Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 16:23

Συμπέρανε λοιπόν, αδελφέ μου, από αυτά, και πες τα εξής στον εαυτό σου: Αν εγώ πρόκειται να πεθάνω, και ίσως με έναν αιφνίδιο θάνατο, τι θα γίνω ο ταλαίπωρος; Τι θα με ωφελήσει τότε, αν απολαύσω όλες τις ηδονές του κόσμου; Τι θα κερδίσω, αν κάνω τούτη την αμαρτία; Τι θα μου μείνει, αν πράξω αυτό το κακό; Ύπαγε οπίσω μου Σατανά, και κακέ λογισμέ· δεν πρόκειται να σε ακούσω ώστε να αμαρτήσω.

Επομένως, πώς να μολύνω εγώ τα μάτια μου με αισχρά θεάματα; Πώς τα αυτιά μου με σατανικά λόγια; Πώς το στόμα μου με ύβρεις και λοιδορίες; Πώς τα χέρια μου με αρπαγές και αδικίες; Πώς τα πόδια μου με τους δρόμους της αμαρτίας; Ή πώς να κάνω τα άγια μέλη μου μέλη πόρνης; «Να πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο». Πήγαινε λοιπόν πίσω μου, Σατανά, και κακέ λογισμέ, δεν θέλω να σε υπακούσω και να αμαρτήσω.

Ας δούμε λοιπόν, αν —όπως ακριβώς για τη θυσία που ήταν προτύπωση δεν μπορεί να λεχθεί ότι αυτό που έχει ήδη καθαγιαστεί και συντελεστεί, είναι δυνατόν με κάποιον τρόπο να συνεχίζει να συντελείται, ή, όπως εσύ λες, να προσφέρεται, διότι ίσως και εσύ κατανοείς ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά να πει κανείς καθαγιάζεται ή προσφέρεται, αφού άλλωστε ο καθαγιασμός δεν είναι τίποτε άλλο παρά η προσφορά— έτσι και για την αληθινή θυσία του αίματος του Σωτήρα, το οποίο, αν και είναι ενωμένο με τη θεότητά Του και αχώριστο από αυτήν σύμφωνα με τη μία υπόσταση, ωστόσο δεν είχε ακόμη θυσιαστεί πριν από τον σταυρό, δεν μπορεί να λεχθεί ότι αυτό προσφέρεται σύμφωνα με τον δικό σου παραλογισμό; Εάν δεν έχει ακόμη προσφερθεί, πώς απαγορεύεις να λέγεται ότι προσφέρεται; Ή μήπως θέλεις και εσύ, όπως ο Πέτρος, ο οποίος προφανώς δεν κατανοούσε ακόμη τη δύναμη του μυστηρίου, και λέγοντας «Ίλεώς σοι, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό», επιχειρώντας να αποτρέψει το πάθος, να επιτιμηθείς και να ακούσεις από τον Σωτήρα το «Ύπαγε οπίσω μου σατανά»; Βλέπεις ότι αγνοείς αυτά που υποσχέθηκες να διδάξεις; Βλέπεις πώς σε κανένα χρήσιμο αποτέλεσμα δεν σε οδήγησε η διαίρεση των τεσσάρων ονομάτων;

