Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 16:17

Καθιστά δε βεβαιότατη και την απόκριση των μαθητών, επιμαρτυρώντας ότι αυτή αποτελεί αποκάλυψη του Πατέρα, ώστε, το μεν ότι είναι Υιός του Θεού, και οι απόστολοι το ανέφεραν και ο Πατέρας το απεκάλυψε και ο Υιός, επιμαρτυρώντας, το συνομολόγησε· το δε ότι είναι άνθρωπος, αρκούσε να το ομολογήσει η ίδια η αλήθεια, ο Υιός. Διότι το πρώτο ήταν άγνωστο στους πολλούς και χρειαζόταν περισσότερη απόδειξη, ενώ το δεύτερο το έβλεπαν όλοι και αρκούσε μόνο η ομολογία και η συγκατάθεση εκείνου που έφερε την ανθρώπινη φύση. Το δε «σάρκα και αίμα δεν σου το απεκάλυψε» έχει την έννοια: επειδή δεν φαντάζεσαι πλέον τίποτα σαρκικό και γήινο για εμένα, αλλά έχεις ανέλθει πάνω από τη δοξασία των πολλών που σέρνονται στη γη, ο Πατέρας «σου απεκάλυψε» την υψηλότατη και ουράνια γνώση, το να επιγνώσεις δηλαδή ότι εκ φύσεως και αληθώς είμαι «Υιός του ζώντος Θεού».

Διότι, εάν δεν ήταν ο ίδιος ταυτόχρονα άνθρωπος και Θεός, πώς από τη μία ονομάζει τον εαυτό του Υιό του ανθρώπου, και από την άλλη, όταν ο κορυφαίος των μαθητών κατόπιν ερωτήσεως τον ομολόγησε Θεό, αυτόν τον ίδιο και όχι άλλον, αφού αποδέχθηκε πλήρως αυτήν τη θεολογική ομολογία τον αντάμειψε με υπερφυσικές δωρεές, αφενός υποσχόμενος ότι πάνω στις ομολογίες του θα οικοδομηθεί η Εκκλησία και ότι ούτε οι πύλες του Άδη δεν θα την κατανικήσουν ποτέ, αφετέρου διαβεβαιώνοντας πως η ομολογία του αυτή αποτελεί αποκάλυψη όχι από σάρκα και αίμα, αλλά τέτοια που αποκαλύπτει ο αόρατος και ακατάληπτος Πατέρας, και επιπλέον τον αναγορεύει κλειδούχο της βασιλείας των ουρανών, ορίζοντας ότι όσους δέσει επάνω στη γη θα φέρουν άλυτο τον δεσμό και εκεί, και πάλι όσους λύσει, θα είναι λυμένοι από τους δεσμούς που έχουν συμπλεχθεί με την αμαρτία;

Στο χωρίο όμως «αποκριθείς ο Ιησούς της είπε: ω γύναι, μεγάλη είναι η πίστη σου, ας γίνει σε σένα όπως θέλεις», δεν αναφέρεται σε κανένα από τα δύο προαναφερθέντα, αλλά εισάγει τη συνέχεια του λόγου. Διότι, ενώ η Χαναναία θρηνούσε για το πάθος της θυγατέρας της, ζητώντας τη θεραπεία, και αποκρινόταν με καλοπροαίρετη ταπεινοφροσύνη στην προσβολή που σκοπό είχε να αποτρέψει την προθυμία της, λέγοντας: «ναι κύριε, διότι και τα σκυλάκια τρώνε από το τραπέζι των κυρίων τους», προστίθεται ως συνέχεια του λόγου εκείνη η φράση: «τότε αποκριθείς ο Ιησούς της είπε: μεγάλη είναι η πίστη σου, ας γίνει σε σένα όπως θέλεις». Είναι προφανές δηλαδή ότι ο Ιησούς, παραλαμβάνοντας τους λόγους της ταπεινοφροσύνης και της ικεσίας της, και την πίστη της εξύμνησε και τη θεραπεία τής προσέφερε. Στο ίδιο νόημα αποβλέπει και το «αποκριθείς ο Ιησούς του είπε: μακάριος είσαι, Σίμων βαρ Ιωνά, διότι σάρκα και αίμα δεν σου το απεκάλυψε»· διότι, συνεχίζοντας τον λόγο μετά την ομολογία που τον ανακήρυξε Χριστό και Υιό του ζώντος Θεού, παίρνοντας τον λόγο προσθέτει τον μακαρισμό. Στην ίδια συνάφεια ανήκει και το «αποκρίθηκε δε σε αυτόν ο Ιωάννης λέγοντας: δάσκαλε, είδαμε κάποιον να βγάζει δαιμόνια στο όνομά σου, ο οποίος δεν μας ακολουθεί», και πολλά παρόμοια.

