθητές είπε ξεκάθαρα ο Χριστός: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα». Και ασφαλώς δεν λέμε, ακολουθώντας ορθούς και αναγκαίους συλλογισμούς, ότι οι μαθητές είναι θεοί κατά φύση, ακόμη κι αν κάποιος δεχόταν τον Υιό φιλοξενώντας τους αγίους στο σπίτι του. Αναλόγως, λοιπόν, με αυτό το παράδειγμα, ίσως αυτός που αμαρτάνει απέναντι στο Πνεύμα, αμαρτάνει απέναντι στον Θεό που το απέστειλε. Α.

Ματθ. 10, 40. «Εκείνος που δέχεται», λέει, «εσάς» που κηρύττετε την αλήθεια, «δέχεται» την ίδια τη θεότητα, δηλαδή τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα· διότι αυτό είναι που λέει: «όποιος δέχεται εσάς, δέχεται εμένα, και όποιος δέχεται εμένα» δέχεται τον ίδιο τον Πατέρα.

Μτ 10, 40—42 Για να μην προβάλει κανείς ως δικαιολογία τη φτώχεια, το είπε αυτό θέλοντας να δώσει ανταμοιβή σε εκείνους που τους υποδέχονται.

Πώς λοιπόν διώκετε τους αγίους, στους οποίους έχω εμπιστευθεί τους λόγους μου, τους οποίους αποδέχθηκα ως αγαθούς, σαν να βαδίζουν την ίδια με εμένα οδό των θελημάτων μου; Διότι ό,τι εγώ θέλω, αυτό είναι και δικό τους θέλημα. Επομένως, το να επιτιμάτε τους προφήτες δεν είναι τίποτε άλλο, παρά να στρέφετε την επίπληξη εναντίον μου. Κάτι τέτοιο είπε και ο Σωτήρας στους αγίους μαθητές: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα· και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε». Και πρόσταζε όσους εκδιώκονται να τινάζουν ακόμη και τη σκόνη από τα πόδια τους, λέγοντας: «Ότι θα είναι πιο ανεκτή η κατάσταση για τη γη των Σοδόμων την ημέρα της κρίσεως, παρά για την πόλη εκείνη». Είναι λοιπόν αναγκαίο να αποδεχόμαστε εκείνους που είναι πρεσβευτές του Θεού και που μεταφέρουν σε εμάς το θέλημά Του, όπως ήταν ο θεσπέσιος Παύλος, ο οποίος γράφει στις επιστολές του λέγοντας: «Είμαστε λοιπόν πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας δεόμαστε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». <Θα βρυχηθεί ο λέοντας μέσα από το δάσος του χωρίς να έχει θήραμα; Θα βγάλει καθόλου φωνή το μικρό λιοντάρι από τη φωλιά του, εάν δεν έχει αρπάξει κάτι;> Εκείνοι που ερευνούν τις συνήθειες των θηρίων, λένε ότι ο λέοντας, όταν βρεθεί σε έλλειψη τροφής, περιπλανιέται με ρώμη σε όρη, σε κοιλάδες και δάση, στρέφοντας το βλέμμα του εδώ κι εκεί και αναζητώντας να αρπάξει κάτι από όσα βόσκουν στα δάση.

Τι λοιπόν; Οι δίκαιοι τον βλέπουν, όταν πράττουν το καλό; Το Ευαγγέλιο θα σε διδάξει, λέγοντας: σε εκείνον που αποδέχεται τους λόγους μου, θα φανερώσω τον εαυτό μου, και θα έλθουμε εγώ και ο Πατέρας μου, και θα κατοικήσουμε μαζί του. Πώς θα γίνουν αυτά; Λέει στους μαθητές του: εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα, και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που με απέστειλε. Όταν λοιπόν φιλοξενείς ξένους για τον Χριστό, βλέπεις τον Χριστό, όταν αναπαύεις ασθενείς για εκείνον, βλέπεις εκείνον, όταν κάνεις το οτιδήποτε για εκείνον, βρίσκεται μπροστά στα μάτια σου, και θεωρείς τον Θεό. Ο Θεός, λέει, είναι αγάπη. Εάν έχεις την αγάπη, βλέπεις αυτόν που έχεις μέσα σου.

Διότι, είτε μέσω του εαυτού του είτε μέσω κάποιου άλλου, πρέπει κανείς, προσφέροντας την εφικτή βοήθεια, να θεραπεύει· ή, τουλάχιστον, να προσεύχεται να τιμωρηθεί η πονηρή έξη, δηλαδή να εκριζωθεί από εκείνον που την έχει. Αυτό διδάσκει και το «Προσεύχεσθε υπέρ εκείνων που σας κακομεταχειρίζονται», και το «Αγαπάτε τους εχθρούς σας». Εκείνος που δεν αγαπά επιφανειακά, συνεργεί και στο να γίνει καλά ο άλλος, και εκείνο που αναφέρεται στον έβδομο ψαλμό: «Αν ανταπέδωκα σε εκείνους που μου ανταποδίδουν κακά, ας πέσω λοιπόν άδειος από τους εχθρούς μου», διδάσκει σαφώς να μη μισούμε κανέναν. Πώς, λοιπόν, έχει ειπωθεί: «Μήπως δεν μίσησα, Κύριε, εκείνους που σε μισούν;» Αλλά μάλλον, ποιος είναι τόσο άθεος, ώστε να μισεί αυτόν που θεωρεί Θεό; Είναι φανερό, λοιπόν, πως εκείνοι που μισούν και αναθεματίζουν τον Ιησού, μισούν τον Θεό. Διότι «αυτός που δέχεται εμένα», λέει, «δέχεται εκείνον που με απέστειλε»· και, «Εκείνος που ομολογεί τον Υιό, έχει και τον Πατέρα»· επομένως, και εκείνος που μισεί τον Υιό, μισεί και τον Πατέρα. Και καθένας που αμαρτάνει μισεί τον Θεό· διότι μισεί τη σοφία και τη δικαιοσύνη, τα οποία είναι ο Χριστός. Και τι το παράδοξο, εφόσον ο αμαρτωλός μισεί τον ίδιο του τον εαυτό; Διότι σύμφωνα με τον Σολομώντα: «Εκείνος που αποστρέφεται την παιδεία, μισεί τον εαυτό του». Επομένως, εκείνος που μισεί αυτούς που μισούν τον Θεό, με εξαίρεση τους ευσεβεστάτους λογίους, θα μισήσει τους πάντες, ακόμη και τον ίδιο του τον εαυτό όταν αμαρτάνει.

