Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 13:43

Τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο στη βασιλεία των ουρανών. 7. Υπολείπεται λοιπόν να παραθέσουμε και τους διδασκάλους της Εκκλησίας, οι οποίοι ομοφωνούν με αυτή την πίστη και την εδραιώνουν παντοιοτρόπως. Λέει, λοιπόν, ο μέγας Γρηγόριος ο Θεολόγος στον επιτάφιο λόγο για τον αδελφό του Καισάριο τα εξής: «Πείθομαι στα λόγια των σοφών, ότι κάθε ψυχή καλή και θεοφιλής, όταν αφού λυθεί από το σώμα με το οποίο είναι συνδεδεμένη αναχωρήσει από εδώ, αμέσως, καθώς αποκτά συναίσθηση και θεωρία του αγαθού που την περιμένει (εφόσον εκείνο που την επισκότιζε έχει καθαριστεί ή αποβληθεί ή δεν ξέρω πώς αλλιώς πρέπει να το πω), αισθάνεται μια θαυμαστή τέρψη και αγάλλεται και πορεύεται ιλαρή προς τον Δεσπότη της, έχοντας ξεφύγει από την εδώ ζωή σαν από κάποιο σκληρό δεσμωτήριο και έχοντας αποτινάξει τα δεσμά που την περιέβαλαν, από τα οποία το φτερό της διάνοιας τραβιόταν προς τα κάτω, και οιονεί γεύεται ήδη νοερά την αποταμιευμένη μακαριότητα· λίγο αργότερα, αφού αναλάβει ξανά το συγγενικό της σώμα, με το οποίο συμπορεύτηκε στον κατά Θεόν βίο, από τη γη που της το έδωσε και στην οποία το είχε εμπιστευθεί, με τον τρόπο που γνωρίζει ο Θεός που τα συνέδεσε και τα διέλυσε, γίνεται μαζί με αυτό συγκληρονόμος της εκεί δόξας· και όπως ακριβώς συμμετείχε στις ταλαιπωρίες του λόγω της φυσικής τους ένωσης, έτσι του μεταδίδει και τις δικές της τέρψεις, αφομοιώνοντάς το ολόκληρο μέσα της και γινόμενη ένα με αυτό και πνεύμα και νους και θεός, αφού το θνητό και ρέον καταποθεί από τη ζωή».

Από πού πάλι η καρδιά παχαίνει και βαραίνει; Από την κραιπάλη, λέει, και τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες. Γι' αυτό και τώρα, αφού έδωσε μαρτυρία για τον μέγα Ιωάννη ότι είναι μεγαλύτερος από όλους όσοι έχουν γεννηθεί και ανώτερος από όλους τους προφήτες και ότι «αυτός είναι ο Ηλίας που πρόκειται να έρθει», τότε λέει: «Εκείνος που έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει». Διότι, επιθυμώντας να διεγείρει προς ακρόαση τα νωθρά μας αυτιά, το λέει αυτό πολλές φορές, όπως και όταν λέει: «Θα αποστείλει ο Υιός του ανθρώπου τους αγγέλους του και θα συνάξουν από τη βασιλεία του όλα τα σκάνδαλα και όσους πράττουν την ανομία και θα τους ρίξουν στο καιόμενο καμίνι του πυρός. Εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των δοντιών· τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο στη βασιλεία του Πατρός τους. Εκείνος που έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει». Βλέπεις πώς, όπου πει κάτι φοβερό ή αξιοθαύμαστο, αμέσως προσθέτει το «εκείνος που έχει αυτιά»; Διότι, αφού μας υπενθύμισε τη συντέλεια και την αποστολή των αγγέλων και τη συγκέντρωση των σκανδάλων και των παρανόμων και το καμίνι του πυρός και τον κλαυθμό και τον τριγμό των δοντιών και τη λαμπρότητα των δικαίων, τότε, διεγείροντάς μας σε συνετή ακρόαση, λέει «εκείνος που έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει».