Διότι λέει «ελάτε να δείτε έναν άνθρωπο» —επιστρέφοντας καλούσε ολόκληρη την πόλη— «ο οποίος μου είπε όλα όσα έκανα». Ούτε αυτά σε κάνουν θεατή των θειοτέρων και υψηλοτέρων πραγμάτων, αλλά επειδή ρωτά τους μαθητές, «ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είμαι», εκλαμβάνοντας την ερώτηση ως απόδειξη άγνοιας, τον νομίζεις για έναν από τους πολλούς; Και πώς δεν ανυψώνεσαι προς τη θεοπρεπή δόξα, όταν τον ακούς να λέει σε εκείνον που του έδωσε την απάντηση «εσύ είσαι ο Υιός του Θεού του ζώντος», ότι «σάρκα και αίμα δεν σου το απεκάλυψε αυτό, αλλά ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς», και «εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτήν την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της»; Ανθρώπινα είναι αυτά, ή ανήκουν μόνο στην παντοδύναμη και φιλάνθρωπη Θεότητα;

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και τον Πέτρο, όταν είπε: «Εσύ είσαι ο Υιός του Θεού του ζώντος», τον μακάρισε ο Δεσπότης λέγοντας: «Μακάριος είσαι, Σίμων, γιε του Ιωνά, διότι σάρκα και αίμα δεν σου το αποκάλυψε αυτό —το να δεις δηλαδή και να πεις αυτά— αλλά ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς». Επομένως, όποιος σήμερα τον ακούει μέσω των αγίων Ευαγγελίων να βοά καθημερινά και να διαγγέλλει το θέλημα του ευλογημένου Πατέρα του, και δεν τον υπακούει με φόβο και τρόμο και δεν τηρεί τα όσα εκείνος προστάζει, ούτε και τότε, αν ήταν παρών και έβλεπε τον ίδιο και τον άκουγε να διδάσκει, θα δεχόταν με κανέναν τρόπο να τον πιστέψει· υπάρχει μάλιστα ο φόβος μήπως, αφού θα απιστούσε ολοκληρωτικά, θεωρώντας τον αντίθεο και όχι αληθινό Θεό, θα τον βλασφημούσε.

«Αποκρινόμενος δε ο Σίμων Πέτρος, είπε: Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού.» Και πάλι, επειδή ήταν θερμός, ο Πέτρος προτρέχει και ομολογεί αληθινά ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού. Διότι δεν είπε: «Εσύ είσαι ο Χριστός Υιός του Θεού», χωρίς το άρθρο «ο», αλλά με το άρθρο «ο Υιός», δηλαδή αυτός ακριβώς που είναι ένας και μοναδικός, όχι Υιός κατά χάριν, αλλά εκείνος που έχει γεννηθεί από την ίδια την ουσία του Πατρός, επειδή και «χριστοί» υπήρχαν πολλοί, όλοι οι ιερείς και οι βασιλείς, αλλά «ο Χριστός» με το οριστικό άρθρο, είναι ένας. «Και αποκρινόμενος ο Ιησούς, του είπε: Μακάριος είσαι, Σίμων, γιε του Ιωνά, διότι δεν σου το αποκάλυψε αυτό σάρκα και αίμα, αλλά ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς.» Μακαρίζει τον Πέτρο, επειδή έλαβε τη γνώση από θεία χάρη· και αποδεχόμενος αυτόν, αποδεικνύει πλέον ότι οι αντιλήψεις των άλλων ανθρώπων είναι ψευδείς· τον αποκάλεσε δε Βαρ Ιωνά, δηλαδή υιέ του Ιωνά, λέγοντας σχεδόν το εξής: Όπως εσύ είσαι παιδί του Ιωνά, έτσι και εγώ είμαι του Πατέρα μου που είναι στον ουρανό, όντας ομοούσιος με Εκείνον. Ονομάζει δε την γνώση αποκάλυψη, καθώς τα κρυφά και τα άγνωστα φανερώθηκαν από τον Πατέρα. «Και εγώ σου λέω ότι εσύ είσαι Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και πύλες άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της.» Ο Κύριος ανταμείβει τον Πέτρο, δίνοντάς του μεγάλο μισθό, το να οικοδομηθεί επ' αυτού η Εκκλησία.