Και πώς δεν θα κατηγορήσει τους εκλεκτούς του Θεού, δηλαδή τους αγίους που διακηρύττουν εκείνα, και εξαιτίας τους εμάς που συμφωνούμε μαζί τους και τους υπερασπιζόμαστε πρόθυμα με όλη μας τη δύναμη; Διότι εγώ ο ίδιος λέω το εξής για τον εαυτό μου, ότι είμαι απολύτως έτοιμος να πάθω έστω και για έναν από αυτούς, πόσο μάλλον για τη συμφωνία όλων. «Διότι όποιος δέχεται εσάς, δέχεται εμένα», λέει ο Κύριος, προφανώς όχι μόνο όλους μαζί, αλλά και τον καθένα ξεχωριστά. Και ποιος θα διασπάσει αυτούς που είναι ένα σύμφωνα με τη δεσποτική προσευχή και οι οποίοι μέσω του ενός λόγου έχουν ενωθεί εν ενί πνεύματι με τον έναν Θεό; Και πώς ένας τέτοιος άνθρωπος δεν θα αναιρέσει, χρησιμοποιώντας τον έναν εναντίον του άλλου, όλους αυτούς που όντως έχουν γράψει ρήματα αιώνιας ζωής;

Αλλά επειδή αυτά είναι δύσκολα και μεγάλα, και αρμόζουν μόνο στους τέλειους, και, για να το πούμε έτσι, είναι αποστολικά, δηλαδή το να σταυρώσει κανείς τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες της, το να είναι έτοιμος για την έσχατη ατιμία και τον πιο επαίσχυντο θάνατο υπέρ του καλού, το να χάσει την ψυχή του για χάρη του ευαγγελίου, πράγμα το οποίο λέει στη συνέχεια ο Κύριος προχωρώντας, αυτό λέγεται προς παρηγορία εκείνων που αγωνίζονται με αυτόν τον τρόπο υπεράνω της φύσεως, και προς σωτηρία των λιγότερο τελείων: «Διότι αυτός που δέχεται εσάς», δηλαδή τους αποστόλους και τους πατέρες και διδασκάλους της ευσέβειας μετά από αυτούς, «δέχεται εμένα», λέει, «και αυτός που δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε».

Διότι αιτία για τον θάνατο έγινε η παρακοή του νόμου που δόθηκε στον παράδεισο. Παρόλα αυτά όμως ο Χριστός μας έσωσε από τον θάνατο, αφού η ζωή βρέθηκε ανάμεσα στους νεκρούς, για να καταλύσει την τυραννία του θανάτου. «Κάθε τροφή την αποστράφηκε βδελυσσόμενη η ψυχή.» Ως τροφή εδώ θα εννοήσουμε την πνευματική τροφή, για την οποία ο Κύριος έλεγε στους αποστόλους: «Να εργάζεστε όχι για την τροφή που φθείρεται, αλλά για εκείνη που παραμένει στην αιώνια ζωή.» Κάθε είδος αυτής της τροφής αποστράφηκε ο άνθρωπος. Διότι δεν τήρησαν ούτε τον φυσικό ούτε τον γραπτό νόμο, και γι' αυτό πλησίασαν έως τις πύλες του θανάτου. Πύλες δε του θανάτου είναι τα αμαρτήματα, από τα οποία έπρεπε αυτοί να απομακρυνθούν. Διότι όσο πλησίασαν σε αυτές, τόσο πιο μακριά από τις πύλες της ζωής αναγκαστικά βρέθηκαν. Αλλά ο Χριστός, αυτούς που βρίσκονταν μακριά, τους έφερε κοντά μέσω του δικού Του αίματος. «Και έκραξαν προς τον Κύριο.» Ως κραυγή ο Θεός δεν λογαριάζει εκείνη που γίνεται με τη φωνή, αλλά τη διάθεση του νου· επειδή και όταν ο Μωυσής σιωπούσε, του έλεγε: «Τι βοάς προς εμένα;» «Απέστειλε τον Λόγο Του.» Τι είναι πιο σαφές από αυτό προς ένδειξη της σαρκώσεως του Σωτήρα; Διότι απεσταλμένο Λόγο ονομάζει τον σαρκωθέντα, Αυτόν που λέει: «Εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που με απέστειλε.» Ο Οποίος, αφού θεράπευσε το γένος μας, μας λύτρωσε από τις φθορές, δηλαδή από τα αμαρτήματα. Διότι φθορά του κάθε ανθρώπου είναι τα αμαρτήματα.

Κεφάλαιο Δ΄. Φιλόξενοι μεταξύ σας, χωρίς γογγυσμούς. Εάν τον δέχεσαι σαν τον Χριστό, να μην γογγύζεις καθόλου ούτε να ντρέπεσαι, αλλά μάλλον να σεμνύνεσαι για αυτήν την πράξη. Εάν όμως δεν τον δέχεσαι σαν τον Χριστό, να μην τον δεχθείς καθόλου. Διότι λέγει: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα». Εάν δεν φιλοξενείς με αυτόν τον τρόπο, δεν έχεις ούτε μισθό. Ο Αβραάμ υποδέχθηκε ανθρώπους περαστικούς οδοιπόρους, όπως νόμιζε· και δεν τα ανέθεσε όλα στους υπηρέτες του, αλλά έδωσε εντολή και στη γυναίκα του να ζυμώσει το αλεύρι, μολονότι είχε τριακόσιους δεκαοκτώ υπηρέτες γεννημένους στο σπίτι του.