Είθε δε και εμείς να αποβάλουμε τα φρονήματα της σάρκας και να δεχθούμε τη μεταμόρφωση της ψυχής από το θείο Πνεύμα. Ακόμη και αν δεν λευκανθούν τώρα τα ιμάτιά μας σαν το φως και δεν λάμψουν τα πρόσωπά μας σαν τον ήλιο, αλλά όταν στη βασιλεία του Πατρός τους οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία της μίας άκτιστης Τριάδας και ομοούσιας θεότητας, στην οποία ανήκει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων· αμήν.

Όσους όμως μετανοούν ειλικρινά, τους δέχεται όπως την πόρνη και τον ληστή και τον άσωτο. Και αυτά τα αναφέραμε ως λίγα από τα πολλά, επειδή είπαμε προηγουμένως ότι έχουμε πάρα πολλές μαρτυρίες και για τους αμαρτωλούς και για τους δικαίους, όπως ακριβώς και για τη σωτήρια σάρκωση του Θεού Λόγου. Και αν ίσως κάποιος επιθυμεί να ακούσει και για τους δικαίους, είναι ολοφάνερο ότι «θα λάμψουν σαν τον ήλιο στη βασιλεία του Πατέρα τους» και «θα λάβουν το λαμπρό βασίλειο και το διάδημα της ομορφιάς από το χέρι του Κυρίου» και «ο Θεός ετοίμασε γι' αυτούς εκείνα που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και δεν τα φαντάστηκε ανθρώπου καρδιά». Και σου αρκούν αυτά, και μην αναζητάς περισσότερες μαρτυρίες γι' αυτά, επειδή δεν θέλουμε να μακρηγορούμε για το θέμα αυτό· διότι μας καλεί ο λόγος να επανέλθουμε στο προκείμενο.

Πρώτον μεν, λοιπόν, να γνωρίζεις ότι η εκπόρευση για το Άγιο Πνεύμα είναι τρόπος υπάρξεως, υποστατική ιδιότητα, όπως ακριβώς είναι η γέννηση για τον Υιό και η αγεννησία για τον Πατέρα. Διότι αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό, δηλαδή το να μην έχει γεννηθεί, το να έχει γεννηθεί και το να εκπορεύεται, έδωσε την ονομασία στον μεν Πατέρα, στον δε Υιό, και σε αυτό που ονομάζεται Άγιο Πνεύμα, όπως αναφέρει ο μέγας στη θεολογία Γρηγόριος. Εκείνοι δε που θεωρούν τον όρο «εκπορεύεσθαι» για το Άγιο Πνεύμα ως ομώνυμο, ας δώσουν κάποια άλλη λέξη που να σημαίνει ειδικώς την ύπαρξη του Αγίου Πνεύματος, ειδάλλως ας θεωρήσουν ομώνυμες, με την ίδια παραφροσύνη, και την αγεννησία και τη γέννηση για τις άλλες υποστάσεις της Θεότητας. Διότι, όταν το «εκπορεύεσθαι» συντάσσεται με άλλα πράγματα, με όποια και αν συνταχθεί, θα δηλώσει το αντίστοιχο κατάλληλο νόημα, όπως το «ποταμός εκπορεύεται από την Εδέμ» και «εξεπορεύετο έξω και μιλούσε γι' αυτό». Όταν όμως συνδέεται με το Πνεύμα, σημαίνει αυτήν και μόνη την ύπαρξη του Αγίου Πνεύματος, όπως ακριβώς μας παρέδωσε στα Ευαγγέλια ο μόνος Σοφός. Το να «προέρχεται», από την άλλη, και το να «εκλάμπει», και οτιδήποτε παρόμοιο, όταν συντίθενται και αυτά με άλλα πράγματα, εισάγουν άλλες έννοιες, όπως το «προέρχεται ο βασιλιάς» και «οι δίκαιοι θα εκλάμψουν σαν τον ήλιο»· όταν όμως παραλαμβάνονται στη θεολογία, στη μεν αναφορά περί του Πνεύματος σημαίνουν την ύπαρξη του Πνεύματος, στη δε αναφορά περί του Υιού, την ύπαρξη του Υιού.

