Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 18:10

Γι' αυτό και ο Κύριος στα Ευαγγέλια δεν είπε απλώς ότι οι άγγελοί τους βλέπουν διαρκώς, αλλά ότι «οι άγγελοί τους στους ουρανούς βλέπουν διαρκώς το πρόσωπο του Πατέρα μου που βρίσκεται στους ουρανούς». Επειδή βρίσκονται στους ουρανούς, λέει, βλέπουν διαρκώς το πρόσωπο Εκείνου που φανερώνεται στους ουρανούς, διότι αν δεν βρίσκονταν στους ουρανούς, δεν θα έβλεπαν το πρόσωπο Εκείνου που από τη φύση του δεν φανερώνεται στα σωματικά. Και ο μέγιστος Διονύσιος, στο δέκατο πέμπτο κεφάλαιο του έργου «Περί της Ουράνιας Ιεραρχίας», τους αποδίδει τρεις γενικές ενέργειες, διαχωρισμένες μεταξύ τους: «Το να ανυψώνονται επιστρεπτικά προς τα άνω, πράγμα που σημαίνει το να βλέπουν τον Θεό καθαρά, ανάλογα με τη δική τους στάση και τάξη. Και το να στρέφονται γύρω από τον εαυτό τους αταλάντευτα, όντας φρουροί των δικών τους δυνάμεων, πράγμα που σημαίνει το να νοούν τον εαυτό τους και να τον διατηρούν σε ευταξία. Και το να μετέχουν στην προνοητική δύναμη μέσω της κοινωνικής τους προόδου προς τα κατώτερα, πράγμα που σημαίνει το να προνοούν για τα υποδεέστερα και να ενεργούν γύρω από αυτά». Επομένως, το να βλέπουν τον Θεό δεν είναι το μόνο και διηνεκές έργο τους που επιτελείται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο.

Βλέπεις ότι είναι ανάλογα με τα πλήθη των αγγέλων, όπως έχει ειπωθεί; «Έθεσε», λέει, «τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού». Και ο Κύριος λέει: «Προσέχετε», λέει, «μην καταφρονήσετε κανέναν από αυτούς τους μικρούς, διότι σας λέω ότι οι άγγελοί τους βλέπουν διαρκώς το πρόσωπο του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς». Είδες ανεξάντλητο πέλαγος φιλανθρωπίας; Είδες μέριμνα του Θεού που υπερβαίνει κάθε ανθρώπινη κατάληψη; Είδες πώς έθεσε αγγέλους ως φύλακες όχι μόνο στους μεγάλους αλλά και σε αυτούς τους μικρούς, είτε κατά την ηλικία είτε κατά την αρετή; Και πολύ δικαιολογημένα· διότι ο Θεός, γνωρίζοντας τα πάντα πριν από τη δημιουργία τους, γνώριζε βεβαίως και πριν δημιουργήσει τους αγγέλους ότι μετά τη δημιουργία τους επρόκειτο να εκπέσει από αυτούς ένα ολόκληρο τάγμα και αντί για την ονομασία του αρχαγγέλου και των αγγέλων να λάβουν την ονομασία του διαβόλου και των δαιμόνων.

Σύμφωνα με αυτά και πράττονται και κηρύττονται. Και επειδή είναι άγιοι και θεοειδείς, και λειτουργοί της θείας μεγαλειότητος, και δεύτερα φώτα, απαυγάσματα του πρώτου φωτός, και διάκονοι της δικής μας σωτηρίας, για τους οποίους λόγους ακριβώς και τα ομοιώματά τους είναι τίμια και άγια, προσφέρουμε σε αυτούς την πρέπουσα τιμή και εκζητούμε τις ιερές πρεσβείες τους. Διότι γνωρίζουμε και πιστεύουμε ότι τόσο οι δοξολογίες μας όσο και οι προς τον Θεό ευχαριστίες, δεήσεις και παρακλήσεις μας προσάγονται μέσω αυτών, εφόσον βέβαια είναι αληθινό αυτό που έχει λεχθεί στα Ευαγγέλια από τον Σωτήρα μας: Ότι οι άγγελοί τους στους ουρανούς βλέπουν διαρκώς το πρόσωπο του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς. Τι πράττοντας ή τι εργαζόμενοι; Προφανώς μεταφέροντας τα αιτήματά μας στα αυτιά του Κυρίου Σαβαώθ, και καθιστώντας Τον ίλεω απέναντί μας για τα πεπραγμένα μας, και μεσιτεύοντας για όσα συντελούν στη σωτηρία μας. Εδώ λοιπόν ας ολοκληρωθεί ο λόγος περί αυτών, και ας παραμεριστεί η φλυαρία της ασεβούς ματαιότητας.