Για τους δικαίους όμως δεν λέει έτσι, αλλά: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα»· και πάλι: «Δέστε του τα χέρια και τα πόδια, και ρίξτε τον στο εξώτερο σκοτάδι». Πρόσεξε εκεί τους δούλους να υπηρετούν· όταν όμως πρέπει να ευεργετήσει, τον ίδιο να ευεργετεί, τον ίδιο να προσκαλεί: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς». Όταν πρέπει να συνομιλήσει με τον Αβραάμ, προσέρχεται ο ίδιος· όταν πρέπει να μεταβεί στα Σόδομα, στέλνει τους δούλους, όπως ακριβώς ένας δικαστής που εγείρει αυτούς που πρόκειται να επιβάλουν την τιμωρία. Και πάλι: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα φάνηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω». Και αυτόν μεν τον ευλογεί ο ίδιος· εκείνον όμως τον πονηρό δεν τον δεσμεύει ο ίδιος, αλλά οι δούλοι.

Διότι είναι αδύνατον, αδύνατον, όποιος την επιδιώκει με ζήλο να μην αποκομίσει από αυτήν μεγάλο θησαυρό. Διότι και αυτοί οι δίκαιοι, και ο πατριάρχης και ο Λωτ, έτσι αξιώθηκαν την άνωθεν εύνοια, και ενώ νόμιζαν ότι υποδέχονται ανθρώπους, αξιώθηκαν να υποδεχθούν και αγγέλους, και τον ίδιο τον Δεσπότη των αγγέλων. Είναι δυνατόν και σε εμάς, εάν το επιθυμούμε, να τον υποδεχθούμε και τώρα. Διότι ο ίδιος είναι που είπε: «Όποιος δέχεται εσάς, δέχεται εμένα».

Επομένως, η μεν ύβρις είναι γι' αυτούς κέρδος, η δε τιμή βάρος. Δεν τα λέω, λοιπόν, αυτά για χάρη τους, αλλά για δική σας χάρη. Εκείνος που τιμά τον ιερέα, θα τιμήσει και τον Θεό· εκείνος όμως που έμαθε να περιφρονεί τον ιερέα, προχωρώντας σε αυτόν τον δρόμο, κάποτε θα προσβάλει και τον Θεό. «Εκείνος που δέχεται εσάς», λέει, «δέχεται εμένα»· και, «Να έχεις σε εκτίμηση τους ιερείς του», λέει. Από εκεί έμαθαν οι Ιουδαίοι να περιφρονούν τον Θεό, από το γεγονός ότι περιφρόνησαν τον Μωυσή, από το ότι τον λιθοβολούσαν. Διότι, όταν κάποιος έχει ευλαβική διάθεση απέναντι στον ιερέα, πολύ περισσότερο θα έχει απέναντι στον Θεό. Ακόμη και αν ο ιερέας είναι φαύλος, ο Θεός, βλέποντας ότι εξαιτίας του σεβασμού προς Εκείνον τιμάς και τον ανάξιο τιμής, θα σου αποδώσει και ο Ίδιος την αμοιβή. Διότι, αν «εκείνος που δέχεται προφήτη», λέει, «στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη», το ίδιο ισχύει και για εκείνον που τιμά, παραχωρεί και υπακούει, προφανώς, στον ιερέα. Διότι, εάν στην περίπτωση της φιλοξενίας, όπου δεν γνωρίζεις εκείνον που φιλοξενείς, λαμβάνεις τόσο μεγάλο μισθό, πολύ περισσότερο θα λάβεις εάν υποταχθείς σε αυτόν στον οποίο ο Θεός προστάζει να υποτάσσεσαι. «Στην καθέδρα του Μωυσή», λέει, «κάθισαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι· όλα λοιπόν όσα σας πουν να κάνετε, να τα κάνετε· αλλά σύμφωνα με τα έργα τους να μην πράττετε». Δεν γνωρίζεις τι είναι ο ιερέας; Είναι άγγελος Κυρίου. Μήπως λέει τα δικά του λόγια; Εάν τον περιφρονείς, δεν περιφρονείς αυτόν, αλλά τον Θεό που τον χειροτόνησε. «Και από πού είναι φανερό ότι ο Θεός τον χειροτόνησε;», θα πει κανείς.

Αν τον δέχεσαι ως τον Χριστό, μην ντρέπεσαι καθόλου, αλλά μάλλον να σεμνύνεσαι για το έργο σου· αν όμως δεν τον δέχεσαι ως τον Χριστό, τότε να μην τον δεχθείς καθόλου. «Εκείνος που δέχεται εσάς», λέει, «δέχεται εμένα». Εάν δεν τον δεχθείς με αυτόν τον τρόπο, δεν έχεις ούτε μισθό. Ο Αβραάμ δέχθηκε περαστικούς οδοιπόρους, όπως νόμιζε, και δεν ανέθεσε στους υπηρέτες του να ετοιμάσουν τα πάντα για την υποδοχή τους, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της διακονίας το εκτέλεσε ο ίδιος αυτοπροσώπως, και διέταξε τη γυναίκα του να ζυμώσει το αλεύρι, μολονότι διέθετε τριακόσιους δεκαοκτώ οικιακούς δούλους, μεταξύ των οποίων ήταν επόμενο να υπάρχουν και υπηρέτριες· αλλά ο ίδιος ήθελε να λάβει τον μισθό μαζί με τη σύζυγό του, όχι μόνο για τη δαπάνη, αλλά και για την ίδια τη διακονία.