«Είτε, λοιπόν, ονομαστεί ημέρα εκείνη η κατάσταση, είναι μία και όχι πολλές· είτε ονομαστεί αιώνας, θα είναι ένας και μοναδικός και όχι πολλοστός». Σύμφωνα με αυτά λέγει και ο αδελφός του μεγάλου Βασιλείου, ο θείος Γρηγόριος Νύσσης: «Όταν παύσει ο εβδομαδιαίος χρόνος, θα έλθει η όγδοη ημέρα (η οποία είναι η Κυριακή) μετά την έβδομη, η οποία ονομάζεται μεν όγδοη επειδή ακολουθεί την έβδομη, δεν επιδέχεται όμως πλέον καμία αριθμητική διαδοχή· διότι παραμένει μία στο διηνεκές, χωρίς ποτέ να διακόπτεται από το νυχτερινό σκοτάδι· διότι την δημιουργεί άλλος Ήλιος, αυτός που εκπέμπει το αληθινό φως, ο οποίος, όταν άπαξ εμφανιστεί σε εμάς, όπως λέγει ο Απόστολος, δεν κρύβεται πλέον στη δύση· αντίθετα, περιβάλλοντας τα πάντα με τη φωτιστική του δύναμη, χορηγεί στους αξίους φως διηνεκές και χωρίς διαδοχή, καθιστώντας και τους ίδιους που μετέχουν στο φως εκείνο άλλους Ήλιους, όπως λέγει στο Ευαγγέλιο ο Λόγος, ότι τότε οι δίκαιοι θα εκλάμψουν όπως ο Ήλιος».

Εδώ εγώ πρόκειται να βασιλεύσω σε μία αιώνια βασιλεία: «Και θα βασιλεύσουν στους αιώνες των αιώνων». Και λοιπόν, γιατί να αμαρτήσω και να γίνω υιός του διαβόλου και κληρονόμος μιας ατελεύτητης κόλασης; Τούτη η ψυχή που έχω είναι νύμφη του ουράνιου Βασιλιά, και εδώ πρόκειται να λάμπει σαν τον ήλιο με τη δόξα του αθάνατου Πατέρα της, καθώς είναι γραμμένο: «Τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο στη δόξα του Πατέρα τους»· και πώς εγώ να τη φθείρω με την αμαρτία και να την κάνω σκοτεινό δαυλό της γέεννας; Τούτο το σώμα μου εδώ μέλλει να συνδοξαστεί με την ψυχή μου και να γίνει σύμμορφο με το δοξασμένο σώμα του Χριστού, όπως λέει ο Παύλος: «Ο οποίος θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπείνωσής μας, ώστε να γίνει αυτό σύμμορφο με το σώμα της δόξας Του». Και λοιπόν, πώς εγώ να τολμήσω να το μολύνω με τη λάσπη και τον βούρκο της αμαρτίας;

Διότι αυτά ο μεσίτης, ο πρόδρομος για χάρη μας στα άγια, ο μόνος που οδηγεί στον Πατέρα, ο μόνος ήλιος των ψυχών, ο οποίος τώρα μεν φανερώνεται και γίνεται αντικείμενο μετοχής με αυτόν τον τρόπο, όπως θέλησε ο ίδιος, από τους δέσμιους της σάρκας, τότε όμως θα τον δουν και θα τον μεταλάβουν χωρίς παραπετάσματα, όταν «θα τον δούμε, λέει, ακριβώς όπως είναι»· όταν σαν πτώμα θα συγκαλέσει τους αετούς· όταν «θα ζωστεί και θα τους ανακλίνει στο δείπνο, και πλησιάζοντας θα τους διακονήσει»· όταν πάνω στις νεφέλες θα αστράψει και μέσω αυτού «θα λάμψουν οι δίκαιοι σαν τον ήλιο». Όσοι δεν έχουν ενωθεί μαζί του, όπως γνωρίζει να ενώνει η Τράπεζα, είναι εντελώς αδύνατο να βρουν ανάπαυση ή να λάβουν κάποιο αγαθό, είτε μικρό είτε μεγάλο, εκεί.