«Μην καταφρονήσετε», λέει, «έναν από αυτούς τους μικρούς», διότι οι άγγελοι που τους προστατεύουν βλέπουν διαρκώς το πρόσωπο του Θεού και έχουν τη δύναμη να τους υπερασπίζονται. Σύμφωνα με αυτά τα λόγια συνέβη και η δική του περίπτωση.

Και πάλι: «Προσέξτε», λέει, «να μην καταφρονήσετε κανέναν από αυτούς τους ελάχιστους που πιστεύουν σε εμένα· διότι σας λέω ότι οι άγγελοί τους βλέπουν το πρόσωπο του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς». Αλλά και σε κάθε θεοσεβή ψυχή έχει δωρηθεί άγγελος από τον Θεό. Ενώ και σε κάθε ολόκληρο πιστό έθνος έχει παραχωρηθεί ένας άγγελος από τον Θεό για την πρόνοιά του. Διότι, λέει, «έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού». Μέσω των επουράνιων αγγέλων γίνεται η μετάδοση των μυστηρίων του Θεού στη γη. Μέσω των αγγέλων γίνεται ταυτόχρονα η προστασία και η ίαση των υδάτων και των πηγών. Μέσω των αγγέλων παρέχεται στους αξίους η λύτρωση από τους πειρασμούς. Διότι, λέει, «θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου γύρω από εκείνους που τον φοβούνται, και θα τους ελευθερώσει». Μέσω των αγγέλων γίνεται και η διαφύλαξη των λειψάνων των μαρτύρων. «Ο Κύριος φυλάσσει όλα τα οστά τους», αν και το νόημα αυτών των οστών είναι κάπως πιο μυστικό. Μέσω των αγγέλων και του Θεού προστατεύονται τα θυσιαστήρια και διαφυλάσσονται οι ναοί των πιστών. Μέσω των αγγέλων οι δεήσεις και οι προσευχές προσάγονται από τη γη προς τον ουρανό στον Θεό, και ταυτόχρονα παρέχονται οι θείες δωρεές στους ανθρώπους. Και σχεδόν κάθε μυστήριο του Θεού πάνω στη γη τελείται μέσω των αγγέλων.