βʹ. Στις κοσμικές συγκεντρώσεις λοιπόν, ακόμη και αν ειπωθεί κάποτε κάτι καλό, ανάμεσα στα πολλά φαύλα, με δυσκολία οι πολλοί αρθρώνουν έναν υγιή λόγο. Στις θείες Γραφές, αντίθετα, συμβαίνει εντελώς το αντίθετο: κανέναν κακό λόγο δεν πρόκειται να ακούσεις ποτέ, αλλά όλοι είναι γεμάτοι από σωτηρία και πολλή φιλοσοφία. Τέτοια είναι άλλωστε και όσα αναγνώστηκαν σε εμάς σήμερα. Και ποια είναι αυτά; «Σχετικά με αυτά για τα οποία μου γράψατε», λέει, «είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα. Εξαιτίας όμως των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμιά τον δικό της άνδρα». Ο Παύλος νομοθετεί περί των γάμων και δεν αισχύνεται, ούτε κοκκινίζει. Και πολύ εύλογα. Διότι, εάν ο Δεσπότης του τίμησε τον γάμο και δεν αισχύνθηκε, αλλά και με την παρουσία Του και με το δώρο Του στόλισε το γεγονός (διότι προσέφερε στον γάμο δώρα ανώτερα από όλα, μεταβάλλοντας τη φύση του ύδατος σε οίνο), πώς ο δούλος θα κοκκίνιζε νομοθετώντας για τον γάμο; Διότι ο γάμος δεν είναι κακό πράγμα, αλλά κακό είναι η μοιχεία, κακό η πορνεία· και ο γάμος είναι φάρμακο αναιρετικό της πορνείας. Ας μην τον ατιμάζουμε λοιπόν με διαβολικές πομπές· αλλά, ό,τι ακριβώς έκαναν εκείνοι στην Κανά της Γαλιλαίας, ας κάνουν και όσοι σήμερα λαμβάνουν συζύγους: ας έχουν τον Χριστό στο μέσον τους. Και πώς είναι δυνατόν να γίνει αυτό; λέει. Μέσω των ίδιων των ιερέων. Διότι, όπως λέει, «όποιος δέχεται εσάς, δέχεται εμένα».

Διότι αυτό δεν αποτελεί πλέον κάποιου είδους οικονομία, αλλά έσχατη ασέβεια. Επομένως, εμείς έχουμε να προβάλουμε μια δίκαιη και ταιριαστή στον Θεό αιτία για τα ταπεινά του λόγια: τη συγκατάβασή του, το ότι μας εκπαιδεύει στη μετριοφροσύνη, και τη σωτηρία μας που οικονομείται μέσω αυτής· πράγμα που και ο ίδιος, φανερώνοντάς το, έλεγε αλλού: «Αυτά τα λέω, για να σωθείτε εσείς». Διότι, επειδή κατέφυγε στη μαρτυρία του Ιωάννη, αφήνοντας τη δική του (πράγμα που ήταν ανάξιο της μεγαλωσύνης του), θέτοντας την αιτία για τόση ταπεινότητα των λόγων του, είπε: «Αυτά τα λέω, για να σωθείτε εσείς». Εσείς όμως, που ισχυρίζεστε ότι αυτός δεν έχει την ίδια εξουσία και δύναμη με Εκείνον που τον γέννησε, τι θα μπορούσατε να πείτε, όταν τον ακούτε να λέει λόγια με τα οποία αποδεικνύει ότι έχει ίση δύναμη, εξουσία και δόξα με τον Πατέρα; Και για ποιον λόγο απαιτεί την ίδια τιμή, εάν είναι πολύ κατώτερος, όπως ισχυρίζεστε; Και δεν σταματά εδώ, λέγοντας μόνο αυτά, αλλά προσθέτει λέγοντας: «Εκείνος που δεν τιμά τον Υιό, δεν τιμά τον Πατέρα που τον έστειλε». Βλέπεις πώς έχει συνυφανθεί η τιμή του Υιού με την τιμή του Πατέρα; Και τι σημαίνει αυτό; λέγει. Διότι αυτό μπορεί να το δει κανείς και στους αποστόλους· «Διότι εκείνος που δέχεται εσάς», λέγει, «δέχεται εμένα». Αλλά εκεί, επειδή οικειοποιείται τα των δούλων του, γι' αυτό μίλησε έτσι· εδώ όμως, επειδή είναι μία η ουσία και η δόξα.

Ομιλία ΟΒ΄. Αμήν, αμήν σας λέω, όποιος δέχεται εκείνον που θα στείλω, δέχεται εμένα, και όποιος δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με έστειλε. α΄. Μεγάλη είναι η ανταπόδοση για την περιποίηση των δούλων του Θεού, και από εκεί μας αποδίδει τους καρπούς. Διότι, λέει, όποιος δέχεται εσάς, δέχεται εμένα· και όποιος δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με έστειλε. Τι θα μπορούσε να συγκριθεί με το να δεχθεί κανείς τον Χριστό και τον Πατέρα Του; Και ποια συνέχεια έχει αυτό με τα προηγούμενα που ειπώθηκαν; Τι κοινό έχει δηλαδή αυτό που είπε, «Εάν κάνετε αυτά είστε μακάριοι», με το να προσθέσει, «Όποιος δέχεται εσάς»; Η σχέση είναι μεγάλη και απόλυτα εναρμονισμένη· και πρόσεξε πώς. Επειδή επρόκειτο να αναχωρήσουν και να υποφέρουν πολλά δεινά, τους παρηγορεί με δύο τρόπους· με τον έναν, που προέρχεται από τον ίδιο, και με τον άλλον, που προέρχεται από τους άλλους. Διότι εάν έχετε πνευματικό φρόνημα, λέει, έχοντάς με πάντοτε στη μνήμη σας και φέροντας μέσα σας όλα όσα έπαθα και όσα έκανα, θα υποφέρετε εύκολα τα δεινά. Και όχι μόνο με αυτόν τον τρόπο, αλλά και με το να απολαμβάνετε πολλή περιποίηση από όλους.

Αρκούσαν, λοιπόν, και αυτά για να πείσουν όσους επρόκειτο να τους περιποιηθούν, ώστε να τους δεχθούν. Διότι ποιος δεν θα δεχόταν με κάθε προθυμία ανθρώπους τόσο γενναίους και άριστους, οι οποίοι περιτρέχουν την οικουμένη σαν λιοντάρια και περιφρονούν καθετί δικό τους προκειμένου να σωθούν οι άλλοι; Αλλά ωστόσο ορίζει και άλλη αμοιβή, δείχνοντας ότι με αυτό τον τρόπο μεριμνά περισσότερο για όσους παρέχουν φιλοξενία παρά για όσους φιλοξενούνται. Και παρέχει μεν την πρώτη τιμή, λέγοντας: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα· και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που με απέστειλε». Τι θα μπορούσε να συγκριθεί με αυτό, το να υποδέχεται δηλαδή κανείς τον Πατέρα και τον Υιό; Υπόσχεται δε εκτός από αυτό και άλλη αμοιβή: «Διότι αυτός που δέχεται», λέει, «προφήτη στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη· και αυτός που δέχεται δίκαιο στο όνομα του δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου». Και πρωτύτερα μεν απειλεί με τιμωρία αυτούς που δεν τους δέχονται, εδώ όμως ορίζει και αφθονία αγαθών. Και για να μάθεις ότι γι' αυτούς μεριμνά περισσότερο, δεν είπε απλώς: «Εκείνος που δέχεται προφήτη», ή, «Εκείνος που δέχεται δίκαιο», αλλά προσέθεσε: «Στο όνομα του προφήτη», και, «Στο όνομα του δικαίου». Δηλαδή, εάν τον δεχθεί όχι για βιοτική προστασία ούτε για κανένα άλλο από τα φθαρτά πράγματα, αλλά επειδή είναι είτε προφήτης είτε δίκαιος, θα λάβει μισθό προφήτη και μισθό δικαίου· τέτοιον μισθό που είναι εύλογο να λάβει εκείνος που δέχθηκε τον προφήτη ή τον δίκαιο, ή τέτοιον που πρόκειται να λάβει εκείνος.