Όταν δε φανερωθεί ο Χριστός, και το χώμα αυτό θα επιδείξει τη δική του ομορφιά, όταν θα φανεί ότι αποτελεί μέλος εκείνης της αστραπής, και θα εναρμονιστεί με τον ήλιο και θα εκπέμψει την ίδια ακτινοβολία. «Διότι θα λάμψουν», λέει, «οι δίκαιοι σαν τον ήλιο στη βασιλεία του Πατέρα τους»· ονομάζοντας βασιλεία του Πατέρα εκείνη την ακτινοβολία, με την οποία φάνηκε ο ίδιος να λάμπει στους αποστόλους, οι οποίοι είδαν «τη βασιλεία του Θεού», όπως λέει ο ίδιος, «να έχει έλθει με δύναμη».

Μτ 13, 24-52 «Βασιλεία των ουρανών» και βασιλεία του Θεού ονομάζεται αφενός η πρώτη παρουσία του Δεσπότου Χριστού, καθώς λέει: «αν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία». Και πάλι: «ωμοιώθη η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που έσπειρε καλό σπόρο στον αγρό του». Διότι καθένα από αυτά υπονοεί την πρώτη παρουσία. Ονομάζεται βασιλεία η ανάσταση, καθώς λέει: «έως ότου το πίνω καινούργιο στη βασιλεία». Ονομάζεται βασιλεία και το ίδιο το κήρυγμα, ως πρόξενος της βασιλείας, καθώς λέει: ωμοιώθη η «βασιλεία των ουρανών με κόκκο σιναπιού» και «όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με προζύμι». Διότι μέσα από καθεμία από τις δύο παραβολές υπονοείται το κήρυγμα. Επειδή, όπως ακριβώς ο κόκκος του σιναπιού, που είναι πάρα πολύ μικρός όταν σπέρνεται, απλώνεται και εκτείνεται σε μεγάλο δέντρο, έτσι και ο λόγος του κηρύγματος, που ήταν πολύ μικρός και σπερνόταν και φαινόταν στην αρχή μόνο στην Ιουδαία, αργότερα από εκεί εξαπλώθηκε και διέτρεξε όλη την οικουμένη. Και όπως ακριβώς το προζύμι, αν και μικρό, ζυμώνει όλο το φύραμα, έτσι και η χάρη του κηρύγματος, αφού εναποτέθηκε στο ανθρώπινο φύραμα, το μετέστησε ολόκληρο στην υπακοή του Χριστού, ζυμώνοντάς το ως άρτο, συσφίγγοντας και ενοποιώντας τη διασκορπισμένη μέσα στην πλάνη, διαμελισμένη και διαλυμένη φύση μας. Έτσι και το ίδιο το κήρυγμα ονομάζεται βασιλεία των ουρανών.

Και όπως ακριβώς, όταν ανέβηκε στο όρος, ο Κύριος «μεταμορφώθηκε» στη θεϊκή του δόξα, έτσι και οι ψυχές από τώρα φωτίζονται και συνδοξάζονται, και κατά την τελευταία ημέρα και τα σώματα, συνδοξαζόμενα, θα αστράφτουν. Διότι λέγει η Γραφή: «τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν όπως ο ήλιος στη βασιλεία του Πατέρα τους». Επομένως, από τώρα έχουν την υιοθεσία και την ακατάλυτη χαρά, την οποία χαίρονται οι Χριστιανοί· διότι δεν τους διαδέχεται πάλι η λύπη. Και τη μεν χαρά του κόσμου, όταν την καταλάβει η θλίψη, την καταλύει, η δε χάρη του Κυρίου τους κάνει να συμβασιλεύουν στους απέραντους αιώνες. Και η μεν βασιλεία αυτού του κόσμου και η εξουσία της γης είναι ταπεινή και εξουθενωμένη, η δε βασιλεία του Κυρίου είναι αδιάλειπτη. Έχει αποδειχθεί, λοιπόν, ότι η ψυχή έχει δική της εικόνα, τα μέλη του εξωτερικού ανθρώπου· εμείς όμως ας αναπέμψουμε δόξα στη μακαρία και αθάνατη Τριάδα, τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, στην οποία ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Αλλά ας δούμε τι λέει και ο θείος Παύλος για την κτίση και την ανακαίνισή της· αφού λοιπόν είπε: «Λογίζομαι ότι δεν είναι άξια τα παθήματα του παρόντος καιρού σε σύγκριση με τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς», πρόσθεσε: «Διότι η ένθερμη προσδοκία της κτίσεως αναμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού». Ως «αποκαραδοκία» εννοεί την προσδοκία, τη σφοδρή επιθυμία, και ως «αποκάλυψη» τη φανέρωση κατά την ανάσταση· διότι σε αυτήν, διά της παρουσίας του Χριστού και Θεού, πρέπει να φανερωθούν οι υιοί του Θεού και να φανεί το κάλλος τους και οι ίδιοι ολόκληροι όπως ακριβώς είναι, καθώς έχει γραφτεί: «Τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο», δηλαδή οι υιοί του δίκαιου Θεού. Και για να μην υποθέσεις ότι ο θείος απόστολος μιλάει για κάποια άλλη κτίση, συνεχίζοντας λέει: «Διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, στηριζόμενη στην ελπίδα». Βλέπεις πώς όχι άσκοπα ανέφερα προηγουμένως ότι η κτίση δεν ήθελε πλέον να υποδουλώνεται στον παραβάτη Αδάμ, βλέποντάς τον να έχει εκπέσει από τη θεία δόξα, επειδή προσέκρουσε στον Θεό, τον Δημιουργό του;