ΛΟΓΟΣ ΠΕ΄. Να υπομένουμε τα δεινά με την ελπίδα ανώτερων αγαθών. ΠΑΤΕΡΕΣ ΜΟΥ ΚΑΙ ΑΔΕΛΦΟΙ ΚΑΙ ΤΕΚΝΑ, Αν και είστε λιγοστοί τώρα, δεν είστε όμως ευκαταφρόνητοι ενώπιον της ταπεινότητάς μας. Διότι έχει πει ο Κύριος στα άγια ευαγγέλιά του: Μην καταφρονήσετε κανέναν από αυτούς· διότι σας λέω ότι οι άγγελοί τους βλέπουν διαρκώς το πρόσωπο του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς. Εξάλλου και ο Ίδιος για τον καθένα ξεχωριστά έχυσε το αίμα Του, υπομένοντας τον σταυρικό θάνατο.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΑ'. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΔΕΣΠΟΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ, ΘΡΗΝΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΔΕΛΦΟΥΣ ΜΑΣ ΠΟΥ ΑΠΟΣΤΑΤΗΣΑΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ ΤΟΥΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Αδελφοί και πατέρες, το ακροατήριο είναι μικρό, επειδή κάποιοι αδελφοί αναχώρησαν. Ωστόσο, ακόμη και αν ένας μόνο ακροατής είναι παρών, δεν πρέπει να αμελούμε. Διότι λέει ο Κύριος: «Προσέχετε να μην περιφρονήσετε ούτε έναν από αυτούς τους μικρούς. σας λέω δηλαδή ότι οι άγγελοί τους βλέπουν διαρκώς το πρόσωπο του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς.» «Επειδή ο Υιός του ανθρώπου ήρθε για να σώσει το χαμένο.» Ω της ανείπωτης φιλανθρωπίας! Ήρθε ο δεσπότης προς τον δραπέτη δούλο με μορφή δούλου, για να τον ελευθερώσει από τη δουλεία του διαβόλου. ήρθε το αληθινό φως αναζητώντας τη χαμένη δραχμή, για να τον καλέσει πίσω από το σκοτάδι της αμαρτίας. Επομένως, είναι αναγκαίο και για εμάς τους ταπεινούς, μιμούμενοι τον Αγαθό, και να κοπιάζουμε και να ομιλούμε για τον καθένα από εσάς, και να προσφέρουμε ακόμη και τη ζωή μας. Μακάρι να είχα φτερά, ώστε να πετάξω και να σταθώ σε κάθε συνοδεία, για να δω και εκείνους και να τους πω τα πρέποντα. και όχι μόνο εκείνους, αλλά και αυτούς που πορεύονται στον δρόμο του Κάιν και στην πλάνη του Βαλαάμ. Ποιους εννοώ με αυτά; Εννοώ τον Λεόντιο, τον Ερμεία και τον Νεκτάριο, οι οποίοι αποστάτησαν και από εμάς και από την πίστη, και ως μισθό της αποστασίας έλαβαν την προεδρία.

Διότι είναι δυνατόν να αντιταχθούμε στα σκάνδαλα· και ως σκάνδαλα να εννοείς αυτούς που εμποδίζουν την πορεία προς τα καλά. Ως κόσμο να εννοείς τους ανθρώπους που είναι προσκολλημένοι στα γήινα και χαμερπείς, οι οποίοι και εύκολα παρεμποδίζονται. «Εάν δε το χέρι σου ή το πόδι σου σε σκανδαλίζει, κόψε το και πέταξέ το από πάνω σου· είναι καλύτερο για σένα να εισέλθεις στη ζωή κουτσός ή κουλοχέρης, παρά έχοντας δύο χέρια ή δύο πόδια να ριχτείς στο αιώνιο πυρ· και εάν το μάτι σου σε σκανδαλίζει, βγάλε το και πέταξέ το από πάνω σου· είναι καλύτερο για σένα να εισέλθεις στη ζωή μονόφθαλμος, παρά έχοντας δύο μάτια να ριχτείς στη γέεννα του πυρός.» Με το χέρι, το πόδι και το μάτι να εννοείς τους φίλους, τους οποίους έχουμε σε θέση μελών του σώματος. Εάν λοιπόν τέτοιοι είναι αυτοί που μας βλάπτουν, δηλαδή στενοί φίλοι, πρέπει να τους περιφρονούμε σαν σαπισμένα μέλη και να τους αποκόπτουμε, για να μη βλάψουν και άλλους. Ώστε από αυτά είναι φανερό ότι, αν και είναι αναπόφευκτο να έλθουν τα σκάνδαλα, δηλαδή αυτοί που προξενούν βλάβη, δεν είναι ωστόσο αναπόφευκτο να βλαφτούμε εμείς. Διότι, εάν πράξουμε όπως είπε ο Κύριος, και αποκόψουμε από εμάς αυτούς που μας βλάπτουν, έστω και αν είναι φίλοι μας, δεν θα βλαφτούμε. «Προσέξτε μην καταφρονήσετε κανέναν από αυτούς τους μικρούς· διότι σας λέω ότι οι άγγελοί τους στους ουρανούς βλέπουν διαπαντός το πρόσωπο του Πατέρα μου του εν τοις ουρανοίς· διότι ο Υιός του ανθρώπου ήλθε για να σώσει το απολωλός.»