Ποιο είναι λοιπόν το νόημα αυτού του προοιμίου μου; Ο Λάζαρος, ο τετραήμερος νεκρός, αναστήθηκε κατά τις ημέρες αυτές των νηστειών, ενώ ήδη ο Χριστός έσπευδε προς το σωτήριο πάθος Του, και προετοίμαζε θαύματα πριν από τα θαύματα, και εγκαινίαζε εορτή πριν από την εορτή, και αναδείκνυε έργο πριν από το έργο, ώστε, όταν ο Ίδιος παραδοθεί στον σταυρό, να μην απελπιστούν οι μαθητές για την ανάσταση του Διδασκάλου τους, αλλά να πιστέψουν ότι, αφού υπέταξε τον θάνατο για χάρη άλλου, ο Ίδιος δεν είναι δυνατόν να πάθει τίποτα το φοβερό από τον θάνατο. Είναι δίκαιο λοιπόν, αποδίδοντας τα πρέποντα και στην περίοδο αυτή, και στους εαυτούς μας, και στην επερχόμενη πανήγυρη, να συμμετάσχουμε στη χαρά της αναστάσεως του Λαζάρου, και να κοινωνήσουμε όχι μόνο στα δάκρυα, αλλά και στην αγαλλίαση και στη χαρά, μαζί με τις ενάρετες γυναίκες που βρίσκονταν γύρω από τη Μαρία, καθώς και να τιμήσουμε τον Διδάσκαλό μας Ιησού με την προσεκτική μελέτη της ιστορίας αυτής. Διότι εκείνος που τιμά τους φίλους Του, μεταβιβάζει το δώρο σε Εκείνον· επειδή, όντας φιλάνθρωπος, συνηθίζει πάντοτε να θεωρεί δικές Του τις τιμές που αποδίδονται σε εκείνους. Αυτός είναι που έχει πει στα Ευαγγέλια: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα· και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε». «Ήταν δε κάποιος άρρωστος», λέει, «ο Λάζαρος, από τη Βηθανία, το χωριό της Μαρίας και της Μάρθας της αδελφής της».

ΤΙΤΛΟΣ ΚΗ΄. — Περί εκείνου που μεταφέρει αγγελία και μεσολαβεί για την απάντηση [sic]· και ότι αυτός που εξουθενώνει τον απεσταλμένο, περιφρονεί εκείνον που τον έστειλε: «Όπως η δροσιά του χιονιού στον θερισμό μέσα στον καύσωνα είναι ωφέλιμη, έτσι και ο πιστός αγγελιοφόρος σε αυτόν που τον απέστειλε. Διότι ωφελεί τις ψυχές εκείνων που τον χρησιμοποιούν.» «Προξενεί ντροπή στον εαυτό του από τις ίδιες του τις ενέργειες εκείνος που στέλνει μήνυμα μέσω άφρονος αγγελιοφόρου.» «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα· και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που με απέστειλε.» Όσα υφίστανται οι πρέσβεις, έχουν την αναφορά τους σε εκείνους που τους απέστειλαν.

Του ιδίου, από τον λόγο για τους Αγίους Τεσσαράκοντα: Επειδή τα ανδραγαθήματα των πολέμων συχνά τα αναδεικνύουν τόσο οι συγγραφείς όσο και οι ζωγράφοι, οι μεν στολίζοντάς τα με τον λόγο, οι δε αποτυπώνοντάς τα σε πίνακες, και αμφότεροι παρακίνησαν πολλούς προς την ανδρεία· διότι αυτά που ο λόγος παρουσιάζει μέσω της ακοής, αυτά η ζωγραφική τέχνη σιωπώντας τα δεικνύει μέσω της μίμησης <...> Του ιδίου, από τα τριάντα κεφάλαια προς τον Αμφιλόχιο περί του Αγίου Πνεύματος, από το δέκατο έβδομο κεφάλαιο: Ότι βασιλιάς ονομάζεται και η εικόνα του βασιλιά, και δεν υπάρχουν δύο βασιλιάδες· διότι ούτε η εξουσία διασπάται ούτε η δόξα διαμερίζεται. Όπως δηλαδή η αρχή και η εξουσία που μας κυβερνά είναι μία, έτσι και η από μέρους μας δοξολογία είναι μία και όχι πολλές, διότι η τιμή προς την εικόνα μεταβαίνει στο πρωτότυπο. Ό,τι λοιπόν είναι εδώ η εικόνα κατά μίμηση, αυτό είναι εκεί ο Υιός εκ φύσεως. Και όπως ακριβώς στα τεχνητά έργα η ομοίωση έγκειται στη μορφή, έτσι και στη θεία και ασύνθετη φύση η ένωση βρίσκεται στην κοινωνία της θεότητας. (Σχόλιο) Όπως λοιπόν «όποιος δεν τιμά τον Υιό», καθώς λέει ο Κύριος, «δεν τιμά τον Πατέρα που τον έστειλε», έτσι και όποιος δεν τιμά την εικόνα δεν τιμά ούτε αυτόν που εικονίζεται. Αλλά ίσως πει κάποιος: Είναι αναγκαίο να τιμούμε την εικόνα του Χριστού, αλλά όχι και των αγίων. Ω, τι αφροσύνη! Άκουσε τον Κύριο που λέει στους μαθητές του: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα».