Από πού είναι αυτό φανερό; Άκουσε τον ίδιο τον Σωτήρα που λέει το εξής: «Τότε θα λάμψουν οι δίκαιοι όπως ο ήλιος.» Και για ποιον άλλον καιρό ή ήλιο μιλάει, εάν όχι πάντως για αυτόν που αναφέραμε, και για τον εαυτό Του, ο οποίος ονομάζεται ο μόνος ήλιος της δικαιοσύνης και ο οποίος ανατέλλει και λάμπει μόνο στους δικαίους;

Εκεί θα λάμψουν οι δίκαιοι σαν τον ήλιο· εκεί όσες ενδύθηκαν την παρθενία θα ενωθούν με τον άφθαρτο Νυμφίο· εκεί όσες εξάσκησαν την υποταγή και την υπακοή θα χορεύουν αιώνια ως αρχόντισσες του Χριστού, ενώ οι αντίθετες είναι φανερό ότι θα υποστούν τα αντίθετα.

Ευλογημένη είσαι εσύ ανάμεσα στις γυναίκες, μακαρισμένη ανάμεσα στις αρχόντισσες, δοξασμένη ανάμεσα στις έγγαμες. Πράγματι, ύψωσες κέρας σωτηρίας για την Εκκλησία του Θεού, εύφρανες τους αγγέλους, καταντρόπιασες τους δαίμονες, νίκησες τους κακόδοξους, έπληξες αυτούς που πλανούν τον λαό, στερέωσες όσους κλονίζονταν, τραυμάτισες τους λιποτάκτες, πίκρανες τους φιλόσαρκους, ομολόγησες τον Χριστό μέσω της ιεράς εικόνας Του, συγκαταλέχθηκες μεταξύ των ομολογητών Του. Εύγε, ψυχή με ανδρείο φρόνημα, εύγε, καρδιά με μαρτυρικό νου, εύγε, σεβαστή μου μητέρα· διότι εσύ, που έπραξες και πράττεις το θέλημα του Χριστού, πόσο μάλλον μπορείς να ονομάζεσαι μητέρα εμού του αναξίου. Έτσι σε δόξασε και σε ύψωσε ο Θεός, αλλά και θα σε δοξάσει ακόμη περισσότερο, εάν επιμείνουμε μέχρι τέλους στην άριστη ομολογία μας. Και ποιο είναι το κέρδος από αυτήν; Η βασιλεία των ουρανών, στην οποία θα λάμψεις σαν τον ήλιο μαζί με όλους τους αγίους.