Ποιος ποτέ ξεστόμισε τέτοια φλυαρία; Αλλά αυτό, επειδή είναι τόσο άτοπο, ας παραλειφθεί. Ας δούμε λοιπόν αν, όπως για τη θυσία που αποτελεί τύπο δεν μπορεί να ειπωθεί ότι αυτό που έχει ήδη καθαγιαστεί και συντελεστεί είναι δυνατόν να συντελείται ακόμη, έτσι και για την αληθινή θυσία του αίματος του Σωτήρος, το οποίο, μολονότι έχει ενωθεί με τη θεότητά του καθ’ υπόστασιν, εντούτοις δεν είχε ακόμη θυσιαστεί πριν από τον Σταυρό, δεν μπορεί να λεχθεί ότι αυτό προσφέρεται. Αν λοιπόν δεν έχει ακόμη προσφερθεί, πώς εσύ απαγορεύεις την προσφορά του; Ή μήπως θέλεις, κατά το παράδειγμα του Πέτρου, ο οποίος δεν κατανοούσε ακόμη τη δύναμη του μυστηρίου, και λέγοντας «ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν θα σου συμβεί αυτό» απέτρεπε το πάθος, να επιτιμηθείς και εσύ και να ακούσεις από τον Σωτήρα «ύπαγε οπίσω μου, σατανά»; Βλέπεις πώς αγνοείς αυτά που διακήρυξες ότι θα διδάξεις; Πώς όλα σου τα επιχειρήματα καταρρέουν και ανατρέπονται στο αντίθετο; Διότι μάλλον επιβάλλεται όχι μόνο να το λέμε, αλλά και να το ζητούμε με προσευχή, και τότε και τώρα. Τότε μεν για την εφάπαξ προσφορά του σωτήριου αίματος, η οποία είχε προοριστεί προ καταβολής κόσμου· τώρα δε για τη διηνεκή και αιώνια εμφάνισή του στο άνω θυσιαστήριο, προκειμένου να έχουμε μέσω αυτού τη λύτρωση, την άφεση των αμαρτιών.

Γιατί επέπληξε ο Ιησούς τον Πέτρο, ο οποίος δυσανασχετούσε για τον θάνατο; Επειδή, αν και φαινόταν να προφέρει τον λόγο αυτόν από θερμή αγάπη και διάπυρη στοργή, εντούτοις προκαλούσε ευχαρίστηση στον διάβολο· διότι το να μην πάθει ο Χριστός ήταν μέγιστο κέρδος για τον σατανά, εφόσον έτσι δεν θα εγκατέλειπε την τυραννία του επί των ανθρώπων. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, και η επίπληξη λέει: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά, διότι δεν φρονείς τα του Θεού».

ΞΔ'. Όταν σου συμβούν αυτά, μοναχέ, και βρεις μεγάλο ζήλο και πόθο τελειότητας στην ψυχή σου, ώστε να επιθυμείς να εκπληρώσεις κάθε εντολή του Θεού και να μην παραπέσεις και αμαρτήσεις ούτε καν με έναν αργό λόγο, και να μην υστερήσεις σε τίποτα από τους παλαιούς αγίους ως προς την πράξη, τη γνώση και τη θεωρία, βλέπεις όμως τον εαυτό σου να εμποδίζεται από εκείνον που σπέρνει κρυφά τα ζιζάνια της αθυμίας να φτάσει σε τόσο μεγάλο ύψος αγιοσύνης, με το να σου υποβάλλει λογισμούς και να σου λέει: «Είναι αδύνατο για σένα να σωθείς μέσα στον κόσμο και να φυλάξεις όλες τις εντολές του Θεού ανελλιπώς», τότε εσύ, αφού καθίσεις μόνος σου σε μια γωνία, συμμαζέψου, συγκέντρωσε τον λογισμό σου και δώσε καλή συμβουλή στην ψυχή σου, λέγοντας: «Γιατί είσαι περίλυπη, ψυχή μου, και γιατί με ταράζεις; Έλπισε στον Θεό, διότι θα Τον δοξολογήσω. Διότι η σωτηρία του προσώπου μου δεν είναι τα έργα μου, αλλά ο Θεός μου». Διότι ποιος θα δικαιωθεί από τα έργα του νόμου; Διότι κανένας ζωντανός δεν θα δικαιωθεί ενώπιόν Σου. Αλλά από την πίστη στον ίδιο τον Θεό μου ελπίζω να σωθώ, μέσω της ανέκφραστης ευσπλαχνίας Του δωρεάν. «Ύπαγε οπίσω μου, Σατανά», τον Κύριο τον Θεό μου προσκυνώ και Αυτόν λατρεύω από τη νεότητά μου, Αυτόν που δύναται να με σώσει μόνο με το έλεός Του. Απομακρύνσου λοιπόν από εμένα. «Ο Θεός που με δημιούργησε κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή Του θα σε καταργήσει».