Εκείνος που δέχεται λόγια αληθείας θα υποδεχθεί τον Θεό Λόγο· διότι λέει ο Κύριος: «Όποιος δέχεται εσάς, εμένα δέχεται». Παραλυτικός που καταβιβάστηκε από τη στέγη είναι ο αμαρτωλός, ο οποίος ελέγχεται από πιστούς σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και λαμβάνει την άφεση εξαιτίας της δικής τους πίστης.

«Άκουσε», λέει ο Θεός των όλων, σαν να οργίζεται και να αγανακτεί, «τη φωνή του λαού σύμφωνα με όσα σου λένε, διότι δεν έχουν περιφρονήσει εσένα, αλλά εμένα». Ολοφάνερα λοιπόν και από αυτό αποδεικνύεται ότι η περιφρόνηση προς τον προφήτη, καθώς αυτός είναι θείο αφιέρωμα και εικονίζει τα θεία, έχει μεταβεί, όπως από την εικόνα, προς τον Θεό, ως προς το αρχέτυπο· έτσι βεβαίως γνωρίζουμε ότι συμβαίνει και με τις ευεργεσίες· διότι ακούμε στα Ευαγγέλια τον Σωτήρα Θεό να δηλώνει προς τους θεσπέσιους μαθητές: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα»· σύμφωνα με αυτά, λοιπόν, οι αδικίες προς την Εκκλησία του Χριστού, εξαιτίας τόσο των ιερών τύπων όσο βεβαίως και των αφιερωμένων και καθαγιασμένων σε αυτόν σωμάτων, μεταφέρονται στον ίδιο τον Χριστό. Τι λοιπόν; Δεν οργίζεται και δεν αγανακτεί ο Θεός για αυτά; Και βέβαια ναι· αλλά αναβάλλει την οργή του, όπως προς τους παλαιούς, έτσι και προς τους σημερινούς υβριστές, έστω και αν αυτοί καταφρονούν την άφατη μακροθυμία και αγαθότητά του. Πώς όμως δεν κατανοούν εκείνο οι ανόητοι, το οποίο προβάλλεται για τον έλεγχο της παραφροσύνης τους; Διότι έπρεπε από εκεί να καθοδηγηθούν προς την κατανόηση της αλήθειας.

Αρχίζοντας λοιπόν να ομιλεί, ο σοφός στα θεία Συμεών είπε περίπου τα εξής με παρρησία ψυχής: Ποιος δεν γνωρίζει, ω ιερά σύνοδε, τις γεγραμμένες στα ευαγγέλια φωνές του Χριστού, οι οποίες ρητά διακηρύσσουν τα εξής: «Εκείνος που δέχεται εσάς δέχεται εμένα, και εκείνος που αθετεί εσάς αθετεί εμένα, και εκείνος που αθετεί εμένα αθετεί εκείνον που με απέστειλε»; Και πάλι: «Εκείνος που δέχεται άγιο στο όνομα αγίου, θα λάβει μισθό αγίου, και εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη». Και τι λένε και οι αυτόπτες του Λόγου στις δικές τους διατάξεις; Δεν είπαν: «Εκείνον που σου λαλεί τον λόγο του Θεού θα τον δοξάζεις, και θα τον θυμάσαι ημέρα και νύχτα, και θα τον τιμάς ως πρόξενο του αγαθού για εσένα»; Διότι, όπου υπάρχει η διδασκαλία του Θεού, εκεί παρίσταται και ο Θεός. Και πάλι: Εάν λοιπόν για τους κατά σάρκα γονείς λέει το ιερό λόγιο: «Τίμα τον πατέρα και τη μητέρα σου, για να ευημερήσεις», και «όποιος κακολογεί πατέρα ή μητέρα ας θανατώνεται», πόσο μάλλον θα μας προτρέψει ο λόγος, όσον αφορά τους πνευματικούς μας γονείς, να τους τιμούμε και να τους αγαπούμε ως ευεργέτες και πρεσβευτές προς τον Θεό;

Αλλά επειδή ξεσήκωσε σχεδόν όλους τους αρχιερείς εναντίον του δικαίου, και κατέστησε, όπως δεν έπρεπε, τον ίδιο τον πατριάρχη εχθρό του, και επειδή υπήρχαν κάποιοι συκοφάντες από το περιβάλλον του Συμεών που έπασχαν και αυτοί από τη μανία του Ιούδα εναντίον του διδασκάλου, αυτοί, παίρνοντας θάρρος από τον ίδιο τον πατριάρχη και τον σύγκελλο, κλέβουν μια νύχτα την εικόνα του αγίου πατρός του, του Συμεών, εξαιτίας του οποίου γινόταν ο μεγάλος πόλεμος από τον σύγκελλο, και την ανεβάζουν στο πατριαρχείο. Αυτήν, όσοι την έβλεπαν να εικονίζεται μαζί με πολλούς αγίους και τον ίδιο τον Χριστό, όσοι μεν ανήκαν στην παράταξη του κατηγόρου, βλασφημούσαν τον άγιο εξαπολύοντας ψευδείς κατηγορίες, ενώ όσοι δε μετείχαν έστω και λίγο στην αληθινή γνώση, στέναζαν για τους σκευωρούς και έφριτταν για την ύβρη απέναντι στον Χριστό, ο οποίος είπε: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα», και: «Εφόσον το πράξατε σε έναν από αυτούς τους αδελφούς μου, το πράξατε σε εμένα», καθώς γνώριζαν ότι οι άγιοί Του έχουν ενδυθεί τον Χριστό.

Και πάλι: εκείνος που δέχεται άγιο στο όνομα αγίου, θα λάβει μισθό αγίου, και εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη. Και πάλι: εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα, και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε. Αλλά αυτά είναι αρκετά.