Γι' αυτό δέομαι και παρακαλώ· εκλιπαρώ και ικετεύω, παρακαλώ θερμά και προσπίπτω ως πατέρας, αν και δεν είμαι άξιος, ως αδελφός, ως τέκνο, ως δούλος σας, σταθείτε σταθεροί, υπομείνετε γενναία· έχετε θάρρος, ανδρωθείτε, υψωθείτε με τη διάνοια· ανυψωθείτε στα ουράνια. Ας δούμε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό με τη διάνοιά μας καθήμενο σε θρόνο δόξας· ενώπιόν του τα Σεραφείμ και τα Χερουβείμ και κάθε αγγελικό τάγμα παρίσταται και λειτουργεί με φόβο και τρόμο· τότε θα ακούσουν την ευλογημένη και δεσποτική φωνή εκείνοι που ολοκλήρωσαν καλώς τον αγώνα και δεν θέλχθηκαν από καμία από τις παρούσες ηδονές, ούτε παρασύρθηκαν στην τερπνότητα της ματαιότητας του κόσμου. Τότε, λέει, θα λάμψουν οι δίκαιοι σαν τον ήλιο, όταν θα έλθουν από ανατολή και δύση και βορρά και θάλασσα, και θα παρακαθίσουν μαζί με τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ σε χαρά ανεκλάλητη· όταν ο βασιλιάς μας και Κύριος θα διανείμει τις δωρεές ανάλογα με την αξία του καθενός. Ω, αδελφοί μου και τέκνα, πόση και τι λογής δόξα θα απολαύσουν οι τρισμακάριοι και άγιοι αποτακτίτες.

παρά μόνο στον επέκεινα κόσμο, στο τρισμακάριστο ενδιαίτημα των αγγέλων, στη φωτεινή χορεία, στην ανέσπερη ζωή, στο φοβερό και παγκόσμιο κριτήριο, όπου ο Κριτής των πάντων και Θεός, αφού καθίσει επί θρόνου δόξης, εν ριπή οφθαλμού θα κρίνει τα σύμπαντα, αποδίδοντας στον καθένα κατά τα έργα του, δίνοντας σε αυτούς που φύλαξαν τις εντολές θέση εκ δεξιών, χαρά ανεκλάλητη, απόλαυση των αιωνίων αγαθών, τη βασιλεία των ουρανών και εκείνα στα οποία δεν μπορεί να εισχωρήσει ανθρώπου νους, σε εκείνους δε που παράκουσαν και εξαιτίας ραθυμίας, φιληδονίας και αναλγησίας έπραξαν τα πονηρά, μοιχεία, πορνεία, κλοπή, φθόνο, φόνο, ασέλγεια, ακαθαρσία, αθέτηση, αποστασία, υπερηφάνεια, κενοδοξία και τα υπόλοιπα άλλα είδη της κακίας, απονέμοντας τις αιώνιες τιμωρίες, το πυρ το εξώτερο, τον ιοβόλο σκώληκα, το αφεγγές σκότος, τον ζόφο, τον τάρταρο, το χάσμα, τον βρυγμό, τον ολολυγμό, τον κοπετό, στον καθένα κατ' αναλογία των δικών του αμαρτημάτων. Και ποιος, έχοντας αυτά κατά νου από τώρα, ποιος, βιάζοντας προς το αγαθό τη φύση του, δεν θα υπομείνει γενναία, ακόμη κι αν χρειαστεί να πεθάνει υπέρ του καλού, ώστε την ημέρα εκείνη να εκλάμψει ως ο ήλιος, να βρεθεί στη μερίδα των αγίων, στη χοροστασία των αγγέλων, στην ευφροσύνη των μαρτύρων, στην απόλαυση των προφητών και των αποστόλων;