Ναι, σας παρακαλώ, ας σπεύσουμε, ας σπεύσουμε, ας αγωνιστούμε, ας τρέξουμε, προσευχόμενοι αφενός για την επιστροφή όσων έχουν χαθεί, και αποφεύγοντας αφετέρου εμείς τις αιτίες από τις οποίες εκείνοι παγιδεύτηκαν, πράττοντας τα θεοπρεπή και όσια, την αδιάκριτη υπακοή, την προθυμία στο έργο των χεριών μας, την εν ταπεινοφροσύνη υπακοή μας, το να καθιστούμε τα πάντα φανερά και να τα λέμε μέσω της εξαγορεύσεως, το να επιτιμούμε τον δαίμονα ευθύς εξαρχής όταν μας υποβάλλει ανατρεπτικούς λογισμούς και να λέμε «ύπαγε οπίσω μου, Σατανά», είτε όταν υποβάλλει επιθυμία ηδονής, είτε όταν παρακινεί σε αποστασία, είτε όταν προκαλεί χάυνωση προς ακηδία, είτε όταν μας βασανίζει προς ανυπομονησία, είτε όταν στήνει ενέδρα προς απιστία. Διότι πάντοτε στήνει ενέδρες, παγίδες, θήρατρα, κρυφές επιθέσεις. Προσφέρει δολώματα, τα λεγόμενα ληκύθια. Δεν κοιμάται, δεν ασχολείται ούτε με την τροφή, ούτε με το ποτό, ούτε με κάτι άλλο, αλλά ένα είναι το έργο του, αυτό και μόνο νύχτα και μέρα, το να καταστρέψει τις ψυχές μας.

Προλέγει σε αυτούς το πάθος, ώστε να μην σκανδαλιστούν εάν έλθει απροσδόκητα, νομίζοντας ότι έπαθε παρά τη θέλησή Του και χωρίς να το γνωρίζει. Διότι, αφού άκουσαν μέσω της ομολογίας του Πέτρου ότι είναι ο Υιός του Θεού, τότε τους αποκαλύπτει και τα σχετικά με το πάθος. Και μετά τα λυπηρά, προσθέτει και το χαρμόσυνο, δηλαδή το ότι θα αναστηθεί την τρίτη ημέρα. «Και αφού τον πήρε ιδιαιτέρως ο Πέτρος, άρχισε να τον επιτιμά, λέγοντας: Ίλεως να είναι σε σένα ο Θεός, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό.» Σε ό,τι μεν του αποκαλύφθηκε, ο Πέτρος ομολόγησε ορθά, σε ό,τι δε δεν του αποκαλύφθηκε, έσφαλε· για να μάθουμε ότι χωρίς τον Θεό δεν θα μπορούσε να εκφράσει ούτε εκείνο το μεγάλο. Επειδή, λοιπόν, ο Πέτρος δεν ήθελε να πάθει ο Χριστός και αγνοούσε το μυστήριο της αναστάσεως, λέει: Ίλεως να είναι σε σένα ο Θεός, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό. «Εκείνος δε, αφού στράφηκε, είπε στον Πέτρο: Πήγαινε πίσω μου, σατανά, μου είσαι σκάνδαλο, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων.» Όταν, από τη μια, ο Πέτρος μιλούσε ορθά, ο Χριστός τον μακαρίζει, όταν όμως δείλιασε παράλογα και δεν ήθελε να πάθει Εκείνος, τον επέπληξε, λέγοντας: Πήγαινε πίσω μου, σατανά. Σατανάς εξάλλου ονομάζεται ο αντιτιθέμενος. Πήγαινε, λοιπόν, πίσω μου, δηλαδή, μην αντιστέκεσαι, αλλά ακολούθησε το θέλημά μου.