Έχει αποδειχθεί, λοιπόν, από αυτά με συντομία, διότι δεν μπορούσαμε να τα γράψουμε όλα για να μην επεκταθεί ο λόγος υπερβολικά, ότι όσα έκαναν και δίδασκαν τότε οι απόστολοι στους πιστούς, τα ίδια ακριβώς κάνουν και τώρα σε εμάς οι πατέρες μας, χωρίς καμία έλλειψη και χωρίς καμία παραλλαγή, και διδάσκουν και νουθετούν εμάς με τον ίδιο τρόπο όπως εκείνοι. Επομένως, επειδή σε τίποτα δεν υστερούν από τους αποστόλους, είναι εξάπαντος και οι ίδιοι υιοί των αποστόλων και απόστολοι. Και όσοι δεν τους δέχονται και δεν ακούν τα λόγια τους, θα ακούσουν τον Σωτήρα να τους λέει: Αλήθεια σας λέω, η κατάσταση θα είναι πιο ανεκτή για όσους κατοίκησαν τη γη των Σοδόμων και των Γομόρρων παρά για εσάς. Και εφόσον είπε προς εκείνους: «Όποιος δέχεται εσάς δέχεται εμένα, και όποιος ακούει εσάς ακούει εμένα, και όποιος αθετεί εσάς αθετεί εμένα· και όποιος αθετεί εμένα, αθετεί εκείνον που με έστειλε», είναι ολοφάνερο ότι λέει τα ίδια και προς τους σημερινούς και προς εκείνους που στο μέλλον πρόκειται να ακολουθήσουν τον ίδιο τρόπο ζωής με αυτούς. Και όσοι δεν τους δέχονται και δεν τους ακούν, αλλά τους αθετούν, δεν δέχονται ούτε ακούν τον Χριστό, αλλά τον αθετούν, και μέσω αυτού αθετούν τον Πατέρα που τον έστειλε.

Εξάλλου, αν τους μεσίτες και πρεσβευτές προς τον Θεό, οι οποίοι έχουν λάβει από τον Θεό την εξουσία να μας παρέχουν τη συγχώρεση των αμαρτιών και να μας συμφιλιώνουν με τον Θεό, τους δεχόμαστε με πλήρη πεποίθηση ως αμαρτωλούς και όχι ως αγίους, πώς προσδοκούμε ότι θα μας δοθεί η τέλεια συγχώρεση των αμαρτιών μας; Διότι ο Κύριος είπε: «Σύμφωνα με την πίστη σου ας γίνει σε εσένα»· και οπωσδήποτε η συγχώρεση των αμαρτιών θα γίνει σε εσένα ανάλογα με το μέτρο της πίστης σου. Και αν λέει, «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα», και «εκείνος που ακούει εσάς, ακούει εμένα, και εκείνος που σας αθετεί, αθετεί εμένα», απορώ, όπως προείπα, με εκείνους που ούτε καν το σκέφτηκαν ποτέ αυτό, ότι δηλαδή πρέπει κι εμείς όχι μόνο να αγαπάμε όλους τους ανθρώπους και μάλιστα τους αδελφούς, αλλά και να δεχθούμε έναν από τους τωρινούς αγίους ως απόστολο του Χριστού, για να υποδεχθούμε μέσω αυτού τον Χριστό και να εκπληρώσουμε όλα όσα λέει εκείνος σαν να βγαίνουν από το στόμα του Θεού. Διαφορετικά, πώς ή με ποιον άλλον τρόπο θα μπορέσουν να δουν τον Χριστό ή να τον αποκτήσουν μέσα τους; Διότι, οι περισσότεροι από εμάς δεν είδαμε εκείνον που τους βάπτισε και τους αναγέννησε, και όσοι τον είδαν, όπως προαναφέρθηκε, τον κατακρίναμε και τον περιφρονήσαμε. Αλλά ούτε καν γνωρίζουμε ότι έχουμε βαπτιστεί. Και αν το αγνοούμε αυτό, πώς ή για ποια αιτία θα έχουμε πίστη ή θα λογιζόμαστε ως βαπτισμένοι;

Διότι, όπως ακριβώς το σώμα μας, είτε ασθενεί είτε όχι, είναι αδύνατον να κινηθεί ή να ζήσει καθόλου χωρίς την ψυχή, έτσι και η ψυχή, είτε αμαρτήσει είτε όχι, χωρίς το Άγιο Πνεύμα είναι νεκρή και είναι εντελώς αδύνατον να ζήσει την αιώνια ζωή. Διότι, εάν το κεντρί του θανάτου είναι η αμαρτία, αυτός που αμάρτησε, αφού επλήγη από αυτό, οπωσδήποτε πέθανε. Εάν λοιπόν κανείς δεν είναι αναμάρτητος —διότι όλοι, λέει, αμάρτησαν και στερούνται τη δόξα του Θεού—, είναι φανερό ότι όλοι εμείς που αμαρτήσαμε έχουμε πεθάνει και είμαστε νεκροί. Σκέψου λοιπόν νοερά τον εαυτό σου ως νεκρό. Πες μου, λοιπόν, πώς θα μπορούσες να ζήσεις αληθινά, εάν δεν ενωθείς με την αληθινή ζωή, δηλαδή με το Άγιο Πνεύμα, μέσω του οποίου κάθε πιστός αναγεννιέται και αναζωοποιείται εν Χριστώ; «Διότι εγώ», λέει, «είμαι η αλήθεια και η ανάσταση και η ζωή». Οι δούλοι και μαθητές του Χριστού είναι φως και αλήθεια και ζωή. «Διότι αυτός που δέχεται εσάς», λέει, «δέχεται εμένα, και αυτός που δέχεται εμένα δέχεται εκείνον που με απέστειλε». Εάν λοιπόν εμείς είμαστε νεκροί, και Εκείνος μόνος είναι η αιώνια ζωή, προτού ενωθούμε μαζί Του και ζήσουμε, ας μη λέμε ότι δουλεύουμε τον Κύριο. Διότι, πώς είναι δυνατόν οι νεκροί να δουλέψουν ποτέ σε κάποιον; Εάν δεν Τον ντυθούμε συνειδητά σαν πανωφόρι, ας μη νομίζουμε ότι έχουμε ελευθερωθεί καθόλου από τα νοσήματά μας ή από τα πάθη που μας ενοχλούν.