Σε αυτά, εάν ο Κύριος σας δώσει τη δύναμη της υπομονής για να αντέξετε μέχρι τέλους τον προκείμενο αγώνα της ασκήσεως, γνωρίζω καλά ότι θα φτάσετε και θα αναπαυθείτε εκεί όπου «έφυγε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός», σύμφωνα με όσα είναι γραμμένα, ευχαριστώντας τότε θερμά τον Κύριο, ο οποίος σας κάλεσε σε αυτό το ιερό σχήμα και για το οποίο ο καθένας κοπίασε, αποφεύγοντας το τάδε κακό και επιλέγοντας το τάδε αγαθό. Και δεν θα υπάρχει καμία αίσθηση των παρόντων πόνων, αλλά μάλλον θα μεμφόμαστε τον εαυτό μας επειδή δεν αγωνιστήκαμε περισσότερο και δεν υπομείναμε πόνους, οδυρμούς και κόπους μέχρι αίματος. Διότι, σκεφτείτε πώς θα είναι, τέκνα και αδελφοί, σε εκείνη τη φοβερή ημέρα της επιφανείας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού να δούμε, όταν έρθει φανερά με τις αναρίθμητες μυριάδες των αγγέλων και αρχαγγέλων, και στήσει το παγκόσμιο κριτήριο, συγκεντρώνοντας από τις τέσσερις γωνίες της γης όλα τα έθνη, κάθε ψυχή και πνοή, αποκαλύπτοντας τα έργα του σκότους και φανερώνοντας τις προθέσεις των καρδιών, και κρίνοντας το έργο και την πράξη του καθενός, πώς άλλοι μεν θα σταθούν με χαρά στη δεξιά πλευρά του Κυρίου, άλλοι δε με ανυπόφορη ντροπή στην αριστερή, και άλλοι μεν θα λάβουν ως κλήρο φωτεινές μονές, τους κόλπους του Αβραάμ, την τρυφή του Παραδείσου, τους χορούς των αγγέλων, τη βασιλεία των ουρανών, ενώ άλλοι θα οδηγηθούν στο άσβεστο πυρ, στη βορά των σκουληκιών, στο σκοτάδι χωρίς φως, στον τριγμό των δοντιών, στους τόπους των ταρτάρων, σε άλυτα δεσμά, στα καταχθόνια του άδη, και στις υπόλοιπες τιμωρίες, ανάλογα με τα αμαρτήματα τους. Πώς τότε οι μεν θα λάμψουν σαν τον ήλιο, θα σκιρτήσουν με ευφροσύνη, θα αγαλλιάσουν με χαρά καρδιάς, θα δοξάσουν με ασίγητους ύμνους, θα είναι μαζί με τον αγαθό Δεσπότη τον οποίο καλά υπηρέτησαν, οι μάρτυρες της δικής του ομολογίας, που έχυσαν το αίμα τους· απόστολοι, προφήτες, ομολογητές, όσιοι και δίκαιοι, και κατόπιν αυτών όσοι επέδειξαν το μαρτύριο της συνειδήσεως, αρχιερείς, ιερείς, μοναχοί, λαϊκοί, όλοι με κάθε αγαθή τελειότητα και άσκηση· ενώ οι άλλοι, πώς θα τρίζουν τα δόντια τους, θα στενάζουν, θα θρηνούν, θα λιώνουν και θα ολολύζουν, λέγοντας αλίμονο και κατηγορώντας τους εαυτούς τους για τη μία ανοησία μετά την άλλη, μη έχοντας καιρό για επανόρθωση, με τα χέρια δεμένα πίσω και όντας αλυσοδεμένοι, ενώ θα τους σπρώχνουν και θα τους χτυπούν ανελέητοι άγγελοι, ή μάλλον από μόνοι τους, αυτοκατάκριτοι και αυτοκατάδικοι, εισερχόμενοι στα βάσανα που τους απονεμήθηκαν επάξια, όχι μέχρι τον τάδε και τάδε χρόνο —διότι δεν υπάρχει χρονικός περιορισμός εκεί— αλλά στους αιώνες των αιώνων· «διότι θα απέλθουν», λέγει, «οι μεν δίκαιοι σε ζωή αιώνια, οι δε αμαρτωλοί σε κόλαση ατελεύτητη».

Δείτε πώς οι άγιοι πατέρες μας κοπίασαν· έσπειραν, θέρισαν, συγκέντρωσαν στις αποθήκες τους ζωή αιώνια· και τώρα χαίρονται και περιμένουν την αποκάλυψη της έσχατης ημέρας, κατά την οποία «θα λάμψουν σαν τον ήλιο». Ας μην αποξενωθούμε λοιπόν, παρακαλώ, από εκείνους τους μακαρίους, αδελφοί, ούτε για μικρές και λίγες ηδονές και ημέρες να προδώσουμε τη σωτηρία μας για να τιμωρηθούμε αιώνια, αλλά όσο είναι δυνατόν ας αγωνιστούμε· ακολουθώντας τα ίχνη τους, αντέχοντας τα πάντα, υπομένοντας τα πάντα, ώστε να κληρονομήσουμε τη βασιλεία των ουρανών εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Μήπως είμαστε άμοιροι μιας τέτοιας κλήσεως και δόξας; Σε καμία περίπτωση. Και σε εμάς τους ταπεινούς ανήκει και ο σταυρικός βίος και το έπαθλο του μακαρισμού, εφόσον μέχρι αυτήν την ώρα διανύουμε τον διωγμό υπέρ του Χριστού, μαζί με τα προηγηθέντα καυχήματα της καλής ομολογίας· και ω, τι θαυμαστή αρετή! Τι δωρεές χαρίζει σε εκείνους που την κρατούν σταθερά! Αλλά αυτά συμβαίνουν εδώ· τι θα γίνει όμως στον μέλλοντα αιώνα; Και ποιος θα μπορούσε να διηγηθεί εκείνη τη μακαριότητα και τη δόξα, για την οποία λέει ο Κύριος: «Τότε οι δίκαιοι θα εκλάμψουν όπως ο ήλιος»· διότι, επειδή ο Ίδιος είναι ο ήλιος της δικαιοσύνης, υποσχέθηκε ότι θα εκλάμψουν σαν τον ήλιο και οι δίκαιοι, ως σύμμορφοί Του· «Εάν βεβαίως συμπάσχουμε», λέει, «για να συνδοξαστούμε». Λέει επίσης και σε άλλο σημείο: «Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου, για να βλέπουν τη δόξα τη δική μου, την οποία μου έδωσες, διότι με αγάπησες πριν από τη δημιουργία του κόσμου». Βλέπετε πού θα πάμε; «Εκεί όπου είναι ο Χριστός, καθήμενος στα δεξιά του Θεού»· εκεί όπου υπάρχει η χαρά και η αγαλλίαση, όπου υπάρχει η χοροστασία των αγγέλων, «η εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς»· εκεί όπου βρίσκονται οι ομόβαθμοι αδελφοί και πατέρες, εκεί θα πάμε μετά από λίγο. «Εκεί θα ευφρανθούμε κοντά σε Αυτόν που δεσπόζει με τη δύναμή Του στον αιώνα», όπως ψάλλει ο μακάριος Δαβίδ, όχι για χίλια ούτε για δέκα χιλιάδες χρόνια, αλλά σε έναν αγέραστο αιώνα που δεν έχει τέλος.

«Όπως λοιπόν μαζεύονται τα ζιζάνια και καίγονται στη φωτιά, έτσι θα συμβεί κατά τη συντέλεια τούτου του αιώνος· θα αποστείλει ο Υιός του ανθρώπου τους αγγέλους του, και θα μαζέψουν από τη βασιλεία του όλα τα σκάνδαλα και εκείνους που πράττουν την ανομία, και θα τους ρίξουν στο καμίνι της φωτιάς· εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων.» Όσα έπρεπε να ειπωθούν, ελέχθησαν πρωτύτερα. Διότι είπαμε ότι εδώ πραγματεύεται περί των αιρέσεων, οι οποίες αφήνονται να υπάρχουν μέχρι τη συντέλεια. Διότι, εάν φονεύαμε και αποκόπταμε τους αιρετικούς, θα δημιουργούνταν στάσεις και μάχες, και ίσως μάλιστα πολλοί από τους πιστούς να χάνονταν μέσα στις στάσεις. Αλλά και ο Παύλος και ο ληστής είχαν μέσα τους ζιζάνια προτού πιστέψουν· δεν αποκόπηκαν, λοιπόν, τότε, εξαιτίας του σιταριού που επρόκειτο να βλαστήσει μέσα τους, διότι αργότερα καρποφόρησαν για τον Θεό, ενώ τα ζιζάνια τα κατέκαυσαν με τη φωτιά και τη θέρμη του Πνεύματος. «Τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν όπως ο ήλιος στη βασιλεία του Πατρός τους· όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει.» Επειδή ο ήλιος μας φαίνεται ως ο λαμπρότερος από όλα τα άστρα, για τον λόγο αυτό συγκρίνει με τον ήλιο τη λαμπρότητα των δικαίων. Επειδή θα λάμψουν ακόμη και πάνω από τον ήλιο· ή ίσως, επειδή ο Χριστός είναι ο Ήλιος της δικαιοσύνης, τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν όπως ο Χριστός· διότι θα είναι και αυτοί θεοί. «