Εκείνους δε που δεν υποτάσσονται ούτε σε υπακούν, επειδή αρνούνται εντελώς εμένα, τον δεσπότη τους, να τους θρηνείς και να τους κλαις συνεχώς· και να μην παύσεις να τους νουθετείς. Διότι όποιος δέχεται εσάς, δέχεται εμένα, είπα, και όποιος ακούει εσάς, ακούει οπωσδήποτε εμένα. Όποιος όμως δεν δέχεται με τρόμο τους λόγους και τις παραινέσεις σας και δεν τις εκπληρώνει μέχρι θανάτου, με κανέναν τρόπο δεν θα γίνει κοινωνός της αιώνιας δόξας μου, δεν θα καταταχθεί μαζί με τον Εσταυρωμένο, δηλαδή με εμένα που υπάκουσα στον Πατέρα μέχρι θανάτου, δεν θα σταθεί στα δεξιά, και δεν πρόκειται ο άνθρωπος αυτός να γίνει συγκληρονόμος εκείνων που σταύρωσαν τον εαυτό τους. Λοιπόν, μην παύσεις να νουθετείς· λοιπόν, μην παύσεις να κλαις· λοιπόν, μην παύσεις να αναζητάς τη σωτηρία τους, ώστε αν υπακούσουν και επιστρέψουν, να τους έχεις ως αδελφούς, να κερδίσεις τα μέλη σου, και να τους προσφέρεις σε εμένα ως γνήσιους υπηκόους, προκειμένου να τους δεχτώ και εγώ μέσω εσού, να τους δοξάσω, και να τους προσφέρω ως δώρα στον δικό μου Πατέρα, μαζί με εσένα.

Προς τον Νικόλαο μάγκιπα. Το ότι σε μνημονεύω, καλέ μου φίλε, ιδού το γράμμα αυτό είναι μάρτυρας. Πώς θα ήταν δυνατόν να σε ξεχάσω, αφού διάκεισαι τόσο καλά απέναντί μας, ή μάλλον απέναντι στον Χριστό; Τι εννοώ με αυτό; Ότι στο μέσο του πυρός των αιρετικών παραμένεις άφλεκτος, έχοντας την ορθοδοξία να πηγάζει μέσα στην καρδιά σου, στην οποία είθε να διαφυλαχθείς μέχρι τέλους. Αυτό είναι το πρώτο και μέγιστο. Το δεύτερο είναι ότι οι αδελφοί μας, εισερχόμενοι εκεί, βρίσκουν όλοι σε εσένα ένα λιμάνι σωτηρίας από την τρικυμιώδη αίρεση. Εκεί, αναπαυόμενοι χάρη στην εντελώς φιλόφρονη υποδοχή σου, επιστρέφουν πάλι σε εμάς. Με πόση χαρά λοιπόν μας γεμίζει αυτό, και πόσος μισθός θείας υπηρεσίας δεν θα σου υπολογιστεί, εφόσον, όπως λέει, «εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα».

Ναι, σας παρακαλώ όλους· «εσείς που στέκεστε στον οίκο του Κυρίου, στις αυλές του Θεού μας», σταθείτε γενναία, πορευθείτε χωρίς να παρεκκλίνετε, υπακούτε στον προεστώτα. Χαίρε, Κάνδιδε· χαίρε, Πολύβιε· χαίρε, Κοσμά· χαίρε, Παύλε· χαίρε, Θεωνά· χαίρε, Ισχυρίων· άρα και υπερέχεις, όπως εσύ γνωρίζεις· διότι ο καθένας από την προσωπική του κατάσταση λαμβάνει τους επαίνους και τις αποδοκιμασίες (αν πράττει καλά, καλά, αν πράττει κακά, κακά) και ακούει και γνωρίζει και μακαρίζεται. Εγώ δε ελπίζω κανένας να μη χαθεί, αλλά, έστω κι αν κάποιοι ολίσθησαν, να βρεθούν και πάλι στην ίδια κατάσταση. Εσύ δε, τέκνο μου Δομετιανέ, να είσαι ομόψυχος με τον πρώτο σου αδελφό, τον Λουκιανό. Πρόσεχε την παρακαταθήκη, πρόσεχε τις εντολές. «Εκείνος που αθετεί εσάς, αθετεί εμένα· εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα», και όχι εμένα τον αμαρτωλό, αλλά τον Θεό, εξαιτίας του οποίου υπάρχουμε και υπάρχετε. Δείξτε επιμέλεια, γρηγορείτε· όλα τα έργα σας ας γίνονται με σύνεση, χωρίς να αμελείτε σε τίποτα από όλα όσα οφείλετε, και είθε ο Κύριος ο Θεός μας να σας γεμίζει με χάρη και ευλογία, στηρίζοντας, ενδυναμώνοντας και κραταιώνοντάς σας, διά της ευχής του πατέρα μου και πατέρα σας, διότι σε Αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες.

Επειδή όμως πολλοί σταυρώνονται ως ληστές και κλέφτες, πρόσθεσε το, «Και ας με ακολουθεί», δηλαδή, ας ζει σύμφωνα με τους δικούς μου νόμους. «Εκείνος που θα βρει την ψυχή του, θα την χάσει. Και εκείνος που θα χάσει την ψυχή του εξαιτίας μου, θα την βρει.» Φαίνεται ότι βρίσκει την ψυχή του αυτός που φροντίζει για τη σαρκική ζωή. Ο οποίος και τη χάνει, παραδιδόμενος στην αιώνια τιμωρία· αυτός όμως που χάνει την ψυχή του και πεθαίνει, όχι ως ληστής ή ως αυτόχειρας, αλλά για χάρη του Χριστού, εκείνος τη σώζει. «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα· και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε. Εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη. Και εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου.» Μας παρακινεί για να υποδεχόμαστε τους απεσταλμένους του Χριστού. Διότι αυτός που τιμά τους μαθητές του, τιμά Εκείνον, και μέσω Εκείνου και τον Πατέρα. Πρέπει δε να υποδεχόμαστε τους δικαίους και τους προφήτες στο όνομα δικαίου και προφήτη, δηλαδή, διότι είναι δίκαιοι και προφήτες. Όχι για κάποια προστασία και βοήθεια από τους βασιλιάδες, αλλά, ακόμη κι αν τυχόν κάποιος έχει το σχήμα του προφήτη, υστερεί όμως στα έργα, εσύ να τον δεχθείς ως προφήτη.